ξαίνω
ξαίνω, to comb
ξαίνω, fut. ξᾰνῶ Ar. Av. 827: aor. ἔξηνα E. Or. 12:—Pass., aor. ἐξάνθην (v. infr.): pf. ἔξασμαι (κατ-) Hp. Ulc. 24, (ἀν-) Gal. ap. Orib. 51.57.3, ἔξαμμαι Thphr. CP 3.23.2, Gp. 3.1.7, (κατ-) D.S. 17.71:—
- scratch, comb, esp. of wool, card, εἴριά τε ξαίνειν Od. 22.423; στέμματα ξ., of Fate, E. l.c.: abs., dress wool, Trag.Adesp. 9, Ar. Lys. 536, Ec. 89, 92, Pl. Sph. 226b, etc.: c. gen. partit., τῶν ἐρίων ξ. Ar. Fr. 717, Crates Theb. 3: metaph., ξ. εὔνοιαν εἰς καλαθίσκον Ar. Lys. 579; ξ. εἰς πῦρ, prov. of labour in vain, Pl. Lg. 780c.
- 2 of cloth, full, dress it, ξ. τὸν πέπλον Ar. Av. l.c.
- II metaph., thresh, ἡνίκʼ ἂν ξανθῇ στάχυς dub. in A. Fr. 304.7 (leg. ἡνίκʼ ἐξανθῇ); fret, mangle, of waves, ξανθὲν ὑπὸ σπιλάδι AP 6.223 (Antip.), cf. 23; ὕδωρ ξαινόμενον fretted into foam, A.R. 4.1266; of bodies, mangle, lacerate, ξαινόμενος περὶ τῇ γῇ D.H. 3.30; esp. of flogging, ξ. τὸ σῶμα μάστιξι ibid.; ῥάβδοις ἔξαινον τὰ σώματα Plu. Publ. 6, cf. Ach.Tat. 6.20 (Pass.): c. acc. cogn., ξ. κατὰ τοῦ νώτου πολλὰς (sc. πληγάς) D. 19.197; μελεϊστὶ ξ. Philostr. Her. 19.18; also ξαίνουσα παρειὰς δάκρυσιν AP 7.464 (Antip.); of the throat, in Pass., to be irritated, sore, Antyll. ap. Orib. 10.34.8; of the mind, fret, worry, ξαίνεσθαι τὴν ψυχὴν φροντίδι J. AJ 1.1.4.
ξαίνω (f. ξανῶ [ᾰ] ao. ἔξηνα ; pass. ao. ἐξάνθην, pf. ἔξασμαι ou ἔξαμμαι)
I gratter, d’où :
1 carder, peigner, acc. Od. 22, 423 ; Soph. (Plut. M. 34d) ; Ar. Eccl. 89, 92 ; Luc. Fug. 12 ; fig. Ar. Lys. 579 ||
2 tisser, filer, Eur. Or. 12 ; Ar. Av. 827 ||
II sillonner, déchirer : κατὰ τοῦ νώτου πολλάς, Dém. 403, 4, sillonner de coups le dos de qqn ; μάστιξι τὸ σῶμα, DH. 3, 30 ; ῥάβδοις, DH. 9, 39 ; Plut. Popl. 6, déchirer de coups de fouet, de verges, le corps (de qqn) ; παρειὰς δάκρυσιν, Anth. 7, 464, fig. sillonner les joues de larmes.
Étym. p.-ê. R. indo-europ. *ksn-ie/o-, cf. ξέω, ξύω.
1. kaarden, kammen:
2. afrossen, slaan:
ξαίνω, (*ξάω, ξέω), kratzen, kämmen, bes. die Wolle krempeln, um sie dann zu spinnen, ἔρια ξαίνειν, Od. 22.423 u. Sp., ohne ἔρια Soph. frg. 497 ; Ar. Lys. 536 ; Plat. Polit. 308d καθάπερ ὑφαντικὴ τοῖς τε ξαίνουσι καὶ τοῖς τἆλλα προπαρασκευάζουσιν ὅσα πρὸς τὴν πλέξιν αὐτῆς ; Luc. Fugit. 12 sagt ἔρια ξαίνειν ὡς εὐεργὰ εἴη ταῖς γυναιξί. – Man sagte auch ξαίνειν τῶν ἐρίων, Poll. 7.30 aus Ar.; spinnen u. weben, τὸν πέπλον, Ar. Av. 827, Eccl. 89 ; Arist. Pol. 5.10. – Uebtr., schlagen, prügeln, durchwalken, περιρρήξας τὸν χιτωνίσκον ὁ οἰκέτης ξαίνει κατὰ τοῦ νώτου πολλάς, Dem. 19.197 ; Sp., ῥάβδοις ἔξαινον τὰ σώματα, Plut. Popl. 6 ; vgl. Dion.Hal. 3.30, 7.69 ; auch vom Anschlagen des Meeres an das Gestade, die Küsten peitschen (vgl. ἁλίξαντος); Antip.Sid. 104 (VII.464) sagt sogar ξαίνουσα παρειὰς δάκρυσιν ; auch ἡνίκʼ ἀν ξανθῇ στάχυς Aesch. fig. 300, – sprichwörtlich war εἰς πῦρ ξαίνειν, Plat. Legg. VI.780c, Aristid.
ξαίνω
To comb or card (wool) Od. 22.423.
ξαίνω (cf. ξέω): comb or card wool, Od. 22.423†.
ξαίνω
- Ito comb or card wool, so as to make it fit for spinning, Od., etc.
- 2of cloth, to full or dress it, Ar.
- IImetaph. to dress, thrash, beat, ῥάβδοις ἔξαινον τὰ σώματα Plut.:—Pass., ξανθέν mangled, Anth.;—c. acc. cogn., ξαίνειν κατὰ τοῦ νώτου πολλὰς (sc. πληγάς) Dem.