iustitia
iustitia, justice, equity, righteousness, uprightness
Frieze-Dennison Vergil
iūstitia, ae, f.: righteousness, justice, equity, 1.523, et al. (iūstus)
justĭtĭa, ae, f. [justus],
- justice, equity, righteousness, uprightness: quae animi affectio suum cuique tribuens, atque hanc quam dico, societatem conjunctionis humanae munifice et aeque tuens, justitia dicitur, cui sunt adjunctae pietas, bonitas, liberalitas, benignitas, comitas, quaeque sunt generis ejusdem, Cic. Fin. 5, 23, 65: justitia est constans et perpetua voluntas jus suum cuique tribuendi, Just. Inst. 1, 1, 1: justitia erga deos religio, erga parentes pietas, creditis in rebus fides ... nominatur, Cic. Part. Or. 22, 78: ordinata erat in duodecim tabulis tota justitia, the whole of the laws, Flor. 1, 24.—Personified: Justĭtĭa, the goddess of justice, Gell. 14, 4, 3.—
- B Esp., righteousness, holiness, conduct in accordance with the divine law, Vulg. Gen. 15, 6; id. Rom. 9, 31 et saep.—
- II Clemency, compassion, Caes. B. G. 5, 41 fin.; id. B. C. 1, 32; so Cic. Marcell. 4: ut meae stultitiae justitia tua sit aliquid praesidi, Ter. Heaut. 646.—
- III Concr., plur., judgments, precepts, ordinances: Domini, Vulg. Psa. 18, 9; id. Deut. 4, 5 al.
iūstitia, ae, f. (iustus), I) subjektiv = die Gerechtigkeit, das Billigkeitsgefühl, die Billigkeit, Aristidis (Ggstz. intemperantia Pausaniae), Nep.: iustitiam colere (üben), Cic.: iustitiam agitare, walten lassen, Plin. ep.: ut meae stultitiae in iustitia tua (weisen G., Weisheit) sit aliquid praesidii, Ter. – m. erga od. m. in u. Akk., iustitia erga deos, erga parentes, Cic.: iust. in omnes captivos, Curt.: constituere (aufstellen) maximum exemplum iustitiae in hostem, Cic. – Plur. = die Rechte, Hieron. in psalm. 142, 6. Vulg. psalm. 18 (19), 9. – II) objektiv = das Recht als Inbegriff der Gesetze, Flor. 1, 24, 1.
See: justitia
- 1. gerechtigheid; ➤ -am colere betrachten, rechtvaardig zijn; ~ erga parentes;
- 2. personif. Iūstitia, ae f godin v.d. gerechtigheid.
Justitia cognoscentis latronis sua est, de homine suo, etc. Justitia Regis,eodem cap. est forum Regis,
la Justice Royale. Charta Henrici III. Reg. Angl. pro Abbatia S. Walerici in Picardia :
Habeantque Abbas et Monachi in tota possessione sua omnem Justitiam de assaltu et sanguinis effusione et pacis infractione.Passim.
Haute Justice, Practicis nostris.
Hauteur et Justice, in Pacto Tongrensi ann. 1403. pag. 30. Charta Philippi Regis Franc. ann. 1272. in 30. Regesto Archivi Regii ch. 441 :
Nec non alta Justitia, quam extendimus ad omnem casum in quo contigerit aliquem pati debere mortem, vel exilium, vel membri mutilationem.
Nihiljuris nobis vel posteris nostris, præter tres articulos altæ Justitiæ, scilicet manifestam sanguinis effusionem, membrorum mutilationem, et vitæ ablationem, si excessus delinquentium hoc exegerit, in ipso alodio reservando.
Cas de haute justice, cujus cognitio ad
altam justitiampertinet, in Pacto inter Reginald. vicecom. Ambian. et monast.
du Gartann. 1313. ex Reg. 50. Chartoph. reg. ch. 41. Quatuor ejusmodi casus recenset Charta ann. 1263. ex Reg. S. Ludov. fol. 24. v° :
Retentis quatuor altis Justitiis, scilicet raptu, incendio, crimine agressorum itinerum, crimine homicidii.Crimen, etiam capite plectendum, aliquando ad
bassam justitiam, pertinere, pronuntiatur Aresto ann. 1276. in Reg. 2.
Olimparlam. Paris. fol. 32. r° :
Cum quædam mulier, quæ quasdam potiones dabat hominibus ut obdormirent, quod furtum facere posset ; a majore et juratis Silvanecti justitiata fuisset et inhumata : ballivo Silvanecti dicente casum hujusmodi esse casum altæ Justitiæ ; et ideo illum ad dominum re gem, qui in villa Silvanecti raptum, multrum et homicidium retinuerat, pertinere. Dictum fuit quod dictus casus ad bassam Justitiam pertinebat ; et fuit super hoc impositum silentium dicto ballivo.Neque enim judicium majoris et juratorum, qui mulierem fossa immergendam damnaverant, inde infirmare ballivo propositum erat.
Regali. Edictum Ludovici X. Reg. Fr. ann. 1313. tom. 1. Ordinat. Reg. pag. 621 :
Item, super eo quod prefatus DuxUbi patet(Britanniæ) asserit, quod in ipsius prejudicium, et injuste contra dictum Ducem et ejus subditos adjornamenti, seu simplicis Justitiæ, nonnullis interdum nostre litere conceduntur ; respondetur eidem, quod de cetero tales litere minime concedentur, nisi pro talibus casibus, qui ad nostram superioritatem pertineant, aut ressortum.
literas simplicis justitiæeas dici quibus ad supremam et regalem justitiam evocabantur causæ, quæ secundum jus consuetum dirimi debebant in
simplici justitiaet ducali, quæ Regiam superiorem agnoscebat.
Supplicant dicti Petrus et Johannes vobis, domine abbas, quod eis reddatis simplicem Justitiam, talem qualem prædecessores ipsorum habuerunt in tenemento, quod tenent a vobis, et etiam hæredes ipsorum.
Consilium fecit cum Francis, ut iter ageret supra dictas Justitias quærendo in Aquitania.Annales Tiliani ann. 799 :
Legatos regios, qui tunc ad Justitias faciendas apud eos conversabantur, comprehendunt.Eginhardus ann. 814 :
Ad Justitias faciendas, et oppressiones popularium relevandas, Legalos in omnes regni sui fines misit.Idem ann. 823 :
Lotharius, cum secundum patris jussionem in Italia Justitias faceret.Ratpertus de Orig. S. Galli cap. 5 :
Contigit autem tempore quodam Wolfarium Remensem Episcopum Legatione a domino Karolo sibi injuncta Justitias in Rhetia Curiensi faciendas ad ipsum pagum venisse, etc.Placitum apud Pinendenam inter Lanfrancum Archiepiscopum, et Odonem Bajocensem Episc. sub Willelmo I. Rege Angl. apud Seldenum
Huic placito interfuerant Goisfredus Episcopus Constantiensis, qui in loco Regis fuit, et Justitiam illam tenuit, Lanfrancus Archiepiscopus, qui, ut dictum est, placitavit, et totum dirationavit, etc.
Ita ut ipsi(Monachi) ibidem Vicarium suum habeant qui Justitias et districtiones secundum præceptum Abbatis et Monachorum faciat.
Itaque facient et facere poterunt dicti Prior et Monachi pro defectu solutionis dicti frumenti Justitiam suam in totis tenementis antedictis, quotiescumque necesse fuerit.Chartul. S. Vandreg. tom. 1. pag. 3 :
Si ita acciderit quod mihi, vel hæredibus meis de dictis novem minis ordei ad terminum supradictum non fuerit plenarie satisfactum, licebit nobis supra dictam pechiam terræ nostram Facere Justitiam, usque dum nobis satisfactum fuerit de redditu et emenda.
Tunc Sculdasius tollat boves aut caballos ipsius, et ponat eos penes creditorem, dum usque Justitiam fecerit.Leges Caroli M.
Neque Abbates, neque Presbyteri... ad publica vel ad secularia judicia trahantur vel distringantur ; sed a suis Episcopis judicati Justitiam faciant.
Te admoneo, ut ad placitum venias eique Justitiam facias.
Nam si aliter fecerit ipse judex, et intraxii. dies Justitiam non invenerit qui proclamaverit, tunc componat ipse judex solidosxii.
Volumus etiam et concedimus ut mercatum nostrum, quod solebat esse apud Betriacum,... sit amodo imperpetuum similiter die Jovis apud Vermentonem, apud Justitiam nostram. Joustise,eadem notione, in Charta ann. 1288. ex Tabul. episc. Paris. :
Monseigneur Jehan Grapin de Nulli chevalier... a obligié... lui, ses hoirs et touz leurs biens meubles et immeubles, presenz et avenir, ou il soient et en quelque Joustise, à jousticier par le prevost de Paris.
Dominus Montispessulani vel ejus bajulus nullatenus debet vendere Justitias curiæ suæ.Charta Ric. reg. Angl. apud Rymer. tom. 1. pag. 65 :
Sciatis nos de communi proborum virorum consilio fecisse has Justitias subscriptas.
Justicedicimus. Charta ann. 1301. inter Instr. tom. 12. Gall. Christ. col. 81 :
Item, a dictis domibus usque ad Justitiam dicti defuncti domini Johannis de Beone. Item, a dicta Justitia, etc.Mirac. S. Rosæ tom. 2. Sept. pag. 451. col. 1 :
Jacobus de Lagolpe... currens super quodam equo prope Justitiam, extra muros Viterbienses. Juybet,eodem sensu, in Charta ann. 1328. ex Reg. donor. Caroli IV. et Philippi
Item les charpentiers et charrons de Baugency sont tenus à faire à lor couz et despens, par baillant de quoy, les portes et le Juybet de la ville.
De fratre in Justitia posito. Frater si pro aliqua offensa in Justitiam per esguardium fratrum sit, et a magistro suo mittatur ad aliquam domum ad Justitiam faciendam, etc.
Damus... ut qui in tantos annos Justitiam habere non potuerit, vel modo per Dei omnipotentis misericordiam... simul et per nostram præceptionem, unusquisque Justitiam suam accipiat.Liber de Castro Ambasiæ, etc. tom. 10. Spicileg. Acher. pag. 528 :
Pipinus vero jussu Zachariæ Papæ in Regem a Bonifacio Archiep. inungitur, qui Haistulfum Regem Longobardorum tenere Justitias sancti Petri coegit.
Similiter et de cæteris Ecclesiis, quæ sub illorum fuerint potestate, præcipimus, ut Justitiam suam et honorem habeant, etc.Vide ejusdem Capitulare 2. ann. 802. cap. 23. Versus Hadriani PP. ad eumd. Carolum præfixi Collectioni Canonum :
Anastasius Bibl. in Stephano IV. pag. 97 :Justitias almi Petri sui protectoris tueri.
Imminentibus atque decertantibus in hoc sæpius nominatis, Christophorus Primicerius et Sergius Secundicerius, pro exigendis a Desiderio Rege Longobardorum Justitiis B. Petri, quos obdurato corde reddere sanctæ Dei Ecclesiæ nolebat.Idem in Hadriano pag. 99 :
Inquiens, quod omnia illi mentitus fuisset, quæ ei in corpus B. Petri jurejurando promisit, pro Justitiis sanctæ Dei Ecclesiæ faciendis, etc.Pag. 100 :
Quia Justitias B. Petri, juxta quod repromiserat, non reddidit.Adde pag. 105. Epistola Joannis Regis Bulgariæ in Gestis Innocentii III. PP. pag. 56 :
Sciat autem Sanctitas tua, quod quinque Episcopatus Bulgariæ pertinent ad Imperium meum, quos detinet Rex Ungariæ, cum Justitiis suis Ecclesiarum, etc.
Ita quod Meldensis Episcopus et successores sui, vel alius nomine eorum, in dicta pecia terræ de cetero nihil juris vel facti, Justitiæ parvæ vel magnæ poterunt reclamare vel habere : nec nos vel nostri in dicta pecia, quæ sibi assignata pro illa quæ fuit sua aliquid juris vel facti, Justitiæ parvæ vel magnæ reclamare poterimus vel habere.Epistola Alexandri III. PP. pag. 44. Libri nigri Scaccarii :
Nos tam in decimis, quam in aliis Ecclesiasticis Justitiis vobis restituendis, etc.
Justice, eodem intellectu, in Charta ann. 1208. Chartul. 23. Corb. :
Jou ay vendu et escangié... toutes les Justices que jou avoie à Corbie, les cambaiges, les estallages, etc.
Si quis in civitate hæreditatem aream habuerit, ad manus Episcopi dijudicari non poterit, nisi tres annos censum et aliam suam Justitiam inde supersederit.Arnoldus Lubecensis lib. 3. cap. 6 :
Dicebat enim dominus electus homines suos in multis ab eo injuste gravari, quædam etiam prædia violenter occupari, etChunradus de Fabaria de Casib. S. Galli cap. 8 :Justitias suas, quas in civitate sua Utine de advocatia consequi debebat, sibi frequenter per suos impediri.
Quas in suis perturbaverat tam feudis, quam consuetudinalibus Justitiis.Charta Henrici Imp. ann. 1186. apud Ughellum tom. 1. pag. 378 :
Sancimus quoque, ut homines de Camerano, cum ab eis requisiti fuerint, de Justitiis suis plene ipsis respondeatur, et ab eis non exigatur reddita.Gregorius lib. 3. Decretal. tit. 3. cap. 9 :
Ut consuetis Justitiis et debitis obsequiis te defraudent, tonsuram resumant abjectam.
Si alicui homini post judicium Scabinorum fuerit vita concessa, et ipse postmodum aliquod malum perpetraverit, et Justitiam reddere noluerit, dicendo quod mortuus sit, et ideo Justitiam reddere non debeat, etc.
Triplicem compositionem, cum Justitiis, quæ in superiori capitulo scriptæ et confirmatæ esse videntur, componat.Forma sacramenti Vicariorum in Constitutionibus Catalaniæ MSS. :
Et non accipiant aliquid ab aliqua partium, nisi directam Justitiam, quæ de placito debet exire, et illam nisi causa finita, per compensationem, vel sententiam : et si per sententiam finiatur, accipiant solummodo Justitiam a victo, a victore autem nihil accipiant, neque exigant. Si autem quæstio vel causa amicabili compositione fuerit terminata, moderate, quod justum fuerit, exigant ab utraque parte : quam Justitiam tradam fideliter in manum Bajuli vestri, et non vetabo alicui inde conquerenti. Et si quæ servitia mihi facta fuerint gratis, omnia manifestabo, et mittam in compotum, etc.Charta ann. 1211. in Hist. Episcoporum Cadurcensium num. 87 :
Et burgenses Cadurci mandaverunt et convenerunt nobis, quod de cætero non acciperent denarios Rutenenses : et si aliquis acciperet vel expenderet burgensium, concederet nobis septem solidos de Justitia, ut amitterent Rutenenses, et obolos, quos acceptos habuerint.
Si forte... messegarii dictæ villæ aliquos delinquentes in dicto nemore de Castello invenerint, tandem Justitiam duodecim denariorum possint et debeant servare et accipere, quæ Justitia in tres partes, ut superius, dividatur.
Rectum facere, dixere posteriores.
A Rege vel justitia ejus, vel a communi utrorumque domino... submoneatur.Historia Translat. S. Guthlaci n. 24 :
Ubi famosis judicibus præsentibus, et patriæ Justitiis coram positis, controversia legitimo fine decideretur.Vetus Charta apud Seldenum ad Eadmerum pag. 168 :
Nullus, qui de Rege tenet in capite, nec aliquis dominicorum Ministrorum ejus excommunicetur, nec alicujus eorum terræ sub interdicto ponantur, nisi prius dominus Rex, si in regno fuerit, conveniatur, vel Justitia ejus, si fuerit extra regnum.Ubi Seldenus :
Qui velut Præfectus Prætorio, aut Prorex, regias illo ævo vicesagebat, et Capitalis Angliæ Justitiarius etiam indigitabatur.
Henricus Rex Angliæ et Dux Normanniæ et Aquitaniæ, et Comes Andegavensis, Episcopis, Comitibus, justitiis et omnibus ministris suis Britanniæ, etc.Tabularium B. M. de Bono-nuntio Rotomag. :
Conductus fuit extra cum cruce et aqua benedicta per Justitiam dictorum religiosorum.Adde Translationem S. Guthlaci, tom. 2. April. pag. 58.
Justice, eadem acceptione.
Hugo le Bigot Justice d'Angleterre, in Charta ann. 1259. ex Chartul. Campan. fol. 226. Occurrit præterea in Lit. ann. 1370. tom. 5. Ordinat. reg. Franc. pag. 378. art. 32. et in Stat. ann. 1355. ibid. pag. 512. art. 24. Sed et dominus loci,
Justiceappellatur, in Lit. remiss. ann. 1385. ex Reg. 127. Chartoph. reg. ch. 51 :
Jehan de Goy escuier,... seigneur de la ville de Chincheny... Plusieurs habitans de laditte ville veant ledit Jehan de Goy, qui estoit leur Justice, ainsi comme mort.Infra ch. 57. ubi de eod. facto :
Ledit escuier chief de justice, etc.
Atrium Ecclesiæ S. Petro Besuensi tradiderunt, Justitias tantum atrii retinentes.Vide Atrium.
Si vero in terris Domini Castelli bannum fregerint, debent restituere et Justitiam banni Domino Castelli dare ita legitime sicuti sui homines.
bustellosseu mensuras frumentarias exigendi ad modulum, mulctamque ob fraudem percipiendi. Charta Barthol. Laudun. episc. ann. 1143. ex Chartul. S. Vinc. Laudun. ch. 49 :
Quicquid in molendinis jure hæreditario habebat, videlicet districtum, bannum, Justitiam bustelli, piscariam aquæ superius,... dedit.
Duelliscilicet jurisdictio. Charta Frider. ducis Lothar. ann. 1255. ex Chartul. eccl. Romaric. ch. 33 :
Li prevos saint Pierre doit tenir la Justice et de champ et de bataille.
Coram nobis seu Justitia nostra capitali litigare non tenebanturVide Ordinat. reg. Franc. tom. 4. pag. 724. et in(abbas et conventus Montisregalis) ; quæ quidem Justitia capitalis, alias curia parlamenti nostri extitit declarata.
Parlamentum.
Nullus judicium faciat alicui querelanti ; personaliter namque de ipsis ac ei attinentibus Justitiæ universis proponimus facere complementum.Sententia ann. 1294. tom. 1. Hist. Dalphin. pag. 124 :
Quominus possint facere Justitiæ complementum, prosequi malefactores et exsequi sententias contra omnes, prout justitia postulabit. Litteræ Senatus Hertzberg. apud Ludewig. tom. 1. pag. 156 :
Dominus Abbas et qui cum eo aderant Fratres responderunt... paratos et benevolos se esse... hoc ipsum in Reliquiis juramento publice affirmare. Nos vero considerantesCharta Caroli Franc. Regis ann. 1378. ex Archivo B. M. de Bono-nuntio Rotomag. :constantiam D. Abbatis de faciendo in Reliquiis Justitiæ complemento.
Si aliqui prisionarii adducerentur dictis octo diebus pro complemento Justitiæ secundum qualitatem delicti faciendo, etc.Rursum occurrit apud eumd. Ludewig. tom. 5. pag. 571. Rymer. tom. 2. pag. 255. Illust. Fontaninum in Appendice ad Antiquit. Hortæ pag. 423. etc.
Donum... de villa sancti Martini veteris,.... quam(Simon comes Montisfortis monachis Villæ longæ) dedit, salva Justitia corporali ad principem pertinenti,... concedimus.
De compositione.
Audiat universitas antiquam et Electam Susattensis oppidi Justiciam.
Clerici trahunt causam feodorum in curiam christianitatis... et propter hanc occasionem perdunt domini Justitiam feodorum suorum.Et mox :
Sed propter hoc non amittat dominus feodi Justitiam fidei(feodi) nec propter hoc se capiant ad feodum.
Domino autem Nicholao, ad conservanda jura ecclesiæ et præfatæ villæ libertatem, concessimus Justitiam forisfactorum de burgensibus inibi manentibus.
Justitiæ latronum et adulterorum, in Charta Adelfonsi Tolos. Comitis ann. 1131. Vide Latro.
Liciæappellantur. Vide in hac voce. Charta Guich. episc. Matisc. ann. 1267. in Reg. 31. Chartoph. reg. fol. 41. r°. col. 1 :
Dicebamus quod quicumque tenebat comitatum Matisconensem, tenebatur episcopo Matisconensi facere homagium de omnibus, quæcumque comes Matisconensis in dicta civitate et suburbio, excepto castro et Justitia, quæ vocatur Licheria, quæ semper consueverunt teneri a domino rege.Vide infra Lichia 1.
Retinuit autem dicta Emelina Justitiam minutam Roiæ terræ, quam videlicet terram homines sui tenent de ipsa.
Juridictio vero, cognitio et Justitia in terris, hominibus et locis omnibus supradictis, citra emendam sexaginta solidorum, quæ vulgaliter parva Justitia appellatur... ecclesiæ Cluniacensi perpetuo remanebunt.
Prætextu majoris seu altæ Justitiæ, raptus videlicet, multri, inventionis thesauri auri et argenti, vel incendii,.... et etiam minoris, scilicet Personalis, etc.
Item habuit et percepit in eadem civitate majores Justitias, sanguinis videlicet, latrocinii et adulterii et criminum aliorum.Vide Sanguis.
Sauvedroit, Mulcta, quæ ab iis exigitur, qui jura debita
salvant, id est, non solvunt. Vide infra Salvaria.
Sed ipse teloneus et Justitia de teloneo... omni tempore nostris et futuris temporibus ad mensam Canonicorum ejusdem Ecclesiæ proficiet.
Franchisia, Gall.
Voluerunt nostri quoddam castrum aggredi et apprehendere, eo quod erat plenum omnibus bonis. Sed vir prudens Boamundus noluit consentire tantum pro Justitia terræ, quantum pro fiducia Imperatoris..... Ibique dictus Boamundus optime concordatus cum duobus Curopalatis, et pro amicitia eorum et pro Justitia terræ jussit reddi omnia animalia, quæ nostri deprædata tenebant.
Et ultra pontem S. Clodoaldi, pro Justitia terrena, homines illius loci episcopus trahere non poterit.
Liberos quoque ipsos decerno ab omni onere, angaria, parangaria..... et omni justitia transitus per totam terram meam, ac aquam universam, in rebus suis emendis vel vendendis.Vide Transitus.
Ad Justum, Aliquem ad jus faciendum submonere, in jus vocare. Charta ann. 1149. inter Probat. tom. 2. Hist. Occit. col. 522 :
Et si ullus homo aut femina aufferret tibi totum honorem tuum aut inde te aufferret, adjutor ero tibi bona fide et sine inganno,... et illos tibi ad Justitiam habebo. Et si illos ad Justum tibi habere non possem, adjuvabo te de eis sine tuo inganno.Similia rursum occurrunt in Ch. ann. 1157. ibid. col. 566. Vide Rectum.
Jouste, Hastiludium, in Historia Obsidionis Jadrensis ann. 1345. lib. 2. cap. 21.
Duodecim pauperes reficiantur, septem diebus Justitia detur, excepta quotidiana præbenda, quæ in majori Missa semper ponitur.Petrus Cluniacensis lib. 1. Epist. 20 :
Vascula vinaria, quæ Justitias vocant, vel similia, concavare et componere tenta.Idem in Statutis Cluniac. cap. 27 :
Statutum est, ut non vasis illis vinariis, quæ Justitiæ vocantur, sicut olim facere cogebantur, sed propriis ciphis unusquisque bibat, etc.Udalricus lib. 2. Consuet. cap. 20 :
Si opus habet Justitiam suam et pateram lavare, tunc lavat.Adde
Potus in Justitiis sicut in aliis diebus ponitur.Leo Ost. lib. 2. cap. 59 :
Tollebat tantum de loco mensæ Justitiam ipsius, et ponebat in pavimento.Tabularium Vindocinense Thuani f. 228 :
Ut emendatio illius forfacti esset unus panis, et una Justitia vini.Charta Arnaldi Episcopi Niciencis ann. 1159. apud Jofredum pag. 175 :
Si autem cum eis comedere noluerit, libra ei et Justitia cum pulmentis, quibus Clerici vescuntur, deforis mittantur.Vide Concilium Monspeliense ann. 1214. can. 22. et Usus vet. Cisterciens. cap. 89. 109. 114. 116.
Justitianon tantum pro potus, sed et pro cibi diurna portione, quæ Monachis Canonicisve competebat, usurpatur. Id probant Statuta S. Hugonis Cluniac. superius a D. Cangio laudata. Adde Chartam ann. 1062. apud Baluzium tom. 6. Miscell. pag. 520 :
Qui sagmarius hoste transacta Monasterio reddatur, et uno recepto Comitis Pictavensis per jussionem Vicecomitis, et Justitia panis et vini, cum in hanc villam venerit.Aliam ann. 1179. ex Tabul. Floriac. :
Ecclesiam Sanctorum.... Gervasii et Protasii liberam præter refectionem quæ debetur Canonicis S. Crucis, et revestitum presbyteri in die Dominico et de ipse presbytero Justitiam.Chronicon Cavense apud Murator. tom. 7. col. 961 :
Et perpetuo stabilimus solvendam et pauperibus erogandam pro quolibet defuncto Monacho ipsius nostri Monasterii a die obitus sui usque ad trigesimum Justitiam panis et vini, qualis datur viventi.Chron. S. Petri Vivi tom. 2. Spicileg. Acher. pag. 756 :
Officio divino arceantur, rebus ecclesiasticis ac Justitiis, quas nos præbendas vocamus, priventur.
Librapanis, significatur. Cærem. MS. S. M. Crassensis ubi de defuncto :
Per xxx. dies ad Missam matutinalem Libra et Justitia ejusin Ch. Arnaldi episc. Niciens. ann. 1159. supra laudata.(defuncti) Deo offeratur, et pauperibus tribuatur. Libra ei et Justitia cum pulmentis,
Quadrata Justitia beatæ(tunicæ) in viris stabant.
iūstitia ae, f
- iustus, justice, equity, righteousness, uprightness: labore atque iustitiā res p. crevit, S.: summa hominis: erga deos.—Person., V.: potens, H.—Clemency, compassion: pro eius iustitiā impetrare, Cs.: tua, T.
-
…unum repugnabat, quod Diviciaci fratris summum in populum Romanum studium, summam in se voluntatem, egregiam fidem, iustitiam, temperantiam cognoverat ; nam ne eius supplicio Diviciaci animum offenderet verebatur. Itaque prius quam quicquam conaretur, Diviciacum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…qui cum magnae partis harum regionum, tum etiam Britanniae imperium obtinuerit ; nunc esse regem Galbam ad hunc propter iustitiam prudentiamque summam totius belli omnium voluntate deferri ; oppida habere numero XII, polliceri milia armata L ; totidem Nervios…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, quod beneficiis magis quam metu imperium agitabant et accepta iniuria ignoscere quam persequi malebant. Sed ubi labore atque iustitia res publica crevit, reges magni bello domiti, nationes ferae et populi ingentes vi subacti, Carthago, aemula…
Sallust, Catilina
-
…et me oblinam sciens ; quod quoniam, qui aurum quaerunt, non putant sibi recusandum, nos, cum iustitiam quaeramus, rem multo omni auro cariorem, nullam profecto molestiam fugere debemus. Atque utinam, quem ad modum…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…et nostra sponte bene firmi et me hercule auctoritate tua inflammati vicimus omnis hoc tu ita reperies cum abstinentia tum iustitia, facilitate, clementia. cave putes quicquam homines magis umquam esse miratos quam nullum terruncium me obtinente provinciam sumptus…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…, non idem continuo gentium, quod autem gentium, idem civile esse debet. Sed nos veri iuris germanaeque iustitiae solidam et expressam effigiem nullam tenemus, umbra et imaginibus utimur. Eas ipsas utinam sequeremur feruntur enim ex optimis…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…adlatura finem sit aetas nihil est enim opere et manu factum quod non conficiat et consumat vetustas at haec tua iustitia et lenitas florescet cotidie magis. ita quantum operibus tuis diuturnitas detrahet, tantum adferet laudibus. et ceteros quidem…
Cicero, pro Marcello
-
…frugalitas, quae te turpiter et nequiter facere nihil patietur. quid est autem nequius aut turpius ecfeminato viro ne iustitia quidem sinet te ista facere, cui minimum esse videtur in hac causa loci ; quae tamen ita dicet dupliciter…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…sed potius inflammat, ut coe rcendi magis quam dedocendi esse videantur. Invitat igitur vera ratio bene sanos ad iustitiam, aequitatem, fidem, neque homini infanti aut inpotenti iniuste facta conducunt, qui nec facile efficere possit ,…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…idem in parentis, in amici re aut periculo fecerit. Quibus rebus intellegitur studiis officiisque scientiae praeponenda esse officia iustitiae, quae pertinent ad hominum utilitatem, qua nihil homini esse debet antiquius. Atque illi, quorum studia vitaque…
M. Tullius Cicero, De Officiis