rectus

rectus, a, um, Part. and P. a., from rego.

rēctus, a, um, PAdi. (rego), geradegerichtet, d.i. in gerader (wagerechter od. senkrechter) Richtung, gerade, griech. ὀρθός (Ggstz. curvus, incurvatus, recurvatus, flexus, flexuosus, inclinatus u. dgl.), I) eig.: a) in wagerechter Richtung: ostium, die gerade auf die Straße führende, die Vordertür (Ggstz. posticum), Plaut.: via, platea, Komik.: iter r. et simplex (Ggstz. iter flexuosum), im Ohre, Cels.: recto itinere ad Iberum contendere, Caes.: recto itinere Romam ad consules et liberos fugere, Liv.; vgl. recto limite grassari, Ov., u. recto flumine alqm ducere, Verg.: rectā et expeditā via ire, Liv.: rectā viā ire ad etc., Komik.: ad me rectā rectam habet viam, Plaut.: huc rectus ex Africa cursus est, Liv.: saxa, quae rectis lineis suos ordines servant, Caes.: instructi rectā acie (Ggstz. inconditum agmen), Liv.: aes r., das gerade, geradlinige Erz (v. der Tuba), Iuven.: intestinum r., Mastdarm, Cels.: vena r. (Ggstz. v. transversa, curva), Cels.: recti oculi, gerader, unverwandter, ruhiger Blick, Cic. (vgl. oculus): u. so r. acies (Augen), Ov.: crus rectius, Hor.: cui rectior est coma, gerader, schlichter, ungelockter (Ggstz. crispulus), Sen. – iter non agit in rectum (geradeaus), sed in orbem curvat eundem, Ov. met. 2, 715. – b) v. senkrechter Richtung, gerade, senkrecht, aufrecht, arduae et rectae prope rupes, Liv.: rupes ita rectis saxis, ut etc., Liv.: rectis lineis in caelestem locum subvolare, Cic.: ita iacĕre talum, ut rectus assistat, Cic.: qui ita talus erit iactus, ut cadat rectus, Cic.: anguis longā trabe rectior exstat, Ov. – v. der Körperhaltung, -stellung, ut recta sint brachia, Quint.: caput r. (Ggstz. c. deiectum, supinum, in latus inclinatum), Quint.: quidam promptius recti, quidam resupinati, quidam etiam inclinati reddunt (urinam), Cels.: rectus insistit, rectus incedit, aufrecht, Cels. u. Capit.: u. so stans et rectus (Ggstz. humilis et ad terram more quadrupedum abiectus), Lact.: u. senectus, Iuven.: octo homines recti, gerade gewachsene, geradgliederige, schlanke, Catull.: u. so puella r., Hor.: servitia rectiora, Suet. – tunica recta, der nach alter Sitte mit senkrecht gezogenen Kettenfäden gewebte Rock, Plin. 8, 194: dass. vestis recta, Isid. orig. 19, 22, 18: Plur. subst., rectae, Fest. 277 (a), 8. – neutr. plur. subst., recta montium, steile Höhen (Ggstz. collium flexa u. porrecta camporum), Min. Fel. 17, 10. – c) v. Tone usw., nicht von der Tonleiter abweichend, weder steigend noch fallend, schlicht (Ggstz. inclinatus, flexus), sonus r. (Ggstz. inclinatio vocis), Quint. vox, Quint. – d) als gramm. t. t.: casus r., der nicht gebeugte K., der Nominativ (Ggstz. c. obliquus), Varro LL., Quint. u.a. Gramm.

II) übtr.: 1) gerade, recht, aufrecht, rectā viā rem narrare ordine, ohne Umschweife, Ter.: rem rectā viā reputare, Ter.: rectam instas viam (bist auf dem r. Weg); ea res est, Plaut.: in rectam viam redire, Plaut.: rectissimam ad virtutem viam deligere, Quint. – rectum neutr. adv., geradeswegs, rectum ambula, Auct. inc. de mont. Sina et Sion 14. – quo vobis mentes rectae quae stare solebant antehac, aufrecht zu stehen, nicht zu wanken, Enn. – 2) übtr., v. allem, was nicht von der geraden Bahn, von der Regel usw. abweicht, a) in physischer u. intellektueller Hinsicht, α) regelrecht, regelmäßig, sachgemäß, gehörig, richtig, figura r., Prop.: cena recta u. subst. bl. recta, eine regelmäßige, ordentliche Mahlzeit (Ggstz. sportula), Suet. u. Mart.: r. et iustum proelium, Liv.: nomina r., sichere Schuldposten (Schuldner), Hor. – quotusquisque tam rectus auditor, quem etc., so ordentlicher, so gehörig-, richtig gebildeter, Plin. ep.: ebenso iudex r., Quint. – β) schlicht, einfach, natürlich, commentarii Caesaris, Cic.: simplex et r. dicendi genus, Quint.: u. so r. genus, Ggstz. figurae, Quint.: sermo rectus et secundum naturam enuntiatus, Quint.: oratio recta an ordine permutato, Quint.: orator rectus et sanus, Plin. ep. – in utroque genere (der Schauspieler- u. Ringergebärden) quae sunt recta et simplicia laudantur, Cic. – u. einfach, offen, aufrichtig, qui haec recta tantum et in nullos flexus recedentia tractaverit, Quint.: recta et vera loquere, Plaut. – γ) recht, richtig, fehlerflei (Ggstz. pravus, vitiosus), quod dici solet, domus recta est, ist ohne Fehler, ohne Makel, Suet. – consilia r., Ter.: iudicium r., Sen.: quae sint in artibus ac rationibus recta ac prava, Cic. – si quid novisti rectius istis, Hor. – erit haec quidem rectissima fortasse ratio, Quint. – rectum est m. Infin., uni medico rectius esse aegrum committere, quam multis, Cic.: protinus ergo adhibere curam rectius erit, Quint. 10, 3, 18. – neutr. subst., rectum pravumque, Cic.: rectum verumque, Quint. – v. Pers., mit Genet., beatus iudicii rectus, wer ein richtiges Urteil hat, Sen. de vit. beat. 6, 2. – b) in moralischer Hinsicht, α) gerade, rechtlich, ehrlich (Ggstz. pravus, perversus), consilia r. (Ggstz. prava c.), Liv.: ingenia r. (Ggstz. ing. perversa), Plin. ep.: conscientia r., Cic. – v. Pers., gerade, geradsinnig, gerade durchgehend, unentwegt, sich treu bleibend (vgl. Stürenb. u. Benecke Cic. Arch. 3), ex quibus unus L. Caesar firmus est et rectus, Cic.: u. so vir r., vir r. et sanctus, Plin. ep.: vir alioqui rectus, integer, quietus, Plin. ep.: praetor populi Roman irectissimus, Cic.: rectissimus iudex Plin. ep.: adversus impios rectissimus iudex (v. Gott), Lact. – β) recht, sittlich gut, pflichtgemäß, tugendhaft (Ggstz. pravus), im Neutrum subst., das Rechte, Gute, Tugendhafte, griech. ὀρθόν (Ggstz. pravum), si benefacta recte facta sunt, et nihil recto rectius, certe ne bono quidem melius quicquam inveniri potest, Cic.: neque quicquam nisi honestum et rectum alter ab altero postulabit, Cic.: sine lege fidem rectumque colebant, Ov.: recti praeceptio pravique depulsio, Cic. – rectum est, es gebührt sich, ist recht, ist pflichtgemäß, m. folg. Infin., Cic. de off. 1, 137 u. so non (nec) rectum est m. folg. Infin., Cic. de fin. 3, 71.

rectus [CL] 1 straight, not crooked. b (anat. w. intestinum) rectum (also as sb. n.). c (mus., of ligature) upright, whose second element is higher than the first and third. d (fig.). murum ‥ construebant ‥ ~a ab oriente in occasum linea Bede HE I 12 p. 27; linea ~a est ab uno puncto ad alium extensio Adel. Elem. I 4; sigillum beate Marie herba est que facit hastam ~am et folia aspera et spissa SB 39.  b anus ‥ ~um intestinum nuncupatur Ric. Med. Anat. 224 (v. 1 anus b); quod ~um et longanon appellatur omnium intestinorum infimum est D. Edw. Anat. A 4.  c duplex est ligatura, ~a et pendens. ligatura ~a est quando prima figura est inferior secunda vel quando ultima quadrata est inferior penultima Hothby Cant. Fig. 331.  d per virgam vero ideo rhetoris sermo accipitur, quia, sicut virga, ~us esse et flexibilis in oratoribus debet justitie et veritatis tenor Alb. Lond. DG 9. 4. 2 (of a route or motion) straight, direct, that proceeds in a straight line; (abl. ~a via or sim.) by a direct route, straight; b (fig. or in fig. context, also w. play on senses 7 and 8). c (of argument) that proceeds directly from premise to conclusion. d (abl. as adv.) straight, directly. ~issimo callis tramite tenus usque perrexit Felix Guthl. 24; protinus et rectum capiunt vestigia gressum Wulf. Swith. I 1431; s1009 venit ‥ exercitus paganorum ad Sanduuic et ~a via perrexerunt Cantuareberi AS Chr.; de callibus ~is quae habent per civitatem introitum et exitum, quicumque in illis forisfecerit regi emendabit DB I 2ra; rectum gressum refert domum qui accessit loripes W. Malm. GP II 86; columna ignea ‥ navem ~o cursu ad litus perduxit Ib. IV 184; ibis cum tuis ~a via ad cellam tuam (Ita 24) VSH II 125; claudus fingitur [Vulcanus] quia ignis numquam ~us sed anfractuosus incedit Alb. Lond. DG 10. 4.  b a ~o religionis tramite errabundis anfractibus exorbitans Aldh. VirgP 38; a ~o veritatis tramite divertunt Bede HE V 21 p. 338; insulam ‥ ritus sacrilegos adhuc anhelantem, ad ~um tramitem inflectens W. Malm. GR I 76; musice cantilene modulamina ~o sillabarum tramite lustrare Id. GP V 195; quid esset opus facto ut Britones sui a denuo conversi ~um callem ecclesiasticarum observationum ingrederentur Ib. 215.  c in utroque processu, sc. ~o et reflexo, premissa est aliquo modo notior et prior conclusione T. Sutton Gen. & Corrupt. 66.  d 1201 eos duxerunt ~o in boveriam CurR I 381. 3 (of succession) direct: a (w. linea); b (w. heres). a illi etenim qui ~a linea descendunt semper illis preferuntur qui ex transverso veniunt Glanv. VII 3; omnes ‥ quotquot a communi stipite ‥ descendunt ‥ per lineam ~am in infinitum sunt heredes recti et justi Fleta 370.  b quidam ‥ dicere volebant filium postnatum ~iorem esse heredem quam nepotem Glanv. VII 3; 1254 V. F. de M., ~us heres Giraudi de P. RGasc I 335a; 1266 donec nos vel heredes nostri terram et redditus predictos ~is heredibus reddidimus [sic] Cl 191; 1430 reversione spectante ad ~um heredem ‥ Willelmi Feod. Durh. 34n; manerium ‥ cedat ‥ ~is heredibus ‥ Johannis FormA 412. 4 directed squarely, facing directly. b (oculis ~is) with direct gaze. hostis es et civis, hec ~a fronte repugnant / juncta sibi melius, civis, amicus erunt J. Sal. Memb. 1007C.  b ~is oculis super pontificem intendere non valebat Eadmer HN p. 30; nescio quo aut invidie vel superbie spiritu idem inflatus, ~is oculis me intueri non poterat Chr. Battle 190. 5 (math., of angle) formed at the junction of two lines perpendicular to each other, right. b (as sb. m. or n.) right angle. earum ‥ alia est rectangula unum angulum ~um habens, alia obtusangula aliquem angulum obtusum habens Adel. Elem. I def. 22; quoniam omnis area quadrilatera et ~orum angulorum, ex multiplicatione sui lateris cum unitate semel, unam obtinet radicem Rob. Angl. (I) Alg. 82. 15.  b angulus ‥ qui ~o major est obtusus dicitur Adel. Elem. I def. 11; propter hoc quod angulus talis hexagoni valet ~um et tertiam recti Bacon Maj. I 161. 6 (gram.): a (w. casus) nominative, not subject to grammatical modification. b (w. substantivum) in the nominative case. c (as sb. m.) nominative case. a illa nomina quae ~o casu ‥ superius congessimus Aldh. PR 136.  b substantivum obliquum potest adjungi alii substantivo oblico, et ~um obliquo, ut ‘capa Sortis’ Bacon XV 49.  c equivocatio te non decipiat; quam in obliquo reperies, et non in ~o Gir. TH II 17. 7 correct, proper, true, agreeing w. facts or standards; b (of belief). c (mus.) normal (as dist. from altered, double-length). d normal, voiced (as dist. from a rest). e (of death) natural (as dist. from violent). Brettones quamvis ‥ catholicae ecclesiae statum pascha minus ~o ‥ inpugnent Bede HE V 23 p. 351; sicut ~us ordo exigit ut profunda Christianae fidei prius credamus, quam ea praesumamus ratione discutere Anselm (CurD I 1) II 48; imperiis ejus [sc. grammatice] se recta locutio subdit / ‥ grammaticus recta contentus erit, logicusque / vera, rhetoricam nobile schema juvat Neckam DS X 53; 1216 faciendo ~as et debitas consuetudines de predictis mercandisis Pat 2; 12‥ multociens vidit afferre mensuras ‥ in curiam prioris, sc. rasuras et galones, et quando ~a erant signo prioris signari Feod. Durh. 299.  b p675 unitatem fraternitatis ~ae fidei sectatores Aldh. Ep. 4 p. 482; fidem ~am et orthodoxam exposuimus Bede HE IV 15 p. 239; catholicus, ~us GlC C 75; laus bone vite et ~e doctrine Ord. Vit. VIII 20 p. 390.  c ~a ‥ brevis est que unum solum tempus continet Garl. Mus. Mens. 1 p. 37; quandocumque due minime inveniuntur inter duas semibreves perfectas, vel habentes valorem duarum semibrevium perfectarum, una est ~a, sc. prima et secunda altera Fig. 41; omnis nota preter largissimam vel est ~a vel altera, vel secundum alios vel est minor vel est major Will. 24.  d omnis discantus tam voce ~a quam omissa reguletur Hauboys 184.  e de ~a morte sua PlCrGlouc 82; 1276 per ~am mortem (v. mors 1e). 8 morally right, righteous (also as sb. n.). b (as sb. m.) righteous person. ad ~um vitae iter differtur conversio Gildas EB 36; si tu recta facis, ne cures verba malorum Alcuin Carm. 62. 90; ana, i. sursum vel equale si ~um interpretatur Alph. 10.  b viribus invisis sanctos in calce perimo / rectos ex armis propriis prosternere nitor Bonif. Aen. (Superbia) 266; sicut boni ‥ pravos ad rectitudinem ‥ student incitare, sic perversi ‥ ~os ad pravitatem ‥ nituntur incurvare Ord. Vit. III 3 p. 52; ~us ‥ merito est vocatus, quia sanctus cogitatione, verax locutione, justus vixit operatione W. Dan. Sent. 57 p. 324. 9 just, fair, lawful. b (as sb. n.) that which is just, justice. c (aliquem de ~o requirere) to demand justice of someone. nos geminas olim genuit natura sorores, / quas jugiter rectae legis censura gubernat Aldh. Aen. 23 (Trutina) 2; primi parentes nostri ‥ immortalitatem ‥ ~o Dei judicio perdiderunt (Lit. Papae) Bede HE I 27 p. 54; omnis ‥ actio que fit ~a, id est justa voluntate, ~a est; ‥ si vultis cognoscere que vestra voluntas sit ~a, illa ‥ est ~a quae subjacet voluntati Dei Anselm (Ep. 414) V 360; supra ~am weram [AS: rihtwere] ‥ due libre emendantur (Quad.) GAS 467; justas leges et ~a judicia ‥ divitibus et pauperibus eque sanxit Ord. Vit. IV 3 p. 177.  b homo qui inimicum suum residentem scit non ante impugnet eum, quam sibi ~um postulet (Quad.) GAS 75; si ille cujus armis malefactum est se adlegiare audeat ‥ Dei ~um est (Ib.) Ib. 363 (cf. Cons. Cnuti: justum secundum Deum); per homicidium in ecclesia, per Dei ~um diffortiatum (Leg. Hen. 87. 6a) Ib. 602.  c non ante impugnet eum, quam ipsum ter et per bonos plegios de ~o requirat (Leg. Hen. 82. 1) GAS 598. 10 (~um facere, ~um tenere w. dat.) to do justice, give satisfaction, make amends. DB I 182vb, etc. (v. facere 18t); a1088 si aliquis sibi aliquam inde fecerit injuriam, vos illi ~um facite (Ch. Regis) Elmh. Cant. 349; c1096 ibi ~um teneant aliis et justitiam suam habeant CalCh IV 287; si aliquis supervenerit qui rectum in predicta terra clamet, et oportuerit me regis justitia seu alterius primatis coactum inde ~um tenere Chr. Rams. 273; ipsum ‥ quia plenarium sibi ~um non fecerat ad divinum examen provocavit Ord. Vit. VIII 27 p. 448; 1206 preceptum est quod teneat appellantibus ~um in curia sua SelPlCrown 53. 11 (~o or ad ~um): a (w. esse, stare, or venire) to appear in court to defend one’s suit. b (w. habere, reddere, or sim.) to produce (someone) in court to stand trial. a si ipse [sc. Willelmus] in ea [sc. terra] aliquid reclamaverit, sit ipse abbas inde ad ~um termino convenienti Chr. Rams. 217; c1117 ponantur per plegios omnes illi homines qui eam ceperunt; ut sint ad ~um regi quando eos habere voluerit (Lit. Reginae) Elmh. Cant. 354; quicumque autem alium plegiaverit de stando ad ~um ‥ si non habuerit eum ad ~um pro plegiatione illa incidet in misericordiam Glanv. X 5; nullum ‥ fugitivum ‥ de terra regis receptabunt in Scottia ‥ nisi voluerit venire ad ~um in curia regis et stare judicio curie Diceto YH 397; 1219 acceptis ab eis plegiis de stando ad ~um, si quis versus eos loqui voluerit CurR VIII 42; A. fugit pro timore ‥ et redeat et det plegios standi ~o PlCrGlouc 48.  b si latro plegiatus aufugiat, et plegius infra xij menses possit eum rehabere, reddat eum ad ~um (Quad.) GAS 203; quodsi aufugeret, et dicerent, quod non possent habere eum ad ~um, daretur eis terminus ‥ xxx dierum et unius diei (Leg. Ed.) Ib. 645; quodsi rectati fuerint, ad ~um in hundredo eos habebunt (Leis Will.) Ib. 519; 1202 ad eos justificandos et ad ~um producendos CalCh I 380; ipse est cruce signatus et iter suum arripuit ita quod non potest habere eum ~o PlCrGlouc 57; 1227 Robertus de Bello Campo debet xx m. quia non habuit homines suos ad ~um LTR Mem 9 m. 8d.. 12 (as sb. n.) law, body of law. nec parcant pro aliqua re populi ~um recitare (Quad.) GAS 139; ut habeantur in anno burgmotus ter et scyremotus bis, et intersit presul comitatus et aldermannus, et utrumque doceant Dei ~um et saeculi (Ib.) Ib. 203; vetus ~um ‥ est, ut pro omni furata pecunia, secundum precium ipsius anticipacio detur (Cons. Cnuti) GAS 391; 1275 idem Judeus excommunicatus est, secundum legem et consuetudinem Judaismi ‥ . Judeus pro culpa sua juxta ~um et consuetudinem Judaismi dudum excommunicatus fuerit SelPlJews 87. 13 justice as administered, judgement. si quis sit mortis reus et ad ecclesiam confugiat, vitam habeat et emendet, sicut ~um sibi consulet (Quad.) GAS 91; si quis eum difforciet, sint ambo unius ~i digni (Ib.) Ib. 221; si quis eum defendere presumat, sint ambo unius ~i digni (Ib.) Ib. 337. 14 claim, right of claiming, right. b (breve de ~o) writ of right, writ to recover land or real property on an assertion of best title to it. c that which is owed, dues, duties. c1162 W. de Mundevilla concessit abbatie de Rufordia omne recte [sic] suum et calumpniam quam habuit in terra de Cratela (Ch. Rufford) Thoroton Soc. XXX 394; 1167 Aelina uxor Roberti ‥ debet xx m. pro ~o domus sue et terre de Lunt q. requiruntur in Essexa Pipe 3; R. filius N. reddit compotum de xl m. pro ~o feodi x militum Pipe 13; c1195 ita quod nec predictus R. nec aliquis heredum suorum in domo aut terra predicta amodo aliquod ~um clamabunt Ch. Chester 244; facta est summonitio ‥ ut audiretur querela et ~um comitis de Clara Brakelond f. 136; 1225 recognovit ~um ejusdem Hugonis de iiij maneriis BNB III 69; quod in jure scripto jus appellatur, id in lege Anglie ~um esse dicitur Fleta 370; 1458 salvis ‥ cuilibet partium ‥ suis titulo, accione, et ~o, que habet propter aliquam evidenciam arreragiorum (Lit. Regis) Reg. Whet. I 305.  b super una hida in Dumeltune, quam clamabat per breve de ~o tenere de domo Abbendonie Chr. Abingd. II 236; breve ‥ de ~o nunquam vertitur per narracionem ad breve proditum super possessione Fleta 309; qui jus habet in tenemento ‥ poterit illud petere per breve de ~o vel per naturam brevis de introitu Leg. Ant. Lond. 41; 1296 M. relicta H. G. ‥ tulit breve de ~o per quod peciit dotem suam de sexaginta et quatuor acris terre SelPlMan 122; 1307 recuperavit per judicium curie ‥ super ‥ brevi de ~o ‥ quod breve supremum est et alcioris nature quam istud breve de forma donacionis vel aliud breve Year Bk. I (Selden Soc. XVII) 3; breve istud est quoddam breve de ~o, per quod iidem J., L. et H. nituntur recuperare coram justiciariis officium predictum MGL II 365.  c villani ~um est varium et multiplex ‥ in quibusdam terris debet dare landgablum (Quad.) GAS 445; qui Dei ~a contratenendo, fecerit homicidium (Leg. Hen. 13. 11) Ib. 558. 15 oath or pledge, wager of law. postquam aliquis dissaisitus legem vel ~um domino suo vadiaverit ‥ saisitus esse debet (Leg. Hen. 53. 6) GAS 574.

rēctus, (8) a, um (rego), ¶ 1 droit [horizontalement ou verticalement], en ligne droite : recta via quidem illuc Ter. Phorm. 310, jʼy vais tout droit ; via rectissima Cic. Br. 281, la route la plus droite ; recta regio Lucr. 4, 1272, la direction en ligne droite, cf. Liv. 21, 31, 9 ; recto itinere Cæs. C. 1, 69, 4, par une marche directe, tout droit ; rectis lineis Cæs. G. 7, 23, 5, en lignes droites [horizontales] ; intueri rectis oculis Cic. Rab. Post. 48, regarder en face || ad perpendiculum... rectis lineis Cic. Fato 22, perpendiculairement, suivant la verticale, cf. Cic. Tusc. 1, 40 ; qui ita talus erit jactus, ut cadat rectus Cic. Fin. 3, 54, le dé qui aura été jeté de telle sorte quʼil tombe droit ; recta saxa Liv. 21, 36, 1, rochers en pente verticale ; homines recti Catul. 10, 20, des hommes bien droits, cf. Catul. 86, 1 ; Hor. S. 1, 2, 123 ; Juv. 3, 26 || recta tunica Plin. 8, 194 ou recta seul Fest. 277, tunique droite [tissée verticalement] ¶ 2 [fig.] a) droit, régulier, conforme à la règle, bien : quid in dicendo rectum aut pravum sit, judicabo Cic. Br. 184, ce qui est bon ou mauvais (bien ou mal) dans un discours, je lʼapprécierai, cf. Cic. de Or. 3, 195 ; Ac. 1, 19 ; domus recta est Sen. Ep. 100, 6, la maison est bien (conforme à son objet) ; recta cena Mart. 2, 69, 7 ; Suet. Aug. 74, repas dans les règles, parfait ; est ista recta docendi via Cic. Leg. 2, 8, cʼest la bonne méthode dʼenseigner ; b) qui va droit au fait, sans ornements ni développements de style : Cic. Br. 262 || simple, non entortillé, non maniéré : quæ sunt recta et simplicia Cic. Off. 1, 130, les choses qui sont simples et naturelles ; sonus vocis rectus et simplex Cic. de Or. 3, 45, ton simple et naturel ; c) bon, raisonnable : rectius est committere... Cic. Rep. 1, 62, il vaut mieux, il est plus raisonnable de confier... ; rectum est retinere Cic. Off. 1, 137, il est bon de garder ; d) droit moralement [en parl. des personnes] : firmus est et rectus Cic. Fam. 12, 5, 2, il a de la fermeté et de la droiture ; e) droit, juste, conforme au bien : rectum factum κατόρθωμα (appello) Cic. Fin. 3, 45, ce que les Grecs appellent κατόρθωμα je lʼappelle rectum factum, ce qui est fait avec droiture ; recta atque honesta ratione Cic. Quinct. 66, par des voies droites et honnêtes ; rectum est prœlium hoc fieri Cic. Tusc. 4, 43, il est juste que ce combat ait lieu.

rectus , a, um. part. p. c. s. v. rego.
人管者。正直。公平者。Recta coma 鬆之頭髮。Recta vel coena recta 華麗之筵席。Recto apparatu vivere 平生擺盛席。— casus pro Nominativus.

Suggest a Translation
See an image

rēctus adj.with comp.and sup.

• P. of rego, in a straight line, straight, upright, direct, undeviating: rectā regione iter instituere, L.: India, rectā regione spatiosa, Cu.: hinc in pistrinum rectā proficisci viā, T.: huc ex Africā cursus, L.: lineae, perpendicular: saxa quae rectis lineis suos ordines servant, horizontal, Cs.: recto litore, directly along the shore, V.: ad Iberum iter, Cs.: ne qua forent pedibus vestigia rectis, V.: recto grassetur limite miles, O.: velut rectae acies concurrissent, i. e. front to front, L.: pugna, regular, L.: saxa, steep, L.: rectae prope rupes, L.: truncus, O.: puella, H.: senectus, Iu.: iterque Non agit in rectum, directly forward, O.: crus Rectius, H.: longā trabe rectior exstet, O.—Fig., direct, right, correct, proper, appropriate, befitting: vobis mentes rectae quae stare solebant, Enn. ap. C.: ut rectā viā rem narret, T.: quae sint in artibus recta ac prava diiudicare: est lex nihil aliud nisi recta ratio: rectum est gravitatem retinere: nominibus rectis expendere nummos, i. e. on good securities, H.: si quid novisti rectius istis, H.: rectissima studia.—Morally right, just, conscientious, virtuous, upright: a rectā conscientiā discedere: animus secundis Temporibus dubiisque rectus, H.: Caesar: quid rectius fuerit, dicere non est necesse: ob rectissimum facinus.