cantare

cantare [CL] 1 to sing: a (intr); b (w. versus or sim); c (w. theme as obj.). d (p. ppl.) celebrated in song. a quamquam pellaces cantarent carmine vates Aldh. Aen. 57. 2; de convivio egressus huc secessi, quia ~are non poteram Bede HE IV 22; per discrimina vocum nunc solitarie et nunc tripliciter cum suis sociis more Girviorum [MS: †Giriniorum] ~avit G. Herw. 323b; si tibi dulcisona sit vox, modulatio cantus, / cantes, non taceas, cum sis cantare rogatus D. Bec. 1775; Gir. GE II 26 (v. cantilena 1).  b a705 huic ‥ epistulae trina ~ati modolaminis carmina ‥ subdidimus (Æthelwald) Ep. Aldh. 2 (7) p. 496; coepit ~are in laudem Dei conditoris versus Bede HE IV 22.  c “quid” inquit, “debeo ~are? ” et ille, “~a” inquit, “principium creaturarum” Bede HE IV 22.  d 1220 Cancia cantatrix, nunc cantatissima H. Avr. Poems 2. 252. 2 to sing, chant (eccl): a (absol.); b (w. psalmos, hymnos or sim.); c (w. officium or sim.); d (w. missam). a a successoribus discipulorum beati papae Gregorii in Cantia fuerat ~andi sonos edoctus Bede HE V 20; in quarto responsorio ‥ duo simul ~ent RegulC 31; c1240 si vicarius scriptus fuerit in tabula ad ~andum ‥ in choro et defuerit MonA VI 1257b; si aliquos percipiat propere aut nimis protrahendo vel ‥ discorditer ~are aut psalmodizare Cust. Westm. 36; vitiosus ~andi modus non solum corrigendus est et vitandus Bacon Tert. 298; 1442 volo quod ‥ capellanus ‥ intersit omnibus ‥ horis canonicis et missis in choro ‥ ~ando, legendo, psalmodisando, versiculando, orando et deprecando Reg. Cant. II 616.  b neque aliquis pro eo vel missas facere vel psalmos ~are ‥ praesumebat Bede HE V 14; et laus alma Deo tota cantetur [v. l. †capitatur] in aula Alcuin Carm. 105. 3. 5; †841 (11c) ~averunt mihi c psalteria et cxx missas ut haec libertas firmior ‥ permaneat CS 435; ~at ‥ quaque hebdoinada ‥ psalterium pro rege DB II 263; cum antea confuse et quasi chorea ~arentur psalmi et antiphone, statutum est ‥ ut seorsum chorus sederet et alternatim caneret Beleth RDO 58. 65; ~avimus responsoria ‘Benedictus Dominus’ de Trinitate: et post ‘Martiri adhuc’ de S. Eadmundo Brakelond 127; 1283 sunt que reddi et ~ari cordetenus sufficere credimus in conventu: viz. psalterium, ymnarium, canticularium, regula monachorum, omnia invitatoria, versus omnium responsoriorum et processionum responsoria, antiphone de laudibus et omnia responsoriola, sex communes ferie integre et totum commune sanctorum. cetera autem omnia sufficiat reddere [sic] ter in libro et super libros eciam in conventu ~ari Cust. Cant. 38 (= Thorne 1935); quando ‥ Alleluia ad missam non ~atur Ib. 118; Damasus I ‥ ordinavit psalmodiam de choro in chorum die nocteque ~ari Eul. Hist. I 194; 1451 ingressi capitulum ~ent hymnum ‘Veni Creator Spiritus’ Mon. Francisc. II 114.  c quando vultis ~are [AS: syngan] vesperum aut completorium? Ælf. Coll. 102; ipse matutinas eis ~are W. Malm. GP IV 141 (cf. ib.: numquam audivi ~ari Cattus Dei sed Agnus Dei); a1163 pro pastoribus locorum integro anno xxx officia plenaria in conventu ~abuntur. ‥ mox ut breve defuncti venerit, tabula pulsabitur, vigilia ~abitur MonA I 26a; s1213 (v. canonicus 2c); c1250 vesperas, matutinas et horas canonicas ~ent in ecclesia cum nota et devotione Conc. Syn. 641; ~averunt officium solemniter cum nota Eccleston Adv. Min. 28; sudores sunt Grecorum symbola que ~amus R. Bury Phil. 10. 163.  d ut vincula cujusdam captivi, cum pro eo missae ~arentur, soluta sint Bede HE IV 20 rub.; [tenet] j liber homo presbyter xl acras terrae in elemosina et ~at unaquaque ebdomada tres missas DB II 133 (cf. DB I 179); ~ata missa et facto servitio, interrent eum sicut Christianum (Leg. Ed.) GAS 667; missa ~ata, sicut erat sacris vestibus indutus, secretarium ingressus est W. Malm. GP I 6; missam sollemniter ~avit Brakelond 147. 3 to sing or cry (of birds); b (of insects); c (facet., of donkey). arguta ‥ cantans luscinia ruscis Aldh. Aen. 68. 7; galli ~ant vel cucurriunt Id. PR 131.  b cicada in campis ~ans Gad. 120. 2.  c cantemus, socii! festum celebremus aselli! Nig. SS 1075. 4 to play (an instrument). b (w. instrument as subj.). 1322 cuilibet ~ancium organum iij d. Stat. Linc. I 337; 1375 vicarii in diebus solempnibus nolunt organum ~are in pulpito nisi canonici ‥ eis conferant vinum Fabr. York 243; 1420 cantori ~anti organum in choro, ‥ v s. Ac. Durh. 462.  b s1250 cum ‥ processionaliter, ~antibus organis ‥, portaretur Fordun Cont. X 3. 5 to recite. b (fig.) to allege. facile ‥ caeteris cujusque mensis diebus qua sit [luna] aetate, ~ato ipso mense et concurrentibus digitis, apparebit Bede TR 20.  b Gir. JS 3 p. 206 (v. discantare). 6 (fig.) to ‘sing’, ‘squeal’, confess. b to pay up; cf. Fr. chanter. s1256 vicecomes ‥ bubulcum captum ‥ ad domum suam abduxit, cum horribili juramento affirmans, ut vulgariter et usualiter loquar, quod faceret eum ~are, et ~ando tam de domino suo quam de seipso veritatem super furtis perpetratis eminus confiteri M. Par. Maj. V 578.  b venit simplex, petit pignus, ‥ promittit v solidos, vel plus vel minus secundum suam facultatem. dicit ei bajulus: “frater, nescis melius ~are? ni melius ~averis, pignus non habebis” O. Cheriton Fab. 40. 7 a (imp. pl.) fourth Sunday after Easter (from introit Cantate Domino). b (p. ppl. as sb. f.) chant (eccl.). a debuit comparere coram nobis die Sabbati post ~ate (Citatio Norm.) FormMan 23.  b 1377 dictis ab archiepiscopo quibusdam ‥ oracionibus super regem et ~ata solemni per prefatos prelatos et clerum, dominus rex ‥ inunctus extitit ‥ et statim coronatus MGL II 479.