cumulo
cumulo, to heap, accumulate, pile
- I In gen.
- A Prop. (mostly post-Aug.; esp. in Curt. and Tac.): materiem, Lucr. 1, 989: nubila, id. 6, 191; 6, 518: stipites, Curt. 6, 6: harenas, id. 5, 1, 30: nivem, id. 5, 4, 88: arma in ingentem acervum, Liv. 45, 33, 1: pyram truncis nemorumque ruinā, Stat. Th. 6, 85.—
- B Trop.: benefacta, Plaut. Capt. 2, 3, 64 (424): omnia principatūs vocabula, Tac. H. 2, 80: honores in eam, id. A. 13, 2: tantum honorum atque opum in me cumulasti, id. ib. 14, 53; 1, 21: propemodum saeculi res in illum unum diem fortuna cumulavit, Curt. 4, 16, 10.—
- II With special access. ideas (class.).
- A To augment by heaping up, to increase, heap, amass, accumulate.
- 1 With abl.: funus funere, Lucr. 6, 1237 (cf. Liv. 26, 41, 8): aes alienum usuris, id. 2, 23, 6: haec aliis nefariis cumulant atque adaugent, Cic. Rosc. Am. 11, 30; cf.: alio scelere hoc scelus, id. Cat. 1, 6, 14: bellicam gloriam eloquentiā, id. Off. 1, 32, 116.—
- 2 Without abl.: invidiam, Liv. 3, 12, 8: injurias, id. 3, 37, 3: vitia, Tac. Or. 28: accesserunt quae cumularent religiones animis, Liv. 42, 20, 5.—
- B To make full by heaping up, to fill full, fill, overload, etc.
- 1 Lit.
- α With abl.: locum strage semiruti muri, Liv. 32, 17, 10: fossas corporibus, Tac. H. 4, 20: viscera Thyesteis mensis, Ov. M. 15, 462: cumulatae flore ministrae, id. F. 4, 451: altaria donis, Verg. A. 11, 50; cf.: aras honore, donis, Liv. 8, 33, 21; Curt. 5, 1, 20; Val. Fl. 1, 204.—
- β Without abl.: altos lacus fervida musta, Ov. Tr. 3, 10, 72; cf.: cumulata ligula salis cocti, a full spoon, spoonful, Col. 2, 21, 2.—
- 2 Trop.
- α With abl.: non possum non confiteri cumulari me maximo gaudio, quod, etc., Cic. Fam. 9, 14, 1; cf.: ponebas cumulatum aliquem plurimis voluptatibus, id. Fin. 2, 19, 63: nunc meum cor cumulatur irā, Caecil. ap. Cic. Cael. 16, 37: duplici dedecore cumulata domus, Cic. Att. 12, 5, 1; cf.: orator omni laude cumulatus, id. de Or. 1, 26, 118: tot honoribus cumulatus, Tac. H. 3, 37: hoc vitio cumulata est Graecorum natio, Cic. de Or. 2, 4, 18: neque tot adversis cumulant, overwhelm, Ov. Tr. 4, 1, 55.— *
- β With ex: (summum bonum) cumulatur ex integritate corporis et ex mentis ratione perfecta, is made complete, perfect, = completus, absolvitur, Cic. Fin. 5, 14, 40. —
- γ Absol.: ad cumulandum gaudium (meum) conspectum mihi tuum defuisse, in order to make my joy full, complete, Cic. Att. 4, 1, 2; cf. under P. a., B. α.
- —Hence, cŭmŭlātus, a, um, P. a.
- A (Acc. to II. A.) Increased, augmented: eādem mensurā reddere quā acceperis aut etiam cumulatiore, Cic. Brut. 4, 15: gloria cumulatior, Liv. 2, 47, 11; cf. id. 4, 60, 2.—
- B (Acc. to II. B.) Filled full, full, complete, perfect.
- α Absol.: tantum accessit ad amorem, ut mirarer locum fuisse augendi in eo, quod mihi jam pridem cumulatum etiam videbatur, Cic. Fam. 9, 14, 5: hoc sentire et facere perfectae cumulataeque virtutis (est), id. Sest. 40, 86.—Poet.: veniam ... cumulatam morte remittam, i. e. cumulate referam, shall abundantly reward, Verg. A. 4, 436.—
- β With gen.: ineptitudinis cumulatus, Caecil. ap. Non. p. 128, 15: scelerum cumulatissime, Plaut. Aul. 5, 16 (823).—Adv.: cŭmŭ-lātē, in rich abundance, abundantly, copiously (freq. in Cic.; elsewh. very rare), Cic. Fin. 2, 13, 42; id. Div. 2, 1, 3; id. Att. 6, 3, 3 al.—Comp., Cic. Or. 17, 54.—Sup., Cic. Fam. 5, 11, 1; 10, 29 init.
II) mit einem Haufen versehen, 1) (in Prosa seit Liv.) eig., gehäuft od. hoch bedecken, gehäuft od.hoch anfüllen, α) sächl. Objj., gew. m. Ang. womit? altos fervida musta lacus cumulant, Ov.: locus, qui strage semiruti muri cumulatus erat, Liv.: cumulatae corporibus fossae, Tac. – c. altaria non ture modo, sed omnibus odoribus, Curt.: is, propter quem arae sacrificiis fument, honore (Weihrauch), donis cumulentur, Liv.: u. poet., c. viscera mensis Thyestëis, überladen, Ov. met. 15, 462. – Partic. Perf. ohne Ang. womit? cumulata ligula salis cocti, Col.: cumulatum cochlear musti, Col.: sumere ex cornibus (vom Hirschhorn) cochlearia tria cumulata, Scrib. – β) m. pers. Objj.: cumulatae flore ministrae, Ov. fast. 4, 451. – 2) übtr.: a) mit etw. überhäufen, überschütten, α) sächl. Objj.: nunc meum cor cumulatur irā, meine Brust ist übervoll von Grimm, Caecil. com. fr.: c. eloquentiam magnis praemiis, Tac. dial. – β) pers. Objj.: c. alqm muneribus magnis, Verg.: alqm omni laude, Cic., certatim laude, Plin. ep.: alqm apud alqm tantis laudibus, Plin. ep.: ponere (aufstellen) cumulatum aliquem plurimis et maximis voluptatibus, Cic.: etsi contentus eram tuā gloriā atque ex ea magnam laetitiam voluptatemque capiebam, tamen non possum non confiteri, cumulari me maximo gaudio (ich mit der größten Fr. erfüllt, meiner Fr. die Krone aufgesetzt werde), quod vulgo hominum opinio socium me ascribat tuis laudibus, Cic. – b) gehäufter machen, häufen = mehren, vergrößern, erhöhen, steigern, iniurias, Liv.: invidiam, Liv.: gratiam (Dank) in remunerando, Cic.: haec propria ac vernacula vitia, quae natos statim excipiunt et per singulos aetatis gradus cumulantur (sich häufen), Tac. dial.: accesserunt, quae cumularent religiones animis (den G.), Liv.: aes alienum cumulatum usuris, höher aufgelaufene, Liv.: cumulare funere funus, Leiche auf Leiche häufen, Lucr. – c. eloquentiā bellicam gloriam, Cic.: c. antiquiora beneficia posterioribus, Plin. ep.: alio incredibili scelere hoc scelus, Cic.: P. Decii non coeptas solum ante sed cumulatas novā virtute laudes peragit, Liv. – c) gehäuft voll machen = das Maß von etw. vollmachen, etw. vollständig-, vollkommen machen, etw. krönen, einer Sache die Krone aufsetzen, etw. auf den Gipfel (der Vollkommenheit od. Vollendung) bringen, c. benefacta, Plaut.: c. gaudium, die Freude vollkommen machen, Cic. ep.: atque hoc tibi vere affirmo, in maxima laetitia atque exploratissima gratulatione unum ad cumulandum gaudium conspectum atque complexum mihi tuum defuisse, Cic.: cumulata erant officia vitae, im vollen Maße erfüllt, Cic.: ii, quorum studiis ea, quae natura desiderat, expleta atque cumulata habemus, in vollem Maße befriedigt sehen, Cic.: illustrare orationem ac totam eloquentiam c., zum Gipfel der Kunst erheben, Cic. – Litorium quendam trecentesimum annum cumulasse, habe die Höhe von 300 Jahren erreicht, Val. Max. 8, 13 ext. 6. – quod (summum bonum) cumulatur ex (aus, infolge) integritate corporis et ex mentis ratione perfecta, das volle Maß (die volle Höhe, seinen Gipfel) erreicht, Cic. de fin. 5, 40.
- 1. ophopen, opstapelen; ➤ nix cumulata vento; arma in acervum ~; opes, arenas, pyram ~; metaf.: honores in alqm ~;
- 2. overladen, bedelven [altaria odoribus; alqm laude; alqm muneribus magnis; eloquentiam magnis praemiis];
- 3. verergeren, vergroten, doen toenemen [invidiam; iniurias]; — pass. toenemen, groeien;
- 4. vervolmaken [gaudium; eloquentiam].
- cumulus, to heap, accumulate, pile: arma in acervum, L.—To fill full, fill, load, pile, cover: locum strage muri, L.: cumulatae flore ministrae, O.: altaria donis, V.: struem rogi odoribus, Ta.—Fig., to augment, increase, heap, amass, accumulate: invidiam, L.: aes alienum usuris, L.: gloriam eloquentiā.—To fill, overload, overwhelm, crown, complete: alqm laude: civitas cumulata tuis iniuriis: meum cor cumulatur irā: alio scelere hoc scelus: ad cumulandum gaudium: Quam (veniam) cumulatam morte remittam, i. e. will by my death do a greater favor in return, V.
-
…praetulisti quid vero nuper cum morte superioris uxoris novis nuptiis locum vacuefecisses, nonne etiam alio incredibili scelere hoc scelus cumulavisti quod ego praetermitto et facile patior sileri, ne in hac civitate tanti facinoris immanitas aut exstitisse aut non vindicata…
Cicero, in Catilinam
-
…ego sis iudici et voluntatis habiturus. quod cum fieri vehementer studeo tum etiam illud vereor ne, si minus cumulate videbere fecisse aliquid eius causa, me ille neglegenter scripsisse putet, non te oblitum mei. quanti enim me…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…idem virtus. et si omne beatum est, cui nihil deest, et quod in suo genere expletum atque cumulatum est, idque virtutis est proprium, certe omnes virtutis compotes beati sunt. Et hoc quidem mihi cum Bruto…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…praeter sapientem cadere in quemquam potest. Cum autem aliquid actum est, in quo media officia compareant, id cumulate videtur esse perfectum, propterea quod volgus quid absit a perfecto, non fere intellegit ; quatenus autem intellegit ,…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…. eodem die Funisulanus a te attulit litteras in quibus erat confirmatius idem illud. ei de suo negotio respondi cumulate cum omni tua gratia. adhuc non satis faciebat ; debet autem mihi multos nummos nec habetur locuples. nunc…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…natura semper placuisse teque existimasse id etiam ad dignitatem meam pertinere eum non modo perliberaliter a nobis sed etiam ornate cumulateque tractari. qua re velim cures nec tibi essem molestus, si per alium hoc agere possem ut permutetur Athenas…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…enim te gratissimum omnium, idque numquam destiti praedicare. nec enim tu mihi habuisti modo gratiam, verum etiam cumulatissime rettulisti. quam ob rem in reliquis tuis rebus omnibus pari me studio erga te et eadem voluntate cognosces .…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…omnem illam orationem, quae est mihi habenda de optimo civitatis statu. Quod si tenere et consequi potuero, cumulate munus hoc, cui me Laelius praeposuit, ut opinio mea fert, effecero. Tum Laelius Tuum vero ,…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…est munere. multa mihi ipsi ad mortem tempestiva fuerunt. quam utinam potuissem obire nihil enim iam adquirebatur, cumulata erant officia vitae, cum fortuna bella restabant. quare si ipsa ratio minus perficiat, ut mortem neglegere possimus…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…res habet, profecto resistemus. de Alexandrina re causaque regia tantum habeo polliceri, me tibi absenti tuisque praesentibus cumulate satis facturum, sed vereor, ne aut eripiatur causa regia nobis aut deseratur ; quorum utrum minus velim ,…
Cicero, Epistulae ad Familiares