demonstrativus

dēmonstrātīvus, a, um, adj. [demonstro], pointing out, designating.

• I In gen. (very rarely): digitus, the indexfinger, forefinger, Cael. Aur. Tard. 5, 1, 21.—
• II In rhetor., demonstrative, = ἐγκωμιαστικόν: genus (orationis), a branch of rhetoric employed in praising or censuring, i. e. laudatory or vituperative (usuually the former), Cic. Inv. 1, 5, 7; Quint. 3, 4, 14; 2, 10, 11: causa, Cic. Inv. 2, 4: materia, Quint. 3, 8, 53; 11, 1, 48: pars orationis, id. 2, 21, 23; cf. 7, 4, 2.—
• • B Subst.: dēmonstrātīva, ae, f., demonstrative kind of oratory, Quint. 3, 8, 63 sq.; 3, 8, 8.—* Adv.: dēmonstrātīvē, demonstratively, Macr. Somn. Scip. 2, 16.

dēmōnstrātīvus, a, um (demonstro), hinzeigend, zeigend, I) eig.: digitus, der Zeigefinger, Cael. Aur. chron. 5, 1, 21. – II) übtr.: a) als gramm. t. t., hinweisend, hinzeigend, demonstrativ, pronomina, Prisc. 12, 3. Cledon. (V) 15, 10. Isid. 1, 7, 4. – b) als rhet. t. t. = ἐπιδεικτικός, die Fehler od. bes. die Vorzüge einer Person darlegend, epideiktisch, bes. im guten Sinne = verherrlichend (vgl. Cic. de inv. 1, 7. Quint. 3, 4, 12 sqq.), genus (orationis), Cic.: causa, Cic.: materia, Quint.: sententiae, Isid. – subst., dēmōnstrātīva, ae, f., die epideiktische Rede, Quint. 3, 8, 63: Plur., Quint. 3, 8. § 1 u. 8.

demonstrativus [CL] , demonstrative; b (gram.); c (rhet.); d (log.). hic est amor relativus, / idem est demonstrativus / divine dulcedinis Garl. SM 1079; signa ~a et manifestativa morbi presentis Gad. 45v. 2.  b [pronomina] sunt magis ~a quae non per casus declinantur, ut ‘~eccum’, ‘eccam’ Bonif. AG 35; ~a synd œteowigendlice: ‘~en’ ‥ ‘~ecce’ Ælf. Gram. 231; sunt pronomina ~a octo secundum 8 differencias quibus magis et minus fit cognitus qui demonstratur Ps.-Gros. Gram. 43; cum ‥ una [oratio] est hec, ‘~non ego solus ego’, dicendum quod intelligitur ibi hoc verbum ‘sum’ per pronomen ~um‥. confert autem ad hoc actus demonstrandi, quia actualiter per pronomen demonstratur illud quod habet esse Bacon XV 187 (cf. ib. 188: adverbia ~a).  c ~um genus [artis rhetoricae], quod tribuitur in alicujus certae personae laudem vel vituperationem ut in Genesi [iv 4–5] de Abel et Cain legitur ‥ Alcuin Rhet. 5.  d [Posteriorum Analeticorum liber] continet artem demonstrandi. ‥ hec ‥ jam fere in desuetudinem abiit, eo quod demonstrationis usus vix apud solos mathematicos est‥. ad hec, liber quo ~a traditur disciplina ceteris longe turbatior est J. Sal. Met. 919D (cf. ib. 920C: non utique omnis scientia ~a est, sed illa dumtaxat que ex veris et primis est et immediatis); demonstrativa nunc contendit ratione Neckam DS X 103; est [syllogismus] ~us, qui est ex necessariis et ex causis conclusionis certissimis faciens scientiam (Shirwood) GLA III 16; Ib. 19 (v. disputatio 1); hoc ultimo modo est scientia habitus conclusionis ~e Bacon VII 125; duo sunt [arguendi genera] ad intellectum, ut dyalecticum et ~um Id. Tert. Sup. 75; dialectica ac ~a scientia Ps.-Gros. Summa 300; racionis probabilis, non tamen ~e, imo nec necessarie Duns PW 148; quod ‥ sit jure divino [papa hereticus] papatu privatus quidam racionibus plurimis ~is ‥ ostendunt Ockham Pol. I 59.

dēmōnstrātīvus, a, um (demonstro), qui sert à indiquer, à montrer : digitus demonstrativus C. Aur. Chron. 5, 1, le doigt index || [rhét.] démonstratif : genus demonstrativum Cic. Inv. 1, 7, le genre démonstratif [celui qui a pour objet lʼéloge ou le blâme], cf. Quint. 3, 4, 12, etc. || subst. f. , demonstrativa, cause du genre démonstratif : Quint. 3, 8, 63.

demonstrativus , a, um. adj.
辯明者。Demonstrativum genus 褒贬之文。

Suggest a Translation
See an image

dēmōnstrātīvus adj.

• demonstro, designating, demonstrative: genus (orationis), a branch of rhetoric employed in depicting a person.