determinare

determinare [CL] 1 to determine, define, fix: a (in space); b (in time); c (log.). d (p. ppl.) definite, perfect. e (gram.) to qualify or modify. a ~at, definit GlC D 206; liber iste vij planetarum atque draconis statum continet a meridie quarte ferie usque ad meridiem quinte ~atum Adel. Elk. pref.; propter hoc quod superficies ignis non est ~ata superficie aeris, ex quo videtur esse ‥ unum corpus Bacon IV 325; cognicio organica, que inest secundum ~atam partem corporis Duns PW 140; 1466 dubitacio quum incipit purgatorium, et quamdiu durabit, et de loco purgatorio, si est ~atus MunAcOx 716.  b habetis licentiam loquendi in claustro vestro, sed ~atis et consuetis horis H. Los. Ep. 48; [Æthericus, ob. 1034] nullum certum ~avit diem quo vel accusatores vel accusati venientem operiri debuissent Chr. Rams. 122.  c quando ‥ rectitudo ~ata contingenter convenit praxi, tune non est objectum aliquod ~ans intellectum ad cognicionem rectitudinis ~ate antequam voluntas velit; nam illud contingens non ~atur ad alteram partem ante omnem actum voluntatis Duns Ord. I 181; omne existens determinate subesse, quod non per se sufficienter ~atur ad esse, per aliquid aliud ~atur ad esse Bradw. CD 146B; qualitercunque [aliquid] determinate est, ‥ necessario est; sed tales veritates de preterito sunt ~ate et non possunt desinere esse; igitur sunt necessarie Wycl. Act. 65.  d stellarum cursu et numero nihil est ~atius, nihil ordine stabilius Adel. QN 74; si nascatur in decimo mense bene evadit ‥, cum inveniat creaturam bene completam et ~atam M. Scot Phys. 10.  e nomen proprium tripliciter ~atur, aut per obliquum, aut per adjectivum, aut per verbum Vinsauf AV II 3. 49 (cf. ib. 79: verbum dupliciter ~atur, uno modo per adverbium, alio modo per dictionem casualem); Bacon XV 258 (v. determinativus); Id. Tert. 251 (v. determinabilis 1c); omne adverbium ~at suum verbum in comparacione ad subjectum Wycl. Conf. 505. 2 to state precisely, specify; b (w. compl.). nisi clamans ita discernat et ~et ut nulla dubitatio possit esse Lanfr. Const. 173 (cf. (v. clamare 4)); quibus [astantibus] quum [mulier] miserabile[m] rei ~asset eventum Gosc. Mir. Iv. lxxix; Aristo[teles] ‥ causas resistentes putrefactionem ~at Gilb. I 6v. 2 (cf. ib. 10. 2: tres species emitritei ~ate ab auctoribus); 1310 locum ~atum (v. deponere 9e); de terra et qualiter se dividit et in tribus partibus se extendit ‥ intendimus ~are Eul. Hist. II 10.  b c1233 salvis nobis ‥ omnibus ‥ que in dictis cartis ‥ nobis salvanda ~antur Reg. Aberbr. I 121. 3 to determine, decide, settle (a question or sim., sts. w. ace. & inf. or obj. clause): a (phil. or doctrinal; cf. 4a infra); b (leg. or administrative); c (w. compotum). a sequitur ~are utrum duo spiritus possent esse in eodem loco intellectuali Hales Sent. I 381 (cf. ib. 378: secunda questio potest ~ari sic); Ockham Pol. I 297 (v. catholice); s1377 [cancellarius universitatis Oxon’] vice omnium ‥ ~avit publice in scholis eas [conclusiones Johannis Wiccliff] veras esse sed male sonare in auribus auditorum Eul. Hist. Cont. III 348.  b 705 ut ‥ ibi adunato concilio omnium dissimultatum causae ~entur Wealdhere Ep. 22; quidam ‥ assident ad ‥ dubia ~anda que ‥ ex incidentibus questionibus oriuntur Dial. Scac. I 4C (cf. (v. 1 assidere 1b)); 1190 ~atum est de clericis quod nulla occasione a secularibus potestatibus capientur nisi ‥ (Artie. Cleri) Diceto YH 87; 1219 (v. deducere 2a); s1250 ~atum est ut suam archiepiscopus ‥ exerceret jurisdictionem M. Par. Min. III 314; 1251 ~averunt judices quod elemosina ‥ maneat in statu tali quo fuit Cart. Sallay 411; 1253 quod eis [burgensibus] concederet quod per xxiiij juratos ‥ omnia placita ipsos contingentia essent discussa et ~ata Rec. Leic. I 42; ante quam processus et tractatus ‥ plene ~e[n]tur State Tri. Ed. I 35; 1292 si aliquis aliquid fecerit contra coronam nostram quod non ~etur aliquo loco nisi infra libertatem ville predicte BBC 155; a1350 cancellarium adeat ut ‥ ~et an indigeat vel non indigeat advocato StatOx 89; 1459 (v. deponere 9d).  c 1533 pro compoto suo audiendo et ~ando Ac. Durh. 197; 1533 auditoribus hunc compotum ~antibus Comp. Swith. 222. 4 (acad.): a to ‘determine’ (a question; cf. 3a supra). b to qualify (by so doing) for master’s degree (absol. or w. acta). a 1282 (v. circulariter 2c); a1350 StatOx 56 (v. determinatio 4a); 1549 cujus [questionis] ambigua et dubitaciones, dum in utramque partem enucleaverint, definient ~abuntque Ib. 345.  b a1255 quilibet [tempore] sue incepcionis antequam ~et fidem faciat ‥ de statutis universitatis ‥ custodiendis StatCantab 199; 1268 ut certa forma provideretur sub qua bachilarii arcium ~aturi ad ~andum ‥ forent admittendi StatOx 25 (= MunAcOx 34); s1326 ~ans in artibus G. S. Alb. II 182; 1409 ut non liceat eis [determinatoribus] extra scholas xxxij ‥ ~are acta sua MunAcOx 240; 1414 quod ~antes admitterentur per decanum facultatis (Acta Fac. Artium S. Andree OED s. v. regent 3b) . 5 to determine, make up one’s mind (sts. refl.); (p. ppl. w. in) determined, resolved (on). s1460 tandem se ~ans concludebat finaliter et ~abat ipsum [manerium] vendicioni exponere Reg. Whet. I 357; Ib. 119 (v. concludere 6b).  b s1327 episcopus ‥ in necem Edwardi finaliter ~atus Baker 107b. 6 to appoint, assign. a1350 jurent sic electi quod ‥ ~ent ‥ partibus advocatos StatOx 89. 7 to bring to an end. b to come to an end. ~abit, gesidode GlP 828; de apoplexia: ‥ tales curationem suscipiunt, precipue si sensus ‥ in pedes ‥ seu etiam in manus ‥ descenderint; vel in paralisi ~abitur Gilb. II 115. 1.  b cum ~averit evangelium, ingredietur precentor incipiendo psalmum ‘miserere’ Cust. Cant. 385.