initium
initium, a going in, entrance
Thales said that water was the first principle of substances
ĭnĭtĭum, ĭi, n. [ineo], a going in, en trance.
- I A beginning, commencement (syn.: principium, exordium).
- A Lit.: bonis initiis orsus tribunatus, tristes exitus habuit consulatus, Cic. Brut. 34, 128: initio accusationis, id. de Or. 1, 26, 121: initium capere, Caes. B. G. 1, 1: dicendi initium sumere, Cic. Leg. 2, 1, 1: facere initium confligendi, id. Phil. 14, 14, 36: caedis initium ab aliquo facere, id. ib. 5, 7, 20: male ponere initia, id. Att. 10, 18, 2: ducere ab aliqua re, id. ib. 9, 9, 2: ab initio res quem ad modum facta sint, exponemus, Cic. Rosc. Am. 5, 14: ab ultimo initio repetere, Auct. Her. 1, 9, 14: seditionem ab altiore initio repetam, Tac. H. 2, 27: quia initio caedis orto difficilis modus, id. ib. 1, 39.— Pleon.: querellae ab initio tantae ordiendae rei absint, Liv. praef. § 12; cf.: prima initia incohare, Liv.id. 3, 54, 9: primum initium certaminis, Liv.id. 6, 12, 10. — The abl. sing. is used adverbially, in the beginning, at first: quemadmodum senatus initio censuit, Cic. Fam. 1, 7, 4: redeo ad illud quod initio scripsi, id. ib. 1, 7, 5; Nep. Thras. 1, 5; id. Tim. 3, 1; id. Alc. 5, 3; Curt. 3, 8, 17 al.; cf. Zumpt, Gram. § 475. —
- B Transf.
- 1 Constituent parts, elements: inde est indagatio nata initiorum, et tamquam seminum, unde essent omnia orta, generata, concreta, Cic. Tusc. 5, 24, 69: illa initia, et, ut e Graeco vertam, elementa dicuntur ( = στοιχεῖα), id. Ac. 1, 7, 26; so of death: Augustus in sua resolutus initia, Vell. 2, 123, 3. —
- 2 First principles, elements cf a science: illa initia mathematicorum, quibus non concessis digitum progredi non possunt, Cic. Ac. 2, 36, 116.—
- 3 Beginning, origin: quomodo initium nobis rerum omnium ortus noster adferat, sic exitum mors, etc., Cic. Tusc. 1, 38, 91: natus obscurissimis initiis, Vell. 2, 761; cf.: pauca ab initio causisque talium facinorum non absurda, which relate to the origin, etc., Tac. H. 4, 48.—
- 4 Auspices, because with them everything was begun; hence, the beginning of a reign: novis initiis et ominibus opus est, i. e. of a new king, Curt. 5, 9, 4.—
- II Secret sacred rites, sacred mysteries, to which only the initiated were admitted: initia vocantur potissimum ea, quae Cereri fiunt sacra, Varr. R. R. 3, 1, 5: initia Cereris, Liv. 31, 47, 2; cf. 39, 8, 5: nihil melius illis mysteriis, quibus ex agresti immanique vita exculti ad humanitatem et mitigati sumus, initiaque ut appellantur, ita re vera principia vitae cognovimus, Cic. Leg. 2, 14, 36; Just. 2, 6: initia Samothracum, Curt. 8, 1, 12: initiis pacis, foedus cum feritur, Varr. R. R. 2, 4, 9.—
- B Things (musical instruments) used in celebrating these mysteries: Typanum, tubam, Cybele, tua, mater, initia, Cat. 63, 9.
initium, iī, n. (ineo, īre), der Eingang, der Anfang, I) im allg. (Ggstz. exitus, eventus), initium belli, orationis, Cic. u. Caes.: initio anni, Suet.: initium dicendi sumere, machen, Cic.: initium caedis od. confligendi facere, Cic.: initium belli facere, losschlagen, Cic.: initium capere ab od. ex etc., Caes. u. Quint.: initium ducere ex alqa re, Quint.: pauca repetere ab initio, Tac.: altiore initio repetere alqd, Tac.: si non ab ultimo initio repetere volemus, Cornif. rhet.: ut male posuimus initia, sic cetera sequentur, Cic. – ab initio, von Anfang an (nur von der Zeit), zB. quod tibi et esse antiquissimum et ab initio fuisse, Cic.: cui consuli non animus ab initio, non fides ad extremum defuit, Cic. – initio (Abl.), zu Anfang, anfänglich, anfangs, zB. quemadmodum initio senatus censuit, Cic.: iste, qui initio proditor, deinde perfuga fuit, Cic.: u. so korresp. initio... mox, Suet.: initio... mox... novissime, Suet. – inter initia, anfangs, Tac. hist. 3, 18. – II) insbes., u. zwar meist im Plur.: A) die Anfangsgründe einer Wissenschaft, omnis disciplinae, Quint.: initia mathematicorum, die ersten Regeln, -Lehrsätze der Mathematik, Cic. – B) bei den Physikern = die Uranfänge, Elemente, Grundstoffe (griech. στοιχεια), Cic. Acad. 1, 26. Cic. Tusc. 1, 91. Vell. 2, 123, 3. – C) der Ursprung, die Abstammung, Herkunft, obscura, Tac.: clara Iudaeorum, Tac.: natus obscurissimis initiis, aus ganz niedrigem Stande, Vell. 2, 76, 4. – D) der Regierungsanfang, initiis Tiberii auditis, Tac. – E) das Prinzip, cognoscendi initium, das Erkenntnisprinzip, Cic. Acad. 2, 29. – F) der Anlaß, die Veranlassung, Ter. Hec. 821. Quint. 3, 11, 5. – G) die Auspizien, mit denen alles begonnen wurde, Curt. 5, 9 (26), 4. – H) initia, ein geheimer Gottesdienst, zu dem nur der Eingeweihte Zutritt hat, wie der der Ceres, sonst der eleusinische gen., Varro, Cic. u.a.: der bacchische = die Bacchanalien, Liv. – meton., v. Dingen, die bei derartigen gottesdienstlichen Zusammenkünften gebraucht wurden, Catull. 63, 9. – I) initia = primitiae (ἡ ἀπαρχή), populo et Levitis initia dare, Itala (Colb.) 3 Esdr. 1, 8 u. 9. – ➳ arch. endoitium, Paul. ex Fest. 76, 9.
~ia jam nascentis ecclesiae
in primo desponsionis ejus [sc. Domini ] ~io
nec solum tunc [Christum ] ~ium deitatis habiturum quando in carne humana nasceretur
quo ~ia illius [sc. religionis ] a ‥ Christo sumant exordium
ut ‥ ad ~ium capituli [] omnes conveniant of the chapter-meeting
nos nondum nisi ad ~ium proficiendi pervenisse
ab ~io peregrinationis usque ad primum bellum post captam Jerusalem
si [Deus ] sine ~io et ab eterno nescivit A
due [species hydropisis ] ‥ sunt in ~io ‥ curabiles
in ~io melancolie
ut ‥ in ea [(septimana ] temporis paschalis ~ium tenere debeamus
usque ad ~ium Quadragesime
Septembris mensis ~io
tetre noctis in ~io decessit
ille dies habet mane et vespere [cf. ] id est ~ium et finemGen. i 5, etc.
regule quibus connoscuntur ferie in ~iis mensium
a media nocte usque ad aurore ~ium
at ~io episcopatus mei
primis ~iis regni
in ~io papatus
cum [Nero ] adhuc in ~iis lenior esset
omnino proba ejus in regnando ~ia fuere
~ium secundi sermonis facit cum sequitur ‘quibus ‥’ [] Act. i 3
ab aliquibus dissimiliter interrogatorum ~ium sumere considerationis
Anglis ‥ ~ium fuge facientibus
primus ad partes sororis sue juste defendendas ~ium suscepit
Christum ab ~io, immo et ante omne ‥ initium ab ipso Patre fuisse progenitum
nonnulli ab ~io calicem operiunt
prudens quisque ab ~io debet providere ne incipiat quod non possit ‥ explere
[Willelmus II ] inter ~ia ‥ ab omni crimine abhorrebat
si ‥ malignantium nequitiam in ipso ~io ‥ preoccupasset
ut ‥ congressum inceperunt, prevaluerunt in ~io Troes
non statim in ~io nobis hoc perfectum gaudium propheta promisit
in ~io nascentis Christianae religionis(
glorificantes Deum Patrem sine ~io(
in ~io nascentis ecclesiae
si bonum est aliquid quod ~ium et finem habet, multo melius esse bonum quod licet incipiat non tamen desinit
Deus ‥ non habet ~ium nec finem
ab ipso mox ~io conceptionis [Christi ] usque ad triumphum passionis
ab ~io humane nature
ab ~io creationis mee
ab ~io ‥ nativitatis sue usque ad finem vite sue
montes aliqui ‥ ab ~io facti creduntur
ab ~io istius saeculi
ab ~io mundi usque in hodiernum diem
in principio [], id est in ~io temporis Gen. i 1
impossibile est imaginari quod tempus habeat ~ium sive finem
qui [timor ] non ~ium sed perfectio est sapiemtiae caelestis
non ‥ pensat Deus tantum quo ~io vel qua occasione homo bonum inchoat quantum ‥
ut ‥ sit mihi [(sc. triumphus ] ‥ ad ~ium bonorum operum
virtutes que sunt capita et ~ia omnium aliarum virtutum
scientie ‥ disserendi ex ingenio ‥ ~ium, artis autem ex hoc et usu
huic lacui ‥ casus ~ium dedit
fui occasio vel †initum [l. initium; ME: ] quare res sic processitbiginnunge
jussit rex ‥ Agilberctum proferre in medium morem suae observationis, unde ~ium haberet
peccatum ‥ ~ium habuit a femina
inde ~ium Beccense coenobium cepit habere
germen, ~ium floris
considera tria in flore: pulchritudinem, ordinem, et ~ium fructus
accepturus vestri primi abbatis ‥ ~ia quia vir fuerit
de ~iis frugum, de quibus fit hic [] mentio Num. xviii 13
quattuor ~ia [i. e. ] quibus linteum dependebatcorners
armilla nec ~ium habet nec finem
isti [sancti ] simul unius platee duo ~ia sortiti ‥ susceperunt asservandas portas geminas
~ium [] ‥ lingue : Trevisa þe bigynnynge
fluvium ‥ Nilo vicinum descripsimus, cujus ‥ ignoratur ~ium
spiritus ponitur ~io [v. l. ~ium ] vocalium litterarum ‥ ut est ‘hujus’
in ipso carminis ~io
hujus singraphe ~ium medium et finem
cujus [sc. tractatus ] ~ium est ‘de grammatico’
~ium laudum rex G. occupat
orsa, ~ia loquendi
in ipso primo narracionis ~io ducitur
nec modo [anima ] res ipsas, verum etiam earum causas et causarum ~ia assequitur
[anima ] partium naturam librans, si quam compositionem habent, enodat, et demum simplicitatem reperiens ~ii speciem ‥ intuetur, rursus et eadem ~ia ‥ in pluralitatem compositorum sensibilium deducit [etc. ]
monas, ~ium numeri qui dicitur unus
ĭnĭtĭum, (7) ĭī, n. (inire), ¶ 1 commencement, début : initio orationis Cæs. G. 1, 43, 4, au début du discours ; initium capere ab... Cæs. G. 1, 1, 5, commencer à... ; initium dicendi sumere Cic. Leg. 2, 1, commencer à parler ; rei initium ab aliquo facere Cic. Fam. 12, 2, 1, commencer une chose par qqn, cf. Cic. Phil. 5, 20 ; belli initium ducetur a fame Cic. Att. 9, 9, 2, la guerre commencera par la famine ; initia male ponere Cic. Att. 10, 18, 2, mal débuter || initio Cic. Fam. 1, 7, 4 ; 1, 7, 5, au début, en commençant ¶ 2 [surtout au pl.] a) principes, éléments [du monde] : Cic. Tusc. 5, 69 ; Ac. 1, 26 ; b) principes [dʼune science] : Cic. Ac. 2, 116 ; c) principe, origine, fondement : Cic. Ac. 2, 29 ; d) auspices : Curt. 5, 9, 4 ; e) mystères [de Cérès] : Varro R. 3, 1, 5 ; Cic. Leg. 2, 36 ; Liv. 31, 47, 2 ; [de Bacchus] Liv. 39, 8, 5.
- 1. begin, aanvang (v. plaats en v. tijd) [silvae; belli; anni; orationis]; ➤ ~ rei oritur, nascitur of proficiscitur a re iets gaat uit van; — adv. (a) initiō aanvankelijk, in het begin; (b) ab initiō vanaf het begin;
- 2. plur. initia, ōrum n (a) grondstoffen, elementen; (b) oorsprong, afstamming, afkomst [obscura; clara]; (c) aanvang v.e. regering [Tiberii]; (d) beginselen v.e. wetenschap, eerste leerstellingen [philosophiae]; (e) (filos. t.t.) principe [cognoscendi uitgangspunt voor kennis]; (f) (inwijding in een) geheime godsdienst, mysteriën [Cereris; Bacchi]; (meton.) cultusvoorwerpen, die bij dergelijke samenkomsten gebruikt werden.
initium ī, n
- 1 in + 1 I-, a going in, entrance: Remorum, i. e. of the country, Cs.—Fig., a beginning, commencement: Narrationis, T.: annorum, Cs.: bonis initiis orsus tribunatus, tristīs exitus habuit consulatus: belli, S.: dicendi initium sumere: initium fugae factum a Dumnorige, was the first to flee, Cs.: caedis initium facere a me: quod ab initio petivi: querellae ab initio tantae ordiendae rei absint, L.—Ablsing. abverb., in the beginning, at first: tametsi initio laetus, tamen postquam, etc., at first, S.: initio locum tenere, Cs.: dixi initio, iudices.—Plur, constituent parts, elements: initia, et tamquam semina, unde essent omnia orta.—First principles, elements: illa initia mathematicorum: operum initia tradere, Cs.— Auspices: novis initiis et ominibus opus est, i. e. a new reign, Cu.—Secret sacred rites, sacred mysteries: initia Cereris, L.: mysteria initiaque ut appellantur: tua, mater, initia, i. e. instruments used in celebrating the rites, Ct.
-
…, ut impeditos adgrederentur parati in armis erant. Interim proelio equestri inter duas acies contendebatur. Ubi neutri transeundi initium faciunt, secundiore equitum proelio nostris Caesar suos in castra reduxit. Hostes protinus ex eo loco ad flumen Axonam…
Julius Caesar, Gallic War
-
…magna inter nostrum atque hostium exercitum. Hanc si nostri transirent hostes expectabant ; nostri autem, si ab illis initium transeundi fieret, ut impeditos adgrederentur parati in armis erant. Interim proelio equestri inter duas acies contendebatur. Ubi…
Julius Caesar, Gallic War
-
…prohibent aut ipsi in eorum finibus bellum gerunt. Eorum una, pars, quam Gallos obtinere dictum est, initium capit a flumine Rhodano, continetur Garumna flumine, Oceano, finibus Belgarum, attingit etiam ab Sequanis et Helvetiis…
Julius Caesar, Gallic War
-
…habeat gratia desperare. Reperiebat etiam in quaerendo Caesar, quod proelium equestre adversum paucis ante diebus esset factum, initium eius fugae factum a Dumnorige atque eius equitibus nam equitatui, quem auxilio Caesari Haedui miserant, Dumnorix praeerat eorum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Ariovistus ex equis ut conloquerentur et praeter se denos ad conloquium adducerent postulavit. Ubi eo ventum est, Caesar initio orationis sua senatusque in eum beneficia commemoravit, quod rex appellatus esset a senatu, quod amicus, quod munera…
Julius Caesar, Gallic War
-
…atque optuma pessuma ac flagitiosissuma facta sit, disserere. Urbem Romam, sicuti ego accepi, condidere atque habuere initio Troiani, qui Aenea duce profugi sedibus incertis vagabantur, cumque iis Aborigines, genus hominum agreste, sine legibus…
Sallust, Catilina
-
…haberent neque aliud alio ferri neque mutari ac misceri omnia cerneres. Nam imperium facile iis artibus retinetur, quibus initio partum est. Verum ubi pro labore desidia, pro continentia et aequitate lubido atque superbia invasere, fortuna simul…
Sallust, Catilina
-
…, insatiabilis est, neque copia neque inopia minuitur. Sed postquam L. Sulla armis recepta re publica bonis initiis malos eventus habuit, rapere omnes, omnes trahere, domum alius, alius agros cupere, neque modum neque…
Sallust, Catilina
-
…laudabat Homines scelestos et factiosos, qui seditionibus rem publicam exagitaverant, merito necatos aiebant. Sed ea res magnae initium cladis fuit. Nam uti quisque domum aut villam, postremo vas aut vestimentum alicuius concupiverat, dabat operam ,…
Sallust, Catilina
-
…Manlium praemisisse ad eam multitudinem, quam ad capiunda arma paraverat, item alios in alia loca opportuna, qui initium belli facerent, seque ad exercitum proficisci cupere, si prius Ciceronem oppressisset ; eum suis consiliis multum officere .…
Sallust, Catilina