lanx
lanx, a plate, platter, charger, dish
- I In gen.: in lancibus, Plaut. Curc. 2, 3, 45 (324): in filicatis lancibus, Cic. Att. 6, 1, 13: pomum de caelata sumere lance, Ov. P. 3, 5, 20: cumulantque oneratis lancibus aras, Verg. A. 8, 284: inter lances mensasque nitentes, Hor. S. 2, 2, 4: rotundae lances, id. ib. 2, 4, 41: qui furtum quaerere velit, nudus quaerat, linteo cinctus, lancem habens, etc., Gai. Inst. 3, 192 sqq.; cf. Paul. ex Fest. p. 116 Müll.; Gell. 11, 18, 9; 16, 10, 8: sic implet leves scutulas, cavasque lances, Mart. 11, 32, 18; Paul. Sent. 3, 6, 86: squilla distendat pectore lancem, Juv. 5, 80.—
- II In partic., the scale of a balance (cf.: libra, statera, trutina): necesse est lancem in libra ponderibus impositis deprimi, Cic. Ac. 2 (Luc.), 12, 38: Critolaus cum in alteram lancem animi bona imponat, in alteram corporis et externa, etc., id. Tusc. 5, 17, 51; cf. id. Fin. 5, 30, 91; cf.: Juppiter ipse duas aequato examine lances Sustinet, Verg. A. 12, 725: cum in altera lance Claudius et Nero starent, in altera, etc., Suet. Vesp. 25.—
- B Trop.: vitam aequa lance pensitare, to weigh or consider impartially, Plin. 7, 7, 5, § 44: aequa lance examinare, Ambros. Ep. 41, 22: paripendere lance cunctos, Arn. 6, 2: aequa lance servari, i. e. in like manner, Dig. 42, 1, 20.
effuso rubuerunt sanguine lances [cf. ]Matth. xiv 11
hec ~x, ~cis, i. discus latus
fabam tunicatam ‥ non nisi de paraside fraxinea ‥ vel ~ce tornatili limpidiore, ad oris hiatum presento
hec ~x, ~cis, hec parapsisescuele
viij ~cias precii vj s. viij d.
lanix, A.a sherde
pro novis ~ciis coquinariis et scutellulis, v s.
~ces, vasa quibus sacrificentur
nitidam super ardua lancis / invenit oblatam in formam remeasse priorem
in disco
in ~cis, clavis ferreis ad torallia et cribra et in aliis rebus emendandis in bracino, iij s. j d. ob.(
argenti ‥ libella, / uncia ‥ quam pensat lancibus
justa ~ce,mid þa efnan helurblede ; ‥ ~ces,wægscala
qui ponderant aliquid in ~cibus [] non permittunt ~cem descendentem tantum descendere quantum ‥ edd. adds : et
libra librans trutina pensum pondusque statera / lanx simul examen erit equilibris in istis
gestans in manibus †lanes [l. lances ] equo appendebat libamine
tunc pari lance limpida / Librae torpebat trutina(
~x,heolar
auri / ter centum libras aequa sub lance probatas
pensum librae auri purissimi quod aequa ~ce trutinatum ponderatumque praecipuum reddidit talentum
dicitur quoque ~x pro libra ‥ et tunc inde venit hec lancea, ~e, quod equa ~ce sit
pro uno pari ~cis ad ponderandum pulveres pro bumbardis
arsis et thesis ‥ quibus temporum ~cibus trutinantur
appensa est ecclesia ‥ in ~ce una, et caritas ‥ se appendit in ~ce altera
sedule discretionis ~x penset ipsum usum
collis opperiens trementi placeret, / cum examinatrix lanx sancta probabit
lance suam reputat quisque tenere necem
supremum ‥ examen, quando singulis quibusque ‥ dispar retributio aequissimis judicii ~cibus trutinabitur
alta media infima justa invictae fortitudinis ~ce treutinata gubernat
cum ‥ vigorabili tui potentatus ~ce largissima regnorum ‥ sinuamina prudentissimo aequitatis disponantur libramine ‥
eis [sc. Anglis ] equitatis ~ce suffragari despiciebant
cartarum ‥ virtute manifesta ‥ equa justicie ~cea ad plenum investigata
ut eorum et mors et vita ~ce justicie pensari deberet
tuos tamen bona ~ce constructos legimus fastos(
ut [Dominus ] ‥ spiritus singulorum quid in occulto cogitent certa ~ce discernat
rationem rei quam petebantur diligenti ~ce pensantes
omnia quae displicuerunt Deo et quae placuerunt aequali saltem ~ce [v. l. lanice ] pendebantur, si non gratiora fuissent displicentia
semispera ‥ id est dimidia pars poli supra aut infra terram aequis ~cibus librata
censuum successum bifarie primitus ministros suos dividere aequali ~ce imperavit
aliquamdiu varium se prestitit equali ~ce vitiorum atque virtutum
omnia lance pari male ponderat, omnia turbat, / omnia confundit plebs mala
se semper spei metusque medius ‥ equa ~ce libravit
~ce, mensura
unius ambo sub lance diei / decedunt mundo [cf. ]Wulf. Swith. I 1477
hunc inibique novem servant in lance dierum, / quaerentes medicum
ut ‥ post vitae suae ~cem cuicunque sibi placuerit ‥ derelinquat
- 1. schotel, schaal;
- 2. weegschaal; ➤ vitam aequā lance pensitare onpartijdig, onbevooroordeeld (Plin. Mai.).
- 3 LAC-, a plate, platter, charger, dish: in filicatis lancibus: caelata, O.: oneratae lances, V.: rotundae, H.: squilla distendat pectore lancem, Iu.—Of a balance, a scale: cum in alteram lancem animi bona inponat, in alteram, etc.: duas aequato examine lances Sustinet, V.
-
…enim contraria sunt consequentia. Quo loco quaero, quam vim habeat libra illa Critolai, qui cum in alteram lancem animi bona imponat, in alteram corporis et externa, tantum propendere illam bonorum animi lancem putet, ut terram…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…qui cum in alteram lancem animi bona imponat, in alteram corporis et externa, tantum propendere illam bonorum animi lancem putet, ut terram et maria deprimat. quid ergo aut hunc prohibet aut etiam Xenocratem illum gravissumum philosophorum ,…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…adsensio. et vero animus quodam modo eripitur iis quos neque sentire neque adsentiri volunt. ut enim necesse est lancem in libram ponderibus inpositis deprimi sic animum perspicuis cedere. nam quo modo non potest animal ullum non adpetere id…
M. Tullius Cicero, Lucullus
-
…appellare nec fraudare suo vetere nomine neque iam aliquod potius novum exquirere, virtutis autem amplitudinem quasi in altera librae lance ponere. terram, mihi crede, ea lanx et maria deprimet. semper enim ex eo, quod maximas…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…tuo ; cum ; locutus sum. Rhosica vasa mandavi. sed heus tu quid cogitas in felicatis lancibus et splendidissimis canistris holusculis nos soles pascere ; quid te in vasis fictilibus appositurum putem κέρας Phemio mandatum est ;…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…potius novum exquirere, virtutis autem amplitudinem quasi in altera librae lance ponere. terram, mihi crede, ea lanx et maria deprimet. semper enim ex eo, quod maximas partes continet latissimeque funditur, tota res appellatur .…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…cavae saltusque profundi, et quocumque deus circum caput egit honestum. Ergo rite suum Baccho dicemus honorem carminibus patriis lancesque et liba feremus et ductus cornu stabit sacer hircus ad aram pinguiaque in veribus torrebimus exta colurnis. Est etiam…
Vergil, Georgics
-
…sua, Verum ut subesse pallio contenderent Et excuti iuberent. Quo facto simul Nihil est repertum, multis onerant lancibus Hominemque plausu prosequuntur maximo. Hoc vidit fieri rusticus Non mehercules Me vincet inquit, et statim professus est Idem…
Phaedrus, Fabulae
-
…sancte pater, tanto pro munere gratus, Ferrea perpetua claustra tuere sera. XXIX Quam mihi mittebas Saturni tempore lancem, Misisti dominae, Sextiliane, tuae ; Et quam donabas dictis a Marte Kalendis, De nostra prasina est…
Martial, Epigrammata
-
…hospite prima et grata contentio, quaenam potissimum anterius edulibus nostris culina fumaret ; nec sane poterat ex aequo divisioni lancem ponere vicissitudo, licet uni domui mecum, alteri cum meis vinculum foret propinquitatis, quia Ferreolo praefectorio viro praeter…
Sidonius Apollinaris, Epistulae, Books I-VII
LANX
1. A general term, including various forms of dishes different in shape and use, but, as far as can be gathered, a large dish. It should have been originally flat, according to Corssen's view that it is connected with plancus, planus, πλάξ,: but it was also deep (cava, Mart. 11.31) and, so far, like the catinus. The epithet panda applied to it in Virgil (Georg. 2.194) probably has the same meaning. In Hor. Sat. 2.4, 40, it is round and large enough to hold a wild boar; but it is square or quadrangular in Ulp. Dig. 34, 2, 19. Ovid (Ov. Pont. 3.5, 50) describes it as embossed (caelata) and holding fruit, but most frequently we find it used for bringing meat or fish to the table (Hor. l. c.; Juven. 5.80; Plaut. Curc. 323). It is used for incense (Ov. Pont. 4.8, 40; Prop. 2.13, 23). Its use in sacrifices, both for the exta and for incense, may be seen from Verg. G. 2.194, 394; Aen. 8.284, 13.215; Ov. l. c. All passages which give any indication of its material tend to prove that the lanx was always of metal; for the rich, of silver (Hor. Sat. 2.4, 40; Plin. Nat.33.145, where lances are mentioned weighing from 100 to 500 pounds, and requiring a special officina to make them). In Cicero, Cic. Att. 6.1, 13, the lanx embossed in filigree work (filicata) is opposed to vasa fictilia; but that it was made, if always of metal, sometimes of cheaper metal than silver, is implied by its rustic use in Verg. Georg. l. c. The following lines from Ovid (Ov. Pont. 4.8, 39, 40) are instructive both as to size and relative cost:-- Nec quae de parva dis pauper libat acerraTura minus, grandi quam data lance, valent: and it is noticeable that Pliny (l. c.), speaking of very costly silver plate, uses the word lanx, but in 35.163, when he speaks of pottery made at an extravagant price, he uses the word patina. (Marquardt, Privatl. 654; CATINUS)
2. The metal dishes of the balance [LIBRA] were called lances, and sometimes the word lanx (== libra bilanx) was used to express the balance: so Suet. Vesp. 25; Verg. A. 12.725, &c. (Becker-Göll, Gallus, 2.367.)
[J.Y] [G.E.M](1) Originally a large dish, probably flat. The name is thus generally applied to all sorts of plates and platters, of various forms and sizes. It was probably always of metal, often silver (Marquardt, Privatleben, 654).
(2) The metal dishes of the Roman balance (libra) also received the name lances; and the balance itself is sometimes called libra bilanx. See lancula.