mens

mens, mentis (nom. sing. mentis: terra corpus est, at mentis ignis est, Enn. ap. Prisc. p. 764 P.; so too, istic est de sole sumptus; isque totus mentis est, Enn. ap. Varr. L. L. 5, § 59 Müll.; cf. Enn. p. 168, v. 6 and 7 Vahl.), f. [from the root men, whence memini, q. v., and comminiscor], the mind, disposition; the heart, soul (class.).

• I In gen.: fusi sine mente ac sine sensu ullo jaceant, Enn. ap. Non. 312, 26 (Ann. v. 134 Vahl.): nubilam mentem Animi habeo, Plaut. Cist. 2, 1, 6 (208): mens animi, Cat. 65, 4: mens animi vigilat, Lucr. 4, 758: mala mens, malus animus, bad disposition, bad heart, Ter. And. 164: hominum erga se mentes, feelings, sentiments, Suet. Calig. 60: mens mollis ad calamitates perferendas, Caes. B. G. 3, 19: humanae mentis vitium ... saeva cupido, Juv. 14, 175.—
• II In partic.
• • A The conscience: cum vero jurato sententia dicenda est, meminerit, deum se adhibere testem, id est ut ego arbitror, mentem suam, Cic. Off. 3, 10, 44: auditor, cui frigida mens est criminibus, Juv. 1, 166: quos diri conscia fact, Mens habet attonitos et surdo verbere caedit, id. 13, 194.—
  • B The intellectual faculties, the mind, understanding, intellect, reason, judgment, discernment, consideration, reflection, etc.: mens, cui regnum totius animi (soul) a naturā tributum est, Cic. Tusc. 3, 5, 11: animus ita est constitutus, ut habeat praestantiam mentis, id. Fin. 5, 12, 34: deorum mente atque ratione omnem mundum administrari et regi, id. N. D. 1, 2, 4: mente complecti aliquid, to comprehend, understand, id. Tusc. 1, 16, 37: sanum mentis esse, to be of sound mind, Plaut. Trin. 2, 4, 53 (454): mens sana in corpore sano, Juv. 10, 356: mentis suae esse, to be in one's right mind, in one's senses, Cic. Pis. 21, 50; so, mentis compotem esse, id. ib. 20, 48: captus mente, out of his senses, beside himself, mad (cf. menceps), id. Ac. 2 (Luc.), 17, 53; Paul. Sent. 3, 4, a, 11: mentem amittere, to lose one's mind, Cic. Har. Resp. 15. 31: mentis inops, Ov. H. 15, 139: huic ex tempore dicenti effluit mens, his recollection vanished, Cic. Brut. 61, 218: quis est tam vecors, qui ea, quae tanta mente fiunt, casu putet posse fieri? id. Har. Resp. 9, 19: vobis dent mentem oportet (di), ut prohibeatis, sicut mihi dederunt, ut, etc., Liv. 6, 18: quid tibi istuc in mentem venit? what comes into your mind? what are you thinking of? Plaut. Am. 2, 2, 34 (666): modo hercle in mentem venit, id. As. 3, 2, 42 (586): venit hoc mihi in mentem, te, etc., id. Aul. 2, 2, 49 (226): venit in mentem, ut, etc., id. Curc. 4, 4, 2 (558).—With inf., Plaut. Bacch. 4, 7, 31 (829).—With nom.: miserae ubi venit in mentem mortis metus, Plaut. Rud. 3, 3, 23 (686): servi venere in mentem calliditates, Ter. Heaut. 886: quotiescumque patria in mentem veniret, Liv. 5, 54, 3; 8, 5, 10; Quint. 12, 9, 13; cf.: numquam ea res tibi tam belle in mentem venire potuisset, Cic. Att. 12, 37, 2; id. Har. Resp. 26, 55.—With gen. (so mostly in Cic.): non minus saepe ei venit in mentem potestatis, quam aequitatis tuae, he bethought himself of, Cic. Quint. 2, 6: tibi tuarum virtutum veniat in mentem, id. de Or. 2, 61, 249: venit mihi Platonis in mentem, id. Fin. 5, 1, 2: solet mihi in mentem venire illius temporis, id. Fam. 7, 3, 1.—
  • C Mind, thought, plan, purpose, intention, design. quā facere id possis, nostram nunc accipe mentem, Verg. A. 1, 676: ut nemini dubium esse debeat, quin reliquo tempore eādem mente sim futurus, Nep. Hann. 2, 5: Dolabella classem eā mente comparavit, ut, Cic. Fam. 12, 14, 1: mentes deorum scrutari in fibris, Ov. M. 15, 136: ferro percussit, sed non occidendi mente, Mos. et Rom. Leg. Coll. 1, 6, 3: poenae modus ex mente facientis statui potest, ib. 13, 3, 2: in mente est mihi dormire, I have a mind to, Petr. 21, 7.—
  • D Spirit, boldness, courage: addere mentem, to give courage to, Hor. Ep. 2, 2, 36: demittunt mentes, lose courage, Verg. A. 12, 609 (cf. animus).—
  • E Personified: Mens, the goddess of thought, whose festival was held on the eighth of June, Cic. Leg. 2, 8, 19: Menti aedem T. Octacilius praetor vovit, Liv. 22, 10; cf. Ov. F. 6, 241.

mēns, mentis, f. (Stamm in me-min-i, μένος, vgl. altindisch mati-h, Sinn, Gedanke), I) der innere Sinn, A) die Sinnesart, Denkart, Gemütsart, Gesinnung, der Charakter, mens animi, Gesinnung des Herzens, Plaut., Lucr. u. Catull.: mala mens, malus animus, schlechter Sinn, schlechtes Herz (δόλιαι ψυχαί, δόλιαι φρένες), Ter.: mens illiberalis, niedrige Gesinnung, Quint.: vestrae mentes atque sententiae, Gesinnungen und Meinungen, Cic. – B) das Innere als Empfindungsart, das Herz, die Seele, das Gemüt, der Sinn, 1) im allg.: mens cuiusque is est quisque, die Seele eines Menschen ist sein Ich, Cic.: mens mollis ad perferendas calamitates, Cic.: animi, qui nostrae mentis sunt, die Gefühle, Neigungen, Empfindungen unserer Seele, unseres Gemüts, Liv.: multas mente expromam querelas, aus dem Innersten, aus tiefer Brust, Catull.: Plur. mentes in einer Pers., wie wir »die Herzen, die Sinne«, Apul. de Plat. 1, 2 u. 2, 16. – 2) insbes., das mahnende Innere, das Gewissen, cum vero iurato sententia dicenda erit, meminerit deum se adhibere testem, id est, ut ego arbitror, mentem suam, Cic. de off. 3, 44. – II) die höheren Seelenkräfte, das Geistige, Denkende, das Denkvermögen, Verstand u. Vernunft, der Geist (im Gegensatz zu animus, d.i. die Lebenskraft das Empfindende, Begehrende, die Sinnlichkeit, das Gemüt), A) im allg.: mens, cui regnum totius animi (Seele) a natura tributum est, Cic.: mens et ratio, Vernunft u. Verstand, Cic.: animus et mens, Herz u. Geist, Cic.: mentis acies, Cic.: mens sana (Ggstz. amentia), Cic.: mens turbata, Geistesstörung, Tac.: mens publica, Staatsweisheit, Cic. (u. so auch templum mentis, Cic.): esse suae mentis, bei Verstande sein, Cic., Ggstz. mentis suae non esse, Cels.: suae mentis compotem esse (mächtig sein), Cic.: mente captus, Cic., od. inops mentis, Ov., mente lapsus, Suet., blödsinnig, wahnsinnig: quasi mente incitati, begeistert, Cic.: mentem amittere, den V. verlieren, Cic. de harusp. resp. 15, 31: mente comprehendere od. complecti, begreifen, fassen, Cic.: sua quem fraus de sanitate ac mente (gesunde Vernunft) deturbat, Cic.: haec eius urbana audacia, quam ille praesens in mentibus vestris oculisque defixit, deren Bild er eingeprägt hat in usw., Cic.: tum (definitio) in sensum et mentem iudicis intrare non potest, Cic. – B) insbes., v. den einzelnen Seelenkräften: 1) die Überlegung, Besinnung, Einsicht, sine ulla mente, Cic.: dicenti effluit (entschwindet) mens, Cic.: mens ut rediit, Ov.: quae tantā mente fiunt, Cic. – 2) der Mut, fortuna urbis Volscis praedonum potius mentem quam hostium dedit, Liv.: so auch addere mentem, Hor. – 3) (wie θυμός) die Leidenschaft, mala mens furorque vecors, Catull. 15, 14: dolor quod suaserit et mens, Hor. ep. 1, 2, 60. – bes. Unmut, Zorn, Hor. carm. 1, 16, 22. – 4) die Gedanken, a) übh.: mentem inicere od. dare, Cic., od. mittere, Verg., eingeben, einflößen: mentem vobis meliorem dari, Ter.: optemus meretrici bonam mentem, Sen. rhet. – venit (mihi) in mentem, es fällt mir ein, ich erinnere mich, α) mit dem, dessen ich mich erinnere, im Genet., hominum fortunas (= fortunae), Naev. fr.: temporis, hominis, Cic.: tuarum virtutum, Cic. – β) mit dem, was mir einfällt, im Nomin. od. Infin. od. Acc. u. Infin., auch in einem Satze mit ut u. Konj., non venit in mentem pugna apud Regillum lacum? Liv.: numquam ea res tibi tam belle in mentem venire potuisset, nisi etc., du hättest nimmermehr diesen schönen Einfall haben können, wenn nicht usw., Cic.: quî in mentem venit tibi istaec dicta dicere? Plaut.: quid venit in mentem Callistheni dicere deos gallis signum dedisse cantandi, cum etc.? Cic.: neque venit in mentem suis tergis suisque cervicibus virgas illas securesque imminere, Liv.: ei in Gallia primum venit in mentem, ut etc., Cic.: veniat in mentem, ut trepidos quondam maiores vestros defenderimus, Liv. – γ) m. de u. Abl., ut lepide atque astute in mentem venit de speculo malae, Plaut. most. 271. – in mentem (mihi) est, ich komme darauf, es fällt mir ein, ego dicam, quod mihi in mentem est, Ter. heaut. 986: u. in mentem mi est od. fuit m. folg. Acc. u. Infin., Plaut. Amph. 180; Bacch. 161 u. 1193. – hāc mente (in diesem Gedanken, so denkend) amicis summas potestates dederant, Nep.: ebenso id eā mente comparavit, ut etc., Cic. – b) insbes.: α) die Meinung, Ansicht, mentibus (Ggstz. vocibus) reliquorum respondebo, Cic.: longe mihi alia mens est, meine Ansicht ist eine ganz andere, Sall.: eādem mente esse, Nep. – β) der Vorsatz, die Absicht, der Wille, der Plan, m. Genet., mens ruendi in ferrum, Lucan.: muta iam istam mentem, Cic.: quā facere id possis, nostram accipe mentem, Verg.: quaesitas intravit mentes superûm, erkannte den Willen der Götter, Sil.: u. so explorare mentes deorum, Sil.: mens est (= animus est), es ist die Absicht, m. folg. Infin., Ov. her. 2, 134. – C) personif., Mens, als Gottheit der Besinnungskraft, deren Fest am 8. Juni gefeiert wurde, Cic. de legg. 2, 19. Liv. 22, 9,10; vgl. Ov. fast. 6, 241. – ➳ Nomin. mentis, Enn. fr. var. 51 bei Varro LL. 5, 59 u. bei Prisc. 7, 64: vulg. Abl. Sing. menti, Colum. poët. 10, 211. Gargil. de cura boum 19 (wo menti precante). – Genet. Plur. immer mentium, s. Neue-Wagener Formenl.³ 1, 412.

mens 1 seat or organ of intellectual activity, the mind; b (dist. from corpus or sim.); c (as personified agent). non parvolorum motibus aut teneritate ~tium puerorum Theod. Laterc. 17; ~te tamen rationabiles erant et iv tantum augmento digitorum a ceteris discrepuerunt hominibus Lib. Monstr. I 4; quatinus habeatis, carissimi, aliqua monimenta vestri exulis, quibus valeatis intendere acumen exercitate ~tis Abbo QG 1 (4); quemadmodum faber prius ~te concipit quod postea secundum ~tis conceptionem opere perficit Anselm (Mon. 11) I 26; nullus sanae ~tis aliter sentit Ib. (Lib. Arb. 1) 1 208; lumina clarificat, sincerat fleubotomia / mentes et cerebrum, calidas facit esse medullas D. Bec. 2685.  b pro meis infirmitatibus et ~tis et corporis Bede HE praef. p. 8; erat carnis origine nobilis, sed culmine ~tis nobilior Ib. II 7 p. 94; de gentis ‥ hujus tam corporum quam ~tium compositione Gir. TH III 10.  c tres sunt filiae ~tis: fides, spes, charitas Ps.-Bede Collect. 248. 2 (as instrument or seat of memory). quod ~te recolit Comm. Cant. III 6; prophetiae verba in ~te retinens V. Cuthb. I 3; venit in ~tem abbatissae pulvis ille praefatus Bede HE III 11 p. 150; sedium eorum [episcoporum] discretionem non ~te tenemus Found. Waltham 16; studeas omnia signa, que in qualibet decoccione apparent, in ~te recondere Dastin Ros. 6. 3 (as used for the expression of emotion or sim). qui diligit feminam ~te, veniam petat ab eo Theod. Pen. I 2. 22; si quis Christianus subita temptatione ~te sua excederit ‥ Ib. II 10. 4; sed mentes muto dum labris oscula trado Aldh. Aen. 80 (Calix vitreus) 7; dilegite ~te Deum ferventi plenus amore Burginda 10. 4 purpose, intention, what one is minded to do. ‘juravit ergo Moyses’, i. statuit in ~e sua Comm. Cant. I 218; siquidem Adamnan ‥ mutatus ~te est Bede HE V 15 p. 315; sola ~s, quae in fugam praecipitaret, relinquebatur W. Poit. I 8; 1126 loco distantibus suas ~tes litteris pandere (v. distare 1a); habent ~tem ut ‥ majores suos devorent O. Cheriton Fab. 25; hec exposicio vera est si opiniones referantur ad ~tes opinancium T. Sutton Gen. & Corrupt. 60; 1573 jam idem Carolus ‥ in ~te et voluntate existit predictas separales literas patentes ‥ sursumreddere Pat 1095 m. 23. 5 meaning. 1166 tunc ‥ archiepiscopus ~tem litterarum ‥ regi cepit ‥ explanare Ep. Becket 253 p. 73; 1168 vestri similes divinarum conscios litterarum latere non potest quod ~tem totius orationis frequenter aperit nominum significatio votivorum J. Sal. Ep. 235 (276 p. 582); 1297 si quid in eis [distribucionibus] ~ti constitucionis predicte contrarium ‥ factum fuerit Reg. Cant. 530; est ‥ ~s questionis ista, utrum aliquem conceptum simplicem possit intellectus viatoris naturaliter habere Duns Ord. III 11; 1342 juxta ~tem statuti predicti Conc. II 694b; 1431 questiones ‥ movendo solummodo literales absque digressione a ~te textus elongata StatOx 236. 6 opinion, view, conviction. mihi ‥ ea ~s est ‥: si qualia volo non possum, qualia possum volo Gir. TH intr. p. 5; c1212 si contra ~tem loquimur, gravem, quod absit, in nos ultorem provocamus Gir. Ep. 5 p. 204; hec est ~s Augustini, sicut patet inspicienti librum Ockham Quodl. 160. 7 (w. adj. in abl. as quasi-adv.). alii montanis collibus ‥ vitam suspecta semper ~te credentes, in patria licet trepidi perstabant Gildas EB 25; intrepida ~te fugavit eos [daemones] V. Cuthb. III 1; eam quam accepisti divinitus gratiam, sollicita ~te custodi Bede HE I 32 p. 68; se totum solo tota ~te prosternit Felix Guthl. 47 p. 146; c775 (12c) malivola ~te (v. imminuere 1b); s1314 casum suorum elacionemque Scotorum amara ~te tractavit Trokelowe 88.

mēns, (6) mentis, f. (rac. men., cf. memini, μένος), ¶ 1 faculté intellectuelle, intelligence : mens animi Lucr. 4, 758, faculté intellectuelle de lʼesprit, cf. Pl. Cist. 209 ; Epid. 530 ; Catul. 65, 4 ; quæ pars animi mens vocatur Cic. Rep. 2, 67, la partie de lʼâme quʼon appelle intelligence ; totus et mente et animo in bellum insistit Cæs. G. 6, 5, 1, il se donne à la guerre de toute son intelligence comme de tout son cœur ; mentes animosque perturbare Cæs. G. 1, 39, 1, troubler les intelligences et les cœurs || raison : ut ad bella suscipienda Gallorum promptus est animus, sic mollis ac minime resistens ad calamitates perferendas mens eorum est Cæs. G. 3, 19, 6, si les Gaulois ont le cœur prompt à entreprendre des guerres, ils ont en revanche une raison insuffisamment ferme et solide pour supporter les revers ; mentis suæ esse Cic. Pis. 50 ou mentis compotem esse Cic. Pis. 48, être en possession de sa raison ; captus mente Cic. Ac. 2, 53, qui nʼa pas toute sa raison ; mentem amittere Cic. Har. 31, perdre la raison ; malam mentem habere Sen. Ben. 3, 27, 2, nʼavoir pas sa tête à soi, nʼavoir pas son bon sens ¶ 2 [en gén.] esprit, pensée, réflexion : in mente ou mente aliquid agitare Cic. Nat. 1, 114 ; CM 41, remuer qqch. dans son esprit, élaborer une pensée ; res alicui in mentem venit Cic. Att. 12, 37, 2, une chose vient à lʼesprit de qqn ; tibi in mentem non venit jubere Cic. Verr. 2, 4, 28, il ne tʼest pas venu à lʼesprit dʼordonner ; venit in mentem non esse vitandum illum nobis conventum Cic. Verr. 2, 4, 138, il nous vint à lʼesprit que nous ne devions pas éviter cette réunion ; [avec ut subj.] Pl. Curc. 559 || [avec gén.] : mihi venit in mentem alicujus rei, il me souvient de qqch., il me vient à lʼesprit lʼidée, le souvenir, la pensée de : Cic. Fin. 5, 2 ; Verr. 2, 5, 180, etc. ¶ 3 [en part.] disposition dʼesprit : senatus, princeps salutis mentisque publicæ Cic. Har. 58, le sénat, chef du salut et de lʼesprit publics ; nemini dubium esse debet, quin reliquo tempore eadem mente sim futurus Nep. Hann. 2, 5, personne ne doit douter que dans lʼavenir je ne garde les mêmes dispositions dʼesprit ; scire ex te cupio, quo consilio aut qua mente feceris ut Cic. Vat. 30, je désire savoir de toi dans quel dessein ou dans quel esprit tu as fait en sorte de..., cf. Cic. Cat. 2, 11 || intention : ea mente ut Cic. Phil. 1, 6, avec lʼintention de, cf. Cic. Fam. 12, 14, 1 ; hac mente esse, ut Cic. de Or. 1, 180, avoir lʼintention que ¶ 4 courage : Virg. En. 12, 609 ; Hor. Ep. 2, 2, 36 ¶ 5 Mens Cic. Leg. 2, 19, déesse de la raison, cf. Liv. 22, 10, 10.

➳ nom. sing. mentis Enn. d. Varro L. 5, 59 ; cf. Prisc. Gramm. 7, 64 || gén. pl., touj. mentium : Varro L. 8, 67, etc.

mens , tis. f.
女神名。

Suggest a Translation
See an image

mens , tis. f.
明悟。靈。意。願。記。念。 — animi 靈。Mentis exul 心迷。痴。Mentis alienatio 轉向。 Si mentis esset suae 若其明白。Demittere mentem 死心。

Suggest a Translation
See an image

mēns mentis, f

• 1 MAN-, the mind, disposition, feeling, character, heart, soul: mala, T.: conversae sunt omnium mentes, Cs.: mentis ferox, O.: mollis ad calamitates perferendas, Cs.—The conscience: adhibere testem, id est mentem suam: diri conscia facti, Iu.—The intellectual faculties, mind, understanding, intellect, reason, judgment, discernment, consideration, reflection: animos viventīs mente complecti, comprehend: mens sana in corpore sano, Iu.: mentis suae esse, in his right mind: captus mente, beside himself: mente paululum inminutā, S.: mentem amittere, lose one's mind: male tuta, H.: huic ex tempore dicenti effluit mens, his recollection vanished: quae tantā mente fiunt, intelligence: dictis adice mentem, attention, O.—In the phrase, venire in mentem, to come into mind, be thought of, occur: quotienscumque patria in mentem veniret, L.: numquam ea res tibi tam belle in mentem venire potuisset: ubi venit in mentem eius adventi, bethought himself, T.: ei venit in mentem potestatis: fac tibi legis veniat in mentem: in mentem tibi non venit quid negoti sit?: veniat in mentem, ut defenderimus, etc., L.: quid venit in mentem Callistheni, dicere, etc.? —Mind, thought, plan, purpose, intention, design: senatus unā voce ac mente restiterat: nostram nunc accipe mentem, V.: classem eā mente comparavit, ut, etc.: mentes deorum scrutari in fibris, O.: hac mente laborem ferre, H.—Spirit, boldness, courage: tua, quā arcem recepisti, L.: addere mentem, give courage, H.: demittunt mentes, lose courage, V.—Passion, impulse: dolor quod suaserit et mens, H.: Compesce mentem, H.—Person., the goddess of thought, L., C., O.

Mens

Under this name the Romans personified intelligence and prudence. After the battle at Lake Trasimenus, which was lost through the carelessness of the Romans, a temple was erected to her on the Capitol. The anniversary of its foundation was celebrated on the eighth of June.