removere

removere [CL] 1 to move (thing) back or away, remove. mensam ~it ad cubiculum V. Cuthb. II 2; mox remota a littore navi sedebat rex Osb. Transl. Elph. 146; ~isti onus quod desuper me premebat Anselm (Medit. 3) III 90; sic etiam olfactui admoveatis quod fragrat, ut a tactu ~eatis quod pungit Ad. Scot TT 624B. 2 to cause (person or animal) to go away or retire; b (w. place to or from specified; also refl.). c (intr.). d to remove (from one's company), banish, put out of the way. e to remove, lift (a siege). supra publice viduae filius suscitatur, hic ~entur plures arbitri Bede Luke 443D; turbas removeri jussit adactas Frith. 873; fratrem a materno colloquio redeuntem mestum intuens, remotis aliis, causam mestitie ejus secrete perquirit Eadmer HN p. 17; remotis hominibus in oratoriis et domibus ingens silva crevit Ord. Vit. VI 10 p. 109.  b venit ‥ ad sanctum Dei quidam debilis ‥ sic curvatus egritudine ut penitus non posset sese de loco ~ere Lantfr. Swith. 30; postea inde remoti appulimus Polipolis Sæwulf 59; tensis ‥ rudentibus longius a littore se ~ent W. Malm. GP V 224; ? 1195 quod ~eat homines suos de Coldighamsciria ad villam de Coldingham hospitandam quos de jure removere poterit Regesta Scot. 380; a nobis ~eatur, et inter nostros filios in alio lecto jaceat (Tigernacus 3) VSH II 262; 1336 J. de N. pro expensis suis apud M. pro hominibus regis ~endis, iiij d. Ac. Durh. 529; vix in lecto se ~ere poterat Plusc. VII 24.  c isti sochemani ‥ non poterant ~ere ab illo manerio DB II 66; 1460 ad sciendum quando rex et domini ~erent usque Sanctum Albanum Ac. Chamb. Cant. 140b.  d tandem contuitum suum eis invidens ab aulae frequentia ~it W. Malm. GR II 209; nec multo post pertesus conubii, quod illa prepinguis corpulentiae esset, a lecto ~it Ib. III 257; primores ‥ novus princeps a sua familiaritate ~it Ord. Vit. XII 48 p. 499.  e s1333 intendentes ‥ obsidionem cum potentia ~ere Avesb. f. 82; dictam obsidionem ~ere proponens Ib. 390; quibus jussit versus Harflet volociter navigare ad dicte ville obsidionem cicius ~endam Strecche Hen. V 159. 3 to transfer, remove: a (market from one day to another); b (case from one court to another). a 1221 mercatum remotum est de die dominica usque in diem lune PlCrGlouc 12.  b 1220 perquisivit breve de ~enda loquela de comitatu CurR VIII 258; 1312 venit breve domini regis ad ~endum appellum ut patet in hec verba SelCCoron 65. 4 to remove, do away with (state of affairs or condition); b (feeling or attitude); c (argument). 611 remota vexatione et cuncto gravamine (Bulla Papae) CS 11; non ~es tamen a me necessitatem peccandi vel non peccandi Anselm (Praesc. I 1) II 246; ~eatur itaque angulus ABG communis relinquitur ABD similis ABH majus minori Adel. Elem. I 14; multa de illo bona possem dicere, sed dicta mea nequeunt ab illo mortem ~ere Ord. Vit. XII 35 p. 446; thus ponitur propter fetorem corporis ~endum Beleth RDO 161. 164A; substantiarum confusionem unitatemque ~eo Vac. Assumpt. 38; si ab omni superparticulari ~eatur aliqua proportio, illud, quod remanebit, non erit medietas Mens. & Disc. (Anon. IV) 69.  b nunquam spem suam a verbis Dei ~et Alcuin Exeg. 615D; persuadet ut triduario jejunio a se divinae indignationis iracundiam ~eant, ~endo avertant Abbo Edm. 15; 1070 superbiam ‥ quam procul ab omni genere hominum, et praecipue a nostro ordine remotam esse desidero Lanfr. Ep. 55 (61).  c transit ad hoc ~endum quod apud Corinthios viri velato, et mulieres orabant in ecclesia capite non velato, tanquam mulieres viris non debeant subdi Lanfr. Comment. Paul. 191B; dividitur in duas partes; in prima ponit ad hoc veram racionem; in secunda ~et falsam racionem T. Sutton Gen. & Corrupt. 83. 5 a to remove (person) from office or position. b to remove (from the sacrament or from the Christian flock), to excommunicate. c to bar, turn aside (from a plan or way of life); d (refl.). a hos ‥ doctores beatus Jacobus ab officio verbi ~et Bede Ep. Cath. 25A; si enim peccata filiorum ab episcopatu justum prohibent, quanto magis propria peccata ~ere eum debent ab altari Christi? Alcuin Exeg. 1014A; juste ab ipso honore ~endus sum Anselm (Ep. 176) IV 60; pene puer ‥ patruum suum Malgerium ab archiepiscopatu Rotomagensi ~it W. Malm. GR III 267; rex potest ‥ ~ere quoscumque officiarios et justiciarios Eul. Hist. Cont. 363.  b in ecclesia, solent a sacramentis altaris visibilibus homines disciplina ecclesiastica ~eri Bede Gen. 61C; c745 et est rursus ratio castigandi et corripiendi non amittendi vel a communione ~endi (Dan. Wint.) Ep. Bonif. 64; 1105 de crinitis, quos ‥ a liminibus sanctae Ecclesiae ~istis Ep. Anselm. (365) V 308; scias te vice apostolorum principis nostra auctoritate excommunicatum et a cetu fidelium remotum W. Malm. GR 151.  c iste sequi se spondet et ~etur Bede Luke 460B; marinae tempestatis procella nostris servit remigiis, nec ~et a proposito directae intentionis Abbo Edm. 7; nulla vos adversitas a servitio Dei retardet, nihil ab exsequenda voluntate illius ~eat Anselm (Ep. 382) V 325; attende, o Judee, quam aperte propheta te a litterali sensu ~et P. Blois Perf. Jud. 865D; constitutio imperialis ab officio postulandi ~et litium redemptores Id. Ep. 26. 92B.  d spiritales ‥ sive a negotiosis conversationibus hominum se ~eant sicut turtur, sive inter illas degant sicut columba Bede Gen. 156C; id est, ~e te ab affectione carnali Alcuin Exeg. 795D; quando se homo a cognitione et servitio Dei ~erat Eadmer Virt. 586A; primus se a lusu ~it W. Malm. GR II 205; ~et se aliquando vita ista a sensibus certo intervallo temporum Ailr. An. I 17. 6 to remove (a charge or accusation) from oneself. et ne objiciatur hoc audere, et hoc velle, quia non potest non esse; ~et per hoc quod dicit, ‘bonam voluntatem’ Lanfr. Comment. Paul. 231; tacet sui nomen, dicitque simpliciter se scire hominem cui haec facta sunt, et sic ~et sponte gloriari Ib. 253A; pigritiam a se ~et, qui dicit: ‘et levavi manus meas ad mandata tua, que dilexi’ [Psalm. xviii 48] Bald. Cant. Serm. 9. 44. 427A; sic episcopus quasi longa manu bona aliena diripit, et notam criminis a se ~ens, suis officialibus culpe et infamie discrimen impingit P. Blois Ep. 25. 89B. 7 to set aside, leave out of account. pestifera ‥ lues ‥ in brevi tantam ejus multitudinem remoto mucrone sternit Gildas EB 22; omni interim de dilatione reditus fratris offensione remota Anselm (Ep. 122) III 262; remotis ‥ sepissime forensibus negotiis, domesticum illi contubernium prestabat W. Malm. GP IV 165; c1120 v solidos ‥ do eis in elemosina quieta et soluta, omni exactione remota Regesta Scot. 2; sed quia aperte malos ab hac consideratione putavimus ~endos, de his nunc sermo sit Ailr. Spec. Car. II 23. 571A; ad ‥ capellam cotidie solebat pergere omni occasione remota Latin Stories 130. 8 to separate (from, in quot. usu. pass.). non alia voluntas pronuntiatur hoc modo in bono esse homine, quam illa quae ~etur a malo Anselm (Praesc. III 11) II 283; illum ‥ a quo se tamdiu remotum fuisse non sine grandi angustia cordis recolebat Eadmer V. Osw. 8; licet undisoni maris abissus illas [insulas] ~eat ab orbe Ord. Vit. IX 4 p. 479; a se enim invicem plerumque ~entur, et ad ea sequitur contradictio J. Sal. Met. 894A; multitudo ‥ iniquorum ‥ a gloria celestis Hierusalem confusa longe ~etur Hon. Spec. Eccl. 1096C; peregrini et servi Dei intervallo magno a patria sua sunt remoti (Brendanus 38) VSH II 284.