stabilitas

stăbĭlĭtas, ātis, f. [stabilis], a standing fast or firm, steadfastness, firmness, durability, immovability, stability (class.).

• I Lit.: ita mobilitatem equitum, stabilitatem peditum in proeliis praestant, * Caes. B. G. 4, 33: stirpes stabilitatem dant iis, quae sustinent, Cic. N. D. 2, 47, 120: dentium, Plin. 23, 3, 37, § 74.—
• II Trop.: qui poterit aut corporis firmitate aut fortunae stabilitate confidere? Cic. Tusc. 5, 14, 40: benevolentiam non stabilitate et constantiā judicare, id. Off. 1, 15, 47; so (with constantia) id. Lael. 18, 65: stabilitas amicitiae confirmari potest, cum, etc., id. ib. 22, 82; cf. id. Fin. 1, 20, 66: hae sunt sententiae, quae stabilitatis aliquid habeant, id. Tusc. 5, 30, 85.

stabilitās, ātis, f. (stabilis), das Feststehen, die Festigkeit, I) eig.: dentium, Plin.: peditum in proeliis, Stetigkeit (Ggstz. mobilitas equitum), Caes.: stirpes stabilitatem dant iis, quae sustinent, Cic. – II) übtr., die Festigkeit, Standhaftigkeit, Unveränderlichkeit, amicitiae, Cic.: fortunae, Cic.: divinae mentis, Boëth.: sententiae, quae stabilitatis aliquid habeant, Cic.

1 stabilitas [CL] 1 ability to stand firm, stability, steadiness. parietis inconcussi firma ~as Bede Tab. 439A; commoveri possunt mei a ~ate sua Alcuin Exeg. 581C. 2 (of foundation or sim.) firmness, stability. b (transf.) something which gives stability, support, reassurance. ad habitationem patriae coelestis, quasi ad ~atem securi littoris perveniunt Bede Mark 173C; terra fundata est super ~atem suam, abyssus sicut pallium amictus ejus Bede NR 45 p. 227; considera coeli altitudinem, terrae ~atem, aquarum profunditatem Alcuin Dogm. 164B; terra ‥ gravia omina frequentius portat, eo quod fundata super ~atem suam, mavult quiescere quam moveri J. Sal. Pol. 414D; eternam superni montis ~atem Ad. Scot TT 621B.  b ille jam intrepida mente matri ~atem intimavit dicens “noli timere” V. Cuthb. II 7; 949 tali videlicet ~ate nobilium notum sit hunc codicellum legentibus quod ‥ Ch. Burton 8 p. 14; sanctus ‥ Mochutu seniorum levamen erat ‥ juvenum ~as (Carthagus 68) VSH I 198. 3 (state of) being stationary; b (mon., ~as loci or sim., as part of Benedictine rule). cum dicit ‘via’ notat profectum, cum dicit ‘posita’ notat ~atem, que duo necessaria sunt S. Langton Ruth 93; nolo vasa transmigrationis sint apud te, nec quod in aliquo pretendas transmigrationis habitum, sed ~atis in terra vestra quam dedit vobis Dominus Deus et mansionis diuturnae propositum G. Foliot Ep. 10.  b praecipio ea auctoritate quae mihi a Deo et ab ecclesia Dei tradita est super omnes viventes professos oboedientiam et ~atem in praefato monasterio Anselm (Ep. 431) V 377; monastice professionis substantiam: loci ‥ ~atem, conversionem morum et obedientiam secundum regulam sancti Benedicti Ailr. Spec. Car. III 35. 609B; offerens trado meipsum ecclesie sancte genitricis Dei Marie ‥ et promitto conversionem morum meorum et ~em in loco Ad. Scot OP 479D; anachorita voveat ‥ obedienciam, castitatem, et ~atem loci [ME: stude staðeluestninge] AncrR 6. 4 (of institution, decree, or sim.) firmness of establishment, durability, permanence. 778 manente hac chartula in sua nihilominus ~ate quam roborare propria manu curavi CS 227; 875 ad ~atem ejusdem donationis ego Plegmundus misericordia Dei archiepiscopus consensi et subscripsi CS 539; c1022 ego Ælfgivu regina ~atem testimonii confirmavi CD 736; c1152 que ad honorem et utilitatem ecclesie Dei statuta rationabiliter esse noscuntur in sua ~ate conservare debemus Doc. Theob. 79; c1170 beneficia, que ipsa domus canonice adepta est, debitam volumus et desideramus ~atem optinere Cart. Chester 81 p. 121. 5 (of person, character, mind, or sim.) firmness, stability, immutability, constancy, steadfastness; b (of attitude, belief, conduct, or sim.); c (of rules, in quot. gram.). mentis atque actionis ~ate Bede Gen. 99C; 746 flagito ut meae fragilitatis navem ‥ tuae ~atis suffragio fulciatur (Lullus) Ep. Bonif. 70; c750 de tua vero vitae gravitate mentisque ~ate nihil dubito Ib. 92; 798 vestrae mentis nobilissima ~as in una eademque soliditatis arce perpetualiter permaneat Alcuin Ep. 149; ille lenitate laudabilis et liberalitate, iste severitate spectabilis et ~ate Gir. TH III 51; 1140 concessi ‥ pro redempcione anime comitis Brient’ ‥ et pro ~ate domini mei regis Stephani ‥ x s. Cart. Mont. S. Mich. 5.  b blandimenta ‥ persecutorum quae infirmos ‥ emolliendo a ~ate fidei introitum eis aeternae mortis aperiunt Bede Hom. I 20. 222B; professionem ‥ faciens ibi ~atem morum suorum promittit, se ‥ infra monasterii claustra ‥ recludit Simil. Anselmi 81; quid amabilius quam omnem voluntatis vel actionis nostre motum ad illum et in illo dirigere, qui nos perpetua confirmet ~ate? Elmer Cant. Record. 712A; mirum omnino quod dicitur, nec tamen a ~ate veritatis alienum W. Malm. GP I 19; accepta monachali benedictione ‥ professionem fecerat et morum ~atem promiserat Ep. Glasg. 312; ubi ‥ sufficiencia fuerit apud servos Dei, ibi ~as erit, et ubi ~as in servicio fuerit, ibi religio erit (Molua 51) VSH II 223; in hac vita fidei firmitas, consciencie serenitas, et spei ~as certa consequitur centuplum spiritualis gaudii et consolacionis Spec. Incl. 4. 1.  c additur ‥ idem ut nomen vel sentencia diversimode ut in principio et fine ejusdem oracionis, innuens per hoc ~atem, aut in principio diversarum, innuens per hoc ab eodem esse, aut in fine unius et principio alterius dicens in hoc unum ex alio esse Ps.-Gros. Gram. 73.

2 stabilitas [cf. stabilia], besetting of a wood with men, hounds, nets, etc. during a hunt to prevent the escape of the game, stably. c1105 omnibus forestariis ‥ de Oxenfortscira salutem. sciatis me clamasse quietos abbati de E. homines de E. ne eant ad ~atem quamdiu familia mea ibi hospitata fuerit Cart. Eynsham II 155; in quibusdam terris [villanus] debet ‥ deorhege cedere et ~atem observare [AS: sæte haldan], edificare, et circum sepire ‥ (Quad.) GAS 445; 1384 homines inveniendi pro ~ate facienda ibidem tempore venacionis domini de Macclesfeld’ RentSurv. 898 r. 1.

stăbĭlĭtās, (13) ātis, f. (stabilis), stabilité, solidité, fermeté, fixité, consistance, etc. : Cæs. G. 4, 33, 3 ; Cic. Nat. 2, 120 || [fig.] Cic. Tusc. 5, 40 ; Off. 1, 47 ; Læl. 65, etc.

stabilitas , atis. f.
穏。恒。

Suggest a Translation
See an image

stabilitās ātis, f

• stabilis, a standing fast, steadfastness, firmness, stability: peditum in procliis, Cs.: stirpes stabilitatem dant iis, quae sustinent.—Fig., steadfastness, durability, security, fixedness, stability: praesidia stabilitatis (rei p.): fortunae: sententiae, quae stabilitatis aliquid habeant.