trivium
trivium, a place where three roads meet, fork, cross-road
Frieze-Dennison Vergil
trivium , iī, n.: the intersection of three roads; a road-crossing; a public place, 4.609. (trēs and via)
trĭvĭum, i, n. [ter-via].
- Lit., a place where three roads meet, a fork in the roads, cross-road: ut ventum est in trivium, Cic. Div. 1, 54, 123.—
- II Transf., in gen., a public square, the public street, highway; plur.: in triviis aut in compitis, Cic. Agr. 1, 3, 7: nocturnisque Hecate triviis ululata per urbes, Verg. A. 4, 609; Lucr. 4, 1203: occurram in triviis, Hor. S. 1, 9, 59; id. Ep. 1, 16, 64; 1, 17, 58; id. A. P. 245.— Sing.: pueros in trivio docere, Just. 21, 5; Tib. 1, 1, 12 (22).—Prov.: arripere maledictum ex trivio, i.e. out of the street, from the mob, Cic. Mur. 6, 13.
trivium, iī, n. (ter u. via), I) ein Ort, wo drei Wege zusammenstoßen, die Wegkreuzung, der Scheideweg, Cic. de div. 1, 123: deus trivii, Corp. inscr. Lat. 7, 163. – meton. = die öffentliche Straße, in triviis auctionari, Cic.: occurram in triviis, Hor.: arripere maledictum ex trivio, ein Schimpfwort von der Gasse (vom Pöbel) entlehnen, pöbelhaft schimpfen, Cic. Mur. 13. – II) ubtr., ein Kompler von drei Wissenschaften, Schol. Vindob. ad Hor. art. poët. 307.
divinus ‥ sermo ‥ non solum in ecclesiis verum etiam per ~ia, per rura praedicatur
~ium, divisio trium viarum
quia ~ium dicitur ubi tres vie conveniunt, potest per ~ium appellari triplex modus peccandi, cogitationis, locutionis, operis(
in ~iis Geth et in compitis Ascalonis publice predicatur
sicuti ~ii et quadruvii prorsus neglecto disciplinae studio(
tres ‥ status annorum ‥ Parisius in liberalibus disciplinis faciendo ‥ ~ium ibidem egregie docuit et precipuam in arte rhetorica laudem obtinuit
multa ‥ subtilia et magna leguntur in aliis facultatibus, ut in phisica, ~io, et quadrivio, quibus non indigemus in sacra pagina
domum ‥ non solum tribus sed etiam septem columnis divina edificaverat sapientia, per quam non solum +trimi [l. trivii ] sed et †quadrimii [l. quadruvii ] mira ‥ fuerat subtilitas revelata
respondentes septenario artium liberalium ~ii et quadrivii, possumus dicere quod iste tres quasi respondent ~io pertinentes ad intrinsecus corporis, terrecultus, cibativa ‥ et medicina
~ium ‥ theologicarum virtutum
trĭvĭum, (12) ĭī, n. (ter et via), carrefour, endroit où aboutissent trois chemins : Cic. Div. 1, 123 || [en gén.] = endroit fréquenté, place publique : Cic. Agr. 1, 7 ; Lucr. 4, 1203 ; Virg. En. 4, 609 ; Hor. S. 1, 9, 59 ; Ep. 1, 16, 64 ; P. 245 ; arripere maledictum ex trivio Cic. Mur. 13, ramasser une injure dans la rue, qui traîne dans les rues.
Quadrivium, nempe, Astrologia, Geometria, Arithmetica, et Musica. Ugutio :
Nota, quod Grammatica, Rhetorica, et Dialectica dicuntur Trivium, quadam similitudine, quasi triplex via ad eloquentiam.Balbus in Catholico, et Joannes de Janua :
Grammatica, Dialectica, et Rhetorica dicuntur Trivium, quadam similitudine quasi triplex via ad idem, id est ad eloquentiam. Arithmetica vero, Musica, Geometria, et Astronomia dicuntur Quadrivium, quasi quatuor viæ ad idem, id est ad sapientiam tendentes. Unde et Triviales dicuntur, qui docent, vel qui student in Trivio, sicut Quadriviales, qui in Quadrivio.Perperam igitur Valla per
Trivium, solam Grammaticam intelligi, sicque nuncupatam, quod in triviis et compitis doceatur, scripsit. Prologus in Vitam S. Maximini Martyris MS. :
Sed inter omnes illi judicati sunt, summam sapientiæ attigisse, qui Trivium illud terere conati sunt, in quo requiritur divinarum humanarumque peritia rerum ; quod constat in Physica, Ethica, et Logica, etc.Braulio Cæsaraugust. in S. Isidori Vita :
In Trivii eruditione conspicuus, in quadrivii investigatione perfectus.Adde ejusdem Isidori Vitam aliam a Luca Tudensi, ut quidam volunt, conscriptam n. 5. 8. Conradus de Fabaria de Casib. S. Galli cap. 5 :
Qui in Trivio Grammaticæ, Logicæ, Rhetoricæ, et Philosophiæ mediocriter eruditus, etc.Rigordus ann. 1209 :
Cum itaque in eadem nobilissima civitate non modo de Trivio et quadrivio, verum etiam de quæstionibus Juris Civilis et Canonici ..... plena et perfecta inveniretur doctrina, etc.Hugo Metellus de Eucharistia :
Gerlando scientia Trivii quadriviique onerato et honorato. Hugo Metellus, etc.Matth. Paris ann. 1252 :
Vir quidem in Trivio et quadrivio excellentissimus.Et mox :
Omnem Trivii et quadrivii noverat difficultatem.Wibertus in Leone IX. PP. :
Nempe ut primum competit rudibus, decurso artium Trivio, non solum claruerunt prosa et metro.Laurentius Veronensis lib. 1. de Bello Balearico :
Vita Lietberti Episc. Camerac. cap. 3 :Ordine Levita, Trivii ratione peritus.
Ducitur sitibundo pectore currens ad fontem Philosophiæ, et saporis Tripertiti septem rivos ebibens, modo studet Logicæ, nunc insudat Physicæ, sic intendens vacat Ethicæ. Trivaria,seu potius
Triviaria, in Epistola Christiani ad Honorium Solitarium, seu Augustodunensem, de Imagine mundi. Vide Petrum Damian. lib. 6. Ep. 3. Lib. de Disciplina Scholarium cap. 2. 6. Chronicon. Augustan. 2. part. cap. 2. etc. et supra in Quadrivium.
trivium ī, n
- ter+via, a place where three roads meet, fork, cross-road: ut ventum est in trivium.—A frequented place, public square, public street, highway: in triviis aut in compitis: Nocturnisque Hecate triviis ululata per urbīs, V.: Occurram in triviis, H.—Prov.: adripere maledictum ex trivio, i. e. from the mob.
Trivium
(τρίοδος). A place where three roads met (Cic. Div. i. 54).