Quiris
Quiris2, the inhabitants of Cures, Quirites
- Originally, the inhabitants of the Sabine town Cures, the Quirites (very rare): prisci Quirites, Verg. A. 7, 710 Serv.: veteres illi Sabini Quirites, Col. praef. § 19. —After the Sabines and the Romans had united in one community, under Romulus, the name of Quirites was taken in addition to that of Romani, the Romans calling themselves, in a civil capacity, Quirites, while, in a political and military capacity, they retained the name of Romani: post foedus Titi (Tatii) et Romuli placuit, ut quasi unus de duobus fieret populus. Unde et Romani Quirites dicti sunt, quod nomen Sabinorum fuerat a civitate Curibus; et Sabini a Romulo Romani dicti sunt, Serv. Verg. A. 7, 710; cf. Liv. 1, 13.— Joined with populus Romanus, the technical expression is usually POPVLVS ROMANVS QVIRITIVM, qs. the Roman commonwealth of Quirite citizens, the Roman nation of Quirites; but not unfreq. also in apposition: POPVLO ROMANO QVIRITIBVS (like homines prisci Latini, and populus priscorum Latinorum): QVOD BONVM FORTVNATVM FELIXQVE SALVTAREQVE SIET POPVLO ROMANO QVIRITIVM, REIQVE PVBLICAE POPVLI ROMANI QVIRITIVM ... OMNES QVIRITES, PEDITES ARMATOS PRIVATOSQVE VOCA INLICIVM HVC AD ME, Tab. Censor. ap. Varr. L. L. 6, § 86 Müll.: populo Romano Quiritium, Liv. 8, 9; 41, 16: populus Romanus Quiritium, id. 1, 32: populi Romani Quiritium, id. 1, 24; 32; 10, 28; 22, 10 al.— In the other form: POPVLD ROMANO QVIRITIBVS, Inscr. Marin. Fratr. Arv. tab. 24, 1, 34; cf. id. ib. 41, 2, 24; so, an ancient formula ap. Gell. 1, 12, 14, acc. to the MSS.; so, too, id. 10, 24, 3; Macr. S. 1, 4 fin.—We rarely meet with the form populo Romano Quiritibusque, Liv. 8, 6 (al. om. que); cf. Paul. ex Fest. s. v. dici, p. 67 Müll.: devovisse eos se pro patriā Quiritibusque Romanis, Liv. 5, 41: Quiritium Romanorum exercitus, id. 26, 2: factum hoc populi Romain Quiritibus ostentum Cimbricis bellis, to the citizens of the Roman nation, Plin. 16, 32, 57, § 132.— It was a reproach for soldiers to be addressed as Quirites, Tac. A. 1, 42; Suet. Caes. 70; Lampr. Alex. Sev. 52 sq.; Luc. 5, 358: Quiritium fossae dicuntur, quibus Ancus Marcius circumdedit urbem, quam secundum ostium Tiberis posuit, ex quo etiam Ostiam, et quia populi opera eas faceret, appellavit Quiritium, Fest. p. 254 Müll.: jus Quiritium, full Roman citizenship: ago gratias, domine, quod et jus Quiritium libertis necessariae mihi feminae, et civitatem Romanam Harpocrati iatraliptae meo indulsisti, Plin. Ep. 10, 6 (22), 1: Latinis jus Quiritium (constituit), Suet. Claud. 19: Latini jus Quiritium consequuntur his modis, beneficio principali, etc., Ulp. Reg. tit. 4, de Latinis.— Sing.: Quiris (also Quiritis, acc. to Prisc. p. 633 P.), a Roman citizen, a Quirite: ollus Quiris Leto datus, an ancient formula in Fest. p. 254 Müll.: dona Quiritis, Hor. Ep. 1, 6, 7: reddere jura Quiriti, Ov. M. 14, 823: minimum de plebe Quiritem, id. Am. 1, 7, 29; Juv. 8, 47: quibus una Quiritem Vertigo facit, makes a Roman citizen, sets free (for in the ceremony of manumission the slave was turned around), Pers. 5, 75: quis te redonavit Quiritem Dis patriis? an uninjured Roman citizen, Hor. C. 2, 7, 3: epulis repleto Quirite, i. e. populo Romano, Claud. Carm. 12, 16: Romani more Quiritis, i. e. civis, Luc. 2, 386: Quiris Eoüs, an eastern Roman, i. e. an inhabitant of Constantinople, Sid. Carm. 1, 31.— In fem.: Q. TVLLIVS Q. F. PONTIFEX SACR. IVNONIS QVIRITIS, Inscr. Grut. 308, 1. —
- II (Poet. transf.) Of bees, citizens, commonalty: ipsae regem, parvosque Quirites Sufficiunt, Verg. G. 4, 201.
acsi istic, fecundo Britanniae in cespite, dedasculi Argivi Romanive ~ites reperiri minime queant
~ites, cives Romani
exsul ad hunc populum qui venit ab urbe Quiritum
togatos, i. ~ites,getunecude
inter has moras ~ites, collato cum presule consilio ‥ Augustum inopinate acclamant
illi cum Latiis et ~itibus cito egressi sunt
carmina Romam transferuntur que dicacium scholis et didascalis ~itum admiranda censentur
Romani vero sive a cyribus, id est, hastis, sive a Quirino, ~ites nominari ceperunt
aggregat et strictim compellit abire quirites
ordine post pedites sperat stabilire quirites
hic ~is, -tis, in singulari et ~ites in plurali, i. milites qui hastas secum deferebant
~ites, milites
[Soldanus de Yconio ] singulis diebus pro tributo mittit ei [regi Tartarorum ] mille perperos aureos et unum ~item in dextrario
asta, ~is,sceaft
dicitur hasta quiris, hinc Quiriacum puto dictum / impulsu cujus hasta cruenta fuit
ȝerd born before a worthy man , ~is
lapis ~is: in nido upupae reperitur lapis nomine ~is, qui dicitur esse secretorum proditor, et excitator imaginum in somnis variarum
- Cures.— Plur, the inhabitants of Cures, Quirites: prisci, V.—After the Sabines and the Romans were united, the people were called Quirites: ita geminatā urbe . . . Quirites a curibus appellati, L.; the term implied civilians, while Romani was regarded as the name of warriors and rulers. The two were united in various phrases designating the whole people: populus R.Quiritium, the Roman commonwealth of Quirite citizens, L.: exercitus populiR.Quiritium, L.: populusR.Quiritesque, L.: Quirites Romani, L.; orators often addressed the people as Quirites.—In the phrase, ius Quiritium, the civil rights of a citizen in Rome: iure Quiritium liber esse.—Sing, a Roman citizen, Quirite: dona Quiritis, H.: reddere iura Quiriti, O.: Quis te re donavit Quiritem Dis patriis?i. e. unharmed, H.—Of bees, citizens, commonalty: ipsae regem, parvosque Quirites Sufficiunt, V.
-
…neque id qua re fieri non possit, si iam me audire volent, intellego. exponam enim vobis, Quirites, ex quibus generibus hominum istae copiae comparentur ; deinde singulis medicinam consili atque orationis meae, si quam potero…
Cicero, in Catilinam
-
…societate coniunctos aeternis suppliciis vivos mortuosque mactabis. tandem aliquando, Quirites, L. Catilinam, furentem audacia, scelus anhelantem, pestem patriae nefarie molientem, vobis atque huic urbi…
Cicero, in Catilinam
-
…domesticum post hominum memoriam crudelissimum et maximum me uno togato duce et imperatore sedetur. quod ego sic administrabo, Quirites, ut, si ullo modo fieri poterit, ne improbus quidem quisquam in hac urbe poenam sui sceleris sufferat…
Cicero, in Catilinam
-
…. cum luxuria nobis, cum amentia, cum scelere certandum est. huic ego me bello ducem profiteor, Quirites ; suscipio inimicitias hominum perditorum ; quae sanari poterunt quacumque ratione sanabo, quae resecanda erunt non patiar ad perniciem…
Cicero, in Catilinam
-
…me vehementer accuset, quod tam capitalem hostem non comprehenderim potius quam emiserim, non est ista mea culpa, Quirites, sed temporum. interfectum esse L. Catilinam et gravissimo supplicio adfectum iam pridem oportebat, idque a me…
Cicero, in Catilinam
-
…fecerit, non improbum sed miserum, me non diligentissimum consulem sed crudelissimum tyrannum existimari velint est mihi tanti, Quirites, huius invidiae falsae atque iniquae tempestatem subire, dum modo a vobis huius horribilis belli ac nefarii periculum depellatur…
Cicero, in Catilinam
-
…deficiant, di ipsi immortales cogant ab his praeclarissimis virtutibus tot et tanta vitia superari quae cum ita sint, Quirites, vos, quem ad modum iam antea dixi, vestra tecta vigiliis custodiisque defendite ; mihi ut urbi sine…
Cicero, in Catilinam
-
…atque longinquo, sed hic praesentes suo numine atque auxilio sua templa atque urbis tecta defendunt. quos vos, Quirites, precari, venerari, implorare debetis ut, quam urbem pulcherrimam florentissimam potentissimamque esse voluerunt, hanc omnibus hostium…
Cicero, in Catilinam
-
…saltare didicerunt. O bellum magno opere pertimescendum, cum hanc sit habiturus Catilina scortorum cohortem praetoriam instruite nunc, Quirites, contra has tam praeclaras Catilinae copias vestra praesidia vestrosque exercitus. et primum gladiatori illi confecto et saucio consules…
Cicero, in Catilinam
-
…modo eat in exsilium. sed mihi credite, non est iturus. numquam ego ab dis immortalibus optabo, Quirites, invidiae meae relevandae causa ut L. Catilinam ducere exercitum hostium atque in armis volitare audiatis, sed triduo…
Cicero, in Catilinam