a
a2, ah!
B) zur Angabe der bloßen Richtung: 1) von... aus, von... her, a supero mari Flaminia (via), ab infero Aurelia, media Cassia, Cic. – und so in vielen Beziehungen, wo der Lateiner die Richtung woher?, der Deutsche den Punkt wo? berücksichtigt, deutsch an od. in, leviter a summo inflexum, Cic.: a contraria aure (instillavit), Plin.: so auch funiculus a puppi religatus, Cic.: ab labris argento circumcludunt (cornua), Caes. – b) von... herab, a summo iugo, Caes.: ab alto caelo, Verg.: securus ab alto spectator, Lucan.: residens flevit ab arce, Prop.
2) zur Angabe der Seite, von wo aus etwas räumlich betrachtet wird = von der Seite, auf der Seite, von... aus (her), an, auf, bei (s. Fabri zu Liv. 21, 21, 10), a Delta transire, auf der Seite, wo das Delta liegt, beim Delta, Auct. b. Al.: exercitus hostium duo, unus ab urbe, alter a Gallia obstant, Sall.: haud parvum munimentum a planioribus aditu locis, Liv.: ab utroque viae latere, Sen.: a theatro, Caes.: a septentrionibus, auf der Nordseite, Caes.: u. so die (bes. milit.) t.t. a fronte, a tergo, a latere, a dextro cornu, Cic., Caes. u.a.: ab novissimis, im Hintertreffen, Caes. – ebenso bei den geograph. Ausdrücken ab occasu et ortu solis, Liv.: Cappadocia, quae patet a Syria, Cic. – Dah. auch bei Tätigkeiten, die von einer Seite od. von einer Person auf derselben herkommen = von od. auf seiten (s. Fabri Liv. 21, 5, 9. Deder. Dict. 2, 38), tubae cornuaque ab Romanis cecinerant, Liv.: si quid ipsi a Caesare opus esset, Caes.: u. so timere ab alqo, Cic.: timor ab alqo, Liv.: periculum ab alqo, Cic. – übtr., ab alqo = auf jmds. Seite od. Partei, zu jmds. Vorteil od. Bestem (Gunsten), für jmd. (Ggstz. contra od. adversus alqm, s. Hofmann Ausgew. Br. Cic. 3, 18, 2. S. 203), zB. ut ea deditā operā a nobis contra vosmet ipsos facere videamini, Cic.: u. so ab innocentia clementissimus, Cic.: dah. bei esse, stare, facere (intr.), sentire, w.s.
C) zur Angabe des Entfernungspunktes in der Ruhe, des Abstandes, 1) von einem Punkte usw., bei den Verben abesse, distare u.a. (w.s.), u. bei procul, longe, prope u.a. (w.s.): u. so omnia auscultavi ab ostio, an der Tür, Plaut. – mit einem Zahlworte verbunden = in einer Entfernung von usw., ab milibus passuum minus duobus castra posuerunt, Caes. – übtr., nach den Begriffen »der Verschiedenheit, Änderung usw.«, wie differre, discrepare, diversum esse, alienum od. alieno animo esse ab alqo (w.s.): dah. quantum mutatus ab illo Hectore, gegen jenen H., Verg.: multo aliter a ceteris agunt, als die ü., Mela. – Hierher gehört auch ab re = der Sache fern, d.i. zum Nachteil, consulere (raten), Plaut. trin. 238: öfter non od. haud ab re = der Sache nicht fern, d.i. nicht unzweckmäßig, nicht unnütz, vorteilhaft, mit esse, ducere u. dgl., Plaut., Liv. u.a.
2) der Zahl, dem Range, der Macht nach = nach, hinter, quartus ab Arcesila, Cic.: alter ab illo, Verg.: a magnis hunc colit ille deis, Ov.: potentiā secundus a rege, Auct. b. Alex.
II) übtr.: A) in der Zeit, ganz entsprechend den räumlichen Beziehungen: 1) zur Angabe des Ausganges von einem Zeitpunkt, ohne Rücksicht auf die Dauer dessen, was unmittelbar auf ihn folgt = sogleich nach, unmittelbar nach (s. Fabri zu Liv. 22, 40, 9), ab re divina mulieres apparebunt, Plaut.: ab hac contione legati missi sunt, Liv.: pulli a matre, gleich von der M. weg, Col.: namentl. nach statim, confestim, protenus, nuper, recens etc., w.s.
2) zur Angabe des Ausganges von einem Zeitpunkte mit Rücksicht auf die Dauer der Handlung = von... an, seit, rem omnem a principio audies, Ter.: ab hora tertia bibebatur, Cic.: a condiscipulatu, Nep.: a parvulo, Ter., od. a pueris, Ter. u. Cic. (s. Ruhnk. zu Ter. Andr. 1, 1, 8. Wagner zu Ter. heaut. 214), u. so bes. mit initium, principium, pueritia, adulescentia, puer, parvus, primus u. ähnl. (w.s.). – u. mit usque ad, von... an bis zu, a mane ad noctem usque, Plaut.: a consulatu eius usque ad extremum tempus, Nep.: ab ovo usque ad mala, Hor. – ebenso bl. mit ad, z.B. regnatum est ab condita urbe ad liberatam annos CCXLIV, Liv.: u. mit in, zB. Romani ab sole orto in multum diei stetere in acie, Liv.
3) zur Bezeichnung des Abstandes von einem Zeitpunkte (wo meist der Ort od. die Person, wo eine Tätigkeit begann, für die Zeit steht) = von, nach, seit, cuius a morte hic tertius et tricesimus est annus, Cic.: ab incenso Capitolio illum esse vigesimum annum, Sall.: so ab urbe condita, seit Erbauung der Stadt, Cic. u.a.: in Italiam pervenit quinto mense a Carthagine nova, fünf Monate nach dem Abzuge von N., Liv.: u. so tuae litterae binae redditae sunt tertio abs te die, nachdem du sie abgeschickt hattest, Cic.
B) in andern mit Raum und Zeit verwandten Verhältnissen, in denen ein Ausgehen von einem Punkte denkbar ist: 1) zur Angabe des Urhebers od. der Ursache einer Wirkung, wenn die Wirkung von lebenden od. lebendig gedachten Wesen ausgeht = von, durch, nach, infolge, wegen (s. Fabri zu Liv. 21, 36, 7 u. 22, 34, 2. Weißenb. zu Liv. 37, 32, 12), α) (selten) nach verbis activis: a se instituere, selbst unterrichten, Col. 11, 1, 5: amittere alqm ab alqo, Dict. 6, 5. Heges 5, 2, 39. – β) (am gewöhnlichsten) nach verbis pass. (s. Benecke zu Iustin. 38, 1, 10) u. nach verbis intrans. (act. od. depon.) mit passiver Bedeutung: reprehendi ab alqo, Cic.: honor ei habitus est a Graecia, Cic.: credas non de puero scriptum, sed a puero, Plin. ep. – salvere ab alqo, Cic.: ab alqo interire, Cic., od. cadere, Tac., od. occidere, Ov.: nasci od. oriri ab alqo, Cic.: oriri a se (durch sich, durch eigene Kraft), Cic., u. verb. a se oriri et suā sponte nasci, Cic. (s. Kühner zu Cic. Tusc. 3, 27): natum od. ortum (oriundum) esse ab alqo, Cic.: calescit ab ipso spiritu, Cic.: traiectus ab ense, Ov.: res effectae ab efficientibus causis, Cic.: animus ab ignavia corruptus, durch, infolge, Sall. – zuw. bei Gerundiven statt des Dativs, bes. wenn schon ein Dativ vorhergeht (s. Hofmann Ausgew. Br. Cic. 2, 15, 11), fortis et a vobis conservandus vir, Cic.: quibus (viris) est a vobis consulendum, Cic. – γ) nach subst.: levior est plaga ab amico, quam a debitore, der Verlust, der herrührt von usw., Cic.: maius (praeceptum), quam ut ab homine videretur, Cic.: a bestiis ictus, Cic.: ab illo iniuria, die von ihm angetane, Ter.: fulgor ab auro, der vom Gold ausgehende Glanz (während fulgor auri = der am Gold haftende Glanz), Lucr. – δ) nach adjj.: ab simili clade profugus, Liv.: murus ab ingenio notior ille tuo, Prop. (vgl. Lachmann zu Prop. 4, 1, 9 über notus ab etc.): a radiis sideris esse niger, Ov.: tempus a nostris triste malis, die von unserm Unglück getrübte Zeit, Ov.: gemina et mammosa Ceres est ipsa ab Iaccho, vom Säugen des Bacchus, Lucr. – ➳ Hierher gehört auch die poet. Verbindung ab arte = »durch die Kunst, mit Hilfe der Kunst, künstlich« (indem die Dichter die ars als selbsttätig darstellen), falcatus ab arte ensis, Sil.: turben, quem celer assueta versat ab arte puer, Tibull. (s. Dissen zu Tibull. 1, 5, 3).
2) zur Bezeichnung des Ursprungs und der Herkunft = von, aus, a) übh.: α) nach verbis: ut sol a liquida saepe refulget aqua, Ov.: a docto fama refulget avo, Prop.: ab ipso Rheno iactabat genus, Prop.: bes. bei orior u. nascor, zB. id facinus natum a cupiditate, Cic.: u. bei esse (abstammen), zB. a Tullio, Cic. – β) bei subst.: amicitiae ortus a natura quam ab imbecillitate gravior (erit), Cic.: dulces a fontibus undae, aus den Quellen geschöpft (während fontium undae = das Wasser in den Quellen), Verg. (wie im Griech. οἶνος ἀπʼ ἀμπέλου). – So bes. bei Städtenamen usw. zur Umschreibung der Adjj. (s. Müller zu Liv. 1, 50, 3), coloni a Velitris, Liv.: Turnus Herdonius ab Aricia, Liv.: pastor ab Amphryso, Verg.: legati ab Ardea, Liv. – a Pyrrho perfuga, Cic.: legati ab Alexandro, Cic.: ab Attalo Cretenses sagittarii, Liv. – b) zur Angabe dessen, nach dem etw. benannt od. von dem etw. etymologisch abgeleitet ist, nach, von (s. Benecke zu Iustin. 44, 1, 2), appellatum esse od. nomen invenisse ab etc., Cic.: puero ab inopia Egerio inditum nomen, Liv.: ab Hispano Hispaniam cognominaverunt, Iustin.: Chaoniamque omnem Troiano a Chaone dixit, Verg.: cucumeres dicuntur a curvore, Varr. LL.: caelum a cavatione, vallum a volatu, Varr. LL.: sirpiculae vocatae ab sirpando, Varr. LL.: acquirere est ab ad et quaerere, Varr. LL. – u. c) des Beweggrundes = wegen, aus, ab odio, ab ira, a spe, aus usw., Liv. (s. Drak. u. Fabri zu Liv. 24, 30, 1; 26, 1, 3): ab obsidione, wegen usw., Liv. (s. Drak. zu Liv. 2, 14, 3): ab singulari amore, Balb. bei Cic.: neglegentius a re gesta ire, Liv.
3) nach den Begriffen des Anfangens u. ähnl. = von... an, von, bei, mit, nach ordiri, incipere, auspicari, w.s. – da ab Delphio cantharum circum, Plaut.: u. so a summo = vom Ersten od. ab infimo = vom Letzten (auf dem Triklinium) an in der Runde (zB. da, puer, ab summo, Plaut.: age, tu interibi ab infimo da savium, Plaut.): cornicem a cauda de ovo exire, mit dem Schw. voran, Plin.: a capite repetis, quod quaerimus, Cic.
4) bei den Begriffen »des Frei- od. Losmachens von usw.«; dah. auch »des Verteidigens oder Schützens vor od. gegen etwas« u. »des Leer- u. Verlassenseins von etwas« (s. Zumpt § 468 f.).
5) bei Begriffen aller Art, die von einer Seite aus näher bestimmt od. beschränkt werden = von seiten, in bezug auf, in betreff, gemäß, wegen, an (s. Wagner zu Plaut. aul. 184. Brix zu Plaut. mil. 631. Ruhnk. zu Ter. heaut. prol. 13. Korte zu Sall. Jug. 48, 3), a me pudica est, Plaut.: a vi praestare nihil possum, Cic.: nihil adulescenti neque a natura neque a doctrina deesse sentio, Cic.: mediocriter a doctrina instructus, Cic.: imparati cum a militibus tum a pecunia, Cic.: firmus ab equitatu, stark an R., Planc. b. Cic. – Nicht anders ist ab zu nehmen in Verbindungen wie: dolere ab oculis, ab animo, Plaut.: a morbo valere, ab animo aegrum esse, Plaut.: laborare ab alqa re, Caes.
6) bei Angabe des Ganzen neben dem Teile = von, aus, unus u. nonnulli ab novissimis, Caes.: in id consilium deligerentur ab universo populo, Cic.
7) zur Bezeichnung der Seite, von der aus uns jmd. Dienste leistet, servus a pedibus, Lakai, Läufer, Cic.: a manu servus od. bloß a manu, Schreiber, Suet.; – od. der Gegenstände, die einer leistet, besorgt, treibt, ab epistulis, Sekretär, Suet. u. Lampr.: a rationibus, Rechnungsführer, Suet.: a libellis, Bittschriftenannehmer, Suet. u. Lampr.: a memoria, Lampr.
8) (spätlat.) beim Komparat. st. quam, als, und beim Positiv, mehr als, s. Rönsch Itala p. 452 sq. Rönsch im Rhein. Mus. 31, 477 sq. Ott in Fleckeisens Jahrbb. 1875. S. 794 f. u. S. 797.
➳ a, ab steht (namentlich bei Spätern) auch vor (substantivisch gebrauchten) Adverbien, zB. a peregre (vgl. unser »von über Land«), Vitr.: ab invicem, Apul: a longe, von weitem, Spät. (s. Muncker zu Hyg. fab. 257. Rönsch Itala p. 231): ab intus, von innen, a foris, von außen, Spät.: a pridie, Pelag. vet. 28. – wird seinem regierten Worte nachgesetzt, quo ab, Plaut. asin. 119. – öfter (bes. bei Dichtern) von demselben getrennt, damnis dives ab ipsa suis, Ov. her. 9, 96: u. so Cic. Arch. 12. Ov. her. 12, 18. – In der Zusammensetzung bezeichnet ab unser ab od. weg, zB. abire, abgehen, weggehen, abdere, wegtun; und im Sinne des Abweichens, absonus, abtönend; u. selbst in abuti, abnutzen.
➳ Arch. Nbf. af (s. Prisc. 1, 46) von alters her vor dem Namen des Zahlers in den Einnahme- u. Ausgabebüchern (zB. af Longo) nach Cic. orat. 158 u. Vel. Long. (VII) 60, 13; jetzt nur noch nachweisbar in Inschriften, zB. af vobis, Corp. inscr. Lat. 1, 201, 11: af Capua, Corp. inscr. Lat. 1, 551: af muro, Corp. inscr. Lat. 1, 1161: af speculu, Corp. inscr. Lat. 14, 2772. u. in der arch. Form afvolant statt avolant, Paul. ex Fest. 26, 2.
a Gisleberte, prudens pater, abba diserte
in ‥ interjectionibus indignandi ‘vah’, ‘ah’
non longe ab Eburaco ad orientem
ad flumen ‥ a quo ‥ remotus manserat duarum spatio leucarum
distantibus a se [from one another ] virgis ‥ pedis ‥ spatio
ad urbem ‥ per milia passuum quasi xij a Banua distantem
a longe sedit
superis tranavit ab astris
domum redire ‥ a loco
pagani ab aquilonali climate ‥ Britanniam venientes
quasi ab adverso pectentes
nonnulli qui ‥ a Dermitio discesserant
ab aliunde venisse comperiri non potuit
cum ‥ illa [sc. aqua ] super membrum cadit ab alto
a dicto castro suo ‥ ad mare descendit
quem Deus a nostri detrudat pectoris antro
si me ‥ ejicere proponit a facie Clementie sue
sanguinem a capite suo extraxerunt
mentis ‥ ab inutilibus cogitationibus segregatio
justiciarius ‥ transmissus a latere regis
[confuge ], dum in ea [sc. ecclesia ] ‥ consistunt, ab intra per potenciam laicalem subtrahuntur
J. abscondit se a cariagio domini
omnes ‥ ab undique locorum ‥ convocare
secreta temptatio quam emittit a longe
ut [puppes ] ‥ flammeae ‥ viderentur a longe aspicientibus
ut ab extra [v. l. extraneis ] adjutorium exspectarent
aliquem quem video a remotis
arbores ‥ fructum faciunt vel occultum vel manifestum, cum tamen ab homine sit celatum
unum capud [stabuli ] sit a porta versus austrum
homines ‥ a civitate Caturci supra [upstream ]
pro nova construccione unius turris ‥ a fundamentis
a majore usque ad minorem mutua cede ‥ totum regnum turbatum est
armati penitus a vertice ad plantas [capàpie ]
novam a capite (quod dici solet) ad pedes ‥ contexat historiam
Waleranius ab Effria miles erat illiteratus
Adam a Gernemue sigillator
praetorio ducis a Nor-folkia
cepi contexere historiam abbatum a Kynlos
celi dispositio fuit optima a principio
quotidie a tempore [? = betimes ] ingressus
ab ipsa ejus [Kenelmi ] spelunca a repente [of a sudden ] fons emersit
a tempore in tempus(
a festivitate S. Michaelis usque ad festum S. Andree
ab ‥ instanti festo Omnium Sanctorum ad annum continuum
debent ‥ sectam ad curiam ‥ a tribus septimanis in tres septimanas [every 3 weeks ]
dies datus est eis a die Pasche in xv dies [on the quinzaine of Easter ]
quod erit coram baronibus ‥ a die S. Michaelis in unum mensem
a prima etate annisque pueritie
a puero [= a puerili etate ] in ipsa patria educati fuimus
ipse et antecessores sui illas [consuetudines ] ceperunt a conquestu Anglie
domos in quibus scole esse consueverunt a decennio et infra nullus ad inhabitandum conducat
cum ‥ predecessores sui ab antiquo [sc. tempore ] percipere consueverint ‥ j quadrantem
a tempore a quo non extat memoria
nesciunt a quo tempore
a xx annis citra [for the last 20 years ] quolibet anno fuit in capitulo
non videtur talis translatio fuisse facta a D annis et citra
quod ‥ scire a multis temporibus affectavi
a jam diu, videlicet ab anno
Scoti ‥ ligancie regis Francie a diu astricti
pro quibusdam ‥ negociis inter nos et dictum consanguineum nostrum a diu est [(cf. il y a longtemps ] habitis
quo die ‥ ab hucusque in feriam secundam ‥ prorogatum est negocium
rex concessit ‥ omnem servilem condicionem ‥ de regno a cetero extirpari
sit secundus ab episcopo, sc. major persona post episcopum in episcopatu
ab archiepiscopo ‥ martyrem gloriosum efficiens
quod alteretur vinum a suis naturalibus saporibus
terra vastata est a pecunia
concessit iij hidas ex his quietas a geldo
liberi et quieti sunt ab omni exercitu(
vendidi et dimisi et ‥ quietam clamavi a me et ab heredibus meis ‥ quandam soppam
cum contigerit ‥ Johannem ‥ ab eadem terra abjudicari
voluit predicta esse excipienda a potestate quam ‥ indulsit Petro
contra ‥ proclamacionem a cariorando forum
si quis ab infirmitatis causa ‥ murmurare presumpserit
habet personas ratione ‥ officiorum a se distinctas
nec pars a toto tanta generis diversitate distare consuevit
eo quod a ‥ civitate Gallie dicta Meldis nomine tenus differretur
tenementum aliud ab eo unde assisa arramiata est
in scripturis aliis a biblia
femina que ‥ paulo minor a regina habebatur
sagum est undecimum, quod nimirum et a cortinis amplius est, quia ille non sunt nisi decem
nec ab re est unum ‥ enarrare
quamlibet a nullo solandi verba capessat
rex habet omne servitium ab eis
serviens cepit mercedem a quibusdam
perquirens ‥ a quodam eorum comite didicit ‥
rex petiit licentiam a civibus ‥ transfretandi
civitas Cantuaria, quam Lanfrancus in beneficio a rege tenebat
ex descendentibus secum ab eodem Philippo
dicitur apozima abapos quod est ‘decoccio’ etzeo quod est ‘ferveo’
phenix ‥ ingentes ab aromate jungit acervos
epilencia est morbus caducus a cerebro
episcopus ‥ a constitutione antiquorum temporum habet omnes redditiones socharum
Pater a nullo habet essentiam nisi a seipso
in hiis que sunt a casu vel a nobis, non est voluntas Dei causa antecedens per intentionem, ut velit hoc esse vel illud a sua scilicet voluntate immediate, sed vult hoc a nostra voluntate vel a casu fieri
cum ‥ per maris intemperiem a casu applicuerint apud E.
eum ab insolentiis, quibus nimis indulsit, facete corripuit
ut hos laudes ab experientia cognitioneque multiplici, illos autem vituperes ab ignoratione
sponte manans ex myrrha sudor pretiosior est; ‥ a simili videtur quod disciplina spontanea pluris sit quam injuncta
reges xlviij ‥, e quibus a verisimili plures vi et armis quam sanguine successerunt
a probabili videtur quod ‥
quod ecclesie Dei est Cesari non debetur; ‥ a majori ergo ‥ temporalibus viris tradenda non est Christi hereditas
potestas regis Francorum distincta est a potestate Pape; et per consequens a fortiori potestas Imperatoris
non tulit opprobrium judex a virgine factum
libentissime ab omnibus suscipiebatur
credo non a te sed †pro [v. l. per ] te dicta esse quae scripseras: revera per os tuum locutus est Ille
summa natura nullatenus est per aliud ‥; quare summa natura nec a se nec ab alio fieri potuit
ab eisdem [Danis ] patria deturbatus
cum ab officialibus ‥ extorquetur pecunia a subditis
archiepiscopus ‥ a clero [at the instance of the clergy ] sentenciam excommunicacionis ‥ promulgavit
Flandrenses a suorum interemptione deterriti
rex ‥ a W. Tyrel ‥ a sagitta percussus
pro habendo ‥ bosco ‥ a vento prostrato
corrosio dentium causatur ab humore putrido
omne quod est natum stat ab hoc vitio vitiatum
vexati sunt a tribulacione malorum et dolore
sacrum scripture theologice tectum a superiori concludere et sic edificium ‥ stabilire
Hispaniam ab austro ‥ collateralem habet
pomarium ‥ juxta ecclesiam ‥ a parte aquilonali
quotiens ‥ vitreolas a toto vel a parte reparaverint
effracto a latere sepulcro
habebat duos capellanos ‥ sibi assidentes unum a dextris et alium a sinistris
privilegia ‥ concessa civitati ‥ ejusque territorio et maneriis ab extra
a secretis noster Athelwulfus
[rex ] ponit eum [Godwinum ] sibi a secretis
habebat ‥ rex Henricus episcopum Salesbiriensem Rogerum a secretis
ut ejus fieret assecretis
a cownselour , ‥ consul, ‥ assecretis indecl.
Christianissimi regis consiliarius et status regni a secretis(
abatis,fætfellere
buttelere , pincerna, ‥ †acalis [? l. a calicibus ]
a butler , †acalicus indecl., †acellarius [l. a cellariis ], pincerna
a lawyour , ‥ aresponsis indecl., ‥a pleter , actor, advocatus, arisponsis
si a consiliis fueris ‥ alicui principi
quicunque regibus a consilio sunt
in re medica nobis intime a consiliis
ordinis S. Michaelis ab actis seu grapharius(
his proximi fuere armigeri, qui ‥ quia principibus et majoribus illis ab armis erant nomen traxerunt
I [point de départ] ¶ 1 [avec des v. de mouvement, tr. ou intr., simples ou composés] de : a) a signo Vortumni in Circum Maximum venire Cic. Verr. 2, 1, 154, venir de la statue de Vertumne au Cirque Maxime, v. proficiscor, discedo, arcesso, etc. ; b) [avec noms de pers.] de chez, dʼauprès : a Cæsare redire Cic. Q. 2, 4, 6, revenir de chez César ; c) [sans verbe] non ille Serranus ab aratro Cic. Sest. 72, non pas le fameux Serranus venu de sa charrue ; quid tu, inquit, huc ? a villa enim, credo Cic. Fin. 3, 8, eh ! dit-il, pourquoi toi ici ? cʼest de ta maison de campagne que tu viens, sans doute ; d) [en parl. de lettres] de la part de : litteræ adlatæ ab L. Porcio prætore Liv. 26, 39, 1, une lettre apportée de la part du préteur L. Porcius, cf. Cic. Att. 7, 15, 5 ; 1, 15, 2 ; e) [avec adesse, marquant résultat du mouvement] adest a milite Pl. f) [avec les noms de ville] de = des environs de [et non pas de lʼintérieur de] : Cic. , Cæs. ¶ 2 [pour marquer la provenance] petere, postulare, quærere, demander à ; impetrare, obtenir de ; accipere, recevoir de ; habere, tenir de, etc.; emere, acheter à ; sumere, haurire, prendre à, puiser à ; trahere, tirer de ; ducere, faire venir de, etc. ; discere, audire, apprendre de, entendre de, etc. ¶ 3 [idée dʼorigine] a) oriri, prendre naissance à ; fluere, découler de ; nasci, naître de ; proficisci, partir de, provenir de ; ea sunt omnia non a natura, verum a magistro Cic. Mur. 61, ces imperfections proviennent toutes non pas de la nature, mais du maître, cf. Har. 39 ; Fin. 1, 21 ; Off. 2, 69 ; sed hæc et vetera et a Græcis Cic. Tusc. 1, 74, mais tout cela cʼest ancien et aussi tiré de lʼhistoire grecque, cf. Fam. 3, 13, 1 ; 5, 3, 1 ; 9, 16, 7 ; Par. 11 ; Sest. 122 ; b) [idée de naissance, de descendance] a Deucalione ortus Tusc. 1, 21, né de Deucalion ; a Mʼ. Tullio esse Cic. Br. 62, descendre de Mʼ. Tullius || [filiation philosophique, littéraire, etc.] ab his oratores exstiterunt Cic. Fin. 5, 7, dʼeux (Péripatéticiens) sortirent des orateurs ; erat ab isto Aristotele Cic. de Or. 2, 160, il était de lʼécole de votre Aristote, cf. Or. 113 ; Mur. 63 ; c) [formant avec le nom de la patrie, du séjour, une sorte dʼadjectif] Turnus Herdonius ab Aricia Liv. 1, 50, 3 [= Aricinus ], Turnus Herdonius dʼAricie, cf. 6, 13, 8 ; 6, 17, 7 ; pastor ab Amphryso Virg. G. 3, 2, le berger Amphrysien [du fleuve Amphrysus] || de la maison de, [en parl. dʼun esclave] Pl. Ps. 616 ; Mil. 160 ; Curc. 407 ; Ter. Andr. 756 ; d) [étymologie] mater autem est a gerendis fructibus Ceres tamquam « Geres » Cic. Nat. 2, 67, quant à sa mère, son nom, Cérès, qui est comme Gérès, vient de gerere fructus, porter, produire les fruits, cf. 2, 64 ; 68 ; 2, 111 ; Leg. 2, 55 ; Varro R. 1, 46 ; 2, 4, 17 ; 3, 12, 6, etc. ; L. 5, 20 ; 5, 66 || mærere a marcere Varro L. 6, 50, mærere, sʼaffliger, vient de marcere, être affaissé ; aures ab aveo Varro L. 6, 83, le mot aures, oreilles, vient de aveo, désirer || [mots grecs au datif] L. 5, 103, etc. ¶ 4 [avec dare, possidere, promittere ] : aliquid ab aliquo, donner, posséder, promettre qqch. en le tenant de qqn, provenant de qqn, cf. Pl. Capt. 449 ; Ps. 735 ; Cic. Fl. 44 ; Verr. 2, 3, 177 ; a me argentum dedi Pl. Trin. 182, jʼai donné lʼargent de ma poche, cf. 1144 ; Men. 545 ; aliquid a me promisi Cic. de Or. 1, 111, jʼai promis qqch. de mon fonds, cf. Pis. 84 ; Lucr. 4, 468 ; Suet. Cæs. 84 || Antoni edictum legi a Bruto Cic. Att. 16, 7, 7, lʼédit dʼAntoine, je lʼai lu de Brutus, le tenant de Brutus.
II [éloignement, séparation, au pr. et fig.] de, loin de : ¶ 1 v. les verbes : dimittere, renvoyer de (loin de) ; excludere, deterrere, chasser de, détourner de, etc. ; abhorrere, distare, differre, être éloigné de, différer de, etc. ; de turba et a subselliis in otium se conferre Cic. de Or. 2, 143, se retirer du milieu de la foule et loin des bancs du tribunal pour prendre du repos ; ab oppido castra movere Cæs. C. 3, 80, 7, en levant le camp sʼéloigner de la ville ; v. solvo, fugo, ejicio, aufero, etc. || [sans aucun verbe] a Chrysippo pedem numquam Cic. Ac. 2, 143, de Chrysippe il ne sʼéloigne jamais dʼune semelle, cf. Att. 7, 3, 11 ; Fam. 7, 25, 2 ; nunc quidem paululum, inquit, a sole Cic. Tusc. 5, 92, pour le moment, dit-il, écarte-toi un tant soit peu de mon soleil || [nuances] unde dejecti Galli ? a Capitolio ? unde, qui cum Graccho fuerunt ? ex Capitolio Cic. Cæc. 88, dʼoù furent rejetés les Gaulois ? de lʼaccès au Capitole ; dʼoù les partisans de Gracchus ? du Capitole, cf. 86 ¶ 2 avec les verbes defendere, tueri, munire, tegere, prohibere, arcere, etc. défendre, protéger, garantir contre, écarter de || stabula a ventis hiberno opponere soli Virg. G. 3, 302, placer lʼécurie à lʼabri des vents [en face de] exposée au soleil dʼhiver ¶ 3 [expression] ab re, contrairement à lʼintérêt : Pl. Capt. 338 ; As. 224 ; Trin. 239 ; haud ab re duxi referre Liv. 8, 11, 1, jʼai cru quʼil nʼétait pas inopportun de rapporter.
III du côté de ¶ 1 [sens local] a tergo, a latere, a fronte, de dos, de flanc, de front [de face] : a decumana porta Cæs. G. 6, 37, 1, du côté de la porte décumane ; ab ea parte Cæs. G. 6, 37, 2, de ce côté ; ab terra ingens labor succedentibus erat Liv. 26, 46, 1, du côté de la terre, il y avait dʼénormes difficultés pour les assaillants, cf. Sall. J. 17, 4 ; Plin. Min. Ep. 2, 17, 21 ; surgens a puppi ventus Virg. En. 5, 777, le vent sʼélevant en poupe || ab Opis Cic. Att. 6, 1, 17 [s.-ent. æde ], du côté du temple dʼOps (comp. ad Castoris), cf. Liv. 10, 47, 4 || Magnetes ab Sipylo Cic. Q. 2, 9, 2, les Magnésiens qui habitent près du mont Sipyle, les Magnésiens du mont Sipyle, cf. Tac. Ann. 2, 47 ¶ 2 [point de départ, point dʼattache] : stipites ab infimo revincti Cæs. G. 7, 73, 3, troncs solidement attachés à la partie inférieure, par la base ; cornua ab labris argento circumcludere Cæs. G. 6, 28, 6, entourer dʼargent les cornes sur les bords de la partie évasée ¶ 3 [fig.] du côté de, du parti de, en faveur de : abs te stat Pl. Rud. 1100, il se tient de ton bord, cf. Cic. Inv. 1, 4 ; Br. 273 ; ab reo dicere Cic. Clu. 93, parler en faveur de lʼaccusé ; vide ne hoc totum sit a me Cic. de Or. 1, 55, prends garde que cela ne soit tout en ma faveur ; a petitore, a possessore agere Plin. Min. Ep. 6, 2, 2, plaider pour le compte du demandeur, du défendeur ¶ 4 du côté de, sous le rapport de : a materno genere Cic. Sulla 25, du côté maternel, par sa mère, cf. Ov. M. 2, 368 ; a re frumentaria laborare Cæs. C. 3, 9, 5, souffrir de lʼapprovisionnement en blé ; a militibus, a pecunia imparati Cic. Att. 7, 15, 3, pris au dépourvu sous le rapport des troupes, de lʼargent ; ab exemplis copiose aliquid explicare Cic. Br. 198, développer qqch. avec une grande richesse dʼexemples ; tempus mutum a litteris Cic. Att. 8, 14, 1, époque silencieuse sous le rapport des lettres [où lʼon nʼécrit point] ; eorum impunitas fuit a judicio, a sermone Cic. Post. 27, ils ont agi impunément au regard de la justice, au regard de lʼopinion publique ; mons vastus ab natura et humano cultu Sall. J. 48, 3, montagne désolée sous le rapport de la nature du sol et de sa culture par lʼhomme [stérile et inculte] ; ab omni parte Hor. O. 2, 16, 27, sous tous les rapports ¶ 5 servus a pedibus meis Cic. Att. 8, 5, 1 [mss], esclave qui me sert du point de vue de mes pieds [qui fait mes courses] || [puis ab suivi du nom de lʼobjet confié à la garde, à la surveillance] : servus ab argento, a frumento, a veste, a vinis, esclave préposé à lʼargenterie, à lʼapprovisionnement, à la garde-robe, aux vins ; a bibliotheca, bibliothécaire ; a valetudinario, infirmier ; liberti ab epistulis et libellis et rationibus Tac. Ann. 15, 35, affranchis chefs du secrétariat, maîtres des requêtes, chefs de la comptabilité ; libertus et a memoria ejus Suet. Aug. 79, son affranchi en même temps que son historiographe ; novum officium instituit a voluptatibus Suet. Tib. 42, il créa une nouvelle charge, lʼintendance des plaisirs.
IV à partir de : ¶ 1 de, à partir de, depuis : a porta Esquilina video... Cic. de Or. 2, 276, de la porte Esquiline je vois..., cf. Cæs. G. 2, 24, 2 ; ut erat a Gergovia despectus in castra Cæs. G. 7, 45, 4, étant donné que de Gergovie la vue plongeait dans le camp ; a vestibulo curiæ Liv. 1, 48, 1, dès le vestibule de la curie ; gemere ab ulmo Virg. B. 1, 58, gémir au sommet de lʼorme ; ab equo oppugnare Prop. 3, 11, 13, assaillir à cheval ; contra sensus ab sensibus repugnat Lucr. 1, 693, il va à lʼencontre des sens en sʼappuyant sur les sens ; ab summo Cæs. G. 2, 18, 1, à partir du sommet, cf. 7, 73, 6 ; a medio ad summum Cic. Tim. 20, du centre aux extrémités ; da ab Delphio cantharum circum Pl. Most. 347, fais circuler la coupe en commençant par Delphium, cf. As. 891 ; oræ maritimæ præsum a Formiis Cic. Fam. 16, 12, 5, je commande le littoral à partir de Formies ; ab eo loco Fam. 7, 25, 2, à partir de ce passage, de ces mots... ¶ 2 [évaluation dʼune distance] : septumas esse ædes a porta Pl. Ps. 597, [il mʼa dit] que cʼétait la septième maison à partir de la porte, cf. Varro R. 3, 2, 14 ; Cæs. G. 2, 7, 3 ; 4, 22, 4 ; 5, 32, 1 ; quod tanta machinatio ab tanto spatio instrueretur Cæs. G. 2, 20, 3, (ils se moquaient) de la construction à une si grande distance dʼune si grande machine ; v. longe, prope, procul avec ab ; ultima stella a cælo Cic. Rep. 6, 16, étoile la plus éloignée du firmament || [limites dʼun espace] ab... ad, depuis... jusquʼà : Cæs. G. 1, 1, 7 ; Liv. 1, 2, 5 ; ab imo ad summum totus moduli bipedalis Hor. S. 2, 3, 308, de la base au sommet haut en tout de deux pieds ; a Vestæ ad Tabulam Valeriam Cic. Fam. 14, 2, 2, du temple de Vesta à la Table Valérienne ¶ 3 à partir de = y compris, avec : teneram ab radice ferens cupressum Virg. G. 1, 20, portant un tendre cyprès avec ses racines ; ab radicibus imis Virg. G. 1, 319, [épis arrachés] avec toutes leurs racines.
V [point de départ dʼun jugement, dʼune opinion, etc.] ¶ 1 dʼaprès : aliquid ab aliqua re cognoscere Cæs. G. 1, 22, 2, reconnaître qqch. dʼaprès tel détail ; a certo sensu et vero judicare de aliquo Brut. d. Cic. Fam. 11, 10, 1, juger qqn avec un sentiment sûr et vrai ; ab annis spectare Virg. En. 9, 235, considérer dʼaprès lʼâge ; populum ab annis digerere Ov. F. 6, 83, partager lʼensemble des citoyens dʼaprès lʼâge, cf. M. 14, 323 ; Tr. 4, 6, 39 ; H. 2, 86 || ab arte inexperta Tib. 2, 1, 56, avec un art inexpérimenté, cf. 1, 5, 4 ; Ov. Tr. 2, 1, 462 ¶ 2 [point de départ dʼun sentiment], dʼaprès, par suite de, du fait de : v. metuere, timere ab aliquo, craindre du fait de qqn, cf. Cic. Amer. 8 ; Fam. 5, 6, 2 ; Sulla 59 ; Phil. 7, 2 ; Liv. 22, 36, 1 ; 24, 38, 9 ; v. sperare ab aliquo Cic. Off. 1, 49 ; Phil. 12, 26 ; Pis. 12 ; Liv. 21, 13, 3 ; metus omnis a vi atque ira deorum pulsus esset Cic. Nat. 1, 45, toute crainte de la puissance et de la colère des dieux serait chassée, cf. Liv. 23, 15, 7 ; 23, 36, 1 ; 25, 33, 5, etc.
VI à partir de [temps], depuis ¶ 1 a primo, a principio, dès le début ; a principiis, dès les débuts ; ab initio, dès le commencement ; a puero, a pueritia, dès lʼenfance ; ab ineunte adulescentia, dès le commencement de la jeunesse || [à la prépos. se joignent souvent inde, jam, jam inde, statim, protinus ] || longo spatio temporis a Dyrrachinis prœliis intermisso Cæs. C. 3, 84, 1, un long intervalle de temps sʼétant écoulé depuis les combats de Dyrrachium ; ab hoc tempore anno sescentesimo rex erat Cic. Rep. 1, 58, il était roi il y a six cents ans à compter de notre époque, cf. CM 19 ; ponite ante oculos unum quemque veterum ; voltis a Romulo ? voltis post liberam civitatem, ab iis ipsis qui liberaverunt ? Cic. Par. 11, évoquez la vie de chacun des anciens ; voulez-vous remonter à Romulus ? voulez-vous remonter, après la fondation de la liberté, à ceux précisément qui lʼont fondée ? lex a sexagesimo anno senatorem non citat Sen. Brev. 20, 4, la loi ne convoque pas le sénateur après soixante ans aux séances ¶ 2 [noms de pers.] jam inde a Pontiano Cic. Att. 12, 44, 2, depuis Pontianus [lʼaffaire de Pontianus] ; exspecto te, a Peducæo utique Cic. Att. 12, 51, 1, je tʼattends, en tout cas sans faute après Péducæus [après lʼaffaire réglée avec Péducæus] ¶ 3 [évaluation dʼun laps de temps] : ab... ad (usque ad), depuis... jusquʼà : Cic. Br. 328 ; de Or. 2, 52 ; Cæs. G. 1, 26, 2 ; Liv. 26, 25, 11, etc. || [évaluation dʼune durée, dʼun rang chronologique] annus primus ab honorum perfunctione Cic. de Or. 3, 7, la première année après lʼachèvement des magistratures ; quartus ab Arcesilao fuit Cic. Ac. 1, 46, il fut le quatrième en partant dʼArcésilas ; secundus a Romulo conditor urbis Liv. 7, 1, 10, le second fondateur de Rome après Romulus, cf. 1, 17, 10 ; Hor. S. 2, 3, 193 ; Virg. B. 5, 49 ¶ 4 après, aussitôt après, au sortir de : ab re divina Pl. Pœn. 618, après le sacrifice ; ab decimæ legionis cohortatione profectus Cæs. G. 2, 25, 1, étant parti, immédiatement après avoir harangué la dixième légion ; a tuo digressu Cic. Att. 1, 5, 4, après ton départ ; ab ea [auctione ] Cic. Att. 13, 30, 1, aussitôt après [la vente] ; ab ipso cibo Sen. Rhet. Contr. 1, præf. 17, aussitôt après avoir mangé.
VII du fait de, par lʼeffet de ¶ 1 [cause efficiente, surtout avec les inchoatifs] : calescere ab Cic. Nat. 2, 138, se réchauffer grâce à ; mitescere a sole Cic. Fr. F 1, 17, sʼadoucir sous lʼaction du soleil, cf. Varro L. 5, 109 ; 7, 83 ; Ov. M. 1, 66 ; F. 5, 323 || qua mare a sole conlucet Cic. Ac. 2, 105, sur toute lʼétendue où la mer brille par lʼeffet du soleil, cf. Nat. 2, 92 ; zona torrida semper ab igni Virg. G. 1, 234, zone toujours brûlante par suite du feu ; lassus ab Hor. S. 2, 2, 10, fatigué du fait de ; a vento unda tumet Ov. F. 2, 776, le vent fait gonfler lʼonde, cf. 1, 215 ¶ 2 par suite de, par un effet de, en raison de [avec un nom de sentiment] : scio me ab singulari amore ac benevolentia, quæcumque scribo, tibi scribere L. Cornelius Balbus d. Cic. Att. 9, 7 b, 3, je sais que cʼest un attachement, un dévouement sans égal qui me font tʼécrire tout ce que je tʼécris ; ab ira Liv. 24, 30, 1, par lʼeffet de la colère ; ab odio plebis an ab servili fraude Liv. 3, 15, 7, par suite de la haine du peuple ou de la perfidie des esclaves ; [constr. très fréq. d. Tite Live cf. Liv. 5, 5, 3 ; 9, 40, 17 ; 10, 5, 2 ; 27, 17, 5 ; 28, 7, 9 ; 36, 24, 7 ; etc. ] ; a duabus causis punire princeps solet Sen. Clem. 1, 20, 1, deux raisons dʼordinaire amènent le prince à punir ; ab hoc Varro R. 2, 3, 7, par suite de cela, en raison de cela, cf. 2, 7, 6 || gravis ab Ov. H. 10, 138, alourdi par ; a somno languida Ov. H. 10, 9, alanguie par le sommeil ; dives ab Ov. H. 9, 96, enrichi par.
VIII [après les verbes passifs] ¶ 1 [avec un nom de pers. pour marquer le sujet logique de lʼaction ; constr. courante] ¶ 2 [avec des noms de choses considérées comme des pers.] : a civitatibus Cic. Verr. 2, 3, 176, par les villes ; a classe Verr. 2, 5, 63, par la flotte ; a re publica Cic. Mur. 7, par lʼétat ; a legibus Cic. Mil. 9, par les lois ; a natura Cic. Phil. 14, 32, par la nature ; a studiis adulescentium Cic. de Or. 3, 207, par le zèle des jeunes gens ; a ventis invidiæ Cic. Verr. 2, 3, 98, par les vents de la malveillance ; a more majorum Cic. Fam. 13, 10, 1, par la coutume des ancêtres ; a vero, a falso Cic. Ac. 2, 71, par le vrai, par le faux ; defici a viribus Cæs. C. 3, 64, 3, être abandonné par ses forces ¶ 3 [après lʼadj. verbal] Cic. de Or. 2, 86 ; Pomp. 34 ; etc. ¶ 4 [différent de per ] : aliquid a suis vel per suos potius iniquos ad te esse delatum Cic. ad Br. 1, 1, 1, [il mʼa paru soupçonner] que ses ennemis tʼont rapporté ou plutôt tʼont fait rapporter quelque histoire ; qui a te defensi et qui per te servati sunt Q. Cic. Pet. 38, ceux que tu as défendus et ceux que ton entremise a sauvés ¶ 5 [avec des intr. équivalant pour le sens à des passifs] a paucis interire Cic. Off. 2, 26, périr sous les coups de quelques hommes, cf. Lucr. 6, 709 ; mori ab Cic. Fam. 15, 17, 2 ; Sen. Rhet. Contr. 5, 3 ; perire ab Nep. Reg. 3, 3 ; Ov. P. 3, 3, 46 ; cadere ab Tac. Ann. 16, 9 ; vapulare ab Sen. Rhet. Contr. 9, 4, 2 ; Sen. Apoc. 15, 2 ; Quint. 9, 2, 12.
➳ ¶ 1 abs est rare ; se trouve devant t, surtout dans lʼexpr. abs te || aps Inscr. et divers mss de Pl. et des lettres de Cic. || af, signalé par Cic. Or. 158, se lit dans des Inscr. ¶ 2 dʼaprès les gramm. anciens a se place devant les cons., ab devant les voyelles et devant h ; mais ni les mss, ni les Inscr. ne vérifient cette règle ¶ 3 qqf. a, ab se trouvent après le relatif (quo ab) : Pl. As. 119 ; Rud. 555 || chez les poètes et chez Tac. , rarement ailleurs, entre le subst. et son déterminatif [adjectif, génitif, ou nom propre apposé]: judice ab uno Tac. Ann. 2, 60, par un seul juge ; initio ab Suriæ Ann. 4, 5, depuis les frontières de la Syrie ; oppido a Canopo Tac. Ann. 2, 60, à partir de la ville de Canope ; uxore ab Octavia abhorrebat Tac. Ann. 13, 12, il se détournait de son épouse Octavie || chez Ovide, séparé par ipse du complément : Ov. H. 9, 96 ; 12, 18 ; P. 3, 3, 46, etc. || quand il y a deux compléments liés par une copule, placé devant le second : Pl. As. 163 ; Prop. 4, 3, 39 ; Ov. H. 6, 108, etc. ¶ 4 en composition, a devant m, v, (amovere, avertere) ; abs devant c, p, t (abscondere, abstinere, asportare = absportare) ; au devant f (auferre, aufugere), sauf afui pf. de absum ; ab devant les autres cons., sauf aspernari au lieu de abspernari.
- 1. (v. plaats) (a) van, van . . . af, vanuit, uit; ➤ ab urbe proficisci; bij namen v. steden ook uit de omgeving van a Gergovia discedere; bij uitdr. v. verwijderd of gescheiden zijn van (. . . af): longe abesse a finibus; (b) aan, bij, in, aan de kant van (waarbij het Latijn aan het uitgangspunt denkt en dus ‘waarvandaan?’ vraagt, terwijl het Nederlands aan de plaats denkt en dus ‘waar?’ vraagt); ➤ a septentrionibus in het noorden; sagittae pendent ab umero aan; Gallia attingit a Sequanis Rhenum in het gebied van; a Sabinis . . . a Romanis aan de kant van; a tergo in de rug; ab utrāque parte aan beide kanten; a dextrā (parte) aan de rechterkant; a sinistrā aan de linkerkant;
- 2. (v. tijd) (a) vanaf, sinds; ➤ ab illo tempore; ab initio; a pueritia, ab ineunte aetate, a teneris van jongs af aan; ab integro opnieuw; ab incenso Capitolio; ab urbe condita; (b) meteen na, onmiddellijk na; ➤ ab hoc sermone dimissus; tacuit ab his hij zweeg na deze woorden;
- 3. om oorsprong, afkomst aan te geven: van; ➤ esse ab alqo van iem. afstammen;
- 4. bij pass. om aan te geven door wie de handeling verricht wordt: door; ➤ laudari, reprehendi, doceri ab alqo;
- 5. bij uitdr. v. beschermen en verdedigen: voor, tegen; ➤ alqm ab iniuriis defendere;
- 6. bij uitdr. v. onderscheid, v. bevrijden, afhouden: van; ➤ differre, liberare ab alqo (ab alqa re);
- 7. bij uitdr. v. terugschrikken, -deinzen: voor; ➤ abhorrere ab alqo (ab alqa re);
- 8. bij uitdr. v. nemen, ontvangen, horen, vernemen: van; ➤ accipere, audire, cognoscere, comperire, discere ab alqo;
- 9. bij uitdr. v. noemen: naar; ➤ appellare a;
- 10. bij uitdr. v. beginnen: met, bij; ➤ initium capere, ordiri ab alqa re;
- 11. ter aanduiding v.d. functie v. slaven e.a.: servus a manu schrijver; servus a pedibus koerier; II. prefix.
- 1. af-, weg- [abduco, abiuro, asporto];
- 2. on-, ont-, mis-, wan-, -loos [absonus, abusus].
- 1. = de voornaam Aulus;
- 2. = absolvo ik spreek vrij (vd. heet de letter a de littera salutaris);
- 3. = anno; zo A. U. C. = anno urbis conditae; (eccl.) A. D. = anno Domini;
- 4. = antiquo ik verwerp het wetsvoorstel;
- 5. a. u. c. = ab urbe condita;
- 6. a. d. = ante diem;
- 7. = Augustus (vaak in inscripties).
從。後。因。被。 视。A multo tempore日久。畤候長。 A tertia vigilia 三更之時。半夜。 Passus ducenti a castris 離營二百 步。Antonius ab Olisipone 安 多尼 利斯包人。A se solvere 以己錢還 A rationibus 管帳者。書辦。Servus a pedibus 跟班。站班。Ab epistolis 書辦。修書信者。A sole collucere 回日光"反照。A me salutem dic 代我問候彼。Ab eo stare 隨彼。 向彼。A tergo 自後邊。從背後。A Graecis tubae cecinerunt 厄勒西亞 那邊吹號頭。Ab ingenio improbus 惡性者。乖戾。Ab re est 不關此事 此係事外。
Suggest a Translation
See an image
genus numeri,. Habetur vero illud cum Valerio Probo, Paulo Diacono, et aliis qui de Numeris scripserunt, editum inter Grammaticos antiquos, pag. 1683. Exarati etiam prostant versus, qui totius alphabeti characteribus eosdem numeros assignant, quos descripsit idem Baronius, et ante eum Joannes Noviomagus lib. 1. de Numeris, cap. 10. paulo diversos ab iis qui habentur apud Ugutionem MS. cujus hæc sunt :inquit Baronius, haud ab omnibus receptum, et si aliquando receptum, dissuetudine jam abolitum
Nota quod quælibet figura literarum invenitur aliquem numerum repræsentans, quamvis non sit in frequenti usu, qui istis versiculis distinguitur.Primus autem sic concipitur :
Possidet A numeros quingentos ordine recto.Vide literam P. Porro eidem literæ A, si recta linea superaddatur, quinque millia significat.
ut altius elevetur, admonet. Ita Notkerus in Opusc. inscripto,
Quid singulæ literæ in superscriptione significent cantilenæ, edito tom. 5. Antiq. lect. Canisii part. 2. pag. 739 ; de quo sic Eckehardus Junior lib. de Casibus S. Galli, cap. 4 :
In ipso quoqueFuit autem Petrus ille Romanus, quem Adrianus PP. Carolo M. petente in Galliam misit, ut ibi cantum Romanum ecclesias doceret. Vide(Antiphonario) primus ille(Petrus) literas alphabeti significativas notulis, quibus visum est, aut susum, aut jusum, aut ante aut retro, assignari excogitavit, quas postea cuidam amico quærenti Notker Balbulus dilucidavit.
Nota musica.
Comminatio. Glossarum, commentariorumque in scripturam sacram antiqui scriptores hac litera solebant lectorem præmonere prophetiam esse duntaxat comminatoriam ; sic in pluribus Codicibus manuscriptis prioribusque eorum editionibus ad caput. 38. Isaiæ, ante hæc verba,
Dispone domui tuæ, etc. et Jonæ cap. 3.
Adhuc quadraginta dies, etc. litera A præponitur. Lexic. Eccles. Didaci Ximenez :
los Catholicos antiguos expositores de la Biblia solian poner en el texto ciertas senales en, que algunas no eran letras, y otras lo eran.... Y entre ellas la A significava, que la prophetia à que se anteponia era solamente comminatoria, ut Isai. 38 : A Dispone domui tuæ, etc.Hierolexicon Dominici Macri. Bibliotheca Sancta Fr. Sixti Senensis lib. 3.
Talam, qualam, tandam, realam, pro
talem, qualem, tandem, realem, etc. Et illud maxime quia tunc temporis sic pronunciare consueverant.
De quodam godandardo, quem A casu in dicta taberna invenit, dictum Girardum perculsit.Aliæ ann. 1396. in Reg. 151. ch. 33 :
Supplicans præfatus A casu reperit quandam aliam grossam virgam fusteam, quam a terra levavit, etc.Occurrit rursum in Lit. ann. 1398. ex Reg. 153. ch. 314.
Pro quibusdam secretis, et arduis negotiis inter nos et dictum Consanguineum nostrum, A Diu est, habitis et tractatis.
Notæ enim in propriis arboribus A foras ponuntur.
Stantibus jam muris et cæteris mœnibus limites primos nisi A Foris accipere non possunt.
A mane, A sero, Ab hodie, Ab intro, Ab intus, et illud Genes. cap. 7 :
Et inclusit eum Dominus De foris.
A forislegitur etiam apud Plinium lib. 17. cap. 24. 37. n. 6. Vide Forcellini Lexicon in voce Foris
in fine.
Corpus Domini Ab heri servatum afferat super altare.
autr-ieralterum heri, vulgo L'
Le dict de la Rose:
L'autrier m'alloie esbanoiant En un tres bel pré verdoiant.
Icellui Estienne s'adreça contre le suppliant en disant : Tu me cuidas Arsoir faire batre, etc.Aliæ ann. 1415. in Reg. 169. ch. 59 :
Se je vous eusse arsoir trouvé en mon pays, je vous eusse chargé ou battu.Hinc emendandæ videntur Lit. remiss. ann. 1467. ex Reg. 200. ch. 67. ubi
rin
s, et vicissim :
Le lendemain après la bateure ainsi faite par Pierre Denise à sa femme... elle vint au suppliant et lui dit : O Bertran je fu Asseoir bien batue pour vous et sans cause.
Hontheimpag. 80. col. 2 :
Vina colligenda ipsis ecclesiis A prope situata vix possint recolligi.
A Responsis, indeclinabile : qui dat responsa principis.Vide in Responsum.
A retro esse, reliquari, Gall.
Propter quod carissimus frater fidelis noster, Ricardus Rex Alemaniæ illustris, illa duo millia marcarum, quæ dicto filio nostro a retro sunt de sex millibus marcarum supra dictis.Ab
A retrofactum
Areragium, quasi
aretragiumabjecta litera , quod aliquando fieri solet.
Rückstand.
sponte. Janssonii Auctarium ad. Gloss. Isid. p. 2.
Ad. Testamentum in cortice scriptum anni circiter 690. apud Felibian. in Hist. Monast. S. Dionysii, pag.
Hoc quod A sæpe dictas basilecas delegavi per hunc testamentum meum.
aRosa de Viterbo pag. 23. tomi 1 :
Facimus textum escridura firmidadis de villas prenominadas, A locum predictum Sancto Salvatoris Domini Nostri Jesu Christi.... que est fundada eorum vaseliga vogabulo sancto Petro ;ibidem tom. 2. p. 106. ex privilegio regis Portug. Alfonsi I. ann. 1162 :
Si mulier leixaverit suo marito de benedictiones pectet ccc sol., medius Ad suo marito et medius A palacio ;ibidem eodem modo
A palatioin charta anni 1213 ; et in privilegio Sanctii II anni 1225 :
medios A palatio et medios A suo marito.
insæpius legi in chartis Portugallicis seculi X et XI affirmat S
aRosa de Viterbo tom. 1. pag. 24, exemplumque adducit e charta anni 989 :
Si quis autem aliquis homo venerit ad inrumpendum contra anc Cartula contramudationis, quod nos A judicio divindigare non potuerimus.