adeps
adeps, the soft fat of non-ruminating animals, fat
- A Lit.: suilla, Varr. R. R. 2, 11, 7: ursinus, Plin. 28, 11, 46, § 163: vulpinus, ib.: anserinus, ib. 48: caprina, Col. R. R. 6, 12, 5: ad creandas adipes, id. ib. 8, 14, 11. —And in the sense of sevum: adipe, qui prope omnes Italas lucernas illuminat, the tallow, Aug. de Mor. Manich. 2, 16.—Hence,
- B Metaph.
- 1 Of men: non mihi esse Lentuli somnum, nec Cassii adipes, nec Cethegi temeritatem pertimescendam, the corpulence, * Cic. Cat. 3, 7: dum sciat (declamator) sibi quoque tenuandas adipes, Quint. 2, 10, 6 (v. adipatus, crassus, crassedo).—
- 2 Of fat or fertile earth, marl, Plin. 17, 6, 4, § 42.—
- 3 In trees, that part of the wood which is soft and full of sap, also called alburnum, Plin. 16, 38, 72, § 182.☞ The form adipes, assumed by Prisc. 752 and 1293 P., on account of Varr. R. R. 2, 11, rests upon an error, since not adipes illa, but adeps suilla, should be read there, v. Schneid. ad h. l.
[carcannus ] ventris adipestrictius insidebat
in ethica primo consumitur ~s recens circa membra solida, non in cute exterius, quia ibi est pinguedo
de adipe [suis ] ‥ calciamenta sua liniantes
votum obtulit de adipibus suis
Dominicis ‥ adipem comedant
pro iij barellis adhipis
Francorum Dalvinus adeps
ora ut caritatis adipe et pinguedine repleatur arida anima mea
junctura illa solidissima est que ex adipe fidei et dilectionis procedit
ex cordis adipe prodit iniquitas(
virginalis castimonia ‥ domicilium mentis adipe virtutis illustrat
mulier ‥ que in butiro et caseis de lactis adipe conficiendis ei ‥ famulatur
pro v barellis adipis frumenti
in j dim. bussello adipis frumenti, xij d.
➳ adips se trouve dans Pline , p. ex. Plin. 28, 219 ; 28, 135 ; adipes nom. sing. Prisc. Gramm. 5, 42.
Adipis modii 100. ad diversa Monasterii luminaria, et ad condiendos cibos Sanctimonialium vel supervenientium hospitum.Charta Caroli C. pro Monasterio Sangermanensi :
Et pro modiis viginti Adipis,Statuta Cluniacensia Petri Venerab. cap. 15 :etc.
Statutum est ut omni die Adventus Domini, excepta prima Dominica, ab Adipe qui in 12. lectionum festis usu esse solebat, omnes abstineant.Adde cap. 53. Petrus Diac. lib. 4. Chr. Casin. cap. 66 :
Non carnes, non Adipem, non vinum ab illo tempore sumpsit.Adeps vero differt a sepo vel sevo : Sevum enim animalium pinguitudo est, plusque terrestris naturæ participans, et, cum refrixit, glaciatur, et fragile est, atque ægre liquefit, liquatum vero celerrime densatur : adeps autem contrario modo se habet, nam liquidior est minusque duratur. Adipem autem seu sevum sua ætate in lucernis adhibitum testatur etiam S. August. lib. 2. de Morib. Manich. :
Quid de Adipe respondebitis, qui prope omnes Italas Lucernas illuminat ?
- comm, the soft fat of non-ruminating animals, fat.—Meton.: Cassi adipes, corpulence.
-
…, hoc providebam animo, Quirites, remoto Catilina non mihi esse P. Lentuli somnum nec L. Cassi adipes nec C. Cethegi furiosam temeritatem pertimescendam. ille erat unus timendus ex istis omnibus, sed tam diu dum…
Cicero, in Catilinam
-
…altare in alimoniam ignis et suavissimi odoris omnis adeps Domini erit iure perpetuo in generationibus et cunctis habitaculis vestris nec adipes nec sanguinem omnino comedetis locutusque est Dominus ad Mosen dicens loquere filiis Israhel anima cum peccaverit per ignorantiam et de…
Vulgate, Latin Vulgate
-
…dari. podagris articulariisque morbis utile est oleum, in quo decocta sint ranarum intestina, et rubetae cinis cum adipe vetere. quidam et hordei cinerem adiciunt trium rerum aequo pondere. iubent et lepore marino recenti podagram fricari ,…
Pliny the Elder, Natural History
-
…hominis quae tacta salivis disperit ac sese mandendo conficit ipsa. praeterea nobis veratrum est acre venenum, at capris adipes et cocturnicibus auget. id quibus ut fiat rebus cognoscere possis, principio meminisse decet quae diximus ante, semina…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…est, etiam paucis diebus necat. quae iniuria hominum constant, secundum habent causas. pix, oleum, adeps inimica praecipue novellis. cortice in orbem detracto necantur, excepto subere, quod sic etiam iuvatur ; crassescens enim…
Pliny the Elder, Natural History
-
…. ante omnia autem urendi modus necessarius est, ne plumbum fiat. quidam non fimo utuntur coquentes, sed adipe. alii tritum in aqua triplici linteo saccant faecemque abiciunt idque, quod defluxit, transfundunt, quidquid subsidat colligentes…
Pliny the Elder, Natural History
-
…umbrarumque terrorem unus e magnis dentibus lino alligatus succurrere narratur. suffiri furentes eodem et circumligari ante pectus suum cum adipe renium aut iocinere aut pelle praecipiunt. mulieri candida a pectore hyaenae caro et pili septe ni et genitale cervi…
Pliny the Elder, Natural History
-
…pulmonis vulturini dextrae partes venerem concitant viris adalligatae gruis pelle, item si lutea ex ovis quin is columbarum admixta adipis suilli denarii pondere ex melle sorbeantur, passeres in cibo vel ova eorum, gallinacei dexter testis arietina pelle adalligatus…
Pliny the Elder, Natural History
-
…Israhel in die illa sanctificavit rex medium atrii quod erat ante domum Domini fecit quippe ibi holocaustum et sacrificium et adipem pacificorum quia altare aereum quod erat coram Domino minus erat et capere non poterat holocausta et sacrificium et adipem pacificorum…
Vulgate, Latin Vulgate
-
…. alternant fructus quibus siccius lignum, ut olea, magis quam quibus carnosum, ut cerasus. nec omnibus adipes carnesve largae, uti nec animalium acerrimis. neutrum habent buxus, cornus, olea, nec medullam minimumque etiam…
Pliny the Elder, Natural History