decanus
- A chief of ten, one set over ten persons (late Lat.).
- A Over soldiers, Veg. Mil. 2, 8.—
- B Over monks, a dean, Hier. Ep. 22, no. 35.—
- C The chief of the corpse-bearers, Cod. Just. 1, 2, 4; 9.—
- D As a judge, Vulg. Exod. 18, 21; Deut. 1, 15.—
- II A kind of officer at the imperial court, Cod. 12, 27, 1.—
- III In astrology, the chief of ten parts of a zodiacal sign, Firm. Math. 2, 4.
unumquodque signum dividitur in tres partes equales, et unaqueque constat ex x gradibus que vocantur facies et alio nomine ~i
facies signorum accipiuntur per divisionem cujuslibet signi in tres partes equales, et unaqueque constat ex x gradibus; que [partes ] vocantur facies et alio modo ~i
meminit ‥ hujus virginis et matris partum in primo Virginis ~o notatum fuisse
facies signorum distinguuntur per ~os
~us, i. princeps militibus veltyna aldor
erant ‥ dux populi Moyses et sub eo ‥chiliarche, ecatontarche, pentecontarche, †decacontarche [l. decarche ], id est millenarii, centenarii, quinquagenarii, ~i
sequantur quemlibet preceptorem x vicarii, et sequantur quemlibet vicarium ductores x, et quemlibet ductorem x ~i, et sequantur quemlibet ~um x homines
sapientiores ‥ imposuerunt justiciarios super quosque x friborghas, quos ~os possumus dicere; A. autem(tyenþe heved vocati sunt, hoc est ‘caput de decem’
~us episcopi, in cujus decanatu pax fracta fuerit, reliquos x [solidos habebat ]
docente consilio a ~ibus facto ‥ reliquias ossium sancti Cudberhti ‥ probatissimi viri de sepulchro proposuerunt elevare
in primo anno illic veniens cubicularius fuit aecclesiae, et in secundo erat ~us in monasterio
constitui debet aliquis frater qui totius claustri sub ~o [AS p. 433: ] curam geratdecane
[Deus ] elegit ‥ reges, pontifices, duces, ~os, praepositos caeterosque ecclesiae suae rectores
discipuli Dunstani ‥ electi ut essent ‥ praepositi, ~i, abbates, episcopi, etiam archiepiscopi
Egelnothus [ob. 1038 ] ‥ ecclesie Christi ~us. erant enim tunc temporis Cantuariensis ecclesie monachi quasi canonici cathedrales ‥ prepositum suum ~um vocabant, quem nos post adventum Lamfranci priorem appellamus
Justinianus ‥ fecit ecclesiam Constantinopoli ‥ et in ea psallentes dccccl ~os, i. e. canonicos
de adventu Normannorum ‥ Dudo Veromandensis ~us studiose scripsit
~us B. Marie Rothomagensis et canonicus ejusdem ecclesie de prebenda de A‥. habuerunt ‥ consuetudines suas liberas
ego ‥ Stephanus ~us Andegavensis
magister E. Lamberti, ~us S. Martini Turonensis
hac declaratur inscriptione Ægelwinum ~um Wigornensis aecclesiae ‥ terram ‥ emisse
dignitas ~i est et omnium canonicorum ut episcopo in nullo respondeant nisi in capitulo [etc. ]‥. ~us omnibus canonicis et ‥ vicariis praeest quo ad regimen animarum et correctionem morum
[W. ep. Dunelm’, ob. 1096 ] monumentum apud monachos habet quod ‥ priorem loci hoc insigni extulerit ut in toto episcopatu ~us et vicedominus esset
[archiepiscopus ] statuit ~um, thesaurarium, cantorem, dans cuique digne et ecclesie ‥ et personarum honore
dominus W. ~us et ceteri canonici S. Pauli
nullus in ~um nisi presbyter ‥ constituatur(
rex [Will. I ] quemdam externum monachum super eos [monachos de Ely ] constituere voluerat ex eis pro quibus ‥ miserat de gente Francorum monachis, ut in omnibus ecclesiis Anglorum ~os constitueret et prepositos
mandamus quatinus omnes suffraganeos nostros vocetis ut veniant London’ ‥ et vocent ~os cathedralium et archidiaconos suos(
~i officium est, cum omnibus canonicis et vicariis in animarum regimine, morum correctione et juredictione premineat, causas omnes ad capitulum spectantes audire et judicio capituli terminare ‥
Sarum presul adest, hic qui fuit ante decanus, / Jon Chaundler dictus
Jocelinus ~us [? Menevensis ]
magister Gwydo ~us ecclesie Bangor’
P ‥. archiepiscopus Ardmacanus ‥, Joseph ~us et capitulum
~o et capitulo ecclesie Dublin’(
[teste ] magistro J. Alleyn, ~o Dubliniensi
[teste ] A[iulfo ] ~o [S. Andree ]
~us pro majore parte anni tenetur continue residere vel interpollatim
ecclesie cathedrali Abbirdonensi necnon ~o et canonicis ibidem residentibus
~us eum [canonicum ] instituet ‥; absente autem majore ~o, subdecanus ‥ id exequetur
testibus S. ~o majore [et al. ] ego S. ~us Moraviensis ecclesie subscribo
statuisti quod major ~us sicut in Saluberiensi ecclesia eligatur(
domino W. ~o majori Linc’
H. [de Blois ] episcopus illius ecclesie [Wint’ ], tunc quidem ~us noster
Waltero ~o et canonicis S. Crucis de Waltham
Rogerus episcopus Sar’, ~us ‥ ecclesie [S. Martini London’ ]
varie sunt consuetudines in ecclesiis Anglicanis: quedam habent ~um, quedam non
ballivus [archiepiscopi ] de Otteley [Yorks ] et †decennus [MS: decanus ] tenuit in capitulo placita ad coronam regis spectancia
magister J. de Stratforde ‥, qui, cum, ~us Londoniensis existens, in artibus inter omnes clericos hujus facultatis reputaretur ‥ excellentissimus ‥
ad disposicionem unius eorum [capellanorum infra castrum de Belvere ], qui ut ~us inter eos habebitur
ad ‥ capellanum nostrum Ricardum Praty ‥, regie capelle nostre ~um
jurisdiccionem ‥ in foro ‥ consciencie ‥ exercet ~us capelle
~us de Arcubus
episcopus Lundoniensis inter alios episcopos est ~us ecclesie Cantuariensis
Londoniensis episcopus, archiepiscopi Cantuar’, immo tocius Anglie, ~us
J. episcopus London’, tanquam ~us ceterorum episcoporum provincie Cantuar’, bis convocavit episcopos apud Londonias ad tractandum de communibus negociis reipublice provincie Cantuar’
archiepiscopus aut episcopus London’, tanquam ~us episcoporum, cum aliquibus sibi associatis episcopis ‥ requirant [sic ] eum [episcopum arrestatum ]
habet ‥ archiepiscopus Cant’ in collegio episcoporum episcopos Londinense[m ] ~um, Winton’ cancellarium, Lincoln’ vicecancellarium ‥
~us episcopi
[teste ] Waltero ~o de Rudestein
venerunt duo ~i episcopi Cicestrie ‥ locutique cum abbate obtulerunt ei litteras domini pape A., instantes ut responsum ejus super his ‥ archidiacono Cicestrie H. referrent
ecclesia de Cadendona est in dominio canonicorum‥. ~us loci colligit denarium B. Petri et solvit archidiacono
Willelmus ~us patrie ‥ testatus est quod interdictum ville factum fuit pro decimis feni ‥ et non molendini
~us dicitur qui decem presbiteris ad minus est prelatus
[clerici ecclesie ] statim ~o suo plebano et postea, simul cum eo, loci illius archidiacono miraculum hoc significarunt
statuimus ut ~i rurales nullam causam matrimonialem ‥ audire presumant [gl. ]: sc. racione officii sui ‥; nam, cum tales ~i rurales non sint perpetui ‥, racione consuetudinis prescribere non possunt‥. alia racio hujus constitucionis potuit esse quia, ut communiter, tales ~i rurales sunt imperiti et juris ignari Lyndw. 79 m
precipimus ‥ archidiaconis ‥ quatenus constitutionem [contra concubinarios ] ‥ faciant per se vel eorum officiates vel saltem per ~os rurales ‥ recitari [gl. ]: sunt hi ~i temporales ad aliquid ministerium sub episcopo ‥ exercendum constituti ‥ nec habent institucionem canonicam tanquam in beneficia ‥; et dicuntur ~i eo quod decem clericis sive parochiis presunt Lyndw. 14 e
a tempore ‥ Stephani quondam archiepiscopi Cantuar’, qui archidiaconatum Cantuar’ contulit Simoni fratri suo et in augmentum jurisdiccionis dicti archidiaconi concessit eidem archidiacono et successoribus suis creacionem omnium ruralium ~orum vestre diocesis Cantuar’
T. Lyes, ~us de Aukland
nunciantes ex parte ~i et capituli finium illorum [de Elvein et Melenith ] quod eorum ecclesias ‥ visitare non deberet
estimatio ecclesiarum decanatus Landavie facta per Eneam rectorem de Magh’an, ~um [et al. ]
ut nullus ‥ episcopus, archidiaconus, ~us aut eorum officiates in ecclesiis vestris ‥ [(excommunicationis ] sententiam audeat promulgare
testibus ‥ R. ~o de Thevidal’, P. ~o de Cludesdal’ ‥
episcopo de N. vel archidiacono, ~o vel eorum officiali
quod statutum circa officium ~orum ruralium ‥ debite execucioni demandetur
predictus abbas et quisque successorum ejus sit ~us de omnibus ecclesiis que date sunt ecclesie sue in Derbisira
necesse est ut monachi sint ~i, quia, si abbas discessisset, nisi monachus est ~us non esset aliquis qui ministros regis ausus est excommunicare
qui [abbas ] cum auctoritate ipsius episcopi ~um instituet predicte leuge circa monasterium adjacentis
de officio ~orum: de scholaribus aliqui de discretioribus eligantur, qui sub ‥ custode tanquam ejus coadjutores ‥ agere teneantur; adeo ut numero cuilibet vicenario vel etiam decenario ‥ presit unus
scholares ‥ sub custode et aliis prepositis, vicenariis, et ~is ‥ mensam communem habeant
statuimus ‥ ut quotannis, cum primarius lector eligitur, ~us eciam, qui quasi morum et discipline magister sit, ‥ eligatur(
v socii ‥, qui sub ‥ custode ‥ scholarium et sociorum curam et regimen habeant ‥, quos ‥ sic prefectos ~os volumus nuncupari
duos praeponimus humeros, i. e. duos ~os ‥, eritque eorum officium sociorum scholasticorum doctrinae providere, virtutis et studii incrementa augere [etc. ]
per nomen ~i et canonicorum collegii Thomae Wolsey cardinalis Ebor’
ego juro quod ero obediens facultati arcium et ~o ejusdem(
facultatem, ~os, procuratores, nacionum regentes et scholares in ‥ universitate
magister J. Mayr, ~us facultatis theologiae universitatis S. Andree
[transgressor ] puniatur secundum arbitrium aldirmanni, feryngmannorum, ~i et aliorum confratrum gilde
[teste ] J. Fowlare, ~o gilde [] Haddington
~us gilde dicte civitatis[] S. Andree
quos dies ‥ volumus assignari ~is dictarum artium [lathomorum, carpentariorum etc. ] et magistris fabrice dicti altaris ‥ pro apprenticiis et introitibus magistrorum ad libertates dictarum artium et dele dewites predictis ~is ‥ propterea debitis
~um artis ‥ pistorie
aldermannus habebit ij laginas servisie die generali, quilibet scabinus unam laginam servisie, ~us unumpotel
Erant Decani 10. militibus præpositi, qui nunc Caput contubernii vocantur.Vincentius Belvacensis lib. 30. cap. 73 :
Est etiam statutum Chingis-Cam illius primi, quod per Millenarios, Centenarios, ac Decanos, eorum exercitus debeat ordinari.Thwroczius in Chronico Hungar. parte 2. cap. 2 :
Centurionesque ac Decanos more solito constituerint.Agunt de Decanis militaribus, Isidorus lib. 3. Orig. cap. 3. Modestus de Vocab. rei milit. Rufus in Legibus militarib. etc.
SiDecanus relinquens Decaniam suam de hoste ad domum suam refugerit, etc.
Nuntiatum est, quod ad Basilicam Portianam de Palatio Decanos mittebant.Joann. Chrysost. in Epist. ad Heb. cap. 7. Hom. 13 :
Καὶ τῶν λεγομένων Δεκανῶν τὸπον ἐπέχοντες ἐν τοῖς βασιλείοις εἰσί.In Synodo ad Quercum objectum eidem Chrysostomo quod
Decanoscontra Severianum concitasset, apud Phot. Cod. 59. Marcus Diac. in Vita S. Porphyrii Episc. Gazensis n. 39 :
Nos accersit Cubicularius Amantius per duos Decanos, ut iremus in Palatium.Basilii Diaconi supplicatio in Concilio Ephesino part 1. cap. 30. § 3 :
Κᾀκεῖθεν τυπτόμενοι παρὰ τοῦ ὄχλου τῶν δεκανῶν, ἀπηγόμεθα ἐν τῷ δεκανικῷ.Corippus lib. 3. de Laudib. Justini vers. 157 :
Ita porro dicti videntur quod ex Decanis militaris custodiæ ad id muneris proveherentur : de iis est titulus in Codice Th. et Justin.... Jussuque regentis Acciti proceres omnes, scholaque palati est Jussa suis astare locis : jamque ordine certo Turba Decanorum, Cursorum, in rebus Agentum, etc.
Collegiatiappellantur in l. un. C. de Collegiat. et Cartoprat. lib. 11. (18.) Gloss. Basilic. :
Copiatæin Cod. Justiniano.
Decuriones, vel Decani, qui sub ipsis VicariisHincmarus Epist. 4 :(pagorum) quædam minora exercent, minoribus presbyteris titulorum possunt comparari.
Comites et Vicarii, vel etiam Decani plurima placita constituant.Vide Cathwlphum in Epist. ad Carolum M. Legem Wisigoth. lib. 2. tit. 1. § 26. lib. 9. tit. 2. § 1. 4. Legem Longob. lib. 1. tit. 25. § 50. 73. lib. 2. tit. 38. § 2.
Nemo etiam comes, vicecomes, sculdasio, gastaldius, Decanus publicæ, et imperialis aut regiæ partis infra muros Cremonenses, vel foris circa civitatem per quinque miliaria placitum teneat.Alia Joan. de Castell. dom. de S. Hilario, ann. 1324. in Reg. 62. Chartoph. reg. ch. 361 :
Item Decanus villæ per dictos habitantes eligetur seu per saniorem partem eorumdem ;... debetque dictus Decanus in dicta villa adjornamenta facere, gagiaUbi apparitoris officium describitur, quo sensu occurrit non semel, a Germ. et Fland.capere, et nullus præter ipsum.
Dienst, officium, servitium. Charta præpositi de Marisiaco ann. 1318. in Reg. 56. ch. 238 :
Feismes asavoir, dire et senefier par nos Doians et sergens establis de par nous à ce faire, etc.Pactum inter Joan. de Joinvilla dom. de Valle color. et habitat. ejusd. loci ann. 1330. in Reg. 66. ch. 501 :
Item que il n'aura que dous Doyens en laditte ville, qui soient creu sur les diz habitans,... sauf tant que les sergens que les bonnes gens de laditte ville esliront pour garder les bois de ladite ville, seront creu, ainsi comme on a acoustumé.Lit. remiss. ann. 1452. in Reg. 181. ch. 231 :
Ung appellé Estienne, lors maire de Waxancourt au ban d'Espinal, pria et requist le suppliant qu'il feust son Doyen.Vide infra Dienstmannus et Decanus 6.
Decuriaspartitæ erant.
Decuriæex decem viris constabant, quorum singuli uniuscujusque sistendi fidejussores erant, et si quis eorum aliquid dedisset damni, id omne reliqui resarcire debebant. Qui Decuriis præerant, seu novem aliis, Decuriones, Saxonice
Decanos Friborgivocitant Leges Edwardi Confessoris.
Centuriæ in Decanias vel Decimas... distinguuntur.Adde cap. 8. et Leges Wisigoth. lib. 9. tit. 2. § 4. Vide Decenna, Friborgh, Hundredus.
Partidæ, 1. part. tit. 5. lege 4 :
Decan es el primero personaje, el mayor en algunas Eglesias Cathedrales, a fuera del Obispo, etc.Gervasius Doroberniensis in Episcopis Cantuariens. in Egelnotho :
Erant tunc temporis Cantuariensis Ecclesiæ Monachi, quasi Canonici Cathedrales, Monachorum quidem habitum gerentes, sed regulam non adeo plane observantes... Præpositum suum Decanum vocabant, quem nos post adventum Lanfranci Priorem appellamus.Idem in Ceolnotho :
Æstuabat enim animo quid in tali faceret articulo, cum non videret Monachos nisi 5. ubi cum Decanus esset, quem nos Priorem vocamus, etc.Radulfus de Diceto in Henrico II :
Quam in Ecclesiis Cathedralibus, ubi Canonici divinis mancipantur obsequiis, Decani sibi vendicant dignitatem ; hanc si Monachorum Conventus in Episcopali sede præmineat, sibi jure possunt vendicare Priores.Concilium Arvernense sub Urbano II. et Londoniense ann. 1127. apud Continuatorem Florentii Wigorn. :
Nullus in Decanum nisi Presbyter, nullus in Archidiaconum nisi Diaconus constituatur.Concilium Coloniense ann. 1260. cap. 9 :
Consistente autem penes Decanos Ecclesiarum, potestate, lege, ac gubernatione canonicæ disciplinæ exercenda, etc.Constitutiones Odonis Legati in Cypro ann. 1248. cap. 9 :
Statuimus ut in NicosiensiIn quibusdam Ecclesiis Decani dignitatis suæ possessionem ineunt superpellicio induti, gladio cincti, pera instructi, calcaribus aureis pedes revincti, cum accipitre super pugno. Vide Historiam Ecclesiæ S. Aniani Aurelian. pag. 92. 111. et in Probat. pag. 50. Quale autem sit officium Decani, vide Statuta Ecclesiarum Leichefeldensis et Londinensis, in Monastico Anglic. tom. 3. pag. 241. 243. 247. 335. 336. 347.Ecclesia de cætero sit dignitas Decanatus, percipiatque Decanus quantum duo Canonici, et habeat curam animarum personarum Canonicorum et Clericorum Ecclesiæ memoratæ ; jurisdictionem tamen aliquam contentiosam non habebit. Sitque major persona post Archiepiscopum, tam in Capitulo quam in Choro, vigiletque circa bonum et honestum statum tam spiritualium quam temporalium omnium Ecclesiæ supradictæ.
Dean, in Charta ann. 1262. ex Chartul. Latiniac. fol 183.
Deiens de l'iglise S. Maclo le Bar sur Aube, in Ch. ann. 1250. ex Chartul. Campan. fol. 90. v°. Charta ann. 1325. in Lib. nig. 2. S. Vulfr. Abbavil. fol. 114. r° :
Disoit lidis Jehan de Friencort... que decair devoient li dit Dien et capitles de le complainte qu'il avoient faite. Min Ch. ann. 1350. ex Chartul. S. Benigni Divion.reJacques d'Andelaincourt grantz Dienz de Laingres,
Episcopus Londonicensisdicitur
Cantuariensis Archiepiscopi Decanus, in Provinciali Cantuar. lib. 5. tit. 15. Ubi Lindwodus observat Archiepiscopum Cantuariensem in Collegio Episcoporum, Episcopos Londoniensem
Decanum, Wintoniensem
Cancellarium, Lincolniensem
Vicecancellarium, Sarisberiensem
Præcentorem, Wigorniensem
Capellanum, denique Roffensem
Cruciferariumhabere.
Decanumet
Præcentorem; et ante
Succentoremrecensetur. Obtinet etiam in Ecclesia S. Pauli Londinensis, de cujus officio, vide Statuta ejusd. Ecclesiæ in Monastico Anglic. tom. 3. pag. 337.
In Ecclesia BB. Martyrum Gervasii et Protasii assignata est prædictæ Ecclesiæ S. Joannis(de Vineis) in perpetuum Prebenda eodem ordine, quo solet præbenda Decaniæ Scholarum, etc.
Decanis Facultatumvide Savin. Histor. Jur. Roman. mediis temporibus tom. 1. cap. 21.
Christianorum, in Charta Stephani Episc. Tornac. ann. 1192. apud Miræum tom. 2. pag. 1202.
Quidam in quibusdam partibus sub pretio statuuntur, qui Decani vocantur, et pro certa pecuniæ quantitate Episcopalem jurisdictionem exercent, etc.Inquisitiones synodales cap. 69. apud Reginonem lib. 2. cap. 5 :
Si in unaquaque Parochia DecaniInnocentius III. cap. 7. de Offic. Archidiaconi :sunt per villas constituti, viri veraces et Deum timentes, etc.
Archipresbiteri autem, qui a pluribus Decani nuncupantur, ejus(Archidiaconi) jurisdictioni se noverint subjacere.
Decanus publice sedis, eadem notione, in Ch. ann. 1097. tom. 1. Hist. Trevir. Joan. Nic. ab.
Hontheimpag. 449. col. 2.
Decani Christianitatum, in Pontif. Senon. Ms. ubi de consecrat. chrismat.
Et semper de Kalendis in Kalendis mensium, quando Presbyteri de Decaniis simul conveniunt, conlationem de pœnitentibus suis habeant, etc.Capit. Caroli C. tit. 5. § 3 :
Qui autemVide Leges Edwardi Confess. cap. 32. ¤(Presbyteri) longius ab urbe commanent, statuant Episcopi loca convenientia per Decanias, sicut constituti sunt Archipresbyteri, etc.
Dedimus.... parrochialem ecclesiam de Crociaco..... salvo tamen in omnibus jure tam episcopi, tam archidiaconi, quamDecani ruralis .
Si major fuerit congregatio, eligantur de ipsis Fratres boni testimonii et sanctæ conversationis, et constituantur Decani, qui sollicitudinem gerant super Decanias suas, in omnibus secundum mandata Dei, et præcepta Abbatis sui. Qui Decani tales eligantur, in quibus securus Abbas partiatur onera sua ; et non eligantur per ordinem, sed secundum vitæ meritum et sapientiæ doctrinam.De ejusmodi Decanis agunt præterea S. Isidorus in Regula cap. 14. S. Fructuosus in Regula cap. 12. Magister in Regula cap. 11. S. Augustinus lib. 1. de Morib. Eccl. Cathol. cap. 31. S. Hieron. Epist. 22. Cassian. lib. 4. Instit. cap. 7. et 10. Adelbertus Abbas Heidenheimensis in Relat. pag. 365. Supplex libellus Monachor. Fuld. Carolo M. porrectus § 11. apud Browerum lib. 3. Antiq. Fuld. Chronicon Casinense non uno loco, Concil. Moguntiac. ann. 813. cap. 21. Itinerarium S. Willibaldi num. 25. Fulbertus Carnot. Epist. 21. etc. Vide Haeftenum lib. 3. Disquisit. Monast. tract. 6. disq. 4. 5. 6.
Ut senior Decanus reliquis Decanis præponatur, et Abbate vel Præposito præsente locum proprium teneat.De Decano isto majore cap. seq. :
Ut Præpositus, Decanus, Cellarius, de eorum ministerio, nisi causa utilitatis aut necessitatis, non removeantur.De ejusmodi Decanis majoribus intelligendus Continuator Aimoini lib. 5. cap. 42 :
Robertus Comes cupiditate magis ductus, quam de cura animarum sollicitus, Abbatiam S. Germani accepit, seque Abbatem vocitari fecit, statuens Decanos qui curam haberent Monachorum.Et petrus Diac. lib. 4. Chron. Casinensis cap. 45 :
Demum ab Oderisio Abbate Monasterii hujus Decanus ordinatur.Cap. 77 :
Mallem Decanus esse Casinensis, quam Cluniacensis Abbas.Adde cap. 52. Chronicon Abbatiæ Trudon. lib. 8 :
Bozo Decanus, quia sic tum in illo veteri ordine appellabatur, qui modo in isto Prior vocatur.Vide Eckehardum Jun. de Casib. S. Galli cap.
Doyennesse, in Charta ann. 1444. ex Reg. 177. Chartoph. reg. ch. 2 :
L'abbesse, Doyennesse et chapitre de l'église de S. Pierre de Remiremont.Vide in Decanus 5.
Decania quoque, in qua rigor correctionis esse deberet, cuiquam levissimo timidissimoque tradebatur.
Cum alias in nullo esset utilis... a Salomone operariorum positus est Decanus.Bertholdus Monachus de Abbatib. S. Galli :
Post hunc electus est... Waltherus Decanus operis, et tenuit ipsam Abbatiam, etc.Horum, ni fallor, mentio est apud Petrum Venerabil. lib. 1. Epist. 28 :
Quia brevem ferramentorum et rerum Monasterii Abbas non habet, eum vel superbum vel negligentem dicitis : et quare alio in loco legitur, Decani tales eligantur, in quibus securus Abbas partiatur onera sua ? etc.Vide Operarius.
Procuratores villarumitidem dicuntur in Monasteriis, apud Udalricum lib. 1. Consuetud. Cluniac. cap. 46. et lib. 3. cap. 5. ubi ita :
Ejus autemQuæ verba hausit a Bernardo Mon. in iisd. Consuetud. MSS. cap. 3.(Prioris Majoris) suffraganei ad temporalia sunt illi fratres, qui sunt villarum provisores, et quos pro more nostro Decanos appellamus, etc.
Walateus Decanus ejusdem villæ solvit inter utrasque festivitates porcellos 11.et fol. 123. col. 1 :
Regenulfus Colonus et Decanus... habet de terra arabili bunariaviii.
Grangiismonasticis maxime in Hispania obtinuit.
Et insuper donamus nos ipsam Decaniam de Balagario usque ad castrum de Puig alt ; quod ascendit de rivo meritario, et vadit in latus usque ad episcopatum Ausonensem.
Damus vobis Monasterium proprium fundatum in honore S. Vincentii, etc... et insuper damus vobis illud cum suis Decaniis, scilicet Monasterium fundatum in honore S. Mametis, quod est inter villa Alara et Eveia, etc.Alia Sanctii Regis Navarræ æræ 1214. apud eumdem tom. 3 :
Dono vobis libertatem et concedo, ut ab hac die inantea nullus homo sit ausus domus vestras, vel Deganias, vel cabanias, quas modo in regno meo habetis... molestare, intrare, frangere... præsumat.Infra :
Et domos vestras, et Deganias, et collazos, atqueCharta alia æræ 1153. tom. 4 :omnia quæcumque nunc possidetis, etc.
Iste Prior ordinavit familias, et Decanias, unamquamque suo servitio congruam, ad honorem et excellentiam Clericorum, intra tam dignam deservientium aulam, etc.Alia Bermundi II. Reg. æræ 1035. apud eumdem tom. 5. pag. 439 :
Et omnes hereditates, quas testavit amica nostra Domina Teresia ad Palumbario quæ in Ambas mixtas, etiam Decanias et Ecclesias, quas fuisse ædificatas et factas, cum ganato et homines de Palumbario.Mox :
Mandat jussio nostra, ut ibi serviat, sicut et sancto Laurentio, cum omnes suas cuintiones, et Deganias cunctas, alteras Deganias quæ sunt in Bubalo, in Linia, etc.Adde pag. 444. b. 468. b. Sandovallium in Episcopis Pampilon. fol. 35. 74. Codex Irminonis Abb. Sangerman. f. 45. col. 1 :
Habet in Villamilt mansum indominicatum cum casa et aliis casticiis sufficienter. Habet ibi culturas inter majores et minores inter totas tres, DecaniasEt f. 123. col. 1 :xxi. habentes bunnar.cccclvi. quæ possunt seminari de modiis frumentimd.
De Decanaria Ragenulfi. Ragenulfus colonus et Decanus... habet de terra arabili bunariaPaulo alia notione intelligendus Baraterius lib. de Feudis tit. 4. § penult. :viii.
Si quis pro villicaria, et, ut ita dicam, pro Decania, vel aliis quibuscumque angariis.... feodum acceperit.Ubi
Decaniaspecies est Beneficii laici, seu villicaturæ, ab Ecclesia dependentis ; dicitur etiam
Simon filius defuncti Girardi, dicti Decani, quondam servientis Monasterii S. Dionysii recognovit, quod venerabilis Odo ejusdem Monasterii Abbas concesserat dicto Simoni de mera gratia Decanatum, quem præfatus Girardus pater quondam ipsius Simonis tenuerat, hoc modo videlicet quod idem Simon eumdem Decanatum teneret, et haberet, quamdiu Abbati B. Dionysii, quicumque fuerit, videbitur quod bene ac fideliter serviat Monasterio, et residentiam faciat in terra Monasterii apud S. Dionysium. Etiam idem Simon recognovit coram nobis, quod in prædicto Decanatu nihil hæreditario jure reclamaret, fide data in manu nostra firmavit.Alia ann. 1332. ibid. :
Recognoverunt se vendidisse Ecclesiæ S. Dionysii in Franciam totam Sergenteriam suam de Morenciaco villa quæ vocatur Decanatus pro 40. libris Paris. etc.
Decania, Certa quantitas agrorum excolendorum, jurisdictioni decani subjecta.
Decanus junior, ap. Irminon. Brev. 9. sect. 58. et 210. Guerard. pag. 85. et 105. Uti apud Longobardus
decaniet
saltariijungi solent, ita
Decanus et forestarius, ap. Irminon. Brev. 13. sect. 99. pag. 149. Vide Cancian. Barbar. Leg. tom. 4. pag. 219. Capitul. de villis cap. 10. et supra in Decanus 3.
Olimparlam. Paris. ad ann. 1302 :
Jacobus de Tornodoro præfectus vigiliarum, seu Decanus excubiarum urbis Senonensis,Lit. remiss. ann. 1371. in Reg. 102. Chartoph. reg. ch. 287 :etc.
L'humble supplication... de Robinet le Keux, joene homme, boucher demourant à Soissons, contenant que comme en icellui mestier de boucherie soit accoustumé chascun an eslire un certain officier, appellé le Doyen dudit mestier,..... comme audit office soit necessité aucunesfois faire plusieurs ou aucunes escriptures, etc.Vide Caput excubiarum in Caput 3.
DECA´NUS(Fr. doyen, Eng. dean), the head of ten men. The word does not seem to occur before the time of Constantine, and then, except in its ecclesiastical use, only in the Eastern empire. It perhaps took the place of the classical decurio at a time when the latter word had acquired its special meaning in the colonies and municipia. We may distinguish three senses.
1. A petty officer commanding a contubernium of ten men (Modestus, § 9; Veget. de Re Mil. 2.8 and 13). The latter says that in his time (the end of the 4th century) the name caput contubernii had superseded decanus.
2. Officials at the court of Constantinople, but of no higher than menial rank (Cod. Theod. 6.12; principis famulationibus adhaerentes, Cod. Justin. 12.27, 2). St. Chrysostom instances the ὕπαρχος (= praefectus praetorio) and δεκανὸς as at opposite ends of the social scale (Hom. xiii. in Ep. ad Hebr.) Like other officiales, they were under the orders of the MAGISTER OFFICIORUM.
3. The members of a guild or confraternity at Constantinople, charged with the burial of the dead (Cod. Justin. 1.2, 4and 9; Just. Novell. xliii. praef.). The institution appears to be a distinctly Christian one, and to have organised what had been previously a matter of casual charity, the decent burial of the poor. These decani are probably identical with the κοπιᾶται, so called from their pious labours. (Cf. Dict Chr. Ant. s. vv. Copiatae, Decanus.) (Daremberg and Saglio, s. v.; Ducange, s. v.)
[W.W](Fr. doyen, Eng. dean). The head of ten men. The word does not seem to occur before the time of Constantine, and then, except in its ecclesiastical use, only in the Eastern Empire. It perhaps took the place of the classical decurio at a time when the latter word had acquired its special meaning in the colonies and municipia. We may distinguish three senses.
(1) A petty officer commanding a contubernium of ten men (Modestus. 9).
(2) Officials at the court of Constantinople, but of no higher than menial rank (Cod. Theod. vi. 12). St. Chrysostom instances the ὕπαρχος (=praefectus praetorio) and δεκανός as at opposite ends of the social scale. Like other officiales, they were under the orders of the magister officiorum.
(3) The members of a guild or confraternity at Constantinople, charged with the burial of the dead (Cod. Iust. i. 2, 4 and 9). The institution appears to be a distinctly Christian one, and to have organized what had been previously a matter of casual charity—the decent burial of the poor.