defensor
defensor, an averter, protector against
dēfēnsor, ōris, m.: a defender, protector; applied also to inanimate things, 2.521. (dēfendō)
dēfensor, ōris, m., rar. f. [defendo].
- One who fends, wards, averts, or keeps off: necis, Cic. Mil. 22, 58: periculi, id. Mur. 2.—
- II A defender, protector.
- 1 In gen. (for syn. cf.: tutor, praeses, vindex, cognitor, curator, patronus, advocatus, causidicus): paterni juris, Cic. de Or. 1, 57, 244; cf. id. Mil. 15: juris et libertatis, id. Rab. perd. 4, 12: octo tribuni plebis, illius adversarii, defensores mei, id. Mil. 15, 39; cf. Hor. S. 2, 5, 30; opp. petitor, Quint. 4, 2, 132: bonus, id. 5, 13, 3 et saep.; opp. accusator, id. 7, 2, 31; 5, 13, 3; Cic. Verr. 2, 4, 38, § 82 et saep.; cf. patronus. Once fem.: mulier defensor alicujus, Dig. 16, 1, 2 fin.: canes defensores, Varr. R. R. 2, 9.—
- 2 Esp. in plur., defensores, the garrison: oppidum vacuum ab defensoribus, Caes. B. G. 2, 12; id. ib. 3, 25 et saep.; Sall. J. 23; Liv. 21, 11; Verg. A. 2, 521; Ov. M. 13, 274 et saep.—
- 3 Defensor civitatis, or plebis, or loci, in the later period of the empire (since 365 A.D.), title of a magistrate in the provincial cities, whose chief duty was to afford protection against oppression on the part of the governor; he was likewise endowed with a subordinate civil jurisdiction, Cod. Theod. 1, 11; Cod. Just. 1, 55; Just. Inst. 1, 20, 5.—*
- B Of inanimate subjects, as the guards (sublicae) of a bridge, Caes. B. G. 4, 17 fin.
dēfēnsor, ōris, m. (defendo), I) der Abwehrer, calamitatum suarum, Cic.: necis, Cic.: periculi, Cic. – II) der Verteidiger, 1) im allg., a) v. Pers., bes. als milit. t. t. (im Plur. oft = Besatzung, Bedeckung), paucitas defensorum, Caes.: oppidum vacuum a defensoribus, Liv.: classis vacua a defensoribus (Besatzung), Auct. b. Afr.: moenia vacua defensoribus, Liv.: urbs deserta a defensoribus, Iustin.: def. templorum atque tectorum, Cic.: interioris munitionis defensores, Caes.: defensores oppidi, Auct. b. Afr. – alqm datis defensoribus (unter Bed.) ad alqm dimittere, Tac.: depellere defensores vallo munitionibusque, Caes.: muros defensoribus nudare, Liv. (u. so murus defensoribus nudatus est, Caes.): speciem defensorum praebent, Caes.: Alexandro defensore adversus Bruttios uti, Iustin. 18, 1, 2. – b) v. Hunde, als Vert. der Ziegen gegen den Wolf, Varro r. r. 2, 9, 1. – c) v. Lebl.: his defensoribus, durch deren (der (Strebepfeiler) Abwehr, Caes. b. G.4, 17, 10. – 2) der Verteidiger, Verfechter, Vertreter, sowohl im Staats- u. Privatleben, als insbes. vor Gericht (Ggstz. adversarius, petitor od. accusator): a) übh.: defensores vestri, Sall.: def. optimatium (v. den Aristokraten), Cic.: ebenso def. bonarum partium, Cic.: tribunus plebis custos defensorque iuris et libertatis, Cic.: actor hic defensorque causae meae, Cic.: def. eius sententiae, Cic.: propugnator mearum fortunarum et defensor assiduus, Cic.: apud consulem deprecatorem defensoremque alci adesse, Liv.: adoptare sibi alqm defensorem sui iuris, Cic.: constituere alci defensorem, Cic.: ab alqo defensorem constitui et deligi, Cic.: exsistere salutis defensorem, Cic.: sic ex defensore senatoriae causae repente patronus plebis evasit, Iustin.: fieri defensorem alcis, Cic.: parare alqm ingenti mercede defensorem (als V.), Suet. – v. weibl. Pers., etsi mulier defensor alicuius exstiterit, Ulp. dig. 16, 1, 2 extr. – b) insbes. (in der spät. Kaiserzt.), def. civitatis, plebis, loci u. dgl., eine Magistratsperson in den Provinzialstädten zum Schutz gegen die Bedrückungen der Statthalter, zugleich Polizeibeamter u. Richter in Sachen bis zu einer gewissen Summe, spät. ICt.
mox dedit auxilium clemens defensor egentum
horum [monachorum ] plurimi ‥ orandi causa convenerant, habentes ~orem ‥ qui eos ‥ a barbarorum gladiis protegeret
Eadredus qui erat ‥ cenobii ‥ specialis amator atque ~or
viri in parochia potentes, primo tanquam economi seu potius ecclesiarum patroni et ~ores a clero constituti
castrum esse omnino ~oribus ‥ destitutum
[villatici ] per itinera dominis in praesidio sunt, quos a furibus defendunt; a qua re etiam canes ~ores jure dici possunt
Ranulfus P. calumpniatur hidam et xviij acras que jacent ad ecclesiam hujus manerii ‥; et Ingelricus non fuit saisitus; set comes E. dedit cuidam suo militi, unde revocat †eam [(? l. eum ] ad ~orem
Newetona ten[(ebat ] j libera femina. ‥ hoc manerium fuit ad censum in ministerium Godrici pro xxx s.; sed G. non habuit eos, quia revocat ipsa regem addefensorem
ipse R. tenet in B. j virgatam terre, cujus ‥ medietas est regis ‥; sed R. eandem partem regis invasit et se ~orem facit(
acerrimus veri Paschae ~or
~or, adserto[r ]
approbatores et ~ores illius constitutionis ‥ in qua ‥ erratur contra fidem ‥ sunt in hereticorum numero computandi
cum ‥ nobis significatum esset serenissimum ‥ regem ‥ a ‥ pontifice maximo ‥ Christianissimae fidei ~orem ‥ fuisse declaratum(
anno regni serenissime ‥ domine nostre Marie Dei gracia Anglie, Francie, et Hibernie regine, Fidei ~oris, ‥ primo
quot persone solent in judiciis esse? quattuor: accusator cause, ~or cause, testes, judex. quo quisque utitur officio? ‥ ~or extenuatione ad minuendam causam
in causis omnibus ecclesiasticis et secularibus legaliter et in ordine pertractandis alii sunt accusatores, alii ~ores, alii testes, alii judices(
[(in judicio aquae ] jurent sacramenta et accusans et ~or quasi duellum ingressuri jurant
insurgit alter in alterum, actor in ~orem
de ‥ causis criminalibus vel capitalibus nemo querat consilium quin inplacitatus statim perneget sine omni petitione consilii ‥; vel ejus affirmationem vel negationem ~or aut dominus prosequatur competenti termino comprobandam(
~or aut dominum de furto pulsatorum, si ‥ respectaverit erga vicinurn diem vicinaliter et absque justitie majoris auctoritate condictum, curiam suam perdet(
de rebus hereditatis sue interpellatus post xv annos ~orem habeat vel idem respondeat(
tempore ‥ domini E., genitoris nostri, cause ipsum in diocesi Agenn’ tangentes in civitate Agenn’, vocato ~ore suo, consueverant ventilari [et ] ‥ cause ille, pro eo quod copia ~orum hujusmodi necnon ‥ sani consiliarii in eadem civitate habundancius ‥ inveniri poterant ‥, utilius ‥ tractabantur
multiplicantur legiste, juriste, et advocati, et ~ores malorum
si [(compellatus ]untrum sit, id est invalidus, ‥ querat sibi legalem ~orem [AS: ]spalan
de jure jurando pugilum pro terra: ‥ ~or a sinistris primo jurabit tenens appellatorem, qui erit a dextris, sic ‥
L. filius J., ~or, qui vicit T. de D., probatorem, per duellum
W. H., captus in societate Johannis de Wrytel’, ~oris, pro suspicione burgerie cujusdam
dēfēnsŏr, (9) ōris, m. (defendo), ¶ 1 celui qui empêche, qui repousse [un danger] : conservatores domini, defensores necis Cic. Mil. 68, les sauveurs de leur maître, ceux qui ont empêché sa mort ¶ 2 défenseur, protecteur : juris Cic. de Or. 1, 244, défenseur du droit ; defensores mei Cic. Mil. 39, mes défenseurs ; murus defensoribus nudatus Cæs. G. 2, 6, 2, rempart dégarni de défenseurs ; canes defensores Varro R. 2, 9, chiens de garde || [opp. à accusator ] : Cic. Verr. 2, 4, 82, etc. || [en parl. de choses] = moyens de défense : Cæs. G. 4, 17, 10.
- 1. (milit.) verdediger, plur. vaak garnizoen, dekking [oppidi; templi]; ➤ defensores vallo depellere; defensores dare dekking geven; oppidum vacuum a defensoribus;
- 2. (ihb. voor de rechtbank) verdediger, advocaat [miserorum; causae alcis]; ➤ constituere alci defensorem; adoptare sibi alqm defensorem sui iuris iem. als verdediger aantrekken;
- 3. beschermer [libertatis; provinciae];
- 4. iem. die afweert [periculi; calamitatis].
Silvanus Causarum defensordicitur, qui in Chronico Alexandri
Decurio. Vide leg. 7. et 18. D. de Munerib. et Honorib. (50, 4.) Sed et
constituendi Defensores scholasticos qui in actu erant, vel in munere defensionis causarum, ut more Sacerdotum provinciæ, iidem ipsi qui defensionem Ecclesiarum susciperent, haberent facultatem pro negotiis Ecclesiarum, quoties necessitas flagitaret, vel ad obsistendum obrepentibus, vel ad necessaria suggerenda, ingredi judicum secretaria. Ita Codex Canon. Afric. cap. 97. Ex quibus patet Ecclesias Africanas antea suos
Defensoreshabuisse, sed ex ordine Ecclesiastico. Adde leg. 38. Cod. Th. de Episcopis, (16, 2.) et leg. 7. de Denuntiat. (2, 4.) Vide Advocatus.
Defensoresinterdum ex ordine Ecclesiastico, uti diximus. In Conc. CP. sub Agapeto PP. art. 2 :
Ἰωάννης ὁ θεοσεβέστατος πρεσβύτερος καὶ ἐκκλησιέκδικος τῆς ἁγιωτάτης μεγάλης ἐκκλησίας.De Defensoribus Ecclesiarum ex Clericorum ordine, agunt præterea Concil. Milevit. II. cap. 16. Concil. Afric. cap. 42. 64. Codex Can. Eccles. Afric. cap. 75. 97. Epist. Gelasii I. cap. 3. Hormisd. Epist. 25. sub fin. Gregor. Magnus lib. 1. Dial. cap. 10. lib. 1. Epist. 25. 26. lib. 2. Ind. 11. Epist. 54. lib. 7. Ind. 1. Epist. 4. Ind. 2. Epist. 39. lib. 12. Epist. 30. Anastasius in Vitis PP. pag. 72. Gregor. Turon. de Vitis Patrum cap. 6.
Tranquillinum fecit Presbyterum : S. Sebastianum autem, qui ad multorum profectum sub specie militiæ latebat, Defensorem Ecclesiæ instituit, cæteros vero subdiaconos fecit.Meminit
Tuti Romanæ Ecclesiæ Defensoris, Felix III. PP. in Epist. ad Zenonem Imp. et in alia ad Monachos urbis CP. quem ait a se creatum
de provectioribus intra Ecclesiam Clericis, nempe Romanam : nam de aliarum civitatum Clericis non deligebantur, ut est apud Gregor. M. lib. 4. Epist. 25. Excogitatum istud muneris genus a Patribus Africanis, uti jam observatum, par est credere, ex Concilio Charthag. IV. cap. 9 :
Propter afflictionem pauperum, quorum molestiis sine intermissione fatigatur Ecclesia, ut Defensores eis adversus potentias divitum, cum Episcoporum provisione delegentur.
Defensores Regionariidicuntur, ut et in Epist. 22. Pauli PP. in Ep. 3. Stephani III. PP. etc. Joan. Diac. in Vita ejusd. Greg. lib. 2. cap. 20 :
Septem ex Defensoribus honore regionario decorandos indixit.Adde Anastasium in S. Hadriano PP. pag. 110.
Primus Defensor, qui
Primicerius Defensorum, in ordine primus ex septem Defensoribus Ecclesiæ Romanæ apud Gregor. M. lib. 7. Ind. 1. Ep. 17. in Epistolis Pauli PP. 23. 24. apud Anastasium pag. 65. tom. 4. Histor. Franc. pag. 733. 757. etc. qui scilicet ad
primatusgradum pervenit : Græcis
Defensoread vices suas agendas interdum delegabatur. Gregorius VII. PP. lib. 6. Ep. 8 :
Oilardo quoque Subdefensori prædictæ possessionis.
Cursoressubsequebantur, ut eos defenderent, si ab hostibus ingruentibus aut cladem paterentur, aut propellerentur. Ita Glossæ Basilic. Leo in Tactic. cap. 7. § 37. 41. cap. 12. § 78. et Mauricius laudatus a Rigaltio in Glossario.
Ἀναστάσιος διάκονος καὶ νοτάριος πλοιέκδικος.Vetus Interpres
Defensorem naviumvertit.
dēfēnsor ōris, m
- defendo, an averter, protector against: necis: calamitatum.—A defender, protector, advocate: quem defensorem paro, T.: tribuni defensores mei: illius, H.: culpae, apologist, Iu.: iuris: causae: oppidum vacuum ab defensoribus, without a garrison, Cs.: muros defensoribus nudare, L.— Fig., of things, plur, the guards(sublicae) of a bridge, Cs.: nec defensoribus istis Tempus eget (sc. telis), V.
-
…exercitum duxit et magno itinere confecto ad oppidum Noviodunum contendit. Id ex itinere oppugnare conatus, quod vacuum ab defensoribus esse audiebat, propter latitudinem fossae murique altitudinem paucis defendentibus expugnare non potuit. Castris munitis vineas agere quaeque ad…
Julius Caesar, Gallic War
-
…eadem atque Belgarum oppugnatio est haec ubi circumiecta multitudine hominum totis moenibus undique in murum lapides iaci coepti sunt murusque defensoribus nudatus est, testudine facta portas succedunt murumque subruunt. Quod tum facile fiebat. Nam cum tanta multitudo lapides…
Julius Caesar, Gallic War
-
…NEMO NEQVE SENTENTIAM DICERET quid est hoc SORS DVCITVR. quam ob rem nemo erat voluntarius laudator praeturae tuae, defensor periculorum, praesertim cum inire a praetore gratiam posset nemo. illi ipsi tui convivae, consiliarii, conscii ,…
Cicero, in Verrem
-
…non venirem, cum praesertim te iam illinc cum tua fugitivorum manu discessisse constaret hic tu me etiam, custodem defensoremque Capitoli templorumque omnium, hostem Capitolinum appellare ausus es, quod, cum in Capitolio senatum duo consules haberent ,…
Cicero, de Domo sua
-
…exstitit ; simul navibus circumvecti milites in exteriorem vallum tela iaciebant, fossaeque aggere complebantur, et legionarii interioris munitionis defensores scalis admotis tormentis cuiusque generis telisque terrebant, magnaque multitudo sagittariorum ab utraque parte circumfundebatur. multum autem ab ictu…
Julius Caesar, Civil War
-
…senator ad socios populi Romani, qui in ea provincia quaestor fuissem, ad hospites meos ac necessarios causae communis defensor deverti potius quam ad eos qui a me auxilium petivissent. nemini meus adventus labori aut sumptui neque publice neque…
Cicero, in Verrem
-
…sua voluntate vendiderat tu porro posses facere ut Cn. Calidio non redderes praesertim cum is L. Sisenna, defensore tuo, tam familiariter uteretur, et cum ceteris familiaribus Sisennae reddidisses. denique non opinor negaturum esse te homini…
Cicero, in Verrem
-
…Nostri primo integris viribus fortiter propugnare neque ullum flustra telum ex loco superiore mittere, et quaecumque pars castrorum nudata defensoribus premi videbatur, eo occurrere et auxilium ferre, sed hoc superari quod diuturnitate pugnae hostes defessi proelio excedebant ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…nexu obligavit, profecto etiam rectius in iudicio consulis designati is potissimum consul qui consulem declaravit auctor benefici populi Romani defensorque periculi esse debebit. ac si, ut non nullis in civitatibus fieri solet, patronus huic causae publice constitueretur…
Cicero, pro Murena
-
…amore ut suum civem, testimonio ut nostrum, officio ut ex nobilissimo civi sanctissimum hospitem, studio ut diligentissimum defensorem commodorum suorum. ac ne ipsi Gaditani arbitrentur, quamquam nullo incommodo adficiantur, si liceat eorum civis virtutis causa…
Cicero, pro Balbo