dis
dis, deity
dīs, dītis,
- adj., rich, v. dives.
dĭs, an inseparable particle [Sanscr. dva, two: dvis, twice; Gr. δίς (δϝις); cf.: bis, bini, dubius, duo; also Sanscr. vi- (for dvi-) = dis-], occurs before vowels only in dishiasco; it stands unchanged before
- c, p, q, t, s, and di; loses its s before b, d, g, l, m, n, r, and v; and becomes dif-before f. So, discedo, dispar, disquiro, distraho, dissolvo; dibalo, dido, digero, dilabor, dimetior, dinumero, dirigo, divello, etc. Before j (i) we have sometimes dī-, as in dijudico, dijungo, and sometimes dis-, as in disjeci, disjungo. Iacio makes disicio or dissicio. In late Lat. disglutino and disgrego occur; while disrumpo occurs in Cic. Lael. 22, 85; cf. dirrumpo, Plaut. Bacch. 3, 3, 37 (441): dirripio in Cic. de Imp. Pomp. 19, 37, in some MSS.; and dimminuo in MSS. of Plautus, v. Neue Formenl. 2, 782 sq.—
- II Meaning.
- A Dis, in most cases, answers to our asunder, in pieces, apart, in two, in different directions, implying separation or division, as in: diffindo, diffugio, digero, discedo, discepto, discerno, discerpo, discindo, dido, diffindo, dimitto, dirumpo, divido, and a multitude of others.—
- B Less freq. = Engl. un-, reversing or negativing the meaning of the primitive, as in discingo, disconduco, disconvenio, diffido, diffiteor, disjungo, displiceo, dissimulo, dissocio, dissuadeo, and a few others; so, dinumero, to count as separate objects: disputo, to discuss different views or things. —
- C In a few words dis- acquires an intensive force, exceedingly, as, differtus, dilaudo, discupio, disperio (utterly), dispudet, dissuavior, distaedet. This is but a development of its original meaning: thus, differtus is properly stuffed out; dilaudo, to scatter praise of, etc.—
- D Between, among, through: dinosco, dirigo (or derigo), dijudico, diligo, dilucesco, dispicio, dissereno.
dīs,
- neutr. dite (mostly poet.; in prose very rare before the Aug. per.): dis quidem esses, Ter. Ad. 770: dite solum, Val. Fl. 2, 296: hujus ditis aedes, Ter. Ad. 581; so, ditis domus, Hor. Epod. 2, 65: diti placitura magistro, Tib. 2, 5, 35: ditem hostem, Liv. 9, 40: ditem, Ter. Heaut. 609; id. Phorm. 653; Suet. Galb. 3: diti de pectore, Lucr. 1, 414: in diti domo, Liv. 42, 34, 3: patre diti, Nep. Att. 1, 2: quam estis maxume potentes, dites, fortunati, etc., Ter. Ad. 502; so, dites, Tib. 1, 1, 78; 3, 6, 13; Hor. C. 1, 7, 9; Sil. 3, 673: Persarum campi, Curt. 3, 25, 10: terrae, Tac. A. 4, 55: delubra ditia donis, Ov. M. 2, 77; so, opulenta ac ditia stipendia, Liv. 21, 43: pectora ditum, Sen. Herc. Oet. 649; for which: regem ditium Mycenarum, Aus. Grat. Act. 59: ditibus indulgent epulis, Stat. Th. 5, 187: ditibus promissis, Sil. 3, 512.—
- b Comp.
- α dīvĭ-tior (most freq. in prose and poetry, except Hor., v. seq. β), Plaut. Aul. 5, 2 (809); id. Ps. 5, 2, 24 (1308); Ter. Phorm. 42; Lucr. 5, 1114; Cic. Rep. 1, 17, 28; 1, 32; id. Lael. 16, 58; id. de Or. 3, 48, 185; id. Par. 6, 3, 49; Ov. H. 16, 34; id. M. 6, 452 al.—
- β dītior, Liv. Praef. § 11; Hor. S. 1, 1, 40; 1, 5, 91; 1, 9, 51; 2, 7, 52; Sil. 13, 684; Stat. Th. 3, 481; Gell. 4, 1, 1.—
- c Sup.
- α dīvĭtissi-mus (good prose), Cic. Off. 2, 17; id. Div. 1, 36; id. Par. 6, 2, 48; Nep. Alcib. 2; id. Phoc. 1, 2; Sen. Contr. 2, 9, 7; Curt. 4, 4, 24.—
- β dītissimus (mostly poet. and in post-Aug. prose), Verg. G. 2, 136; id. A. 1, 343; 7, 537; 9, 360; 10, 563; Ov. M. 5, 129; Val. Fl. 5, 123; Sil. 3, 397; Aus. Epigr. 54 (twice); * Caes. B. G. 1, 2, 1; Nep. Alcib. 2, 1; Liv. 9, 31; 17, 14; 10, 46; Suet. Ner. 9. —Adv.: dītĭus, more richly or splendidly (post-Aug. and very rare): ditius habitare, Stat. S. 1, 5, 31.—Sup.: ditissime domos exornare, Ap. Deo Socr. p. 54, 14.
1. dis, Praeposit. insepar., steht unverändert vor c, p, t u. Vokalen. Doch findet man neben disiungo auch Formen wie diiudico. In dirimo (statt disemo) geht s über in r. Vor d, g, l, m, n, r, v fällt s weg, vgl. dīduco, dīgero, dīlato, dīmico, dīruo, dīvello. Vor f assimiliert sich s. Folgt auf dis ein mit s u. einem andern Konsonanten anlautendes Wort, so fällt das eine s weg, wie disto, distinguo; aber vor einem bloßen s bleibt dis unverändert, wie disseco. – Der Bedeutung nach bezeichnet dis (verwandt mit διά = in diversas partes) auseinander, wie unser zer... od. ver..., eine Trennung, Unterbrechung, od. deutet das Entgegengesetzte des simplex an.
2. dīs, dītis, m. u. f.,dītis, e, Adi. m. Compar. u. Superl. (zsgzg. aus dives), reich (Ggstz. pauper), a) eig., α) absol.: dis quidem esses, Ter.: dis hostis, Liv.: Mycena ditis, Priap. 75, 2: ditis hominis bona, Liv.: in diti domo, Liv.: dite solum, Val. Flacc.: dum ne te sit ditior alter, Hor.: apud Helvetios longe nobilissimus et ditissimus fuit Orgetorix, Caes.: subst., der Reiche, Ter.: dites et egentes, Apul.: u. so ditissimus quisque, Curt.: CCCCLXX ditissimi, 470 der Reichsten, Liv. – β) m. Genet.: dis ovium, Sil.: ditissimus agri, Verg. – γ) m. Abl.: dites pecore ac finibus, Mela: regio auro ditissima, Iustin. – b) übtr., reich, reichlich, reichlich versehen od. gegeben, reichlich lohnend, pectus, Lucr.: promissa, Sil.: opulenta ac ditia stipendia facere, Liv.: ditissimi belli victoria, Tac. – m. Genet., mons ditior umbrae, Stat.: ditior ille animi, Stat. – m. Abl., delubra ditia donis, Ov.: illa omni opulentiā ditia, Curt.: ditior solo et fertilis, Mela: nulla respublica umquam bonis exemplis ditior fuit, Liv. – ➳ Abl. Sing. immer diti, Gen. Plur. ditium, s. Georges Lexik. d. lat. Wortf. S. 219.
1 dĭs, (15) (ou dī devant cert. consonnes), part. marquant le plus souvent division (diduco, distraho) et séparation (discedo, dimitto) ou distinction (disquiro, diligens) et, par suite, achèvement, plénitude (dilucidus, discupio, dispereo) ou négation (dissimilis, dispar, diffido, difficilis) || dis se sépare qqf. par une tmèse dans les anciens poètes ; ex. disque sipatus Lucr.
2 dīs, m. f. , dite, n. (gén. ditis, dat. diti, abl. diti ), [poét.], riche, opulent, abondant : dis esses Ter. Ad. 770, tu serais riche ; dite solum Val. Flacc. 2, 296, sol riche ; delubra ditia donis Ov. M. 2, 77, temples enrichis par les offrandes ; ditissimus agri Virg. En. 1, 343, très riche en terres ; ditior aquæ Hor. S. 1, 5, 91, plus abondant en eau ; ditia stipendia Liv. 21, 43, 9, campagnes militaires fructueuses ; in diti domo Liv. 42, 34, 3, dans une maison opulente ; ditissimus Cæs. G. 1, 2, 1 ; Nep. Alc. 2, 1 || subst. m. pl. dites Sen. Herc. Œt. 649, les riches.
- 1. rijk, rijk voorzien (aan, van: gen.) [homo; domus; ditissimus agri]; ➤ nulla res publica umquam bonis exemplis ditior fuit (Liv.);
- 2. (metaf.) rijkelijk, kostbaar, lonend, overvloedig; ➤ opulenta ac ditia stipendia facere; ditissimi belli victoria.
dis , te. adj. c. tior. s. tissimus.
富貴。 Animi dites 博學。善推論。Epulae dites 大酒筵。Pectus dite 大方人。Ditissimus aevi 年邁者。
Suggest a Translation
See an image
富貴。 Animi dites 博學。善推論。Epulae dites 大酒筵。Pectus dite 大方人。Ditissimus aevi 年邁者。
Suggest a Translation
See an image
dīs (1) dītis, neut. dīte, adj.with comp.dītior and sup.dītissimus
- DIV-, rich, wealthy, opulent, provided, abounding: dis quidem esses, T.: Cratini huius ditis aedes, T.: domus, H.: patre diti, N.: Mycenae, H.: delubra donis, O.: stipendia, L.: res p. bonis exemplis ditior, L.: dum ne sit te ditior alter, H.: apud Helvetios ditissimus, Cs.: terra, V.: Bovianum armis, L.
dīs (2) see deus.