dono

dono, To give as a present, present, bestow, grant, vouchsafe, confer

poeta laurea donatus est
the poet was presented with a laurel garland

dōno, āvi, ātum, 1, v. a. [donum].

To give one something as a present; to present, bestow; to grant, vouchsafe, confer (freq. and class.).
- A In gen.
- - 1 Prop.: donavi ei, quae voluit, quae postulavit: te quoque ei dono dedi, Plaut. Mil. 4, 5, 5 (1204); cf. id. Poen. 2, 23 (471): non pauca suis adjutoribus large effuseque donabat, Cic. Rosc. Am. 8 fin.: munera ista civibus tuis, id. Tusc. 5, 32, 90: praedam militibus, Caes. B. G. 7, 11 fin.: catenam ex voto Laribus, Hor. S. 1, 5, 65 et saep.: alicui non unius diei gratulationem, sed aeternitatem immortalitatemque, Cic. Pis. 3, 7: studiis temporum velut subseciva, Quint. 1, 12, 13: alicui gaudia, Hor. C. 3, 6, 27: (cadus) Spes donare novas largus, id. ib. 4, 12, 19: uxorem cum dote fidemque, etc., regina pecunia donat, id. Ep. 1, 6, 37: (aurae) Omnia (mandata) discerpunt et nubibus irrita donant, Verg. A. 9, 313 et saep.—
  - - - β With inf. (poet.): huic loricam Donat habere viro, Verg. A. 5, 262 (acc. to the Gr. δῶκεν ἵππον ἄγειν, Hom. Il. 23, 612); so id. ib. 10, 701: frui paratis, Hor. C. 1, 31, 18: divinare magnus mihi donat Apollo, id. S. 2, 5, 60.—
      - γ With ut and subj. (poet.): Calliope, nostro donate labori, nota parum ut facta tradantur, etc., Sil. 12, 390. —
  - 2 Trop., to give up, sacrifice (cf. condono): amicitias rei publicae, Cic. Fam. 5, 4, 2; so, iram patriae, Sil. 15, 603.—
- B In partic., to remit, forgive a debt, obligation, or penalty.
- - 1 Lit.: mercedes habitationum annuas conductoribus donavit, Caes. B. C. 3, 21, 1: causam illi, Just. 32, 2, 4: legem, i. e. actionem lege datam, to give up, resign, Petr. poët. 18, 6; for which, negotium (with componere), Suet. Calig. 40. —
  - 2 Trop. for the more usual condonare, to forgive, pardon an offence or him that committed it, for another's sake (so perhaps not ante-Aug.): culpa gravis precibus donatur saepe suorum, Ov. P. 2, 7, 51: noxae damnatus donatur populo Romano, donatur tribuniciae potestati, Liv. 8, 35; cf. id. 2, 35, 5 Drak.: patrem filio, Just. 32, 2, 5: victum memoriae patris, id. 38, 6; Flor. 3, 5, 10 Duker.
II Aliquem (aliquā re), to present one with any thing (class. and very freq.): donis plurimis donatus, Plaut. Am. prol. 137; cf. id. Stich. 5, 2, 8 (656); Caes. B. C. 3, 53 fin.: aliquem paterā, Plaut. Am. 2, 2, 131 (763); 134 (766); 139 (771): aliquem anulo aureo, Cic. Verr. 2, 3, 80: aliquem civitate, id. Arch. 3, 5; Caes. B. G. 1, 47, 4: aliquem laureā Apollinari, Hor. C. 4, 2, 9 et saep.: meritos in proeliis more militiae donat, Sall. J. 54, 1; cf.: donatus atque laudatus magnifice pro contione, id. ib. 8, 2 et saep.—Absol.: gaudent, currunt, celebrant, donant, tenent, Att. ap. Non. 317, 15 (Trag. Fragm. p. 193, ed. Rib.).—
- - - - β Ante-class.: aliquem aliquid; egon te pro hoc nuntio quid donem? Ter. Hec. 849. —(But in Enn. ap. Prob. Verg. E. 6 the right reading seems to be: fata docet fari, not fari donavit, v. Vahl. Enn. p. 7).

dōno, āvī, ātum, āre (donum), I) (alci alqd) jmdm. etw. schenken, mit etw. ein Geschenk machen, u. übtr., etwas gleichs. als Geschenk überlassen, übergeben, gewähren, vergönnen, verleihen, A) im allg.: 1) eig.: alci munus, Cic.: praedam militibus, Caes.: alci totam horam, Mart.: Ggstz. regna donatis, adimitis, Liv.: poet., praedam flammis, Sil. 2, 608. – absol., donare (verschenken) et ludere, Hor. sat. 2, 3, 172. – 2) übtr.: a) übh. schenken = überlassen, verleihen, gewähren, vergönnen, gestatten, mutis piscibus cygni sonum, Hor.: alci aeternitatem immortalitatemque, Cic.: alia membra videntur propter eorum usum a natura esse donata, Cic.: quo nihil maius meliusve terris fata donavere, Hor. – poet., m. folg. Infin., alci divinare, Hor.: loricam donat habere viro, Verg. – m. folg. ut u. Konj., nostro donate labori, ut etc., Sil. 12, 390 sq. – b) jmdm. etw. als Opfer darbringen, weihen, opfern, quidquid quaesierit ventri avaro, Hor.: meum caput Iunoni, Ov. – c) etw. (jmdm. zuliebe) fahren lassen, aufgeben, jmdm. etw. zum Opfer bringen, inimicitias rei publicae, Caes.: iram patriae, Sil.: quae tibi donavi? Ov. – B) insbes.: 1) eig., jmdm. eine Schuld od. die Verpflichtung zu einer Leistung schenken = erlassen, auf etw. Verzicht leisten, etw. fahren lassen, jmdm. etw. ersparen, mercedes habitationum annuas creditoribus, Caes.: alci aes alienum, Cic.: poenam, Sen. – alci causam, den Prozeß schenken, ersparen, u. so die Strafe erlassen, Iustin.: negotium, die Sache od. den Streit um die Sache fallen lassen, Suet.: u. so legem = actionem lege datam, Petron. poët. (vgl. Bremi Suet. Cal. 40). – poet., d. fugam, ersparen, Sil.: d. alci Alpes, den Übergang über die Alpen ersparen, Sil. – 2) übtr.: a) ein Vergehen, verzeihen, vergeben, nefas, Lucan.: scelera, Sen. poët.: mea vulnera, Stat.: iniuriam, ICt.: peccatoribus delicta, Arnob. – dah. b) alci, jmdm. zuliebe, um jmds. willen ein Vergehen od. (gew.) dem Täter eines Vergehens verzeihen, den Täter begnadigen, ihm die Strafe erlassen, (s. Drak. Liv. 2, 35, 5. Duker Flor. 3, 5, 10. Ruhnken Suet. Aug. 5. Heinsius Ov. art. am. 3, 85), culpa gravis precibus donatur suorum, Ov. – patrem filio, Iustin.: alqm memoriae patris, aus Rücksicht auf usw., Iustin.: alqm sacris suis famaeque, Flor.: donari populo Romano, Liv., deo, Suet. – ➳ Die meisten der hier unter no. B, 1 u. 2 zitierten Stellen u. viele andere s. Gronov. obss. 3, 23. p. 649 sqq. (315 sqq. ed. Frotsch.). Drak. Sil. 15, 603. – II) (alqm alqā re) jmd. mit etw. beschenken, te donabo aliqui, Plaut.: cohortem militaribus donis, Caes.: equites insignibus donis, Liv.: alqm civitate, Caes.: urbes Latinitate et civitate, Suet.: alqm libertate atque immunitate, Curt.: alqm eximiā specie (v. der Natur), Curt. – m. allg. Prädik.-Acc., te pro hoc nuntio quid donem, Ter.: m. Infin., quem fari donavit, Enn. ann. 19 bei Prob. ad Verg. georg. 6, 31 u. bei Philarg. ad Verg. georg. 4, 59.

…C. Valerii Caburi filium, summa virtute et humanitate adulescentem, cuius pater a C. Valerio Flacco civitate donatus erat, et propter fidem et propter linguae Gallicae scientiam, qua multa iam Ariovistus longinqua consuetudine utebatur, et…

Julius Caesar, Gallic War
…civis, muta metu terram genibus summissa petebat. nec miserae prodesse in tali tempore quibat, quod patrio princeps donarat nomine regem ; nam sublata virum manibus tremibundaque ad aras deductast, non ut sollemni more sacrorum perfecto posset claro…

Lucretius, De Rerum Natura
…Cui dono lepidum novum libellum arido modo pumice expolitum Corneli, tibi ; namque tu solebas meas esse aliquid putare nugas ,…

Catullus, Carmina
…pudor esset amore ; sed leve si munus sociae generisque torique vacca negaretur, poterat non vacca videri. Paelice donata non protinus exuit omnem diva metum timuitque Iovem et fuit anxia furti, donec Arestoridae servandam tradidit Argo. Centum…

Ovid, Metamorphoses
…quaerere Tyndaridas illic si qua meum sepelissent fata dolorem, ultimus et posito staret amore lapis, illa meo caros donasset funere crinis, molliter et tenera poneret ossa rosa ; illa meum extremo clamasset pulvere nomen, ut mihi non…

Propertius, Elegies
…sim tibi vilior istis uni si qua placet, culta puella sat est ; cum tibi praesertim Phoebus sua carmina donet Aoniamque libens Calliopea lyram, unica nec desit iucundis gratia verbis, omnia quaeque Venus, quaeque Minerva probat .…

Propertius, Elegies
…experiamur. Et hoc simul accipe dictum Quorum virtuti belli fortuna pepercit, Eorundem libertati me parcere certum est. Dono, ducite, doque volentibus cum magnis dis. Regalis sane et digna Aeacidarum genere sententia. Atque etiam si…

M. Tullius Cicero, De Officiis
…illud clamore approbaverunt itaque, credo, si civis Romanus Archias legibus non esset, ut ab aliquo imperatore civitate donaretur perficere non potuit. Sulla cum Hispanos et Gallos donaret, credo, hunc petentem repudiasset ; quem nos vidimus…

Cicero, pro Archia
…audisset in Capitolio esse ponendum, quod Iovi optimo maximo, quod populo Romano servari videret, id sibi ut donaret rogare et vehementissime petere coepit. cum ille se et religione Iovis Capitolini et hominum existimatione impediri diceret, quod…

Cicero, in Verrem
…sua efficeret, ad hominum excitanda studia sublata priore lege duas promulgavit, unam, qua mercedes habitationum annuas conductoribus donavit, aliam tabularum novarum, impetuque multitudinis in C. Trebonium facto et nonnullis vulneratis eum de tribunali deturbavit .…

Julius Caesar, Civil War

Frequency

841st

most frequent word

Most used by

Persius
Martial
Augustus
Juvenal
Horace

Collocations

multus 68
civitas 61
etiam 60
magnus 52
rex 50
cum 49
bonus 46
enim 45
do 45
aliquis 43

Textbooks

CambridgeLatin 36
OxfordLatin 42
MorelandFleischer 1
LTRL 2
EcceRomani 34, 54

dono

Saved

Recent