epulum
epulum, a sumptuous meal, banquet, feast, dinner
- I Prop. (only in the plur.): si illi congestae sint epulae, Plaut. Trin. 2, 4, 70 (471): mensae conquisitissimis epulis exstruebantur, Cic. Tusc. 5, 21, 62: vino et epulis onerati, Sall. J. 76 fin.; so opp. vinum, Liv. 8, 16; 9, 18 Drak.; 23, 18; Nep. Dion. 4, 4 al.; cf. opp. merum, Ov. M. 8, 572; opp. pocula, Verg. G. 4, 378; id. A. 1, 723: postquam exempta fames epulis, id. ib. 1, 216; Ov. M. 8, 829; 15, 82; Plin. 33, 1, 6, § 27 al.—Poet.: vestis, blattarum ac tinearum epulae, Hor. S. 2, 3, 119; cf. Verg. A. 6, 599.—
- B Trop.: oculis epulas dare, Plaut. Poen. 5, 4, 2 (1175): pars animi saturata bonarum cogitationum epulis, Cic. Div. 1, 29, 61; cf. discendi, id. Top. 4 fin.—
- II In gen., a sumptuous meal, a banquet, feast (in the sing. usually of banquets held on religious festivals or other public occasions, or which were given to a number of persons; cf. 1. epulo, II.).
- A Sing.: Jovis epulum fuit ludorum causa, Liv. 25, 2 fin.; cf. id. 27, 36; 31, 4 fin.; 33, 42 fin.; Val. Max. 2, 1, 2; Gell. 12, 8, 2: funebre, Cic. Vat. 12 sq.; cf. Liv. 39, 46: epulum dare, Cic. Mur. 36; Vell. 2, 56; Tac. H. 1, 76; Hor. S. 2, 3, 86 et saep.; (with visceratio), Suet. Caes. 38; cf. the foll. Of a feast in general, Suet. Aug. 98; Juv. 3, 229. —
- B Plur.
- 1 In gen.: quae (carmina) in epulis esse cantitata, Cic. Brut. 19, 75; cf. id. Tusc. 1, 2, 3 sq.; Quint. 1, 10, 20: in quibusdam neque pecuniae modus est neque honoris, nec epularum, Cic. Fin. 1, 16, 51: regis, id. Rep. 2, 21; Hor. S. 2, 2, 45; cf. * Caes. B. G. 6, 28 fin.: divum, Verg. A. 1, 79: prodigae, Tac. H. 1, 62: familiares, Suet. Ner. 22 et saep.—
- 2 Esp., less freq. of banquets on religious or public festivals (cf. A.), Cic. Leg. 2, 25, 63; id. Fl. 38, 95; Hor. C. 3, 8, 6; cf. (with viscerationes), Cic. Off. 2, 16; Vulg. Esth. 8, 17 al.
Venditoribus inter censum et suæ consuetudinis Epulumxviii. den. reddendi sunt omni anno ad diem festum Palmarum.
- a sumptuous meal, banquet, feast, dinner: magnificentissimum: epulum populo dare: Iovis epulum fuit, L.: epulum dare alcui, Iu.
-
…pulla cui de balineis exeunti praeter te toga pulla umquam data est Cum tot hominum milia accumberent, cum ipse epuli dominus, Q. Arrius, albatus esset, tu in templum Castoris te cum C. Fibulo atrato ceterisque…
Cicero, in Vatinium
-
…; tenuit amentia ut, nisi id fecisses quod fas non fuit, nisi violasses templum Castoris, nomen epuli, oculos civium, morem veterem, eius qui te invitarat auctoritatem, parum putares testificatum esse supplicationes te illas…
Cicero, in Vatinium
-
…vita, mores, civitas ipsa respuit. neque tamen Lacedaemonii, auctores istius vitae atque orationis, qui cotidianis epulis in robore accumbunt, neque vero Cretes quorum nemo gustavit umquam cubans, melius quam Romani homines qui tempora voluptatis…
Cicero, pro Murena
-
…festos agitare possent at vero praeclarum diem illis reposuisti Verria ut agerent, et ut ad eum diem quae sacris epulisque opus essent in compluris annos locarentur iam in tanta istius impudentia remittendum aliquid videtur, ne omnia contendamus, ne…
Cicero, in Verrem
-
…modo vituperatio nulla, sed etiam summa laus senectutis est, quod ea voluptates nullas magno opere desiderat. caret epulis exstructisque mensis et frequentibus poculis. caret ergo etiam vinulentia et cruditate et insomniis. sed si aliquid dandum est…
M. Tullius Cicero, De Senectute
-
…, vobis iudicibus damnatus esset, cuius damnatione sepulcrum L. Catilinae floribus ornatum hominum audacissimorum ac domesticorum hostium conventu epulisque celebratum est. iusta Catilinae facta sunt ; nunc a Flacco Lentuli poenae per vos expetuntur. quam potestis P…
Cicero, pro Flacco
-
…tantam et tam gravem civitatem subiectam esse non modo furori, verum etiam inrisioni tuae hunc tu morem ignorabas numquam epulum videras numquam puer aut adulescens inter cocos fueras Fausti, adulescentis nobilissimi, paulo ante ex epulo magnificentissimo famem illam…
Cicero, in Vatinium
-
…si avia quidem eius nata non esset. res tota, Torquate, non doctorum hominum, velle post mortem epulis celebrari memoriam sui nominis. quos quidem dies quem ad modum agatis et in quantam hominum facetorum urbanitatem incurratis ,…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…furiis funestum intulisti. quis tum non ingemuit, quis non doluit rei publicae casum qui sermo alius in illo epulo fuit nisi hanc tantam et tam gravem civitatem subiectam esse non modo furori, verum etiam inrisioni tuae hunc tu…
Cicero, in Vatinium
-
…quo animo vixisse arbitramur qui, ut scriptum legimus, cum uxorem Theben admodum diligeret, tamen ad ear ex epulis in cubiculum veniens barbarum, et eum quidem, ut scriptum est, compunctum notis Thraeciis, destricto gladio iubebat…
M. Tullius Cicero, De Officiis
See epulones; lectisternium.