About Report a problem

Menu

jus

1 jus [CL] 1 (bot.) fluid, juice. b (jus viride) verjuice. nunc a viminibus pampino coetanis jus deposcit extortum, nunc uvarum liquorem desiderat primitivarum Diceto YH 294; ladanum dicitur nasci de rore celi, unde dicitur quod ladanum est jus coagulatum cadens super prunas et est calide et sicce complexionis SB 27.  b hoc jus viride, A. warins WW. 2 (alch.) verdigris. jus collex est genus cujusdam collirii fragile et subrubeastrum Alph. 85; juscalcus Ib. (v. eventatorius). 3 (anat.) joint-oil, synovia. si quis vulneratus fuerit in scapulis, ita ut jus, i. e. mæri [AS: liðseaw] exeat, xxx s. emendet [Quad.: glutinum] (Inst. Cnuti) GAS 81. 4 broth, soup, gravy. Aldh. Aen. 40. 4 (v. battuere b); nec saltem pingue jus [AS: broþ] potestis sine arte mea habere Ælf. Coll. 98; fac inde jussum Leechdoms I 376 (v. conferva); apozema, jus coctarum herbarum Osb. Glouc. Deriv. 56; de jure ‥ quo lavatur ‥ ore tantum circumquaque haurit et bibit Gir. TH III 25; comedenti sit sine jure, / cum sale simpliciter, vel jure cibus sale mixto D. Bec. 2634/5; carnis jus pingue recentis Ib. 2654; questio ‥ que fercula molli / jure natent, que sicca gule trudantur Averno Hanv. II 189; 12‥ jus, quandoque dicitur pro elixatura carnis quod Anglice broth vocatur Teaching Latin I 382; de juribus non detur jus cicerum nec caulium nec piscorum si sit fluxus ventris Gad. 22v. 2.
2 jus [CL] 1 law, rule, ordinance. 671 qui ‥ legum Romanorum jura ‥ rimabitur Aldh. Ep. 1 p. 476; ‘carus sit tibi quoque proximus ut tu.’ hoc pactum jus omne tene Burginda 10; 798 sua monastica jura studeant observare CS 290; si ‥ per alium se defendere elegerit et idem interim moriatur, quero quid juris ibi sit, utrum is qui tenet possit se per alium defendere an loquelam debeat amittere an tantum saisinam?  Glanv. II 3; 1389 invenit plegios de veniendo ubi et quando et ad faciendum omnia que jura fuerint SelCCoron 94; 1407 volentes in hac parte facere quod est jurium, omnes fructus redditus ‥ sequestrandos Lit. Cant. III 99; 1446 ad cetera facienda et recipienda que juris sunt (Court Bk. Linc.) Eng. Clergy 207; probat legem nature formasse contractus hominum ‥ diu antequam jus gentium incepit Fortescue NLN pref.. 2 legal code, corpus of laws. 742 canonica jura (v. canonicus 1b); [pars negotialis] habet in se inplicatam controversiam civilis juris Alcuin Rhet. 11; s1139 alioquin jure gentium dissaisiti non placitabunt W. Malm. HN 474; c1168 consilio et assensu hominum suorum ad quos jus illius terre spectabat Ch. Westm. 282; jure civili Romanorum R. Niger MR 250, etc. (v. civilis 2a, b, c, d); jus commune W. Drogheda SA 412, etc. (v. communis 7a, b); humano jure cautum est ut delatori vel lingua capuletur vel capud amputetur [cf. GAS 67, 203, 321, 566] ‥. unde et in jure scriptum est ‘satisdatio malivolum tutoris propositum non mutat’ [Digest 26. 10. 6] Gir. SD 116; consuetudinario et seculari jure quam ecclesiastico P. Blois Ep. 25. 89D, etc. (v. consuetudinarius 1b); de jure canonum Ric. Angl. Summa 4 (v. 1 canon 1a); intitulata patent papalia jura Garl. Tri. Eccl. 3; utriusque [i. e. civilis et canonici] juris perito Ockham Err. Papae 964; duo bachelarii milites, cum uno juris terreni perito Ad. Mur. Chr. Cont. B 229; tam Cesareo quam pontificio jure prestantissimum André Hen. VII 113; jus etiam regni hujus municipale, quod jus est altercantium hominum ridiculae sententiae Colet Ep. 263; 1549 Camd. Br. 144 (v. ecclesiasticus 1c). 3 (jusjurandum, usu. treated as one word) formula to be sworn to, oath: a (w. declension of one element); b (w. declension of both elements). a s876 eodem ‥ anno exercitus Danorum in Anglia Ælfredo ~um super sacrum armillum fecerunt AS Chr.; nisi ~o affirmaret quod ‥ ~o facto ‥ Enc. Emmae II 16; quid aliud promittere potest? naturale jus corrupit, ~um violavit Simil. Anselmi 73; ne quis alii faciat injuriam vel perperam agat in ~o vel in ordalio (Quad.) GAS 477; ~um ab eo hujusmodi ceperunt: “jura”, inquiunt, “his verbis” Gir. GE II 17 p. 246; 1236 de jusurando [sic] suo transgresso CurR XV 1580.  b 726 quilibet sacerdos a populo accusatus, si certi non fuerint testes, qui crimini inlato approbent veritatem, jurejurando erit in medio et illum testem proferat de innocentiae suae puritate Ep. Bonif. 26; Eadfrid ‥ contra fidem jurisjurandi peremtus est Bede HE II 20 p. 125; ille dato jurejurando ut rediret ‥ venit ‥ Ib. IV 20 p. 251; abnegat archiepiscopus, sub jurejurando asserens se neminem alium in regem ‥ laudare Enc. Emmae III 1; sibique illa vendicando quod suum est, cum jurisjurandi sacramenta recipiat GAS 213; vera fuisse cum jurejurando coram pluribus satis asseruit R. Cold. Cuthb. 129 p. 278; 1269 de jure jurandi CBaron 76; unde rex, graviter erga ipsum in animo commotus, jurejurando affirmavit quod nunquam cum illo nisi gladio mediante in vita sua pace pertractaret Strecche Hen. V 178. 4 place in which justice is administered. eum ad rectum [v. l. jus] publicum representet [AS: he hine to folcrihte læde] (Quad.) GAS 155; c1192 in curia Christiana juri debent parere Regesta Scot. 312; 1198 juri stabunt (v. funtor); c1213 neque nos neque procuratores nostri unquam in jus super hoc vocati fuerimus aut citati Gir. Ep. 7 p. 246; vocari vocareque in jus possunt qui lege non prohibentur Ric. Angl. Summa 14. 5 area subject to a particular jurisdiction, region in which a code of laws is observed. in corde suo cogitabat paterna rura deserere, jura celestia quaerere Eddi 2; Hii ‥ quae videlicet insula ad jus ‥ Brittaniae pertinet Bede HE III 3 p. 132; municipatus, jus [ipsius municipis] GlC M 322; civitatem Cricheladam et ‥ municipium quod Burtuna dicitur, que tunc regii habebantur juris G. Steph. 107; c1173 ecclesias sive capellas in Galweia, que ad jus abbatie de Hij Columchille pertinent Regesta Scot. 141. 6 that which is just, principle of law, the right. b (abl. or w. prep. & abl.) justly, in accordance with the law, by right. c (jus est ut or sim.) it is right that. si non te ‥ perditorum infaustus pater ‥ contra jus fasque rapuisset Gildas EB 34; temnere personas et jus servare solemus Aldh. Aen. 23 (Trutina) 3; fas erat, jus erat vel justum erat Gl. Leid. 35. 96; quod contra jus factum est non valet, ut x Di.: vides, fili carissime, quia quod contra leges accipitur per leges dissolvi meretur [Digest 10. 10] Ric. Angl. Summa 32 p. 54; quis vitam [sc. meruit]? justus; jus quia salvat eum Garl. Hon. Vit. 25; 1290 si ‥ vallettus ‥ querelam fecerit, sibi faciatis breve jus et maturum, secundum leges RGasc II 548b; ille contra quem geritur justum bellum, offert jus et vult satisfacere Ockham Pol. I 132; magistrum et scolares ad jus faciendum pauperibus scolaribus ‥ excitare ‥ velitis FormOx 231.  b omnia, quaeque polo sunt subter et axe reguntur, / dum Pater arcitenens concessit, jure guberno Aldh. Aen. 100 (Creatura) 19; hujus doctrinam ‥ Scottorum traditionibus jure praeferendam sciebat Bede HE III 25 p. 182; quem [sc. Deum] bene quisquis amat felix habet; hunc et habendo / omne quod optandum jure videtur habet L. Durh. Dial. IV 278; cujus nutui et auctoritati se de jure totus inclinat mundus A. Tewk. 19; c1193 salvo servitio meo de illis de quibus servitium de jure habere debeo Regesta Scot. 367 p. 365; 1299 ecclesiam de B. ‥ vacare comperimus ipso jure Reg. Cant. 338; si contra non adquiescentes sententiam aliquam protulisset ‥ ipso jure nulla fuisset juxta regulam illam Ockham Pol. I 104; depositio ‥ Michaelis ‥ de facto processit et nulla modo de jure Ib. 293; 1354 alioquin sit eis institucio nulla ipso jure Lit. Cant. II 325.  c haec omnia si canonici haberent sicuti jus esset, valerent ill[a] lx libras DB I 2b; c1298 jus est ut dominio tuo [Waleys] jam priveris (Dunbar 219) Pol. Songs 177. 7 law as custom or convention, sts. unwritten. totius germanitatis jura propemodum calcitrante Aldh. Met. 2 p. 69; maluit ‥ occumbere quam pudicitiae jura profanando vitam defendere Id. VirgP 31; fidei et castimoniae jura susceperant Bede HE II 5 p. 90; quamvis sepe et jure poli et fori ei supradicta auferre possent Ric. Hex. Hist. Hex. II 8; hoc nomen jus aliquando accipitur pro jure fori, aliquando pro jure poli Ockham Pol. II 573; 1347 vobis mandamus quod ‥ G. le Conte ‥ arestetis et ipsum prefato Guillelmo de Wyncheles liberetis, tenend’ sicut prisonem suum prout secundum jus armorum et formam treugarum predictarum fuerit faciendum TreatyR 25 m. 8; cum naves fuissent capte jure belli, ‥ ipse eas abire dimisit, accepto ab eisdem vino et pecunia Chr. Angl. 77. 8 law considered as imposed by God or inherent in nature. humanae penitus naturae jura resolvens Aldh. CE 4. 7. 28; contra jus divinum et fas humanum Id. VirgP 54; ? 1175 jus autem civile naturale corrumpere non potest, cum jus civile a naturali aliquando tollatur P. Blois Ep. 70. 218B; [Lazarus] ille qui vita est in morientibus, aut jam mortuis, jura mortis evacuavit Ib. 110. 333D; [Hen. II] omne jus poli jure fori demutavit R. Niger Chr. II 168; ne ledas jus nature vel jus positivum Neckam DS I 135; si aliquod est animal quod hujusmodi erga prolem non facit, fedus juris naturalis rupit quod natura omnia animalia docuit Gros. DM IV 29; Gower VC III 818 (v. caelicolus); cui catholici per preceptum juris Dei communicari non debent Ockham Dial. II 938; pontifices ex fide regulam vivendi ad vitam eternam posuerunt, a quo etiam jus positivum dicitur Colet Ep. 263. 9 that to which one is entitled, right, privilege. b property to which one has a right. c fee to which one has a right. 732 jus regium in ea deinceps nullum repperiatur omnino CS 148; sepulturas et quaedam ad jus sacerdotum pertinentia audacter usurpantes Anselm (Ep. 336) V 272; qualitas causarum multa est: emendabilium et non emendabilium, et que solum pertinent ad jus regium (Leg. Hen. 9) GAS 554; Adel. ED 8 (v. dictatura a); iste vir [sc. Ranulfus Flambard, episc., ob. 1128] hoc habuit quod poscunt jura Dunelmi, / mentem magnificam, munificamque manum L. Durh. Dial. II 239; p1147 jus vel clamium etc. (v. clamium 1a); 1226 erimus ‥ duci ‥ adjuvantes ‥ ad jura sua defendenda et perquirenda Pat 153; 1301 ad conservacionem jurium corone (v. concelare a); duos etiam consules ‥ Lucio Hiberio direxit ut suggererent ei quatenus recederet a finibus Gallie, aut postera die ad expetendum veniret quis eorum majus jus in Galliam haberet Eul. Hist. II 342; s1367 in ‥ prejudicium jurium ecclesie (v. dilapidatio b); jus regis ‥ est potestas regia quam regaliter dominans exercere poterit super populum suum Fortescue NLN I 27.  b 675 concedo ‥ terram ‥ almae Æbbae abbatissae atque carnali propinquitate proximae in Deoque matri monasteriali juri dono perpetuo CS 35; 736 agrum ‥ quem ‥ C. in jus ecclesiasticam ‥ donavi CS 154; peto versus N. feodum dimidi militis ‥ sicut jus meum et hereditatem meam Glanv. II 3 p. 23; 1205 me concessisse ‥ Gisleberto de B. totam terram, que fuit Ricardi de Warewico, tanquam jus uxoris sue, filie predicti R. de W. Ch. Chester 296; a1221 vendidi ‥ jus meum (v. 1 colus c); recognovit ‥ tenementa ‥ esse jus ‥ abbatis FormA 226; ut ‥ manerium ‥ esset jus ecclesie nostre Lit. Cant. III 317.  c 964 ut pleniter persolvant omnia que ad jus ipsius ecclesiae juste competunt scilicet ea que Anglice dicuntur ciric sceott, et toll, id est thelon, et tacc, id est swin sceade, et caetera jura ecclesiae CS 1136; c1200 protestantes nos nunquam vel super proprietate vel super possessione earundem decimarum et juris parochialis eis aliquam controversiam esse moturos Cart. Osney IV 62; 1230 salvo jure meo, scilicet xij den. (Salford) BBC 145; castrum de Dynbeyg cum suis juribus valorum duarum milium librarum Flor. Hist. III 209. 10 basis of entitlement, ground on which one’s right is based; b (w. defining adj.); c (w. defining sb. gen.). c1211 dum ea, que juris exilis sunt, promovere et, ediverso, que juris evidentis fuerint, perturbare prevalent et impedire Gir. Ep. 6 p. 214.  b 690 jure hereditario etc. (v. hereditarius 2b); 762 homo ille qui hanc terram in qua molina est, tributario jure tenerat CS 191; 1174 de hiis qui sunt irregulares et suspensi mero jure Conc. I 477n. a; 1287 cum accio sua non sit de jure mero set de jure mixto cum possessione et per breve quod sapit naturam transgressionis, in quo non est ei necesse verba ad jus merum spectancia pronunciare (CourtR Chester) Chetham Soc. ns LXXXIV 59.  c c1200 relaxavi eis totam calumpniam et totum clamum et totum jus nativitatis quod unquam habui Couch. Kirkstall 299; a1221 [terram] jure coli adquisivi (v. 1 colus c); c1240 quietum clamavi ‥ totum jus dotis quod habere clam’ ‥ in j dimidia acra terre Cart. Mont. S. Mich. 27; sanguis facit heredem propinquiorem et jus sanguinis excludit masculum et perfert feminam Bracton 65; 1295 quietum clamavi omne jus proprietatis et possessionis quod habui ‥ in tota terra ville de L. Cart. Mont. S. Mich. 90; habend’ et tenend’ ut de jure viduae Hal. Durh. 56. 11 right to do something: a (w. sb. gen.); b (w. gd. or gdv.); c (w. inf.). 744 si deberes in Baioariem provinciam jus habere predicationis ‥ (Lit. Papae) Ep. Bonif. 58; 940 in cunctis vero successoribus hoc jus donationis augendo amplificando satagerint CS 748 p. 469; †1141, 1177 jus advocationis (v. advocatio 6b); 1178 de jure patronatus ecclesiae de Reg. Aberbr. I 7; sacerdotia etiam gentilia, hoc est quae episcoporum vel nobilium propria essent, qui a vulgo de jure patronatus vocantur ‥ P. Verg. XXVII 1663.  b jure dominandi Bede HE I 11 p. 25 (v. dominari 1a); c1213 nec aliquo repetendi jure ‥ fultus Gir. Ep. 7 p. 256; a jure possidendi nulla vis potest habentem jus privare Gros. DM VII 4; 1293 H. P. melius jus habet tenendi predictum tenementum quam nullus alius et quod propinquior heres est ut de jure sanguinis SelPlMan 166; 1326 nec in terrario specificatur illud jus communicandi CBaron 147; 1543 in ipso jure doctorandi (v. doctorare b).  c aliquis habens jus aproviare se Reg. Malm. I 111. 12 authority. b (jus suum or sim.) one’s own authority. abbatem ‥ cujus juri ‥ ipsi etiam episcopi ordine inusitato debeant esse subjecti Bede HE III 4 p. 134; eidem genti sacerdotali jure praefuit Ib. III 7 p. 140; 744 non solum suam animam juri diabolico tradens, sed et populorum corda in interitum demergens (Lit. Papae) Ep. Bonif. 57; 838 sub jure ‥ abbatum (v. 2 dominium 1c); s1141 legatus ‥ concilium pro jure legationis sue apud Westmonasterium ‥ coegit W. Malm. HN 501 p. 62; c1270 (v. episcopalis 1e).  b quamvis ex parte sui sint juris Bede HE V 23 p. 351; GlC 804 (v. conciliabulum a); 946 cartam hanc jure meo conscriptam CS 818; cum ‥ liberum sit cuilibet juri suo renunciare Gir. TH III 9; 1268 dominus rex tunc temporis fuit in custodia comitis Leye’ et non sui juris JustIt 618 r. 15d.; si non tenerentur injuriam sustinere et fraudem pati et vellent jus suum ‥ constituerent inter se judices ‥ apud quos ‥ jus suum acquirerent Ockham Pol. I 47; si se haberet in suo jure discessisset utique Flete Westm. 41. 13 agreement, pact, promise, undertaking. 625 ut ‥ jura teneas maritalis consortii (Lit. Papae) CS 17; evolutis ergo aliquorum temporum curriculis, quibus se conjugalis juris conditionibus indidissent, contigit ‥ ut concipiens pregnasset Felix Guthl. 4; [rex coronatus] tria, interrogante archiepiscopo, jura promisit se servaturum. “in primis promitto ‥ aliud promitto ‥ tertium . ‥” explicitis promissionibus ‥ Byrht. V. Osw. 473; 1298 quod rex Francie amicicias copulavit cum rege Scotie ‥ et cum eo juras [sic] et confederationes fecit contra regem Anglie ‥ (Chanc. Misc. 29/4/9) EHR XLII 582. 14 (jus ecclesiae or ecclesiasticum) rite of extreme unction. 675 pro absolutione peccatorum meorum ecclesiastico jure concedo quandam terram ‥ CS 35; 1267 Mir. Montf. 106 (v. ecclesiasticus 1d); 12‥ eum percussit cum quadam bescha super caput ita quod obiit die tercia, set habuit jus suum ecclesiasticum SelCWW cciii; 1298 habuit jura ecclesie et obiit Rec. Leic. I 359; 1313 E. dictum J. quodam cultello percussit ita quod iiij die obiit et habuit jura ecclesiastica Eyre Kent I 75.

Saved

Recent