lignum
lignum, gathered wood, firewood
to carry wood into the forest ( = bring coals to Newcastle, preaching to the choir)
līgnum, ī, n.: wood; structure, frame, 2.45; tree, 12.767.
lignum, i, n. [prob. root leg-, v. 2. lĕgo; that which is gathered, i. e. for firewood], wood (firewood. opp. to materia, timber for building, Dig. 32, 1, 55).
- I Lit. (class. only in plur.): ligna neque fumosa erunt et ardebunt bene, Cato R. R. 130: ligna et sarmenta circumdare, ignem subicere, Cic. Verr. 2, 1, 27, § 69: ignem ex lignis viridibus atque umidis fieri jussit, id. ib. 2, 1, 17, § 45: ligna super foco Large reponens, Hor. C. 1, 9, 5: ligna et virgas et carbones quibusdam videri esse in penu, Mas. Sab. ap. Gell. 4, 1, 22.—Prov.: in silvam ligna ferre, i. e. to perform useless labor, or, as we say in English, to carry coals to Newcastle, Hor. S. 1, 10, 34: lignorum aliquid posce, Juv. 7, 24.—
- B In gen., timber, wood: hos lignum stabat in usus, Annosam si forte nucem dejecerat Eurus, i. e. for making tables, Juv. 11, 118.—
- II Transf.
- A That which is made of wood, a writing-tablet: vana supervacui dicunt chirographa ligni, Juv. 13, 137; 16, 41; a plank: ventis animam committe, dolato confisus ligno, id. 12, 58.—
- B The hard part of fruit, the shell (of a nut), or the stone or kernel (of cherries, plums, etc.): bacarum intus lignum, Plin. 15, 28, 34, § 111; 15, 3, 3, § 10: lignum in pomo, id. 13, 4, 9, § 40; of grape-stones, id. 17, 21, 35, § 162.—
- C A fault in table-tops, where the grain of the wood is not curly, but straight, Plin. 13, 15, 30, § 98.—
- D (Poet. and late Lat.) A tree, Verg. A. 12, 767; Hor. S. 1, 8, 1; id. C. 2, 13, 11: lignum pomiferum, Vulg. Gen. 1, 11: lignum scientiae boni et mali, id. ib. 2, 9: lignum vitae, id. Apoc. 2, 9.—
- E A staff, club (eccl. Lat.): cum gladiis et lignis, Vulg. Marc. 14, 43 and 48.
līgnum, ī, n. (2. lego), I) das Holz; im Plur. ligna, von mehr als einem Stücke Holz, bes. vom Brennholze (dah. als Brennholz, Scheitholz der materia [Nutzholz, Bauholz] entgegengesetzt, Ulp. dig. 32, 1, 55; cf. 7, 1, 12 in.), a) übh.: fascis lignorum, Tac. u. Apul.: lignum umidum et viride, Augustin.: calcei ex ligno facti, Paul. ex Fest.: ligni (Stück Holz) vel ferri obtusioris ictu percussus, Treb. Poll.: ligna vitea, Rebholz, Solin.: ligna virentia, Sen.: ligna minuta (klein gehacktes), Paul. ex Fest.: ligna neque fumosa erunt et ardebunt bene, Cato: ignem ex lignis viridibus in loco angusto fieri iubere, Cic.: ligna et sarmenta circumdare ignemque circum subicere, Caes.: ligna colligere, Vulg. u. Iul. Val.: ligna exstruere (zu einem Scheiterhaufen), Liv.: exstruere focum lignis, Hor.: ligna super foco large reponere, Hor.: componere lignum, Gell., aridum lignum, Hor., ligna in caminum, Cato: lignum caedere, Plaut.: ligna caedere (in silvis), Salv.: ligna caedentes, die Holzhauer, Vulg.: ligna senex minuit (spaltete) concisaque construit arte (mit K.), Ov. – sprichw., ligna ferre in silvam, ähnlich unserm »Wasser in den Brunnen tragen«, Hor. sat. 1, 10, 34. – b) insbes., das Holz, der Schaft eines Speeres, Ggstz. ferrum, Ov. u. Sen.: eines Pfeiles, Ggstz. spiculum, Curt. – II) meton.: 1) eine Schreibtafel, Iuven. 16, 41. – 2) poet., ein Holz = ein Baum, Verg. Aen. 12, 767. Hor. sat. 1, 8, 1: ligna fructifera, Fruchthölzer, Augustin. conf. 7, 13. – 3) ein Pfropfreis, Ov. met. 14, 680. – 4) mobile lignum, ein hölzernes Zappelmännchen, Hor. sat. 2, 7, 82. – 5) ein Holzbild (einer Kuh), Ov. met. 8, 132. – 6) = patibulum, das Kreuz, Augustin. serm. 2, 5 u. ö. – 7) das Harte an od. im Obste, die äußere Schale od. der Kern od. Stein (zB. die Nußschale, der Kern in Pfirsichen, Kirschen, Pflaumen, Weinbeeren), Plin. 15, 111; 16, 183 u. 187. – 8) der Fehler an Tischplatten, wenn das Holz weder kraus noch gestreift ist, Plin. 13, 98. – Nbf. a) lignus, Itala (psalt. Veron.) psalm. 72, 23. Itala (Weing.) Ezech. 17, 24. Augustin. spec. bei Mai spicil. Rom. app. p. 52. Gromat. vet. 306, 1. – b) ligna, ae, f., wov. Genet. lignarum, Iordan. Get. 51. § 267 M.
fauni nascuntur de vermibus natis inter ~um et corticem et postremo procedunt ad terram
~um quod ad humorem mittit radices
duo de malefactoribus ‥ ceperunt R. de W. ubi stetit ad ~um suum
ad fusta sua stantes
dico quod ~um non est composita pars, set simplex et omogenea, ut caro in animalibus
vetitum ligni malum
de ~is paradisi concessis
~um vetite arboris
de Christi amore tanquam de ~o vite fructus salutis et paradisi delicias colligebat
alioquin non diceret Deus infra de omni ~o paradisi commedet, excepto ~o scientie boni et mali
terra ‥ fructifera ‥ in terris et ~is
mulier illa ‥ linum suum abscondit in ~o propinquo
ut ‥ de silva accipiant ~a solummodo ad opus episcopi quantum sibi necesse erit ad comburendum et ad mansiones restaurandas(
egressa est ut ~a colligeret ad aquam caleficiendam
studuit ‥ verus sacerdos ~a cotidie subicere sacro igni
etc.(v.
materiam ignis, sc. ~a vel paleas, dicimus corrumpi [ardendo ]
ignis approximatus ligno calefacit eum [v. l. illud ]
do etiam quietudinem in foresta Romana, id est viride ~um de liberatione captum ad opus sancti faciendum
reddunt ‥ ad Nativitatem pro mortuo ~o xv sceppas avene
ad opus ignium suorum liceat monachis capere omne genus ~orum ‥ viride et siccum
ad ignem ~orum viridium
sicut pingue ~um mediante quadam potencia est combustibile
~i scandens gabulum genus redemit humanum
discus erat lignum
empcio vasorum ~orum
~um xij pedum in longitudine ad fundamentum alicujus domunculi petivit
ecclesia ‥ quam ‥ de ~o ‥ construxit
habet episcopus quicquid de ea [sc. silva ] exit in venatione et melle et ~is ad salinas
pro lingnis vocatis(scamnes
omnia ~a de doleis vinorum(v.
in uno lingno empto pro leflayl iiij d.
per unam peciam meremii empt’ pro lynia dicti hostii longitudine xj pedes
pro expensis factis super tronam, viz. in uno magno ~o vocatothe standart
pro cariagio tignorum et aliorum ~orum
lignis undulatis(v.
illud prelongum ~um quod malus appellatur
lignum, quod paraverat Aman Mardocheo, / mane miser tollerat suspensus in eo
Christus per lignum crucis aufert mundi noxam
Helena ‥ Hierosolymis ~um Dominice crucis invenit
crux de platis argenteis ‥ continens partem lingni crucis
crux parvula ex lingno crucis S. Andree
~um crucis [ME: ]þe treo of þe rode
dum pius in patulum dignatur scandere lignum
adoro te, Christe, pendentem in ~o pro salute fidelium
lignum nos reparavit
lignum mortis subigitur, / dum ligno vite figitur / fructus obediencie [sc. Jhesus ]
amplexu se muniunt salutaris ligni
corpus saucium ~o suspenditur, per transversum ~i manus expanduntur(
Christus non recolitur mortuus per lignum(
qui pro nobis pependit in ~o
spinea corona, clamis, flagellum, ‥ ~um Domini, clavi, lancea, ‥ lintheamen et sudarium sepulture ejus
sacerdos quidam sacrosanctam ~i Dominici tenens in manibus particulam
crux ‥ parva de auro cum ~o Dominico et dupplici patibulo
unum crucem de auro cum reliquiis de ~o Dominico(
nonis in quinis gaudet inventio ligni
lego ad faciendum sepulcrum et ~um paschale in ecclesia predicta unam marcam
cum sedes suavis et dulce ~um gratis et sine labore omnia desiderabilia conferant
o lignum dignum, lignum super omnia ligna / te cupiunt certe qui propter te monachantur
lignum dulce tenens sic dulcis pondera ligni / penset, ut et mores sint tanto pondere digni
illas [(terras ] ‥ quas reddidimus coram alimotto per ~um et baculum in manibus domini nostri
~o sagitte quantum extra corpus exstabat effracto
mulier quedam pauper ~a sua telaria, in quibus texebantur tele, incidit et vitulum occisum coxit . ‥ mane facto vitulum vivum ‥ et ~a telaria restaurata invenit
in j ~o ad j sellam carectariam empto, iij d.(
in j ~o [] pro sella carectaria empt’, iiij d. corr. from arbore
propter saltum super sellam ascendendo ante sedem vel post sedem in ~o
vestigiaque ejus / ligno mersa cavo vinclisque tenacibus artant
si de pace et imprisonamento ‥ vel in vinculis vel sine vel in ferro vel in ~o vel utroque
populus namque in ~o et ferreis tunicis superveniet [(gl.: Willelmus Bastardus cum navigio armato ]
Franci et Hispani in unobalynger et una lyna sulcantes maria circa ora maritima Anglie
due grandes galeye et aliud genus ratis quod vocaturlyne
lignial’ liquir’ cina’ [etc. ]
res consumentes supradictum humorem in humida complexione sunt multe, sicut ‥ pulveres specierum calidarum, ut gariofilus, ~um aloes, macis et galanga
in quo ‥ fluvio [sc. Nili ] inveniuntur lapides preciosi multi et de ~o aloes quod de paradiso venit et est medicinale pro pluribus
~um aloes j li. xx d.
~um aloes, ~um amarum idem
~um aloes i. ~um amarum
~um crucis, i. viscus quercinus
lignum, (9) ī, n. , bois : Cato Agr. 130 ; Cic. Verr. 2, 1, 69 ; Hor. O. 1, 9, 5 ; in silvam ligna ferre [prov.] Hor. S. 1, 10, 34, porter de lʼeau à la rivière || bois [de construction] : Juv. 11, 118 || planche, tablette : Juv. 13, 137 || partie dure et ligneuse des fruits ; coquille, noyau, pépin : Plin. 15, 111 ; Plin. 15, 10 ; 13, 40 || [poét.] arbre : Virg. En. 12, 767 ; Hor. S. 1, 8, 1 ; O. 2, 13, 11 || bâton : Vulg. Marc. 14, 43.
- 1. hout (als materiaal); stuk hout, blok; ➤ calcei ex -o facti; fascis -orum; ignem ex -is viridibus fieri iubere; exstruere focum -is; — sprw.: -a in silvam ferre water naar de zee dragen;
- 2. (poët.; postklass.) (meton.) houten voorwerp, o.a.: (a) schacht v.e. speer of pijl; (b) = paard v. Troje; ➤ inclusi -o Achivi; (c) schrijftafel; (d) (Ov.) houten beeld (v.e. koe); (e) houten pop;
- 3. (poët.; Laatl.) boom;
- 4. (Ov.) entloot;
- 5. (Plin. Mai.) pit v.e. vrucht.
Acta Martyrum Scillitanorum :....... tunc agmina raptim Fustibus innumeris, eliso corpore Pauli, Conveniunt, ubi carcer erat, quem sedibus imis Includunt, comitante Syla, vestigia quorum Ligno mersa cavo vinclis tenuere beatis.
Detrudantur in carcerem, ponantur in Ligno in diem crastinum.Paulinus lib. 5. de Vita S. Martini :
Vita S. Blasii :Ast alii sursum porrecti robora Ligni Triste ministerium furioso corde parabant, Ut caro distentis propere male pendula membris Tortori laceros crucianda exponeret artus.
Jussit eum in Ligno suspendi et cum ferreis pectinibus carnes ejus carminari.Hist. S. Apollinaris Martyr. :
Apollinarem vero cum gravissimo pondere ferri jussit in carcerem horrificum claudi, et in Ligno extendi, et nihil ei ministrari, ut deficeret.Sed his locis videtur pro Equuleo sumi. Ordericus Vitalis lib. 2 :
In interiorem carcerem missi sunt, eorumque pedes in Ligno constricti sunt.
Ὁ δὲ τῷ ξύλῳ τὸν πόδα ἐκπιεζομενος, καὶ τοῖς κλοιοῖς τὸν τράχηλον κατακαμπτόμενος, etc.
in Lignodetineri, et in
cippo, idem sonant. Gobelinus Persona in Cosmodromio ætate 6. cap. 69 :
Quendam laicum debitorem suum ab emunitate Monasterii SS. Petri et Pauli Paderborn. vi abstraxit, et eum ad domum suam ductum in Lignum detrusit, etc.Adde cap. 82.
Unum ex eis(militibus) qui erat consanguineus meus, pependit in Ligno et occisit morte crudeli quasi cleptem.
Volumen perpendiculorum Ratherii Veronensis, vel visus cujusdam appensi cum aliis multis in Ligno Latronis.
Quia aliquoties conspicimus cum cadaver humo immissum fuerit, et Lignum superpositum cunctis adstantibus, ut requiratur dominus cadaveris, et primus terram superjiciat.Ex quibus eruitur Bajoarios cadavera non in
locellis, sed nuda aut linteis involuta humo condidisse, ac postea lignum, id est, asseres superposuisse, antequam terra superinjiceretur.
Sylva adjacens villæ ex regia munificentia libera possessio est B. Amandi, quercus, malus, fagus, nespilus et Lignum quod vocatur Paschale, tali lege sub Abbatis potestate consistunt, ut neque ministeriali neque alicui liceat illa excedere.
Inhibentes novellacionem, secacionem et omnem usufructum... annuentes eosdem Ligna tantum Ignacea cum moderamine secare.
LegnoItalis, et apud Joan. Villaneum lib. 7. cap. 69. 91. 93. lib. 9. cap. 61. et in Alfonsinis part. 2. tit. 25. leg. 7.
Lenys, apud Raimundum Montanerium in Chron. Regum Aragon. cap. 131. et in Hist. Expugnat. Minoricæ f. 83. Cambro-Britannis
Llon. Philippus Eystetensis in Vita S. Willibaldi cap. 36 :
Quidam volentes visitare limina B. Willibaldi, se conduxerunt in quodam Ligno, quod dicitur Lloze.Germanis
Flossest ratis. Walafridus Strabo in Vita S. Galli cap. 17 :
Illi navicula conscensa, totis nisibus ire festinantes, Ligno natatili profundi terram sulcante, nocte proxima pervenerunt ad Ducem.Epistola Fr. Paschalis Minoritæ apud Waddingum ann. 1342. 10 :
ascendentes unum Lignum, per Mare nigrum, profecti sumus usque ad Chazariam.
Lignum cum quo navigabat, in Chronico Siciliæ tom. 3. Anecd. Marten. col. 29.
Ligna navigabilia, ibidem col.
Ligna navalia armata, in Bulla Clementis VI. PP. ann. 1345. tom. 2. Hist. Dalphin. pag. 526.
Brunetfol. 42. et 48. Statuta Massil. lib. 4. cap. 1. 6. 7. 16. et alibi passim ; Historiam Dalphin. tom. 2. pag. 278. etc.
Lin, nostris, olim. Vetus Comput. Theobaldi
de Chepoyann. 1310. in Camera Comp. :
Quand Roqueford fu pris, Messire de Chepoy retint 2. galies et 1. Lin, quant les autres s'en allerent à Venise, pour ce que cil de Salonique armoient 5. Lins pour nous destourner les vivres.Thomas Walsinghamus pag. 318 :
Duæ grandes galeiæ, et aliud genus ratis quod vocatur Line, et una bargia, et 7. balingariæ periclitatæ sunt ante villam de Collesa.
Quod vulgariter dicitur liberis datam bonorum possessionem contra Lignum esse, etc.Vide Cujacium lib. 11. Observ. cap. 14.
Lignum dominivel
Dominicum, pro Crux. Stat. pro lanif. et pannif. ann. 1217. ex Reg. A. Cam. Comput. Paris. fol. 197. v° :
In Narbona vero... in parte dextra ejusdem primi capitis panni tenetur Lignum, id est, Crux duplex, in medio unius flos lilii.Instr. ann. 1059. inter Probat. tom. 2. Hist. Occit. col. 234 :
Cœnobium Loci electi, ubi mirificum habetur Lignum Dominicum, etc.Inventar. ann. 1218. inter Probat. tom. 1. Hist. Nem. pag. 66. col. 1 :
Lignum Domini rotundum cum pede, et alia duo Ligna cum pedibus.Charta ann. 1242. inter Instr. tom. 6. Gall. Christ. col. 488 :
Unum calicem parvum argenti, et unum Lignum Domini, etc.
Thes. eccl. Claromont. an. 980. p. 39. in mus. arch. dép.Lignum Domini II.
līgnum ī, n
- 1 LEG-, gathered wood, firewood(only in plur.): ligna circumdare, ignem subicere: ignem ex lignis viridibus fieri iussit: ligna super foco reponens, H.—Prov.. In silvam ligna ferre, i. e. carry coals to Newcastle, H.—Timber, wood: hos lignum stabat ad usūs, i. e. to make tables, Iu.—A piece of wood, something made of wood: fisso ligno, spearshaft, V.: leges incidere ligno, a wooden table, H.: mobile, a puppet, H.: supervacuum, writing-tablet, Iu.: dolato Confisus ligno, plank, Iu.—A tree: nautis venerabile, V.: triste, H.
-
…adhuc trepidare novo sub cortice pectus conplexusque suis ramos, ut membra, lacertis oscula dat ligno refugit tamen oscula lignum. Cui deus at quoniam coniunx mea non potes esse, arbor eris certe dixit mea. Semper habebunt te…
Ovid, Metamorphoses
-
…in stipite dextra sentit adhuc trepidare novo sub cortice pectus conplexusque suis ramos, ut membra, lacertis oscula dat ligno refugit tamen oscula lignum. Cui deus at quoniam coniunx mea non potes esse, arbor eris certe dixit mea…
Ovid, Metamorphoses
-
…traicit crebrasque in ripis custodias disponit. Tandem omnibus rebus obsessi quartum iam diem sine pabulo retentis iumentis, aquae lignorum frumenti inopia, colloquium petunt et id, si fieri possit, semoto a militibus loco. ubi id a…
Julius Caesar, Civil War
-
…integebantur, atque hac agger inter manus proferebatur. antecedebat testudo pedum lx aequandi loci causa facta item ex fortissimis lignis, convoluta omnibus rebus, quibus ignis iactus et lapides defendi possent. sed magnitudo operum, altitudo muri atque…
Julius Caesar, Civil War
-
…cadaver eiecisti domo, tu in publicum abiecisti, tu spoliatum imaginibus, exsequiis, pompa, laudatione, infelicissimis lignis semiustilatum nocturnis canibus dilaniandum reliquisti. qua re, etsi nefarie fecisti, tamen, quoniam in meo inimico crudelitatem…
Cicero, pro Milone
-
…enim pedum xii cuspidibus praefixi atque hi maximis balistis missi per quattuor ordines cratium in terram defigebantur. itaque pedalibus lignis coniunctis inter se porticus integebantur, atque hac agger inter manus proferebatur. antecedebat testudo pedum lx aequandi loci causa…
Julius Caesar, Civil War
-
…. erat res in magna difficultate, summisque angustiis rerum necessariarum premebantur, adeo ut cogerentur sicuti reliquum commeatum ita ligna atque aquam Corcyra navibus onerariis supportare, atque etiam uno tempore accidit, ut difficilioribus usi tempestatibus ex pellibus ,…
Julius Caesar, Civil War
-
…loqueretur, omnes ad eam domum in qua iste deversabatur profecti sunt ; caedere ianuam saxis, instare ferro, ligna et sarmenta circumdare ignemque subicere coeperunt. tunc cives Romani, qui Lampsaci negotiabantur, concurrunt ; orant Lampsacenos ut…
Cicero, in Verrem
-
…animadvertit improbum, sed non inauditum. genus animadversionis videte quaeretis ex quo genere hominem istum iudicetis. ignem ex lignis viridibus atque umidis in loco angusto fieri iussit ibi hominem ingenuum, domi nobilem, populi Romani socium atque amicum…
Cicero, in Verrem
-
…neque in quemquam. scito non modo nos foenum aut quod e lege Iulia dari solet non accipere sed ne ligna quidem, nec praeter quattuor lectos et tectum quemquam accipere quicquam, multis locis ne tectum quidem et in tabernaculo…
Cicero, Epistulae ad Atticum