lucerna
lucerna, a lamp, oil-lamp
- I Lit.: lucerna dicta a luce, aut quod id vocant Graeci λύχνον, Varr. L. L. 5, § 119 Müll.: lucernam forte oblitus fueram extinguere, Plaut. Most. 2, 2, 56 (486): in sole lucernam adhibere nihil interest, Cic. Fin. 4, 12, 29: lucerna me deserit, my light goes out, id. Att. 7, 7, 7: vino et lucernis Medus acinaces Immane quantum discrepat, i.e. evening entertainments, Hor. C. 1, 27, 5: accedit numerus lucernis, the lights begin to seem double, id. S. 2, 1, 25; cf.: cum geminis exsurgit mensa lucernis, Juv. 6, 305: pereundum est ante lucernas, before candle-light, id. 10, 339: lucernam accendere, Phaedr. 3, 19, 4: turpis fumo lucernae, Juv. 6, 131: lucerna ardens exstinguitur, Plin. 31, 3, 28, § 49: fungi lucernarum, id. 28, 11, 46, § 163: pinguem nebulam vomuere lucernae, Pers. 5, 181: lucerna splendens super candelabrum, Vulg. Sir. 26, 22.—
- II Transf.
- A Nocturnal labor, lucubration (poet.): haec ego non credam Venusina digna Lucerna? Juv. 1, 51.—
- B A guide, instructor: quia mandatum lucerna est, Vulg. Prov. 6, 23; ib. 2 Sam. 22, 29: lucerna pedibus meis verbum tuum, id. Psa. 118, 105.—
- C A phosphorescent fish, Plin. 9, 27, 43, § 82.
lux clarissimae ~ae
aerata ‥ lucerna
lanterna, 213: lichinus
ut ~am, quae inibi accensa erat, extinguerent
~am continuam, quam ‥ ante magnum altare semper ardere dignum duximus
altare non est dedicatum, ~a deficit, baptisterium inhonestum
pro reparacione ~e pendentis ad hostium camere domini prioris
tertia virgineis fulgescit vita lucernis
sapientes quinque puellae, / aeterna in manibus portantes luce lucernas
~a,blæcern
lampas vel ~a vel laterna,leohtfæt
luminare, lumen, ~a
~a,launterne
~am prophetici sermonis
nullis tribulationum tenebris ‥ potest ~a devotionis ejus extingui
Christi ~a
quid? loquar an sileam? verbi da, Christe, lucernam
summum bonum, quod ~a veritatis quesitum et inventum est
nec ulla ~a historie previa semitam dirigo
ipsa [sancta scriptura ] est lumen et ~a ad quam debemus ‥ aspicere [cf. ]Psalm. cxviii 105
luculentam ‥ multaque lucubratione plurimum elaboratam sapientie ~am ‥ palam exponunt
ut omnis actio bona fiat ~a fulgoris
anime ‥ lucerna
quatenus fecunda sensuum obscuritas multiplicem nobis ~am accendat
David regis eloquium, / cujus lucet sic testimonium / quod accendit lucernas mentium
florebant Anselmus Beccensis ‥ aliique plures in templo Dei lucentes ~e
quod beatus martyr ‥ ~a fuerit ardens et lucens [cf. ]Joh. v 35
tu ‥ / ‥ abbatum rutilans, Henrice, lucerna
gaude, Thoma, ducum decus, lucerna Lancastrie
primam ~arum tuarum [i. e. fratrem tuum ] ‥ mortis ‥ flatus extinxit
omnium virtutum moralium atque theologicarum speculum et ~a [civitas Parisiensis ]
[Deus ] sapientie vestre ~am in eminenti constituit candelabro
dum quasi ~e super candelabrum lucerent
ut facti essetis ~a doctrine supra candelabrum Dunelmensis ecclesie
~a regiminis ‥ mei avunculi ‥ que ‥ sub modio occultacionis delituit
bratea ‥ auri ‥, / quamvis gemmarum constent ornata lucernis ‥
restaurata suis micuerunt ora lucernis
per ~am de celo super reliquias emissam
- 1. (olie)lamp, fakkel;
- 2. plur. (meton.) (a) (Hor.) nachtelijk drinkgelag; ➤ vino et -is; (b) (Juv.) nachtelijk werk.
Genus cocullæ, in Glossis Isidori ; sed legendum
Lacerna.
Est consuetudo in Lucernis positis in pariete proprio vel communi illius qui lucem accipit per ipsas Lucernas, si ipsæ Lucernæ extiterint per 30. annos in pace et continue, ipsæ Lucernæ non possint claudi a parte adversa.Adde caput sequens. Alibi :
In pariete proprio vel communi nemo debet facere fenestram vel Lucernam.
Campanella deferenda ad infirmos, et ad elevationem Corporis Christi : Lucerna boeta, campanellæ ad mortuos, etc.Ubi
Lucerna boeta, ea est, ni fallor, quæ in majori pyxide, forte vitrea, quam
boetamnostri dicunt accensa includitur, ne, dum in plateis effertur, extinguatur.
de Yepeztom. 4 :
Vasa autem altaris calicem argenteum cum patena, et coronam, signum, crucem, et Lucernam æream.Occurrit ibi pluries, et in aliquot aliis tabulis Hispanicis apud eumdem Scriptorem. Alia Rudesindi Episcopi Dumiensis æræ 930. ibid. tom. 4 :
Ministeria Ecclesiæ... coronas argenteas tres, ex quibus unam gemmis et auro comptam : Lucerna, id est, Turibulorum ex auro, cum sua offerturia, capsas argenteas, etc.Vide Absconsa.
de Yepezin Chron. Ord. S. Benedicti tom. 5 :
In primis sit a Domino maledictus, et... arreptus a diabolo currat, et a fronte Lucernis careat, Gisei lepra sit percussus, etc.Occurrit crebro hæc formula in Chartis Hispanicis.
- LVC-, a lamp, oil-lamp: lucerna me deserit, goes out: Vino et lucernis, i. e. evening entertainments, H.: Accessit numerus lucernis, the lights are seen double, H.: ante lucernas, before candle-light, Iu.: lucernam accendere, Ph.: Haec ego non credam Venusinā digna lucerna?lucubration, Iu.
-
…est mihi praeterea praecipua causa manendi. de qua utinam aliquando tecum loquar ego xiii Kalend ., cum eadem lucerna hanc epistulam scripsissem qua inflammaram tuam, Formiis ad Pompeium, si de pace agetur, profecturus, si de…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…, recte secusne, postea ; sed potestne rerum maior esse dissensio Ut enim obscuratur et offunditur luce solis lumen lucernae, et ut interit in magnitudine maris Aegaei stilla mellis, et ut in divitiis Croesi teruncii accessio et gradus…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…esse, confidere suis testibus et inportata insistere ; itaque Timagoras Epicureus negat sibi umquam cum oculum torsisset duas ex lucerna flammulas esse visas ; opinionis enim esse mendacium non oculorum quasi quaeratur quid sit, non quid videatur. Sic…
M. Tullius Cicero, Lucullus
-
…ut nihil interesse nostra fateamur, sint illa necne sint, ut in sole, quod a te dicebatur, lucernam adhibere nihil interest aut teruncium adicere Croesi pecuniae. quibus autem in rebus tanta obscuratio non fit, fieri tamen…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…falsa pro veris. nam et navigantibus moveri videntur ea quae stant, et quodam obtutu oculorum duo pro uno lucernae lumina. quid dicam, insanis, quid ebriis, quam multa falsa videantur quodsi eius modi visis credendum non…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…Cinna fuerit nec moderatiorem quam Sulla in pecuniis locupletum. ἐμπολιτεύομαί σοι iam dudum et facerem diutius, nisi me lucerna desereret. ad summam dic, M. Tulli. adsentior Cn. Pompeio, id est T. Pomponio…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…ut ea quae stant, si moveri videantur, terrae motum significare dicas aut repentinam aliquam fugam ; gemino autem lucernae lumine declarari dissensionem ac seditionem moveri Iam ex insanorum aut ebriorum visis innumerabilia coniectura trahi possunt, quae futura videantur…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…auferam autem regnum de manu filii eius et dabo tibi decem tribus filio autem eius dabo tribum unam ut remaneat lucerna David servo meo cunctis diebus coram me in Hierusalem civitatem quam elegi ut esset nomen meum ibi te autem adsumam…
Vulgate, Latin Vulgate
-
…cum polenta sumptum torminibus ; eodem tactis postibus ubicumque magorum infestari artes, non elici deos nec conloqui, sive lucernis sive p e lvi sive aqua sive pila sive quo alio genere temptetur ; carnes si edantur, contra rabidi…
Pliny the Elder, Natural History
-
…tamen defigendae sunt in inguinibus. Si diutius aut iacet aut alioqui iacere consueuit, admouere oportet naribus extinctum ex lucerna li n amentum, uel aliud ex is, quae foedioris odoris esse rettuli, quod mulierem excitet. Idemque…
Celsus, De Medicina
LUCERNA(λύχνος), an oil lamp. The Greeks and Romans originally used candles; but in later times candles were chiefly confined to the houses of the lower classes. [CANDELA] A great number of ancient lamps has come down to us; the greater part of which are made of terra-cotta (τροχήλατοι, Aristoph. Eccl. 1), but also a considerable number of bronze. Most of the lamps are of an oval form, and flat upon the top, on which there are frequently figures in relief. (See the woodcuts, Vol. I. pp. 211, 619.) In the lamps there are one or more round holes according to the number of wicks (ellychnia) burnt in it; and as these holes were called from an obvious analogy, μυκτῆρες or μύξαι, literally nostrils or nozzles, the lamp was also called Monomyxos, Dimyxos or bilychnis, Trimyxos, or Polymyxos, according as it contained one, two, three, or a greater number of nozzles or holes for the wicks; and there is besides the central hole for pouring in the oil, usually covered with a lid. The following example of a dimyxos lucerna, upon which there is a winged boy with a goose, is taken from the Museo Borbonico, vol. iv. pl. 14.
For the polymyxos cf. Mart. 14.41: Illustrem cum tota meis convivia flammis,Totque geram myxas, una lucerna vocor; and see the woodcut Vol. 1. p. 331.
The next woodcut, taken from the same work (vol. i. pl. 10), represents one of the most beautiful bronze lamps which has yet been found. Upon it is the figure of a standing Silenus.
The lamps sometimes hung in chains from the ceiling of the room (Verg. A. 1.726; Petron. 30; Stat. Theb. 1.521), but generally stood upon a stand. [CANDELABRUM] Sometimes a figure holds the lamp, as in the annexed woodcut (Museo
Borbon. vol. vii. pl. 15), which also exhibits the needle or instrument which served to trim the wick, and is attached to the figure by means of a chain. (Comp. Verg. Moret. 11, Et producit acu stupas humore carentes.)
We read of lucernae cubiculares, balneares, tricliniares, sepulcrales, &c.; but these names were only given to the lamps on account of the purposes to which they were applied, and not on account of a difference in shape. The lucernae cubiculares were burnt in bed-chambers all night. (Mart. 14.39, 10.38-Z2.)
Perfumed oil was sometimes burnt in the lamps (Petron. 70; Mart. 10.38, 9). The sepulchral lamps were not merely placed and left, but were lighted as a pious duty. So in the following condition of freedom: Saccus servus meus et Eutychia ancilla mea sub hac conditione liberi sunto, ut monumento meo alternis mensibus lucernam accendant et solemnia mortis peragant (Dig. 40, 4, 44).
(Passeri, Lucernae fictiles; Birch, Ancient Pottery, 2.277; Marquardt, Privatleben, 645; Becker-Göll, Charikles, 3.86; Gallus, 2.390.)
[W.S] [G.E.M]