mathematicus
mathematicus, a mathematician
- I Adj.: mathematica nota, Vitr. 1, 1: artes, Plin. 30, 1, 1, § 2: cogitatio, Macr. Somn. Scip. 2, 2: disciplinae, i. e. geometry, arithmetic, astronomy, music, geography, optics, Gell. 1, 9, 6.—
- II Subst.
- A Măthēmătĭcus, i, m.
- 1 A mathematician, Cic. de Or. 1, 3, 10; id. Ac. 2, 36, 116; id. Tusc. 1, 2, 5; Sen. Ep. 88, 26.—
- 2 An astrologer (post-Aug.): mathematici, genus hominum potentibus infidum, sperantibus fallax, quod in civitate nostra et vetabitur semper et retinebitur, Tac. H. 1, 22: nota mathematicis genesis tua, Juv. 14, 248; Tert. Apol. 43: qui de salute principis ... mathematicos consulit, cum eo qui responderit, capite punitur, Paul. Sent. 5, 21, 3.—
- B Măthēmătĭca, ae, f.
- 1 Mathematics, Sen. Ep. 88, 23; v. l. măthēmătĭcē ( = μαθηματική, sc. τέχνη).—
- 2 Astrology: addictus mathematicae, persuasionisque plenus, cuncta fato agi, Suet. Tib. 69.
ponam ‥ tertio quod ex ~a quondam audita meminisse potui disciplina
si ‥ incorporeorum speculationes quis respiciat, veluti ~a theoremata et theologiam ‥ in quibus maxime operatur intelligentia
scimus Virgilium arte ~a muscam erexisse eneam
ardens lucerna ad caput ejus inventa est, arte ~a composita, ita ut nullius flatus violentia, nullius liquoris aspersione, valeret extingui
numerum ‥ ~um dicimus istum eumdem [sc. numerum accidentalem ], solum alio modo consideratum
que ‥ sit differentia rei naturalis ad ~am ‥ satis patet ex supradictis
differencia est inter tactum naturalem et tactum ~um. tactus naturalis est cum passione, quia quidquid tangitur, patitur ‥ tactus ‥ ~us non est nisi juxtapositio corporum, quorum ultima sunt simul sicut corpora celestia
nunc, autem, si latera celi tangerent se tactu ~o, impossibile est quod fiat medium positivum inter illa latera sine motu locali omnium parcium
tactus et modus attribuuntur corporibus ~is
corpus ~um
philosophus quoque qui rationalem exercet, qui etiam tam phisici, quam ~i cliens est
quod considerat ~us involutum est in eo quod considerat physicus et non e converso
mathesis ‥ est sciencia de quantitate, unde ~us, professor illius sciencie
quae [gentilitas ] vitam veritatis expertem fato, fortunae, et genesi gubernari juxta ~orum [gl.: ] constellationem arbitraturtungelwitegene vel steorgleawe
~i sunt, licet appellatio generaliter omnia complectatur, qui a positione stellarum situque firmamenti et planetarum motu que sint ventura coniciunt
scit ~os Tracie sola carminum violencia quibus affuerint occidere
aruspices sc. ariolos sive ~os quoscumque conducendi gracia
sequens autem ~a est, imitaturque naturam
theologia, ~a, phisica, que in scientia ultra ceteras artes precellunt
quedam ‥ considerat res que sunt mobiles et materiales, non tamen ut tales, sed abstrahendo eas a motu et a materia, et ista est ~a
~a quadruvii sui rotis vehitur
~a, secunda syllaba brevi et aspirata, doctrinalis interpretatur. est ‥ prima ‥ speculationis pars, sub se quadrivium ‥ continens
qui ‥ artes magicas et varias species ~e reprobate exercent
secunda ‥ syllaba producta et sine h, matematica [w. play on μαντική, ματαιότης, ματεύω ], vanitas interpretatur, huic species assignantur aruspicina, horoscopica, et scientia per aves divinandi, i. augurium
hoc autem non convenit ~is
non ‥ tangunt se ~a
sed in ~is efficacissime convalescit
tres principes questiones proponat, unam in ~is, alteram in dialecticis, tertiam in philosophicis
ad determinatas eorum magnitudines et figuras ‥ et sic in matematicis, sc. in abstralogia
- 1. wiskundige;
- 2. (postklass.) astroloog.
- , μαθηματικός, a mathematician, C.—An astrologer, Iu.
-
…si possit, plane et aperte loqui, nec de re obscura, ut physici, aut artificiosa, ut mathematici, sed de illustri et facili et iam in vulgus pervagata loquitur. Quamquam non negatis nos intellegere quid sit…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…accedere. ab his oratores, ab his imperatores ac rerum publicarum principes extiterunt. ut ad minora veniam, mathematici, poe tae, musici, medici denique ex hac tamquam omnium artificum officina profecti sunt. Atque ego Scis…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…, sed etiam multo plura Aristotelem Theophrastumque de istis rebus, quam omnis dicendi magistros scripsisse ostenderent. Missos facio mathematicos, grammaticos, musicos, quorum artibus vestra ista dicendi vis ne minima quidem societate coniungitur. Quam ob rem…
Cicero, de Oratore
-
…dicturos, nec eorum, quae in geometria describuntur, quae vera, quae falsa sint ; sunt enim ea mathematicorum, non hariolorum. De illis vero rebus, quae in philosophia versantur, num quid est, quod quisquam…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…, si nihil percipimus sic enim quaerebas. quid meminisse visa nisi conprensa non possumus quid Polyaenus, qui magnus mathematicus fuisse dicitur, is postea quam Epicuro adsentiens totam geometriam falsam esse credidit, num illa etiam quae sciebat oblitus…
M. Tullius Cicero, Lucullus
-
…lunae iuncta videantur, oculorum fallacissimo sensu iudicant ea, quae ratione atque animo videre debebant. docet enim ratio mathematicorum, quam istis notam esse oportebat, quanta humilitate luna feratur terram paene contingens, quantum absit a proxima Mercuri…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…modo cum Musis, id est cum humanitate et cum doctrina, habeat aliquod commercium, qui se non hunc mathematicum malit quam illum tyrannum si vitae modum actionemque quaerimus, alterius mens rationibus agitandis exquirendisque alebatur cum oblectatione sollertiae ,…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…, de ea posse dicere, dicendum erit ei, quanta sit solis magnitudo, quae forma terrae ; de mathematicis, de musicis rebus non poterit quin dicat hoc onere suscepto recusare ; denique ei, qui profitetur esse suum…
Cicero, de Oratore
-
…, cum de rerum initiis omnique mundo locuti essent, ut multa non modo probabili argumentatione, sed etiam necessaria mathematicorum ratione concluderent, maximam materiam ex rebus per se investigatis ad rerum occultarum cognitionem attulerunt. persecutus est Aristoteles animantium…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…omnes, nec qui nesciebat satis excultus doctrina putabatur. in summo apud illos honore geometria fuit, itaque nihil mathematicis inlustrius ; at nos metiendi ratiocinandique utilitate huius artis terminavimus modum. At contra oratorem celeriter complexi sumus, nec…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes