matrix
mātrix, īcis, f. [mater], a mother in respect to propagation (in lit. signif. not used of women).
- I Lit., a breeding-animal: of breeding-cows, Varr. R. R. 2, 5, 12; of breeding-ewes, Col. 7, 3, 12; of laying-hens, id. 8, 2, 6; 8, 5, 11.—
- B Transf.
- 1 Of plants, the parent-stem, Suet. Aug. 94.—
- 2 The womb, matrix (late Lat.): matricis dolor, Veg. Vet. 2, 17, 5; Sen. Contr. 2, 13, 6.—
- 3 A public register, list, roll: in matricibus beneficiariorum, Tert. Fug. in Persec. 12.—
- II Trop., a source, origin, cause (cf. mater, II.; eccl. Lat.): Eva matrix generis feminini, the progenitress, Tert. Virg. Vel. 5: primordialis lex data Adae, quasi matrix omnium praeceptorum Dei, id. adv. Jud. 2; id. adv. Haer. 21: matrix et origo cunctorum, id. adv. Valent. 7.—As an appellation of Venus, Inscr. Orell., 1373.
mātrīx, trīcis, f. (mater), die Mutter, zur Zucht od. Fortpflanzung, I) eig. u. übtr.: 1) eig., das Muttertier, Zuchttier, zB. Zuchtkuh, Varro: Mutterschaf, Colum.: so auch vom Geflügel, Colum. – 2) übtr.: a) vom Menschen, die Erzeugerin, Stammutter, Eva m. generis feminini, Tert de virg. vel. 5: als Beiname der Venus, Corp. inscr. Lat. 10, 3692: matrix publica, Corp. inscr. Lat. 8, 6948. – b) der Stamm, aus dem Zweige kommen, Suet. Aug. 94, 11. – c) die Mutter = Gebärmutter, der Mutterleib, Sen. contr. 2, 5 (13), 6. Veget. mul. 2, 17, 5. – d) das (öffentl.) Verzeichnis, die Matrikel, Tert. fug. in persec. 12. – II) bildl. die Mutter = die Quelle, Ursache, omnium praeceptorum, Tert.: m. et origo cunctorum, Tert.
in Kisebi, ex dono mattricis Radelli
pro transgrescione decimarum matrice ecclesie
~ici ecclesie decimas omnimodas persolvere
Rotomagensem ‥ ~icem basilicam
in ~ice ecclesia nostra Sarum(
de ecclesia ‥ Christi, que metropolis necnon ~ix tocius Anglie ordinatur
unius ecclesie cathedralis officiarii ‥ precipiunt ‥ ut [confitentes ] solvant ‥ ~ici ecclesie aliquid de bonis suis
archiepiscopus confirmavit capelle ‥ omnes possessiones ‥ salvo jure ~icis ecclesie de B.
bene perpendimus ecclesiam [de Oreford ] ‥ esse capellam pertinentem ad ~icem ecclesiam de Suburn’ que est episcopi Elien
ad ecclesiam de B., ~icem ecclesiam, que habet corpora et sepulturam
fuit capella illa ecclesia habens quicquid ~ix ecclesia habere debuit
~ix ecclesia duarum villarum ‥ quia habet sepulturam duarum villarum, et baptisterium
capella de Collyn eodem anno ‥ ita quod nullum prejudicium generetur ~ici ecclesie de Fethyressach
in venerabilissima ~ice nostra universitate Oxoniensi victualium regnat omnium caritudo
et recepit totidem bonas ~ices oves
pro liij ovibus ~icis
de l ovibus ~icibus
matrices: ‥ de ciiijxx j ~icibus de remanenti
item ij bidentes ~ices de Metingham, precium xv d.
necat vj porcos et ij ~ices ad lardarium et j porcellum fresclyng’
quod ‥ faciat habere Rogero de C. xx ~ices braemias de dono regis
quod ‥ faciant habere N. de S. M. duas ~ices bremias
Johannes, sacer materna nondum editus ~ice profeta
hec ~ix, -cis, i. locus vel pellicula in qua infans involvitur in ventre
~ix est cista seminis susceptrix ad modum achanne facta. ‥ est autem notandum quod ~ix villosa est intus ut melius semen retineat
matricis vitium levat artemisia, confert / ictericis si sit associata mero
ex frigiditate cognoscitur quam mulier in coitu sentit quasi glaciem in ~ice
inter sperma masculinum et femininum atque ‥ infantem qui ex his in ~ice generatur
cum proli sue genitrix obviaret tripudians ~icemque thalamum senescenti jam soboli denuo demonstraret
herba ~icis stipitem habet quadratum rubeum
quod omnes fluviorum ac rivorum decursus per occultas terrae venas ad ~icem abyssum redeant
[] ~icis aque of the head water
usque ad ~icem siketam marisci
incipiendo ad ~icem pullum de B. ascendendo versus orientem usque in S.
usque ad ~icem siketam karri
retraxerunt ~icem aquam
~ices omnium rerum in genere sunt elementa
de una ~ice et antiqua coopertura lecti
mātrīx, (16) īcis, f. (mater), ¶ 1 reproductrice, femelle : Varro R. 2, 5, 12 ; Col. Rust. 7, 3, 12 || sein, matrice : Veg. Mul. 1, 45, 5 ; Sen. Rhet. Contr. 2, 13, 6 || mère souche [en parl. dʼarbres] : Suet. Aug. 94 ¶ 2 [fig.] souche, matrice, registre : Tert. Fug. 13 || source, origine, cause : Tert. Marc. 2, 16 ; Res. 6.
- 1. moederdier, zoogdier, moer;
- 2. stam waaruit twijgen komen;
- 3. (postklass.) baarmoeder;
- 4. (eccl.) (metaf.) stam, oorsprong.
Oratrix.
Matrixpro
Matricula. Vide Glossar. med. Græcit. in
Vaccæ Matrices, in Fleta lib. 2. cap. 76. § 10.
Oves, Bidentes Matrices, cap. 79. § 4. 8. 12. cap. 80. § 2.
Qui (reccus) est quædam modica pars dicti fluminis Eraudi, alibi extra principalem Matricem fluminis ejusdem.Vide supra Mater 3.