negotium
negotium, a business, employment, occupation, affair
to manage the business of a free town
in (times of) leisure he thought about business
Cato could hold Sicily without any difficulty
- I Lit.: negoti nunc sum plenus, Plaut. Ps. 1, 3, 146 (375): quamquam negotiumst, si quid vis, non sum occupatus, etc., id. Merc. 2, 2, 17 (288): qui deum nihil habere negotii volunt, Cic. Off. 3, 28, 102: in extremā parte muneris ac negotii tui, id. Q. Fr. 1, 1, 16, § 46: forensia negotia, id. de Or. 2, 6, 23: qui omnibus negotiis interfuit, id. Fam. 1, 6, 1: negotium municipii administrare, id. ib. 13, 11: procurare, id. Verr. 2, 3, 64, § 149: suscipere, id. Cat. 3, 2, 5: mandare alicui, id. Fam. 13, 26, 2: versari in negotio, id. Att. 5, 10, 3: emergere ex negotiis, id. ib. 5, 10, 3; Liv. 3, 4: transigere negotium, Cic. Phil. 2, 9, 21: negotio desistere, Caes. B. G. 1, 45: in magno negotio habere aliquid, to regard a thing as important, of great moment, Suet. Caes. 23: est mihi negotium cum aliquo, I have to do with one: mirabar, quid hic negotii esset tibi, Ter. Ad. 642; Cic. Fam. 8, 8, 9: adparatus, quem flagitabat instans negotium, Amm.20, 10, 1.—Esp. with reference to affairs of state: nostrum otium negotii inopia, non requiescendi studio constitutum est, Cic. Off. 3, 1, 2; cf. Suet. Aug. 32: publicis adfinis fuit an maritumis negotiis? i. e. in farming the revenue or in private commerce, Plaut. Trin. 2, 2, 50 (325).—Of the management of domestic concerns: qui suum negotium gerunt otiosi, Cic. Lael. 23, 86: praeclare suum negotium gessit Roscius, id. Rosc. Com. 12, 34: suum negotium agere, id. Off. 1, 9, 29; cf. id. ib. 1, 34, 125.—So of trade, traffic: aes alienum negotii gerendi studio contractum, Cic. Sull. 20, 58; id. Vat. 5, 12: negotii gerentes, tradesmen, id. Sest. 45, 97: Trebonius ampla et expedita negotia in tuā provinciā habet, id. Fam. 1, 3, 1: Hor. Ep. 1, 6, 33.—Of a lawsuit, Quint. 3, 5, 11; Suet. Calig. 40; id. Rhet. 6; cf. Plaut. Aul. 3, 4, 2 (461).—
- II Transf.
- A Difficulty, pains, trouble, labor: ita et hinc et illinc mi exhibent negotium, give me trouble, Plaut. Most. 3, 1, 38 (569): huic exhibui negotium, id. Men. 5, 9, 13 (1072); id. Poen. 1, 2, 30 (239): viden egestas quid negoti dat homini misero male, id. Trin. 4, 2, 5 (847): satis habeo negotii in sanandis vulneribus, Cic. Att. 5, 17, 6: magnum negotium est navigare atque id mense Quintili, id. ib. 5, 12: negotium facessere alicui, to give one trouble, id. Fam. 3, 10, 1: negotium exhibere alicui, id. Off. 3, 31, 112: facere innocenti, Quint. 5, 12, 13: nihil est negotii libertatem recuperare, Cic. Fam. 12, 2, 1: Cato Siciliam tenere nullo negotio potuit, id. Att. 10, 16, 3; id. Fam. 2, 10, 2: non minori negotio, id. Verr. 2, 5, 68, § 175: quid negotii est haec poëtarum, portenta convincere? id. Tusc. 1, 6, 11: facili negotio, with little trouble (post-class.), Aur. Vict. Caes. 39, 38; cf.: levi negotio, Amm.20, 10, 2 al.: magno negotio, Cels. 7, 5 init.; Auct. B. Alex. 8, 4: plus negotii est, si acutus quoque morbus is factus est, Cels. 4, 6.—
- B Like the Gr. πρᾶγμα, for res, a matter, thing: quid est negoti? Plaut. Most. 2, 2, 27 (457); 3, 2, 54 (743): quid negoti est, quamobrem succenses mihi? id. Capt. 3, 5, 11 (669): ineptum negotium et Graeculum, Cic. Tusc. 1, 35, 86. —So of persons Teucris illa lentum negotium, a slow affair, Cic. Att. 1, 12, 1; cf. id. Q. Fr. 2, 13, 4: elinguem, tardum, inhumanum negotium, id. post Red. in Sen. 6, 14. —As transl. of τὸ πρᾶγμα, euphemism for sensual sins, Vulg. 1 Thess. 4, 6; ib. 2 Cor. 7, 11: a negotio perambulante in tenebris, some indefinable terror, ib. Psa. 90, 6.
II) übtr.: A) eine einzelne Beschäftigung = das Geschäft, der Auftrag, die Aufgabe, 1) im allg.: negotia maritima, überseeische Handelsgeschäfte, Plaut.: negotia privata, domestica, Cic.: negotium familiare, Symm.: negotia servilia, Sall.: negotia, quae ingenio exercentur, Sall.: alci id negotii dare, Cic. (vgl. id mihi da negoti, dafür laß mich nur sorgen, Ter.): dare alci negotium, ut etc., Cic. (vgl. id dare sibi negoti, ut etc., darauf sehen, daß usw., Ter.): dare alci neg., qui (daß er) etc., Cic.: dare alci neg., ne etc., Suet.: dare alci neg. m. folg. bl. Coniunctiv, Nep. Dat. 9, 3. Liv. 3, 4, 9: dare alci neg. m. folg. Infin., Tac. ann. 6, 12: dare alci neg. m. Genet. Gerund., Suet. Tib. 34, 1: alci mandare negotia, Cic.: negotium suscipere, Cic.: alcis negotium agere, Cic.: negotium transigere, Cic.: negotium conficere, Caes., perficere, Liv.: alcis negotia explicare, Cic., explicare et expedire, Cic.: ex hoc negotio emergere, Cic.: negotio desistere, Caes.: procurare alcis negotia od. alcis rationes negotiaque, jmds. Geschäftsträger sein, Cic.: in alienis negotiis detineri, Cic.: aliquo maiore negotio detineri, Cornif. rhet.: nondum in negotio versari, Cic.: negotiis familiaribus impeditus, Cornif. rhet.: aliquo negotio intentus, Sall.: erat in eo litterarum et negotiorum ingens scientia, Aur. Vict. – u. allgem., wie unser Geschäft, Angelegenheit, Sache, neg. alienum, Curt.: neg. ineptum (näml. gratulari), Cic.: aliena negotia agere, Curt. – 2) insbes.: a) das Staatsgeschäft, die Staatsangelegenheit, die Unterhandlung u. dgl., negotia publica, Staatsgeschäfte, Amtsgeschäfte im allg., Cic. u.a., u. öffentliche Pachtgeschäfte, Plaut.: negotia forensia, Cic.: negotia Leptitanorum, Sall.: inter haec negotia, Sall. – b) v. Kampf u. Aufruhr usw. = Gefecht, Unternehmen, facies negotii, der Anblick des Kampfes, Sall.: quod negotium poscebat, Sall.: infecto negotio, unverrichteter Sache, Sall. – transactum negotium, Suet.: in ipso negotio plures affuturos, Suet.; vgl. Bremi Suet. Caes. 80. – c) das Handelsgeschäft, Geldgeschäft, gew. im Plur., habere negotia vetera in Sicilia, Cic.: habere permagna negotia Clazomenis, Hor.: negotii gerentes, Geschäftsleute, negotii bene gerentes, gute Geschäftsleute, Cic. – m. Anspielung, postquam omnis res mea Ianum ad medium fracta est, aliena negotia curo, excussus propriis, Hor. – d) das Rechtsgeschäft, die Rechtssache, der Rechtsfall, Quint., Suet. u. ICt.; vgl. Bremi Suet. Aug. 32. – e) das Hauswesen, die häuslichen-, Privatangelegenheiten, erat Nabdalsae Numida quidam negotiorum curator, Privatsekretär, Sall.: negotium male gerere, schlechte Wirtschaft treiben, Cic.: praeclare suum negotium gerere, Cic. – B) äußere Lage, Umstände, Verhältnisse, atrox, Sall.: ita negotium est, so ist die Lage, so erheischen es die Umstände, so ist es durchaus notwendig, Plaut. (s. Brix u. Lorenz Plaut. mil. 522): suam quisque culpam auctores ad negotia transferunt, Sall. – C) meton., wie χρημα, v. Menschen = ein Stück, Wesen, Teucris illa lentum n., Cic.: Callisthenes quidem vulgare et notum n., Cic.
cum a ~io quiescit actionis vacat liberius luci supernae contemplationis
majori cura stimulavit ~ium, quamquam ante nichil segnitiei admisisset
indubitatum tenens quod simul ire non posset monachi otium et archipresulis ~ium
occupati ~iis, otium studio suppeditare nequivimus
ut unicum sit ejus otium idemque ~ium intendere in faciem Jesu
mox perdenda ‥ fructuosa cellule sue otia, pro quibus succederent dispendiosa palatiorum ~ia
tractaturos de necessariis ecclesiae ~iis
habeant liberam potestatem in omnibus nemoribus meis et forestis capiendi tantum de materia quantum eis placuerint et voluerint ‥ ad quelibet ~ia sua facienda
ille cum quo vobis ~ium geritur
R. exivit cotidie de domo sua et ivit ad carucam suam et ad alia ~ia sua facienda
propter diversa negosia coram ipso, venire non potuit
veniant ‥ ad tractand’ de communibus ~iis
ut presbiteri non sint ~iorum secularium dispositores
si tota mente militans Deo ~iis se secularibus cavet ac refugit implicare
qui enim implicitus est secularibus ~iis, divinis negotiis intendere non potest
secularibus ~iis non vacabant sed solummodo regularibus disciplinis vocantes
hii erant summi in ~io imperatoris
in ~iis domini regis
in literis deferendis ‥ in ~iis comitisse in Devon’ et alibi
in carucis fugandis, dum carucarii fuerunt in diversis ~iis manerii, cxvij opera
in ~iis ecclesie
de iis quos Varro commemorat vel parum ad presens ~ium attinere, vel ea ipsa memorie commendari vix digna estimavi
in presenti autem ~io magister noster hac divisione non utebatur
quam [sc. opinionem Avicenne ] improbare non est presentis ~ii
in isto ~io tua jurisdiccio ‥ a nobis nullum adjutorium reportabit
ut in eo Dei majestas et religionis ~ium violetur
tanti operis ~ium
huic rex injunxerat ~ium
comitibus exponit inimicorum otium, leve vincendi ~ium
ut igitur ab artis initio ~ii initium sumi possit, sit trium premonstrandorum primo prius ultimum
si aliquod ~ium in terra mea emerserit, ‥ predicti homines de W. invenient duodecim servientes et eos tenebunt ad custum suum quamdiu ~ium terre durabit
jusserat hunc raptim complere negotia carnis / omnibus ut fieret parvus sopor, esca sub ictu
mihi accomodaverunt ad meum magnum ~ium
ad usus suos et ~ia sua
ad lumen prefate ecclesie viginti solidos de firma mea de P. et ad idem ~ium decem solidos de firma duorum molendinorum meorum
dedit mihi ‥ ad urgens ~ium meum, x solidos sterlingorum
pro x marcis argenti quas in meo magno ~io et urgenti neccessitate mea michi ‥ dedit
absque tributo fiscalium ~iorum soli Deo serviant
libere et quiete ‥ ab omnibus saecularibus ~iis praeter expeditionem ‥
terra libera ab omnibus saecularibus ~iis
ab omni terrenae servitutis jugo saecularisque ~ii liberum tribus his exceptis
~ium est ipsum factum in quo inter accusatorem et defensorem controversia est
~ium,sace
~iis, i. causis,intingum
in tuitorio appellacionis ~io
duo alii evaserunt ‥ ad prosequendum in tuitorio ~io in curia Eboracensi
quia ad curiam Eboracensem pro ~io appellabatur tuitorio
~ium ‥ i. mercatum
si ‥ ballivi mei ex eis ~ia mea mutuo accipiant ‥ infra quadraginta dies debitum persolvatur(
ne rediret inanis, negociata Damasci magnas opes facit ‥ ~ia in navi posuit
pro cariagio diversorum ~iorum fabrorum
- 1. bezigheid, werk; ➤ in -o esse bezig zijn; quid -i tibi est? wat heb je hier te maken?; satis -i habere in re genoeg te stellen hebben met; nihil -i habere rust hebben; mihi negotium est cum ik heb te maken met;
- 2. opdracht, taak; ➤ -um suscipere; -o praeesse; -o desistere; -um dare opdracht geven; negotia quae ingenio exercentur; infecto -o onverrichter zake;
- 3. onderneming, zaak, sg. vaak coll. (= plur.) zaken; ➤ -um agere, gerere zijn, haar zaken doen of afhandelen; -a bene gerere een goede slag slaan;
- 4. moeilijke zaak, moeite, last; ➤ magnum ~ est (m. inf.) het is erg moeilijk om; nihil -i est (m. inf.) het is geen probleem, het is gemakkelijk om; -um alci facessere, exhibere het iem. moeilijk maken; nullo (sine) negotio zonder veel moeite, gemakkelijk; magno -o met veel moeite;
- 5. toestand, omstandigheden, situatie; ➤ ita ~ est dat eist de situatie; in atroci -o; facies -i aanblik v.d. strijd (Sall.);
- 6. (meestal plur.) staatszaken, staatsdienst [publicum, publica]; ➤ in -o in staatsdienst;
- 7. (sg. en plur.) handelszaak, geldzaak [maritima overzeese handelszaken]; ➤ -i gerentes zakenlieden; -i bene gerentes goede zakenlieden;
- 8. particuliere aangelegenheid; (sg. en plur.) huishouding; ➤ -um bene (male) gerere goed (slecht) een huishouden voeren;
- 9. rechtszaak; ➤ ~ innocenti facere;
- 10. (v. mensen) wezen; ➤ homo sine sensu, inhumanum ~ (Cic.).
事。亊業。貿易。勞苦。煩。— dare ei ut inquirat 托付其訪問。Ei — facessere vel exhibere vel facere 設難與彼。吿狀。Ita — est 須如此辦。Est mihi — cum eo 吾有學于其處。Ineptum sane — sed fortunatum 此事實係不合然係得利者。Plurimum in eo negotio habuit 其辦此事經大難。Mirabar quid hoc esset negotii tibi 時吾深訝此事何利于汝。Nullo negotio 毫無難。Non sine negotio 未免勞。
Suggest a Translation
See an image
Forum acGregorius M. lib. 6. Epist. 36 :negotia feminæ, viri panes ac domos curant.
Lucris tamenCanones Afric. cap. 16 :Negotii vestri congaudeo.
Placuit ut Episcopi, Presbyteri, Diaconi non sint conductores, aut procuratores, neque ullo turpi Negotio et inhonesto victum quærant.Charta Ottonis Imp. ann. 964. pro Ecclesia Patavina, apud Ughellum :
Castella cum turribus et propugnaculis erigere ; Negotia constituere, molendina componere, etc.Ita etiam usurpari in leg. 1. De exercit. act. annotarunt alii. Adde Alypium Antiochen. seu auctorem Descript. orbis cap. 16. cap. 17. § 7. 19. 21. 36. 38. 40. 47. 50. etc. Capit. Caroli M. lib. 1. cap. 131. lib. 5. cap. 210.
Venditor vel commercius quodlibet Negotium habeat vendendi.Synodus Vernensis ann. 755. cap. 26 :
De teloneis vero sic ordinamus, ut nullus de victualio et carris, quæ absque Negotio sunt, teloneum prehendat.Ita in Capitulari Metensi cap. 6. in Concilio seu Capitulari Francofordiensi ann. 794. cap. 5. alias 3. etc.
Negocier. Apuleius lib. 5 :
Magnis pecuniis Negotiantem.Capitulare ann. 803. cap. 2 :
De negotio super omnia præcipiendum, ut nullus audeat in nocte Negotiare in vasa aurea et argentea, mancipia, gemmas,... sed in die coram omnibus et coram testibus unusquisque suum negotium exerceat.Adde Capitul. 2. ann. 805. cap. 7. et lib. 3. Capitul. cap. 6.
Ita ut vos Negociatores, Campsores seu Apothecarii, etc.Brencmannus Dissert. 1. de Republica Amalph. pag. 17.
Negociatoresmercatores interpretatur qui particulatim merces suas distrahunt,
Apothecariosvero eos, qui acervatim seu per aversionem vendunt. De
Campsoribusdictum in
Cambiare.
Guillaume Corault varlet et Négociateur de Marguerite de Montagu,... gouvernant les négoces et besongnes d'icelle Marguerite.Vide Negotitæ.
negotiumseu mercaturam exercet. Ratherii Veron. Synodica ad Presbyteros, tom. 2. Spicil. Acher. pag. 261 :
Sacra vasa et vestimenta sacerdotalia nolite in pignore dare Negociato aut tabernario.
Sicut illi referunt, qui Negotia Thespiaca scriptitarunt.
Ego Ina Rex..... hanc libertatem Monachis, qui in Ecclesia B. Dei genitricis Mariæ et B. Patricii.... hanc privilegii dignitatem super altare pono, ut sine impedimento secularium rerum, et absque tributo fiscalium Negotiorum, liberis mentibus, soli Deo serviant.
Prorupit quidam Monachus ex Monasterio S. Ægidii,Idem sonantet a Negotio sæculari, vel a Principibus sæculi ultro se ingerens, ausus est se facere Abbatem.
a Negotio sæculariet
a Principibus sæculi ; a Negotioigitur
sæcularihic idem est quod Principum sæcularium ac Magnatum auctoritate vel patrocinio.
Négoce, eodem sensu, dixerunt. Feuda Norman. in Reg. S. Justi ex Cam. Comput. Paris. fol. 154. r°. col. 1 :
Robertus de Castello tenet terram suam de rege per sergenteriam, et debet ire cum serviente regis ad capiendum latrones, vel ad capiendum NegotiaLit. ann. 1372. tom. 5. Ordinat. reg. Franc. pag. 516 :(sic lego) defortiata. Willelmus de Pulcro campo tenet terram suam usque ad xxv. acras tali servicio, quod debet adjuvare ad tenendum placita Rothomagi ter in anno, et ad capiendum latrones et Negotia defortiata per submonitionem famuli regis.
L'arcevesque de Tours estant en la court de Romme pour les Négoces de son eglise, etc.
Ne quis supergrediatur, neque circumveniat in Negotio fratrem suum.Græcum habet
Non de hoc verecunde quæramus, quod et Apostolus non nudo, sed velato nomine loquens apud legitime conjugatos studuit appellare dicens, Ne quis circumveniat in Negotio fratrem suum.
A quo terrestri Negotio superatus Hadingus, etc.
- nec+otium, a business, employment, occupation, affair: quid istic tibi negotist?T.: nihil habere negoti: forensia negotia: negotium municipi administrare: in negotio versari: ex negotio emergere: datum negotium est consulibus, ut, etc., L.: negotio desistere, Cs.: mirabar, quid hic negoti esset tibi, what business you have here, T.: negotiis amicorum intentus sua neglegere, interests, S.: nostrum otium negoti inopiā constitutum est, affairs of state: suum, private affairs: aes alienum negoti gerendi studio contractum, in trade: negoti gerentes, tradesmen: Bithyna negotia, H.—Difficulty, pains, trouble, labor: satis habeo negoti in sanandis volneribus: tibi negotium facessere, give trouble: refici magno negotio, Cs.: nullo negotio, i. e. easily: quid negoti est haec poëtarum . . . portenta convincere?—A matter, thing, affair: id quod negotium poscebat, the situation, S.: ineptum: Teucris illa lentum negotium, a slow affair.
-
…. ; Pedium legatum misit. Ipse, cum primum pabuli copia esse inciperet, ad exercitum venit. Dat negotium Senonibus reliquisque Gallis qui finitimi Belgis erant uti ea quae apud eos gerantur cognoscant seque de his rebus certiorem faciant…
Julius Caesar, Gallic War
-
…bella geri vellet sine ullo eius labore et periculo confecturum. Multa a Caesare in eam sententiam dicta sunt quare negotio desistere non posset neque suam neque populi Romani consuetudinem pati ut optime meritos socios desereret, neque se iudicare Galliam…
Julius Caesar, Gallic War
-
…. Sibi autem mirum videri quid in sua Gallia, quam bello vicisset, aut Caesari aut omnino populo Romano negotii esset. His responsis ad Caesarem relatis, iterum ad eum Caesar legatos cum his mandatis mittit quoniam tanto suo…
Julius Caesar, Gallic War
-
…perspecta, nocte ad Nervios pervenerunt atque his demonstrarunt inter singulas legiones impedimentorum magnum numerum intercedere, neque esse quicquam negotii, cum prima legio in castra venisset reliquaeque legiones magnum spatium abessent, hanc sub sarcinis adoriri ; qua pulsa…
Julius Caesar, Gallic War
-
…mixtum et turbulentum ; qui iam pridem premuntur, qui numquam emergunt, qui partim inertia, partim male gerendo negotio, partim etiam sumptibus in vetere aere alieno vacillant, qui vadimoniis, iudiciis, proscriptione bonorum defetigati permulti et…
Cicero, in Catilinam
-
…solum civis, sed cuiusque modi genus hominum, quod modo bello usui foret. Igitur P. Umbreno cuidam negotium dat, uti legatos Allobrogum requirat eosque, si possit, inpellat ad societatem belli, existumans publice privatimque aere…
Sallust, Catilina
-
…Statilio, item Cassio postulant ius iurandum, quod signatum ad civis perferant ; aliter haud facile eos ad tantum negotium inpelli posse. Ceteri nihil suspicantes dant, Cassius semet eo brevi venturum pollicetur ac paulo ante legatos ex urbe…
Sallust, Catilina
-
…, quoniam de utraque siletur. Verum enim vero is demum mihi vivere atque frui anima videtur, qui aliquo negotio intentus praeclari facinoris aut artis bonae famam quaerit. Sed in magna copia rerum aliud alii natura iter ostendit .…
Sallust, Catilina
-
…satis compertum habebat, rem ad senatum refert iam antea vulgi rumoribus exagitatam. Itaque, quod plerumque in atroci negotio solet, senatus decrevit, darent operam consules, ne quid res publica detrimenti caperet. Ea potestas per senatum…
Sallust, Catilina
-
…existumabant, tamen, quia in tali tempore tanta vis hominis magis leniunda quam exagitanda videbatur, plerique Crasso ex negotiis privatis obnoxii, conclamant indicem falsum esse deque ea re postulant uti referatur. Itaque consulente Cicerone frequens senatus decernit…
Sallust, Catilina