Logeion | pompa

pompa , ae, f.: a solemn procession or ceremonial, a funeral procession, 5.53.

pompa, ae, f., = πομπή, a solemn procession, a public procession of any kind (at public festivals, games, triumphs, marriages, funerals, etc.).

I Lit.
- A In gen.: in pompā cum magna vis auri argentique ferretur, Cic. Tusc. 5, 32, 91: per Dionysia pompam ducere, Plaut. Cist. 1, 1, 92 (92): sollemnes ordine pompas Exequi, Verg. A. 5, 53: sollemnes ducere pompas Ad delubra juvat, id. G. 3, 22: Pontico triumpho inter pompae fercula trium verborum protulit titulum: veni, vidi, vici, Suet. Caes. 37; so, pompa Indica, i. e. the triumphal procession of Bacchus, Mart. 8, 78, 2: cadaver Clodii spoliatum exsequiis, pompā, Cic. Mil. 13, 39; so of a funeral procession, Nep. Att. 22, 4; cf.: pompam funeris ire, to attend a funeral, Ov. F. 6, 663: pompam parare triumphis, id. P. 3, 4, 95: exornaturus victoris superbi pompam, Sen. Vit. Beat. 25, 4: pomparum ferculis similes esse (referring to the slowness of such processions), Cic. Off. 1, 36, 131.—
- B In partic., the processions at the Circensian games, in which images of the gods were carried, Liv. 30, 38 fin.; Tert. Spect. 7; Suet. Caes. 76; id. Tit. 2; id. Aug. 16; id. Calig. 15; id. Claud. 11; Ov. F. 4, 391; id. Am. 3, 2, 43 sq.; id. A. A. 1, 147; Inscr. Grut. 622, 9; so of Caesar, whose image was carried among them: tu hunc de pompā, Quirini contubernalem, laetaturum putas? Cic. Att. 13, 28, 3.—
II Transf.
- A A train, suite, retinue, row, array of persons or things (class.), Plaut. Curc. 1, 1, 1 (1); Ter. Heaut. 739: molesta haec pompa lictorum meorum, Cic. Fam. 2, 16, 2: postremo tota petitio cura ut pompae plena sit, Q. Cic. Petit. Cons. 13, 52: captivorum, Juv. 10, 281.—Of things: pecuniae pompa, Sen. Ep. 110, 15: ventri portatur pompa, i. e. rich repast, Plaut. Fragm. ap. Macr. S. 2, 12: munera certā discurrunt pompā, Tib. 3, 1, 3: sarcinarum, Mart. 12, 32, 25: strepitus pompae armorum, Vulg. Jer. 47, 3.—
- B Parade, display, ostentation, pomp (class.; syn. apparatus): rhetorum pompa, Cic. Tusc. 4, 21, 48: in dicendo adhibere quandam speciem atque pompam, id. de Or. 2, 72, 294: detraxit muneri suo pompam, Sen. Ben. 2, 13, 2: ad pompam vel ostentationem aliquid accipere, Dig. 13, 6, 3 fin.: genus orationis pompae quam pugnae aptius, Cic. Or. 13, 42; so, eorum partim in pompā, partim in acie illustres esse voluerunt, id. de Or. 2, 22, 94.

pompa, ae, f. (πομπή), der öffentliche, feierliche Aufzug, -Umzug, die Prozession, I) eig.: 1) im allg., wie bei Leichenbegängnissen, Cic.: funebris pompa, Tac.: pompam funeris ire, mit zur Leichenfeier gehen, Ov.: bei der Hochzeit, pompam ducit, Ov.: bei Festtagen, Verg.: bei Triumphen, Ov. – pomparum ferculis similes esse, den Trägern bei einer Prozession (im Gange) ähneln, Cic. – 2) insbes., der feierliche Aufzug bei den zirzensischen Spielen, wo die Bilder der Götter usw. herumgefahren wurden, Ov.: circensis, Stat.: pompam ducere, Liv.: quid tu hunc de pompa laetaturum putas? von Cäsar, dessen Bildnis bei dem zirzensischen Aufzuge mit unter den Bildern der Götter getragen wurde, Cic. – II) übtr. a) konkr., Aufzug, Zug, Reihe von Pers. od. Dingen, tua pompa, dein Schwarm, Ter.: lictorum, Cic.: pecuniae, Sen.: sarcinarum, Mart.; vgl. Tibull. 3, 1, 3: cenae, der Hauptgang, Mart.: quoius haec ventri portatur pompa? (v. einem massenhaften Markteinkauf), Plaut. fr. – b) abstr. = die Pracht, der Prunk, Pomp, das Gepränge, detrahere muneri suo pompam, Sen.: p. rhetorum, Cic.: epidicticum genus (orationis) pompae quam pugnae aptius, Cic.: pompa facundiae, Min. Fel.

pompa [CL < πομπή] 1 ceremonial procession. b ritual. gloriosa Mildretha resplenduit aetherea ~a, tamquam de thalamo procedens ‥ sponsa Gosc. Lib. Mild. 24; fuit ‥ tanta festinatio victorie ut in ~a triumphali tria verba diceret, “veni, vidi, vici” P. Blois Ep. 121. 356A; longam generis producere pompam / religio nativa jubet Hanv. IX 245; Achilles ‥ interfecto Hectore corpus ejus traxit ad currum suum circa muros Troie in ~am victorie Trevet Troades 33; adduxit [Baltasar] miseros cum ponpa triumphali Hil. Ronce. 98. b 1397 dicunt quod prefatus dominus Johannes capellanus ut eis videtur, non est firmus in fide, eo quod pluries fecit ~am suam tempore nocturno cum spiritibus fantasticis Vis. Heref. I 287. 2 splendour, luxury, pomp, display; b (spec. of this world); c (rhet.). hic erat in saltu silvestria pabula mellis / atque locustarum mandens corpuscula frugi; / cetera nectareae contempsit fercula pompae Aldh. VirgV 401; a805 quid vobis vestimentorum ~a? Alcuin Ep. 284; animum regie virtutis decet originem ‥ querere regie dignitatis. cui si non comparari sit possibile a ~a praeclari sanguinis R. Cold. Osw. pref. p. 328; omnes orientales ~as sola aeris nostri clementia compensamus Gir. TH I 37; s1438 poteris bene cernere cuncta / que fero vera fore, nec †perope [MS: pōpe; l. pompe] picta colore Amund. II 186. b a796 non tibi sit saeculi ~a suavior quam salus aeterna; nec delectatio carnalis dulcior quam dilectio Dei Alcuin Ep. 37; 1433 lego corpus meum ‥ ad sepeliendum in choro ecclesie ‥ sine ~a aliqua seculari Test. Ebor. II 43. c Greci involute, Romani splendide, Angli pompatice dictare solent. ‥ quem [Aldhelmum] si perfecte legeris, et ex acumine Grecum putabis et ex nitore Romanum jurabis et ex ~a Anglum intelliges W. Malm. GP V 196. 3 ostentation, vainglory, pride. sit quis ardens iniquis et facientibus iniqua et credentibus in injusticiam suam et ~am diabolicam GAS 419; solam carnalis ~e vanitatem spirantes J. Ford Serm. 60. 5; habent ‥ mollia vestimenta ‥ gule ‥ et luxurie sordes, superbie secularis ~am dominandique libidinem Ib. 77. 8; non ad commodum et utilitatem regni convertendo, set ad sui nominis ostentacionem, et ~am, et vanam gloriam prodige dissipando V. Ric. II 193; quae ergo est ista ~a vetustatis? quid de priscorum patrum ‥ nominibus gloriantur? Jewel Apol. E vj v. 4 (pl., w. abrenuntiare or sim., also w. ref. to baptismal rite). Dominus ‥ ecclesiam ‥ in primo desponsionis ejus initio jubet ‥ in singulis credentibus abrenuntiare Satanae et ‥ omnibus ~is ejus Bede Tob. 930; abrenuntiatis saecularibus ~is, spem ‥ fixam in Christo tenebat Felix Guthl. 19; adhuc ‥ adulescentulus ‥ mundum ‥ cum omnibus ~is suis abegit V. Neot. A 1; proposueras omnes seculi ~as et illecebras mundane conversationis abrumpere P. Blois Ep. 11. 33A; in baptismo abrenunciavimus diabolo et omnibus ~is ejus T. Chobham Serm. 3. 14va; ? 1312 trux, crudelis inter omnes, nunc a pompis abstinet (De Morte P. de Gaveston) Pol. Songs 260; [mundo] renuncians et ~is ejus sancti Francisci assumpsit habitum Mon. Francisc. I 541.

pompa, (10) æ, f. (πομπή), ¶ 1 procession [dans les solennités publiques, aux funérailles] : Cic. Tusc. 5, 91 ; Mil. 39 ; Ov. F. 6, 663 ; Nep. Att. 22, 4 ; pomparum ferculis similes esse Cic. Off. 1, 131, ressembler aux porteurs de processions [aller aussi lentement] || procession [dans les jeux du cirque, où lʼon portait les images des dieux] : Liv. 30, 38, 11 ; Suet. Cæs. 76, etc. ; Ov. F. 4, 391 [ Cic. Att. 13, 28, 3, parle de lʼimage de César portée à côté de celle des dieux dans cette procession] ¶ 2 [en gén.] cortège, suite : lictorum meorum Cic. Fam. 2, 16, 2, le cortège de mes licteurs ; petitio pompæ plena Q. Cic. Pet. 52, candidature entourée dʼun cortège de partisans || pecuniæ Sen. Ep. 110, 15, longue file de richesses ¶ 3 apparat, pompe : rhetorum pompa Cic. Tusc. 4, 48, pompe des rhéteurs, grands mots à la façon des rhéteurs, déclamation, cf. Cic. de Or. 2, 294 ; detraxit muneri suo pompam Sen. Ben. 2, 13, 2, il enleva toute pompe (ostentation) à son présent || parade : Cic. Or. 42 ; de Or. 2, 94.

pompa, ae f (Gr. leenw.)

1. optocht, processie [funebris en funeris begrafenisstoet, rouwstoet], feestelijke optocht (op feestdagen, bij spelen en triomfen); ➤ pompam funeris ire bijwonen;
2. (metaf.) stoet, rij [lictorum; sarcinarum];
3. serie gerechten bij een feestmaal;
4. pracht, praal, pronk [rhetorum].

pompa , ae. f.
排塲。紛然。執事。榮貴。榮華。— in dicendo 紛然以講論。Detrahere pompam muneri suo 送禮而不誇。

Suggest a Translation
See an image

, in Baptismatis solemnibus : Abrenuntias Satanæ et Pompis ejus, id est, ambitioni, jactantiæ, etc. ut habet Theodulfus Aurelianensis de Ordine Baptismi cap. 12. Diurnus Romanus cap. 7. tit. 2 : Sciat se anathematis vinculo innodatum, et cum diabolo et ejus atrocissimis Pompis, atque Juda traditore Domini N. J. Christi æterni incendii supplicio concremandum deputari. Ita in Epist. 2. Leonis IX. PP. : Cum diabolo et ejus atrocissimis Pompis. , Fastus, luxuries. Litteræ Ludovici Reg. II. Comit. Provinc. ann. 1411. apud Pitton. Hist. Aquens. pag. 132 : Ad tollendas Pompas nonnullas excessivas et impensas quas cives tam majores quam minores et mediocres in vestibus, jocalibus, solemnitatibus nuptiarum facere soliti non sine eorum dispendio, et contra vires et facultates bonorum suorum, etc. Vide Forcellinum. Pompe, eodem sensu, apud Joinvil. in S. Ludov. edit. Cang. pag. 5 : Pompes et bobans d'abillemens. Vide infra Pompata. . Anonymi Historia apud Murator. tom. 16. col. 274 : Hic autem Guido mundum et Pompas ampullosas deserens in loco beati Francisci vitæ terminum dedit. , Superbire, gloriari : unde Josephus in 20. In gentem nostram aperta malignitate Pompabat. Unde Pompator, qui quid superbe vel præsumptuose facit. Ita Ugutio. Sedulius : Cum sua gentiles studeant figmenta Poetæ Grandisenis Pompare modis, tragicoque boatu. Ex Sedulio Auctor Vitæ S. Tillonis Monachi : Cum gentiles Poetæ studeant sua figmenta prolixis Pompare stylis. Vita S. Reguli Episcopi Silvanect. : Ut quidam metrocanorius in suo Pompavit poemate. Althelmus de Laude Virg. cap. 26 : Jupiter, ingentem quem Pompant carmina vatum. Ethelwolfus de Abbat. Lindisfarn. cap. 15 : Littora quo docti non docte carmina Patris Pomparet, etc. Hildegarius in Vita S. Faronis cap. 108 : Cum hæc usque nunc decursa narratio per insignia gesta ac dicta, devotaque opera eum studuerit mirificis laudibus Pompare et exaltare. Vide Meursium in Πομπή, et Gloss. med. Græcit. in eadem voce. , Eadem notione. Acta S. Helerii Martyris, tom. 4. Julii pag. 148 : Qui cum omnes in istis et his similibus superaret, non tamen Pompatire.... adversus suos tribules vel sibi suppositos intumuit, sed in omnibus humilior, etc. , Pomposus, superbus. Pompaticus habitus, in Epistola S. Bonifacii ad Cuthbertum Archiepisc. Cantii. Vide Gualbertum in Miracul. S. Rictrudis num. 3. Magnificus, lautus. Tertullianus de Spectacul. cap. 7 : Sed Circensium paulo Pompatior suggestus. , apud Capitolin. in Gordianis cap. 6 : Erat canitie decora et Pompali vultu ; id est, gravi, conspicuo. , Superbe vel pompose, in Vocabular. Willel. Britonis. , apud Capitolin. in Galieno : Gladiatores Pompabiliter ornati. Alii legunt Pompaliter. , apud Pollionem, ubi Salmasius. , in Chron. Romualdi II. Archiepisc. Salernit. apud Murator. tom. 7. col. 231. , Ornare. Vita S. Dunstani tom. 4. Maii pag. 350 : Quamdam stolam... quam postea posset auro gemmisque variando Pompare. Hist. translat. S. Corn. apud D. Le Beuf tom. 1. Collect. var. Script. pag. 364 : De quacumque voluerit locorum parte, nullo hominum obstante, sibi valebit sumere unde præscriptam basilicam quibit decorando Pompare. Popiler, eadem, ut videtur, notione, in Consolat. Boet. Ms. lib. 2 : Quant vous amez aucune chose, Vil en soy et deffectuose, Vous voulez son deffaut couvrir. Pour ce la faites vous polir, Et agencier et Popiler ; Car voulez son deffaut celer. Vide supra in Piola. , Eodem intellectu, apud R. Duellium Miscell. tom. 1. pag. 8 : Ad hunc ergo locum ductu diabolico pervenientes, rebus, thesauris, ornamentisque omnibus, quibus ab initio fundatus ac deinceps incredibiliter Pompificatus fuerat, spoliaverunt sanctas reliquias. , Ad pompam et ludibrium traducere, πομπεῦειν. Historia Miscella in Leone Isauro : Nudum super asinum verso vultu sedentem Pompavit. In eadem, Pompis deshonestari, πομπεῦσαι. Theophani : Pompis publicare, πομπεύειν. Hermogenes lib. 2. pag. 406. ait vocem πομπεύειν hac notione, seu pro κατηγορεῖν, Græcam non esse, sed a Legibus inductam, tametsi hac usus sit Demosthenes Orat. περὶ στεφάνου. , Eadem notione. Joannes Biclariensis in Chronico, sub finem : Deinde turpiter decalvatus, posthæc dextra amputata, exemplum omnibus, in Toletana urbe, asino sedens Pompizando dedit, et docuit famulos Domini non debere esse superbos. Id est, ad ludibrii pompam traductus per urbem. Isidorus Pacensis Episcopus in Chronic. æra 750 : Et male de conspectu principis cervice tenus ejicitur Pompizando, nomine Theudimer, qui in Hispaniæ partibus non modicas Arabum intulerat neces. Idem æra 766 : Nec mora fortiter flagellatum, turpiter adjudicatum, capite decalvatum, asino Pompizantem post terga facie per plateas detrahunt, manibus post tergum vinctum. , Pompa plenus, Pomposus, Ugutioni, Papiæ, et in Glossis antiquis MSS. Catholicon parvum : Pomposus, pompulentus, Pompeux, orgueilleux. S. Gerardus Abb. Silvæ Majoris in Vita S. Adelardi Abb. Corbeiensis cap. 3 : Cujus dignitatis honore indusiatus... non efficitur philopompus, et non ut plures assolent Pompolentus. , Ugutioni, Superbus, altus, magnificus : unde Pompositas, et Pompare. Fortunatus lib. 3. Poem. 21 : Vix modo tam nitido Pomposa poemata cultu Audit Trajano Roma verenda foro. Vita S. Quinidii Episcopi Vasionensis num. 7 : Indignans cur ad recipiendum submissius et Pomposius non paruisset. , apud Petrum Bles. Epist. 18. Anonymus de Gestis Manfredi apud Murator. tom. 8. col. 590 : Et honorifice fuisset ibidem a civibus in illa vana Pompositate receptus, etc. Occurrit præterea in Stat. Eccl. Andegav. ann. 1423. cap. 11. , medicis, Copiosus, uber. Cælius Aurelianus Siccensis lib. 5. Chronicon cap. 10 : Et sit impossibile atque illicitum plurimas incidere partes, ne sanguinis Pomposus fluor periculum faciat ægrotanti. Ita lib. 2. Acut. cap. 34 : Pomposa atque coacervata sanguinis effusio, i. abundans.

. Pompe Aniciensibus dicitur panis triticeus, seu placentæ species, quæ a patrinis et matrinis quotannis in vigilia Nativitatis Christi dari solent iis, quos e sacro fonte levaverunt, donec adoleverint. Hinc fortean sumta vocis origo, quod tunc filioli a susceptoribus admonerentur de solemni illa abrenuntiatione pompis Satanæ, quam eorum nomine dixerant. In quibusdam Arverniæ locis Columba nuncupatur, a forma placentæ, ni fallor.

, a Gall. Pompe, Antlia, dici videtur aquæ receptaculum, unde antlia aquam tollunt. Necrolog. Kimperleg. MS. : Partem domus restauravit, quæ respicit ad Pompam, et unum villagium.

, Immoderata animi-relaxatio, oblectamentum ultra quam satis est. Lit. remiss. ann. 1352. in Reg. 81. Chartoph. reg. ch. 317 : In parrochia prædicti armigeri pluries et frequenter veniens (monachus) Pompas suas et rigolamenta seu spaciamenta ibidem deducebat.

, Salarii species. Stat. Avellæ ann. 1496. cap. 129. ex Cod. reg. 4624 : Fornerius... panem crudum ad furnum ad coquendum portabit,... et teneatur ipsum panem decoctum.... eidem personæ... ad domum suam reportare ; et proinde Pompam seu solutionem habeat, alias non. Vide Pompus 1.

, Alia notione. Glossar. vet. ex Cod. reg. 7641 : Pompas, lictorum imagines.

pompa ae, f

, πομπή, a solemn procession, public procession, parade: in pompā ferri: sollemnīs ducere pompas Ad delubra, V.: in foro pompa constitit, L.: pompam funeris ire, attend a funeral, O.: pomparum ferculis similes esse, i. e. as slow as: Circus erit pompā celeber, O.—A train, suit, retinue, row, array: tua, T.: haec lictorum: captivorum, Iu.—Parade, display, ostentation, pomp: rhetorum: genus orationis pompae quam pugnae aptius.

pompa

Saved

Recent