que
que, and
BWL
the Senate and the Roman People
Frieze-Dennison Vergil
- I Singly, to effect,
- A Co-ordination of words,
- 1 Of cognate meaning: fames sitisque, Cic. Fin. 1, 11, 37: augeri amplificarique, id. ib. 1, 11, 38: admirabilis incredibilisque, id. ib. 3, 22, 74: fuga pavorque, Liv. 29, 25: cibus victusque, id. 2, 35: concilium coetusque, Cic. Sen. 23, 84: res rationesque, Plaut. Am. prol. 4: blandimenta voluptatis otiique, Cic. Rep. 1, 1, 1: extremum summumque supplicium, id. Verr. 2, 5, 66, § 169: imperio auspicioque, Curt. 5, 1, 1: carus acceptusque, Sall. J. 12, 3: jus fasque, Liv. 8, 5. — Esp. in phrases like longe longeque, Cic. Fin. 2, 21, 68; Hor. S. 1, 6, 18: longe multumque, Cic. Fin. 5, 14, 40: saepe diuque, Hor. Ep. 1, 13, 1. — With comp.: plus plusque, Plaut. Aul. 3, 6, 10 (546): magis magisque, id. Ps. 4, 7, 116 (1218): minus minusque, id. Aul. prol. 18; with personal and possessive pronouns: me meosque, Plaut. Bacch. 846: ipse meique, Hor. S. 2, 6, 65; and in archaic formulae: potes pollesque, Liv. 1, 24: vivunt vigentque, id. 25, 38. —
- 2 Of contrasted meaning: jus nefasque, Hor. Epod. 5, 87: longe lateque, Naev. ap. Non. p. 503: cominus eminusque, Liv. 31, 24: ultro citroque, Cic. Verr. 2, 5, 66, § 170: terrā marique, Hor. Ep. 1, 16, 25: ferro ignique, Cic. Phil. 11, 14, 37: pace belloque, Liv. 2, 1: belli domique, Hor. Ep. 2, 1, 230: domi ferisque, Sall. J. 85, 3: tempus locusque, Liv. 1, 9: parvis magnisque, Plaut. Ps. 771: floribus coronisque, flowers loose and bound up, Curt. 4, 4, 5. —
- B Adding a detail or explanation (not in Cic.).
- 1 General: fratres consanguineosque, Caes. B. G. 1, 33: largitiones temeritatisque invitamenta, Liv. 2, 42: ad tempus non venit, metusque rem impediebat, Sall. J. 70, 5: a fallaci equitum specie agasonibusque, Liv. 7, 15, 7: Graeco peregrinoque sermone, Just. praef. 1. —
- 2 Special to general: arma tantum ferrumque in dextris, Liv. 5, 42, 8. —
- 3 General to special: nostra consilia quaeque in castris gerantur, Caes. B. G. 1, 17: obsides daturos quaeque imperasset facturos, id. ib. 4, 27: regno fortunisque omnibus expulit, Sall. J. 14, 2: Baliares levemque armaturam, Liv. 21, 55.—
- C Introducing an explanatory clause, and so (Liv.): fretusque his animis Aeneas, Liv. 1, 2: Sabinusque, id. 1, 45. —
- D In an answer (very rare): Ain heri nos adventisse huc? Aio, adveniensque ilico me salutasti, Plaut. Am. 2, 2, 167 (799).—
- E Equivalent to quoque only in hodieque (not before Velleius): quae hodieque appellatur Ionia, Vell. 1, 4, 3: quae hodieque celebres sunt, id. 2, 8, 3: in Abydi gymnasio colitur hodieque, Plin. 2, 58, 59, § 150: et hodieque reliquiae durant, id. 8, 45, 70, § 176: sunt clari hodieque, Quint. 10, 1, 94. —
- F Connecting final member of a clause: fauste, feliciter, prospereque, Cic. Mur. 1, 1 fin.: ab honore, famā fortunisque, id. ib. 1, 1 fin.: pacem, tranquillitatem, otium concordiamque afferat, id. ib. 1, 1. —
- G In transition to a new subject or thought: quoniamque ea natura esset hominis, Cic. Fin. 3, 20, 67: discriptioque sacerdotum nullum justae religionis genus praetermittit, id. Leg. 2, 12, 30; v. Madv. ad. Cic. Fin. 3, 22, 73.—
- II Repeated, que . . . que.
- A Both ... and (not in Caes., once in Cic.; v. Zumpt, Gram. § 338), co-ordinating,
- 1 Similar notions: quasque incepistis res, quasque inceptabitis, Plaut. Am. prol. 7: risusque jocosque, Hor. S. 1, 5, 98.—
- 2 Contrasted notions: meque teque, Asin. 3, 2, 31: mores veteresque novosque tenentem, Enn. ap. Gell. 12, 4, 4: mittuntque feruntque, Ov. M. 12, 495: noctesque diesque, Cic. Fin. 1, 16, 51.—
- 3 Esp. when one or both of the words are pronouns: seque remque publicam curabant, Sall. C. 9, 3: quique in urbe erant, quosque acciverant, Liv. 1, 55: quique exissent, quique ibi mansissent, id. 25, 22.—
- B Que ... que, and ... and, the first que referring to a previous clause: singulasque res definimus, circumscripteque complectimur, Cic. N. D. 2, 59, 147.—
- III More than twice.
- 1 Que ... que ... que: quod mihique eraeque filiaeque erili est, Ter. Ad. 301: regnaque tristia, Divosque mortalesque turbas regit, Hor. C. 3, 4, 46.—
- 2 Four times, Sil. 2, 444; five times, Verg. G. 3, 344; seven times, Ov. M. 9, 691.—
- IV Followed by other conjunctions.
- 1 Que ... et (not in Cic., Caes., Suet., or Nep.): peregrique et domi, Plaut. Am. prol. 5: deus, qui quae nos gerimus auditque et videt, id. Capt. 2, 2, 63 (313): seque et oppidum tradat, Sall. J. 26, 1: illosque et Sullam, id. ib. 104, 1: signaque et ordines, Liv. 2, 59; 1, 43, 2 Weissenb. ad loc.: legatique et tribuni, id. 29, 22: in formulam jurisque et dicionis, id. 26, 24: omnes gentesque et terrae, id. 21, 30, 2 (v. Fabri ad loc.): Arpinique et Romani, id. 24, 47: seque et arma, Curt. 8, 4, 15: seque et delatores, Tac. Agr. 42.—
- 2 Que ... et ... et: Romanique et Macedones et socii, Liv. 44, 29: seque et arma et equos, Tac. Agr. 18: seque et domum et pacem, id. A. 1, 4; 12, 37. —
- 3 Que ... ac (rare, not earlier than Verg.): satisque ac super, Ov. M. 4, 429: minusque ac minus, Liv. 26, 17: oculisque ac mente turbatus, id. 7, 26: posuitque domos atque horrea fecit, Verg. G. 1, 182: seque ac liberos suos, Tac. H. 3, 63: opibusque atque honoribus, id. ib. 4, 34. —
- 4 Que ... ac ... et: in quos seque ac conjuges et liberos condunt, Curt. 5, 6, 17. —
- 5 Que ... et ... ac, Liv. 35, 41. —
- V Following a conjunction, et ... que: paratissimi et ab exercitu reliquisque rebus, Brut. ap. Cic. Fam. 11, 13, a, 5: id et singulis universisque honori fuisse, Liv. 4, 2 (Weissenb. et id); occasionally in Cic. (through negligence, acc. to Madvig): igitur et Epaminondas ... Themistoclesque, Cic. Tusc. 1, 2, 4: officia et servata praetermissaque, id. Ac. 1, 10, 37.—
- VI Que nearly equivalent to autem, sed ..., but (not in Caes.): studio ad rempublicam latus sum ibique multa mihi advorsa fuere, but there, Sall. C. 3, 3.—Mostly after a negative: Socrates nec patronum quaesivit nec judicibus supplex fuit, adhibuitque liberam contumaciam, Cic. Tusc. 1, 29, 71; id. Cat. 2, 13, 28 fin.: qui non temere movendam rem tantam expectandosque ex Hispaniā legatos censerent, Liv. 21, 6, 7: quae neque dant flammas lenique vapore cremantur, Ov. M. 2, 811.—
- VII Que is usually appended to the first word of the phrase, but to a noun rather than to a monosyllabic preposition governing it, unless the preposition is repeated: de provinciāque, Cic. Verr. 2, 2, 20, § 48: per vimque, id. Phil. 5, 4, 10; cf.: ab iisque, id. Tusc. 5, 33, 94: sub occasumque solis, Caes. B. G. 2, 11.— Exceptions are to be found, especially in Liv.: proque ignoto, Plaut. Capt. 3, 4, 10 (542): exque eo tempore, Cic. Off. 2, 23, 80; 1, 34, 122: inque eam rem, id. Rosc. Am. 39, 114: inque eo exercitu, id. Sest. 18, 41: inque eam rem, Caes. B. G. 5, 36; Liv. 10, 37, 15; 40, 57, 5; Tac. A. 15, 45: cumque eis, Sall. C. 6, 1: proque, Liv. 4, 26, 9; 6, 26, 5; 30, 18, 2: deque praedā, id. 23, 11, 3: perque, id. 1, 49, 5; 3, 6, 7; 5, 36, 7: transque, id. 22, 41, 7: aque, Ov. Am. 2, 14, 30: eque, Verg. E. 7, 13; Val. Max. 1, 5, 3: exque eo, Cels. 7, 27: perque somnum, id. 2, 5.—And where the same preposition is repeated que is regularly joined to it: haec de se, deque provinciā, Liv. 26, 28, 3; 22, 59, 16; 29, 23, 10; 31, 5, 4; 38, 35, 7: de matrimonio Agrippinae, deque Neronis adoptione, Suet. Claud. 43 init.: per senectutem tuam, perque eam, quam, etc., Plaut. As. 1, 1, 3 (18). — Where the preposition is dissyllabic it regularly takes the que: interque eos, Liv. 2, 20, 8; 5, 49, 7: sine scutis sineque ferro, Cic. Caecin. 23, 64. — It is rarely annexed to the second word of the clause, when the first word is an adverb: tantos tam praecipitisque casus, Cic. de Or. 3, 4, 13: tanto tam immensoque campo, id. ib. 3, 31, 124 al.—In class. Latin que is not appended to hic, sic, nunc, huc, etc. (v. Madv. ad. Cic. Fin. 5, 14, 40): hucque et illuc, Tac. A. 13, 37; 15, 38: tuncque id. ib. 6, 7 (1); 14, 15.—Que is often misplaced by the poets, especially by Tibullus and Propertius in the latter part of the pentameter: Messallam terrā dum sequiturque mari, Tib. 1, 3, 56: ferratam Danaes transiliamque domum, Prop. 2, 16, 11.
bonorum dispendium malorumque cumulum ‥ defleam
in fluminibus vel stagnis paludibusque sive in desertis
unde et legem daturus Dominus in igne fumoque descendit
dilectissimis in Christo Angligenis fratribus maximeque in monasterio sancti ‥ Benedicti
sicut carta mea testatur, quam habent, queque etiam apostolico confirmatur privilegio
fervet et est felix; negligit estque miser
[conjuncciones ] postpositive quarum sequitur exceptis encleticis ‘que’, ‘ne’, ‘ve’
de jure patronatus de valoreque fructuum
dummodo poterit ‥ in fratrum recipi consorcium inter fratresque ‥ commanere(v.
quantum habes, tantum vales tantumque te diligo
in exordio et progressu fineque
truxque rapaxque capaxque feroxque sub aethere spargo
ceu meditatus erat sacros dedasculus idem / ut psalmista canit, noctesque diesque libellos
meque meosque optans, tanti inter gaudia Patris / in coelis memorem semper habere locum(
inde navigaverunt ad insulam Vulcana. ‥ cumque illic veniebant ‥
estque Johannes bis quadris baptista colendus
sintquae [AS: ] duo electorum virorum in quolibet negotio procuratores positiond ‥ syn
namque secunda creat nam tertia vascula vitat(
Epirote ‥ Romano subacti sunt jugo. indeque fortuna Romana ‥ cepit se porrigere ad procul posita regna
sique boni fiant de clero, nos meliores / tunc erimus, que Dei laus ita major erit.
honor, doxa, majestas paxque tripudium
rex multa comitumque ducum vallante caterva
venit apud Norhamptone ad regem que tunc cum rege pacificatus est
caseum facereque butyrum
qui fuerat cruciferque patrum primas in honore
doctus et indoctus, pauper que potens moriuntur
perdita restaures communia jura que leges / ad regnum revoca
hec tibi, rex, scribo pro tempore nunc que futuro
paceque concordia ‥ fovendis ‥ et nutriendis
ab heri / nudiusque ‥ -tertius mei
WestqueMonasterii testificatur opus
tibi plura merenti / se censenda vovent corriquegenda(v.
➳ finale allongée à la césure : Virg. En. 3, 91.
- 1. en, verbindt een woord met het voorafgaande woord; ➤ senatus populusque Romanus; terra marique; ferro flammaque; ius vitae necisque; ius fasque; armis animisque; longe lateque; oro obsecroque;
- 2. (a) verbindt met het voorafgaande iets gelijksoortigs (en) ook, (en) verder, en evenzo; ➤ Numa duos flamines adiecit virginesque Vestae legit; (b) verbindt alternatieven of; ➤ quisquis ades, linguā, vir mulierque, fave (Tib.);
- 3. corresponderend -que . . . -que (a) zowel . . . als ook, deels . . . deels (vaak poët.); ➤ seque remque publicam; meque regnumque meum; — soms -que . . . et (ac), et . . . -que; (b) of . . . of; ➤ quid haec optas, quae non ulla tibi fertque feretque dies (Ov.);
- 4. -que kan in het Nederlands soms onvertaald blijven: (a) na: multi, tot, pauci e.d.: ➤ multa graviaque vulnera veel ernstige verwondingen; tot tantaeque iniuriae; (b) in hendiadys: ➤ natura pudorque natuurlijke verlegenheid; ardor impetusque hitte v.d. aanval; amo diligoque ik hou zeer veel van; aperte ingenueque heel openhartig; triumphus meritus debitusque welverdiende triomftocht;
- 5. afhankelijk v.d. betekenis v.d. verbonden woorden zijn soms meer expliciete vertalingen mogelijk: (a) en dus, en bijgevolg; (b) (bij overgang v.h. bijzondere naar het algemene) en in het algemeen; ➤ Iuppiter diique immortales; Achaiam omnemque Graeciam; (c) (verklarend) en wel; ➤ pervenerunt ad Rhenum finesque Germanorum; (d) (contrasterend) en toch, en daarentegen; ➤ dives miserque; (e) (adversatief, na ontkenningen) maar, veeleer; ➤ non prodidit monuitque; non tua ulla culpa est contraque summa laus; non temere movendam rem tantam exspectandosque ex Hispania legatos censebant (Liv.); (f) (bij getallen) of; ➤ ter quaterque; (g) (benadrukt de herhaling v.e. woord) ja; ➤ iamiamque nu elk moment; vix est Euandri vixque retenta manu (Ov.).
- 2 CA-.
- II. Singly, affixed to a word and joining it with a preceding word in one conception, and: fames sitisque: peto quaesoque: cibus victusque, L.: divinarum humanarumque scientia: carus acceptusque, S.: ius fasque, L.: diu noctuque, S.: longe multumque: saepe diuque, H.: iam iamque moriundum esse, every moment: ipse meique, H.: vivunt vigentque, L.: ultro citroque: pace belloque, L.: tempus locusque, L.—Affixed to the last word of a series, and, and in fine: fauste, feliciter, prospereque: ab honore, famā fortunisque: pacem, tranquillitatem, otium concordiamque adferat.—Affixed to another word than that which it adds, and(poet.): si plostra ducenta Concurrantque tria funera, H.: ut cantūs referatque ludos, H.—Adding a co-ordinate clause, regularly affixed to the first word; but, when this is a monosyl. praep., usu. in prose to the following noun, and, and so, and accordingly, and in fact: Tarquini iudicium falsam videri, eumque in vinculis retinendum, S.: ad tempus non venit, metusque rem inpediebat, S.: cum in praediis esset, cumque se dedisset: oppidum deletum est, omniaque deportata: cum volnera acceperit, cumque exercitum eduxerit: fretusque his animis Aeneas, L.: de provinciāque: per vimque.—But the praep.often takes que: cumque eis Aborigines (vagabantur), S.: deque praedā honorem habitote, L.: transque proximos montīs pedites condit, L.: pro nobis proque iis, L.—Connecting alternatives, or: uxores habent deni duodenique inter se communes, Cs.: pelago dona Praecipitare, subiectisque urere flammis, V.—Adversatively, but: studio ad rem p. latus sum, ibique multa mihi advorsa fuere, S.: nec iudicibus supplex fuit, adhibuitque liberam contumaciam.—
- IIII. Correlat., with -que, repeated, both . . . and, as well . . . as(in prose only where the first -que is affixed to a pron.): qui seque remque p. perditum irent, S.: omnes, quique Romae quiquein exercitu erant, L.: risūsque iocosque, H.: mittuntque feruntque, O.: O terque quaterque beati, V.—Often connecting clauses, or words within a clause which is itself appended by -que: singulasque res definimus circumscripteque complectimur: statuam statui, circumque eam locum ludis gladiatoribusque liberos posteresque eius habere.—More than twice (poet.): Quod mihique eraeque filiaeque erilist, T.: Aspice mundum, Terrasque tractūsque maris caelumque, V.—Followed by et or atque, both . . . and, as well . . . as, not only . . . but also: seque et oppidum tradat, S.: signaque et ordines, L.: seque et arma et equos, Ta.: posuitque domos atque horrea fecit, V.: satisque ac super, O.: minusque ac minus, L.—After et(rare; but -que often connects words in a clause introduced by et), both . . . and: et Epaminondas Themistoclesque:id et singulis universisque semper honori fuisse, L.
-
…, sed saeva Cupidinis ira. Delius hunc, nuper victa serpente superbus, viderat adducto flectentem cornua nervo quid que tibi, lascive puer, cum fortibus armis dixerat, ista decent umeros gestamina nostros, qui dare certa ferae…
Ovid, Metamorphoses
-
…visa queri finemque orare malorum. Coniugis ille suae conplexus colla lacertis, finiat ut poenas tandem, rogat in que futurum pone metus inquit ; numquam tibi causa doloris haec erit et Stygias iubet hoc audire paludes. Ut lenita…
Ovid, Metamorphoses
-
…annis Sole satus Phaethon. Quem quondam magna loquentem nec sibi cedentem Phoeboque parente superbum non tulit Inachides, matri que ait omnia demens credis et es tumidus genitoris imagine falsi. Erubuit Phaethon iramque pudore repressit et tulit ad Clymenen…
Ovid, Metamorphoses
-
…es tumidus genitoris imagine falsi. Erubuit Phaethon iramque pudore repressit et tulit ad Clymenen Epaphi convicia matrem ; quo que magis doleas genetrix, ait ille ego liber, ille ferox tacui. Pudet haec opprobria nobis et dici potuisse…
Ovid, Metamorphoses
-
…, ut in fidibus musicorum aures vel minima sentiunt, sic nos, si acres ac diligentes esse volumus animadversores que vitiorum, magna saepe intellegemus ex parvis. Ex oculorum optutu, superciliorum aut remissione aut contractione, ex maestitia…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…horis, a reo tribus peroraretur. Habitus igitur esse sermo fingitur non multo post perlatam hanc legem, cum que Cicero ludis commissis se ex urbe profectum esse dicat p ., , cogitari tantum potest de anno ; insequenti…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…vobis supplicare edictis atque imperiis vetarentur, cum omnium provinciarum pactiones, cum omnia cum omnibus foedera reconciliationes ; que ; gratiarum sanguine meo sancirentur, cum omnes boni non recusarent quin vel pro me vel mecum perirent ,…
Cicero, post Reditum ad Populum
-
…stellarum numerus par an impar sit, item si de officio multisque aliis de rebus, in quibus versatus exercitatus que sit, nescire se dicat. in incertis enim nihil est probabile ; in quibus autem est, in iis…
M. Tullius Cicero, Lucullus
-
…nos adfecti sumus quibus vos amplissimas potestates dedistis. iubet auspicia coloniarum deducendarum causa x viros habere pullarios ; que ;, eodem ivre, inquit, qvo habvervnt iiiviri lege Sempronia. audes etiam, Rulle, mentionem…
Cicero, de Lege Agraria