regnum
regnum, kingly government, royal authority, kingship, royalty
Tiberius Gracchus tried to seize royal authority
- kingly government, royal authority, kingship, royalty (cf.: imperium, principatus): cum penes unum est omnium summa rerum, regem illum unum vocamus et regnum ejus rei publicae statum, Cic. Rep. 1, 26, 42: regique Thebano Creonti regnum stabilivit suum, Plaut. Am. 1, 1, 39 (191): regno regem spoliare, Cic. Rep. 1, 42, 65: ob labefactandi regni timorem, id. ib. 2, 2: regni initium, id. ib. 2, 15, 28: neque potest ejusmodi res publica non regnum et esse et vocari, royalty, id. ib. 2, 23: regnum obtinere, Caes. B. G. 5, 54; cf.: regnum in suā civitate occupare, id. ib. 1, 3: regnum reciperare, Auct. B. Alex. 36; Caes. B. G. 4, 12; 5, 20; 5, 25: dum stabat regno incolumis regumque vigebat Consiliis, Verg. A. 2, 88: Tulli ignobile regnum, Hor. S. 1, 6, 9; id. C. 1, 12, 34: Alexander periculoso regno securam ac tutam vitam anteponens, Just. 39, 4, 3.—
- B In gen., dominion, sovereignty, rule, authority.
- 1 In a good sense: possidere regna, Ter. Ad. 175: quod imperium, qui magistratus, quod regnum potest esse praestantius, quam, etc., Cic. Rep. 1, 17, 28: omne regnum vel imperium bellis quaeritur et victoriis propagatur, id. ib. 3, 12, 20: sibi a Caesare regnum civitatis deferri, Caes. B. G. 5, 6: ego te in meum regnum accepi, Sall. J. 10, 1: adoptione in regnum pervenire, id. ib. 11, 6: nationes, quae in eorum (i. e. Populi Romani) regno ac dicione sunt, Cic. Verr. 2, 4, 27, § 60: nobile regnum, Ov. H. 17, 133: regnum sine vi tenere, id. M. 11, 270: regnum alicui permittere, Hor. S. 1, 3, 123: bonae Sub regno Cinarae, id. C. 4, 1, 4: nec regna vini sortiere talis, the presiding over a drinking-bout, Gr. ἀρχιποσία, id. ib. 1, 4, 18 (cf.: arbiter bibendi, id. ib. 2, 7, 25; v. also rex).—
- 2 In a bad sense, despotism, tyranny (to a Roman of the time of the Republic, any sovereignty of a single individual): hic ait se ille, judices, regnum meum ferre non posse. Quod tandem, Torquate, regnum? Consulatus, credo, mei ... quo in magistratu non institutum est a me regnum, sed repressum, Cic. Sull. 7, 21; cf. Quint. 3, 8, 47: hoc vero regnum est, et ferri nullo pacto potest, Cic. Att. 2, 12, 1: Ti. Gracchus regnum occupare conatus est, id. Lael. 12, 41; so, occupare, id. Sull. 9, 27; id. Phil. 5, 6, 17: regnum appetere, id. Sen. 16, 56; id. Phil. 2, 44, 114; id. Mil. 27, 72 (for which affectare is cited, Quint. 5, 11, 12; v. Spald. N. cr. ad loc.): regnum judiciorum, Cic. Verr. 2, 1, 12, § 35; cf. forense, id. Fam. 9, 18, 1: quod tribuni militum in plebe Romanā regnum exercerent, Liv. 5, 2: damnatus crimine regni, Ov. F. 6, 189: dum regnum te, Roma, facit, i. e. gives thee a sovereign, Luc. 4, 692.—
- C Trop., rule, authority, power, influence: abuteris ad omnia atomorum regno et licentiā, Cic. N. D. 1, 23, 65: regnum voluptatis, id. Sen. 12, 41: sub regno tibi esse placet omnes animi partes et eas regi consilio? id. Rep. 1, 38, 60; Ov. M. 14, 20; Prop. 4 (5), 7, 50.—
- II Meton. (abstr. pro concreto), a kingdom: grates tibi ago, summe sol, quod conspicio in meo regno et his tectis P. Cornelium Scipionem, Cic. Rep. 6, 9, 9: ad fines regni sui, Caes. B. G. 5, 26; 5, 38: (flumen Mulucha) Jugurthae Bocchique regnum disjungebat, Sall. J. 92, 5: se patrio regno pulsos esse, Liv. 1, 40: (Aufidus) Qui regna Dauni praefluit Appuli, Hor. C. 4, 14, 26 al.: barbara regna, id. Ep. 2, 1, 253: regnum caelorum, Hier. adv. Jovin. 2, § 28; cf. Vulg. Matt. 13, 11 et saep.— Poet., of bees: cerea regna refingunt, Verg. G. 4, 202. —
- B Transf.
- 1 Any place which one possesses, a territory, estate, possession: id, nisi hic in tuo regno essemus, non tulissem, i. e. on your own territories, on your own estate, Cic. de Or. 1, 10, 41; cf. id. Att. 14, 16, 1: post aliquot mea regna videns, mirabor aristas? fields, Verg. E. 1, 70; cf. id. G. 1, 124; 3, 476: regna videt pauper Nasamon errantia vento, his cottages, Luc. 9, 458 al.: haec regna, these realms, i. e. of the dead, Verg. A. 6, 417.—
- 2 Regna = reges, Stat. Th. 12, 380.
omnis ~i, auri, argenti, et ‥ propriae voluntatis distentionibus ruptis
quamquam ‥ diadema ~i ‥ praeferatur
Augustus ‥ qui in sua potestate ~um quinquaginta annis tribus obtinuit
ad instar Domini Jesu, rex pariter et sacerdos, ‥ ~um ‥ et sacerdotium condit in semetipsum
contigit eo tempore ‥ regem Athulphum Romam mittere primogenitum suum Alfredum a ‥ papa Leone ‥ in regem successoremque ~i Anglicani consecrandum
quamvis mulieres in ~is summis versari valeant etiam et debacchari, ipsas tamen ~o hujusmodi investiri prohibet lex nature
hii [sc. filii Aloei ] a ~o suo Jovem depellere volunt
xl et primo anno ‥ ~i ejusdem [Augusti ] Caesaris
post regem Cnutum filii ejus Haroldus quinquennio, Hardecnutus biennio, nam is subita morte raptus est, ~a cum vita terminaverunt
hic primis pubescentis ~i temporibus ‥ vicinis regibus fuit ridiculo
anno rengni regis Henrici ‥ quadragesimo septimo
hic [sc. Henricus ] tertio paterni ~i sui [] anno in toro regio genitus : Trevisa of his fadir kyngdom
a principio ~i regis Alexandri usque ad nativitatem Christi
rectores ‥ relictos ad enuntianda ‥ Romani ~i molimina leaena trucidavit dolosa
Romanus miles equester / arbiter imperio dum regni sceptra regebat
Edwardus filius Elfredi ‥ litterarum scientia multum patre inferior, sed ~i potestate incomparabiliter gloriosior
fuerunt ‥ hii [humores ] necessarii ad corporis constitutionem, et ad ipsius ~um [ed. 1601: regimen; ] et conservationem: Trevisa reuleynge
stolidi proceres, qui mundi regna regebant
in ~o paterno, in regione Cantie
quanto magis quod ille ‥ de toto ~o necessitate temporis coactus impegerit videatur non esse ratum
tenendum ‥ sicut aliquod toftum in aliquo burgo tocius ~i mei
quanto ~um potius est comitatu, tanto sensit ministerium suum in melius profecisse
de consueta gracia et optenta rengni nostri consuetudine
rex Anglie ‥ ejecit David le Bruys regem Scocie de ~o suo
Artaxerxis ~i Persarum gubernacula tenentis
~o Nordanhymbrorum praefuit rex ‥ Aedilfrid
eodem ‥ tempore quo cepit ~um orientalium Anglorum, surrexit ~um orientalium Saxonum
in terra Anglorum, et in ~o Scotorum sumus
Judeorum ‥ ~o
~um Cantiorum ‥ ~um Westsaxonum ‥ ~um Merciorum ‥ ~um Anglorum ‥ ~um Saxonum ‥ ~um Northimbrorum ‥ ~um Britonum in Cornubia et Wallia
princeps / qui sceptrum regni Solimis erexit
ut populus domini liquit Memphitica sceptra / ‥ / usquequo promissae telluris regna capessit
Willelmus rex Anglorum omnibus judicibus suis ‥ ~i Angliae salutem
ducatum Northmannie, ‥ ducatum Britannie, ~um Anglie, ~um Scotie, ~um Hibernie, ~um Wallie
rengno Anglie
~um suum Anglie ‥ . ‥ de ‥ ~i Francie regimine
domino gloriosissimo occidentalis ~i sceptra gubernanti ‥ Aldhelmus ‥ salutem
unde Memphitica ~a sceptrum imperiale gubernat
Lavini, laboris ~a. Dardanide, animi potentie
loquens ea sine cessatione ‥ que sunt de ~o caritatis dilatando
contende ambos [animos ] ‥ simul in ~um mansuetudinis captivare
~o mortis penitus evacuato ‥ vita et letitia ‥ in perpetuum regnent
ita ut ‥ ad amoena caelorum ~a quasi ad propriam sedem tota festinaret ecclesia
quanta ‥ animam tuam ~i Christi praemia in die judicii manerent
si ‥ Petro claves caelestis ~i ‥ collatae sunt
perpetuas regni sumens ‥ coronas
ubi ~a perennia petens tres suos filios ‥ regni temporalis heredes reliquit
qui ‥ hanc elemosinam meam auferre voluerit, auferat ei Deus ~um vite
versus Jerusalem, que est ~um celorum [ME: ]þe riche of heovene
revelabo ‥ omnibus regnis [ME: ] tua pudenda peccata, regno terre, regno inferni, ~o celorumto alle kinedomes
daemonis ut regnum necnon et sceptra tyranni / diruat in mundo
~o inferni
R. de T. tenet castellum de Cliford. Willelmus comes fecit illud in wasta terra quam tenebat B. TRE ‥ istud castellum est de ~o Angliae, non subjacet alicui hundret neque in consuetudine(
terre regis quas Godricus servat: ‥ Sparle ten’ rex ædwardus et hoc manerium fuit de ~o. sed rex Edwardus dedit Radulfo comiti(
terrae regis de ~o quas Picot custodit(
dominicatus regis ad ~um pertinens in Devenescira
in hoc ‥ concilio [sc. Constancie ] Anglia nomen nacionis sive ~i, quod ante hec tempora ‥ apud alienigenas consequi non valebat, ‥ est sortita
provincias ‥ per retia perjurii ‥ sui facinoroso ~o adnectens
quatuor in mundo regnorum surgere sceptra
regulis quos pater sub jugum miserat rebellantibus, ~i mutilatus dispendio ‥ perfidie tormenta pendebat
rex [sc. Domitianus ] ‥ Romae qui regna regebat
ossa illius ad tutelam ~i [gl.: i. imperii ] Romanorum ‥ translata
draconem / ‥ / qui ‥ / Romani regni vexabat ‥ catervas
nam pater [sc. Constantinus ] auguste regnorum sceptra gubernans
quaelibet oportet latorum ~orum transmarina aggredi rura
sic felix Asiae convertit dogmate regnum
- 1. koningschap, koningstroon, koninklijke macht; ➤ -um agere, tenere, labefactare; alqm arcessere in -um a lusibus; -um suum firmare; alci -um dare iem. tot koning kronen; alci -um adimere iem. onttronen; superbi -i initium; neque potest eiusmodi res publica non regnum et esse et vocari;
- 2. heerschappij, gezag, macht [iudiciale macht bij de rechtbank; vini leiderschap bij een drinkgelag]; ➤ -i cupiditas heerszucht; sub -o alcis esse; alci -um deferre; (metaf.) si aliquid -i est in carmine enige macht; abuti ad omnia atomorum -o et licentiā;
- 3. alleenheerschappij, tirannie, onderdrukking [Dionysii]; ➤ -um occupare, appetere; in plebe Romana -um exercere het Rom. volk tiranniseren; ~ est dicere in quem velis het is het gedrag v.e. tiran om te spreken tegen wie je maar wilt (Cic.);
- 4. koninkrijk, rijk; ➤ fines -i; patrio -o pellere alqm; (metaf.) cerea -a = cellen (in een bijenkorf); in eorum -o ac dicione esse;
- 5. (poët.) rijk v.d. schimmen = onderwereld, ook plur. [Proserpinae]; ➤ Cerberus -a personat;
- 6. koningshuis, hof; ➤ necessitudines -i betrekkingen met het koningshuis;
- 7. (metaf.) gebied, bezit; ➤ deserta -a pastorum.
國土。豪强割據之地方。— vini 筵中定飲酒之規。Mea regna 吾諸田。Sub Veneris regno vapulo 受私愛之寃孽。
Suggest a Translation
See an image
Jussit eos secum prandere,.... et singula lecta eis sterni ; in uno lecto jussit ad capite Regnum poni.Anastasius in Constantino PP. de Tiberio Imperatore eumdem Pontificem Constantinopoli excipiente :
In die autem qua se vicissim viderunt, Augustus Christianissimus cum Regno in capite sese prostravit, pedes osculans Pontificis.De corona Imperiali intelligendus etiam, ni fallor, idem Anastasius in Theodoro PP. de quodam Mauricio Chartulario antarta ;
quia sibi Regnum imponere voluisset, seu ut alii emendant,
quia affirmabant eum sibi Regnum imponere velle. Et in Adeodato PP. :
Mezzetius, qui erat et in Sicilia cum exercitu Orientali, intartizavit, et arripuit Regnum,id est coronam Imperialem. Idem denique Anastasius in Hormisda PP. :
Eodem tempore venit Regnum cum gemmis pretiosis a Rege Francorum Clodovæo Christiano donum B. Petro Apostolo.Hincmarus Remensis in Vita S. Remigii :
Chlodowicus Rex gloriosus coronam auream cum gemmis, quæ Regnum appellari solet, B. Petro, sancto Remigio suggerente, direxit.Eadem pene habet Flodoardus lib. 1. Histor. Remensis cap. 15. Atque, ut par est credere.
Coronam Imperialemvocat Durandus lib. 3. Ration. cap. 13. num. 8 :
Romanus Pontifex in signum imperii utitur Regno, id est Corona Imperiali : et in signum Pontificii utitur mitra, sed mitra semper utitur et ubique, Regno vero non semper :... nam eo non utitur nisi certis diebus et locis, nunquam intra Ecclesiam, sed extra.Bruno Signiensis Episcopus de Vestimentis Episcopor. :
Summus autem Pontifex propter hoc et Regnum portat, sic enim vocatur, et purpura utitur, non per significationem, ut puto, sed quia Constantinus Imperator olim B. Silvestro omnia Romani Imperii insignia tradidit.Adde Jacobum Stephanescum de Coronat. Bonifacii VIII. PP. lib. 2. cap. 6. 7. 10. Vide S. Hieronym. lib. 2. in Ruffin. cap. 7. Epist. 74.
In signum spiritualium contulit mihi mitram, in signum temporalium dedit mihi coronam : mitram quoque pro sacerdotio, coronam pro regno.Rursum
Romanus pontifex in signum Imperii utitur Regno, et in signum pontificii utitur mitra ; sed mitra semper utitur et ubique ; Regno autem nec ubique nec semper, quia pontificalis auctoritas et prior est et dignior, quam imperialis.
Consecratus est in Summum Pontificem, et secundum solitum Ecclesiæ morem Regno de more insignitus, mitra turbinata scilicet cum corona.Eadem Acta de ipso Alexandro ann. 1178 :
Et in Pascha Regnum solenniter induit.Adde Epist. ejusdem Pontificis.
Regnum, quod ad similitudinem cassidis ex albo fit indumento.
CamelauciumConstantinianeum,
Coronamscilicet cum
mitraquæ caput operiret, fuse docuimus in Dissert. 24. ad Joinvillam. Sed postmodum
Regnum Pontificiumtriplici corona adornatum est.
Tiaram, quod Regnum appellant, et triplici corona ornatum Pontificis capiti imponunt.Et lib. 3 :
Est præterea tiara triplici corona ornata, quod Regnum appellatur, per quam significatur Sacerdotalis et Imperialis summa dignitas atque potestas : hac tiara utitur Pontifex in maximis solennitatibus eundo ad Ecclesiam et redeundo : sed nunquam illa utitur in divinis.Nescio an
Regnum, seu Coronam Papalem, an vero mitram ipsam Pontificiam intelligat Petrus Damiani lib. 2. Epist. :
Tædet cætera vanitatis attexere, non ridenda, sed gemenda ridicula,.... Papales scilicet infulas, gemmis micantibus, aureisque bratteolis per diversa loca corruptas.
Fecit isdem Beatissimus Pontifex in basilica B. Andreæ ubi supra, Regnum ex auro purissimo cum gemmis pretiosis pens. libras 2. et uncias quinque.Ibidem :
Fecit Regnum ex auro purissimo pendens super altare majus ex gemmis pretiosis ornatum.Rursum :
Regnum Spanoclistum ex auro purissimo cum cruce in medio pendens super altare.Adde pag. 150. Denique sub finem Vitæ ejusdem Leonis :
Regnum super altare ex auro purissimo diversis ornatum lapidibus pretiosis pens. lib. 2. uncias 6.In Gregorio IV :
Regnum aureum unum, quod usque hodie super altare dependet, etc.Ita alibi non semel hac notione pag. 174. 184. 188. 191. 193. et Guillelmus Bibliothecarius in Stephano VI. pag. 236. De ejusmodi coronis super altaria appensis pluribus egimus in Descriptione ædis Sophianæ num. 43.
Imperium, in Charta 55. et aliis, apud Goldastum. Vicissim
Imperiumpro
Regnum, in veteri Charta apud Perardum in Burgundicis pag. 23. Vide Mabillon. Diplom. pag. 195.
Cheval du Regne, pro Equo Neapolitano,
Coursier de Naples. Vide Brencmannum in Dissertatione 1. de Rep. Amalphitana pag. 17. et
Bailetom. 1.
des Reponses aux Questions d'un Provincialcap. 15. pag. 103. edit. in-8.
Regnumdici cœperit, docet Elmhamus in Vita Henrici V. Regis Angl. cap. 35. his verbis :
In hoc eciam Concilio(Constantiensi) Anglia nomen nacionis sive Regni, quod ante hæc tempora, livore præpediente, apud alienigenas consequi non valebat, de cetero perpetuis temporibus duraturum, mediante industria ejusdem Principis, est sortita.
Et ut ille qui ad hoc sanctum atque Apostolicum Regnum eligitur nemine consentiente consecratus fiat pontifex.
Si quis filius Ducis tam superbus vel stultus fuerit, ut patrem suum deshonestare voluerit,.... vel Regnum ejus auferre ab eo.Decreta Tassilonis Ducis Bajwariæ apud Canisium et alios :
In anno 22. Regni religiosissimi Ducis Tassilonis gentis Bajwariorum, etc.
Regulares abbates et monachos maximo affectu amoris amplectebatur, et consilio eorum utilitatem Regni administrare curabat.Vide Rex, Dux, Comes.
Regnevero inter jura, quæ ratione feudorum percipiuntur, recenset Charta Ingerr. episc. Camerac. ann. 1281. ex Tabul. Capit. ejusd. eccl. :
En manoirs, en prés, en terres, en iawes, en rentes, en capons, en cens, en Regnes, en reliés, en signerie, en justice et en quecumque autres choses.
- REG-, kingly government, royal authority, kingship, royalty: vocamus regnum eius rei p. statum: regno regem spoliare: regnum in civitate suā occupare, Cs.: Dum stabat regno incolumis, V.: Tulli ignobile, H.—Dominion, sovereignty, rule, authority, supreme power: regnumne hic tu possides?T.: omne regnum vel imperium bellis quaeritur: civitatis, Cs.: adoptione in regnum pervenire, S.: nationes, quaein eorum (i. e. Populi R.) regno sunt: regnum sine vi regere, O.: Nec regna vini sortiere talis, the presidency of the revels, H.—Despotism, tyranny, personal sovereignty, arbitrary rule: te regnum iudiciorum delectat: hoc vero regnum est, et ferri nullo pacto potest: suspicio regni appetendi: in plebe Romanā regnum exercere, L.: damnatus crimine regni, O.— A kingdom, state governed by a king: ad finis regni sui, Cs.: (flumen) Iugurthae Bocchique regnum disiungebat, S.: patrio regno pulsi, L.: barbara regna, H.: cerea regna refigunt (of bees), V.—Fig., rule, authority, power, influence: abuteris ad omnia atomorum regno: voluptatis: sive aliquid regni est in carmine, O.—A territory, estate, possession: in tuo regno esse, i. e. your own estate: Post aliquot mea regna videns mirabor aristas?fields, V.: haec regna, these realms, i. e. of the dead, V.
-
…studebant ; ab non nullis etiam quod in Gallia a potentioribus atque iis qui ad conducendos homines facultates habebant vulgo regna occupabantur ; qui minus facile eam rem imperio nostro consequi poterant. His nuntiis litterisque commotus Caesar duas legiones in…
Julius Caesar, Gallic War
-
…civitatis imperium obtenturus esset non esse dubium quin totius Galliae plurimum Helvetii possent ; se suis copiis suoque exercitu illis regna conciliaturum confirmat. Hac oratione adducti inter se fidem et ius iurandum dant et regno occupato per tres potentissimos ac…
Julius Caesar, Gallic War
-
…frater in antiquum locum gratiae atque honoris sit restitutus. Si quid accidat Romanis, summam in spem per Helvetios regni obtinendi venire ; imperio populi Romani non modo de regno, sed etiam de ea quam habeat gratia desperare .…
Julius Caesar, Gallic War
-
…longe nobilissimus fuit et ditissimus Orgetorix. Is M. Messala, et P. M. Pisone consulibus regni cupiditate inductus coniurationem nobilitatis fecit et civitati persuasit ut de finibus suis cum omnibus copiis exirent perfacile esse, cum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Is sibi legationem ad civitates suscipit. In eo itinere persuadet Castico, Catamantaloedis filio, Sequano, cuius pater regnum in Sequanis multos annos obtinuerat et a senatu populi Romani amicus appellatus erat, ut regnum in civitate sua occuparet…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Sequanos plurimum poterat et Helvetiis erat amicus, quod ex ea civitate Orgetorigis filiam in matrimonium duxerat, et cupiditate regni adductus novis rebus studebat et quam plurimas civitates suo beneficio habere obstrictas volebat. Itaque rem suscipit et a Sequanis…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Si quid accidat Romanis, summam in spem per Helvetios regni obtinendi venire ; imperio populi Romani non modo de regno, sed etiam de ea quam habeat gratia desperare. Reperiebat etiam in quaerendo Caesar, quod proelium equestre adversum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…suis copiis suoque exercitu illis regna conciliaturum confirmat. Hac oratione adducti inter se fidem et ius iurandum dant et regno occupato per tres potentissimos ac firmissimos populos totius Galliae sese potiri posse sperant. Ea res est Helvetiis per indicium…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Sequano, cuius pater regnum in Sequanis multos annos obtinuerat et a senatu populi Romani amicus appellatus erat, ut regnum in civitate sua occuparet, quod pater ante habuerit ; itemque Dumnorigi Haeduo, fratri Diviciaci, qui eo tempore…
Julius Caesar, Gallic War
-
…et virgo caede madentis, ultima caelestum terras Astraea reliquit. Neve foret terris securior arduus aether, adfectasse ferunt regnum caeleste Gigantas altaque congestos struxisse ad sidera montes. Tum pater omnipotens misso perfregit Olympum fulmine et excussit subiectae Pelion…
Ovid, Metamorphoses