sistere

sistere [CL] 1 to cause to stand, put up, set up, erect. hoc inter sanctamque crucem, quae sistitur illic / saxea, somniferam paulatim carpe quietem Wulf. Swith. I 257; juxta illud tertium [ostium] ~itur, in quo adhuc melius vinum continetur Simil. Anselmi 194; habitacula clericorum procul ~i statuit a domibus monialium Canon. G. Sempr. f. 52v. 2 to set before, present. sistit[ur], statuitur GlC S 305; detulit mater Wigorniam puerum suum redivivum, ut ~eret eum Domino Mir. Wulfst. II 12; hodie ~itur Creatori fructus terre sublimis P. Blois Serm. 593B; ablactatum Sara filium suum Ysaac ~it Abrahe recumbenti Ad. Dore Pictor 153. 3 to put, set (person in a place). b to bring before a court or judge. c to set (jewel, in quot. in fig. context). contra flustra senem sistebant turgida sanctum Aldh. VirgV 818; in principiis sacerdotem collocat ad aram orantem, populi multitudinem templi ~it in atriis Bede Luke 348C; corpus meum, antecessorum more compositum, ante januas aecclesiae ~ite W. Malm. GR II 202; templo Dei sistitur / qui fecit sydera / Marie, de qua gignitur / beata viscera Ledrede Carm. 32. 5.  b Eadmundus ‥ vinculis ‥ constringitur, atque innocens ~itur ante impium ducem quasi Christus ante Pilatum Abbo Edm. 10; ad subeundam mortem judicio judicis iniqui tribunali conspiceret ~i Eadmer Excell. B. M. 566B; oratorium est quasi pretorium in quo judex Deus pro tribunali sedere creditur, cui populus reus ~itur Hon. GA 569A; cum autem judicio ~i caverit Ric. Angl. Summa 17 p. 16; 1444 exhibuit testes de judicio ~i et judicato solvendo praedicto Henrico Fullar MunAcOx 539; beatus Paulus ‥ se ipse Cesaris tribunali ~i curavit Bekinsau 739; tribunali ~untur Chauncy Passio 82.  c vir contemplativus in auro, activus in argento gemmas ~it Pull. Sent. 943C. 4 to bring to a standstill, check, halt, stop; b (one's step). c to check (the flow of, also fig.). anchora fluctivagam nunc sistat metrica barcam Aldh. VirgV 2809; hic tum siste ratem, puppis potiatur harena Alcuin Carm. 4. 23; ~ere tentat Conanum castri praeses Ruallus, revocat illudens, morari biduum precatur W. Poit. I 45; ibi suplices citra fossatum sancti Edmundi litigationes ~unt W. Malm. GR II 213; [syrenes] omnes naves pretereuntes suavitate cantus ~ebant, nautasque somno oppressos lacerabant Hon. Spec. Eccl. 855D.  b consulo, siste pedem L. Durh. Dial. I 258; nunc procedunt paululum, nunc gressum ~unt Ailr. Ed. Conf. 780C; in gradu pietatis gressum ~imus, dum bona facere asuescimus Hon. Spec. Eccl. 823B; ad pedem lapidis paulisper gradum ~ens et eundem acriter intuens Gir. EH I 38.  c liquentes ibi aquas ~ere voluit Bede Gen. 18D; austro flante ista [aromata] fluunt in delicias sponsi, sed aquilonis hec iterum inclementia ~it G. Hoyland Serm. 199A; emachites quasi ponens sanguinem, i. ~ens sanguinem Alph. 56. 5 to put an end to, stop, cease. legalia ergo ~untur sacramenta, quorum loco succedunt ‥ alia quasi majoris meriti sacramenta, ut pro circumcisione baptisma Pull. Sent. 779D; siste tonare minas D. Bec. 680; currentibus urget habenam / ingeniis, fixoque modo conamina sistit Hanv. I 19. 6 (intr.): a to stand. b to cease moving, stand still, halt. a si non alios quam caecos et claudos, qui in civitate forte reperiri possent, in propugnaculis ~erent, ipsi ad conservandam eam et numero et virtute sufficerent Bede Sam. 623C; ante pios cineres lacrimarum signa tuarum / in sacris sistant semper ubique petris Alcuin Carm. 44. 26; †777 (12c) ante oculos superni Judicis cuncta perspicaciter oculis suae potenciae cernentis ~amus CS 222; cum ante altare ‥ ~eret, manusque ad Dominum sublevaret Beleth RDO 163. 164.  b siste, capesse fidem Frith. 686; sanctus pater ‥ imperavit ‥ mari ac torrenti amnis, ut in nomine Domini Christi ~erent ad tempus fluxum et impetum suum, et redirent servis Domini sui (Carthagus 64) VSH I 196; licet videat vel audiat ludos ociosos et mirabilia per viam, non ~it [ME: stont] ‥ sed viam rectam tenet, et festinat ad hospicium suum quo tendit AncrR 135. 7 (assoc. w. exsistere) to be, exist. ut eos ne discedant etiam obsequio Petrus ~ere velit Bede Mark 218C; qualiter illorum sistat natura sacrorum / spirituum, jugiter sibi qui famulantur et adstant Wulf. Brev. 171; ignorantes gratiam nec grati ~entes Latin Stories 137; non debet intelligi quod contemplacio ~at sub Deo in aliqua creatura Duns Ord. III 47; ideo Trinitas ~it extra creaturas, non quoad locationem, sed quoad essenciam et e contra Wycl. Ver. II 119; to be ‥ constare, esse, existere ‥ ~ere, restare CathA. 8 (in gl.). ~o, ex[h]ibeo GlC S 309.