sisto
sisto, to cause to stand, place, set, set up, fix, plant
- I Sistere, in gen., = collocare (in class. prose only in the partic. uses, v. A. 4. C. and D., infra).
- A Causative, with acc.
- 1 To place = facere ut stet; constr. with in and abl., with abl. alone, and with ad, super, etc., and acc.: O qui me gelidis in vallibus Haemi Sistat, Verg. G. 2, 489: tertia lux classem Cretaeis sistet in oris, id. A. 3, 117 (classis stat; v. sto): inque tuo celerem litore siste gradum, Ov. H. 13, 102 (cf. infra, III. 2. A.): jaculum clamanti (al. clamantis) sistit in ore, plants the dart in his face, Verg. A. 10, 323: disponit quas in fronte manus, medio quas robore sistat, Stat. Th. 7, 393: (equum ligneum) sacratā sistimus arā, Verg. A. 2, 245: aeternis potius me pruinis siste, Stat. Th. 4, 395: ut stata (est) lux pelago, as soon as light was set (shone) on the sea, id. ib. 5, 476: victima Sistitur ante aras, Ov. M. 15, 132: quam (suem) Aeneas ubi ... sistit ad aram, Verg. A. 8, 85: post haec Sistitur crater, Ov. M. 8, 669: vestigia in altero (monte) sisti (non posse), that no footprints can be placed (made) on the other mountain, Plin. 2, 96, 98, § 211: cohortes expeditas super caput hostium sistit, Tac. H. 3, 77; cf. id. A. 12, 13; Stat. Th. 4, 445; Sil. 4, 612. —
- 2 To place, as the result of guidance or conveyance; hence, to convey, to send, lead, take, conduct to, = facere ut veniat; constr. with in and abl., with abl. alone, and with advv. of place: officio meo ripā sistetur in illā Haec, will be carried by me to, etc., Ov. M. 9, 109: terrā sistēre petitā, id. ib. 3, 635: (vos) facili jam tramite sistam, Verg. A. 6, 676: ut eum in Syriā aut Aegypto sisterent orabat, to convey him to, Tac. H. 2, 9.—So with hic (= in with abl.) or huc (= in with acc.): hic siste patrem, Sen. Phoen. 121: Annam huc siste sororem, Verg. A. 4, 634.—
- 3 To place an army in order of battle, draw up, = instruere: aciem in litore sistit, Verg. A. 10, 309; cf.: sistere tertiam decimam legionem in ipso aggere jubet, Tac. H. 3, 21.—
- 4 Se sistere = to betake one's self, to present one's self, to come (so twice in Cicero's letters): des operam, id quod mihi affirmasti, ut te ante Kal. Jan., ubicumque erimus, sistas, Cic. Att. 3, 25: te vegetum nobis in Graeciā sistas, id. ib. 10, 16, 6 (cf. infra, E.): hic dea se primum rapido pulcherrima nisu Sistit, Verg. A. 11, 853.—
- 5 With two acc. (cf.: praesto, reddo) = to cause to be in a certain condition, to place, etc.; often with dat. of interest (ante- and post-class., and poet.; cf. supra, 4.): ego vos salvos sistam, I will place you in safety, see you to a safe place, Plaut. Rud. 4, 4, 5 (1049): omnia salva sistentur tibi, all will be returned to you in good order, id. ib. 5, 3, 3 (1359); so, suam rem sibi salvam sistam, id. Poen. 5, 2, 123 (1083); cf.: rectius tacitas tibi res sistam, quam quod dictum est mutae mulieri, will keep your secrets, id. ib. 4, 2, 54 (876): neque (dotem) incolumem sistere illi, et detraxe autument, that you deliver it entire to her, id. Trin. 3, 3, 15 (743): cum te reducem aetas prospera sistet, Cat. 64, 238: tu modo servitio vacuum me siste (= praesta) superbo, set me free from, Prop. 4, 16 (3, 17), 42: tutum patrio te limine sistam, will see you safe home, Verg. A. 2, 620: praedā onustos triumphantesque mecum domos reduces sistatis, Liv. 29, 27, 3 Weissenb. ad loc.: Pelasgis siste levem campum, Stat. Th. 8, 328: modo se isdem in terris victorem sisterent, Tac. A. 2, 14: operā tuā sistas hunc nobis sanum atque validum, give him back to us, safe and sound, Gell. 18, 10, 7: ita mihi salvam ac sospitem rempublicam sistere in suā sede liceat, Aug. ap. Suet. Aug. 28.—
- b Neutr, with double nom., = exsistere, to be, to become: judex extremae sistet vitaeque necisque, he will become a judge, etc., Manil. 4, 548 (dub.): tempora quod sistant propriis parentia signis, id. 3, 529 (dub.; al. sic stant; cf. infra, II.).—
- B As neuter verb, to stand, rest, be placed, lie (poet.); constr. like sto: ne quis mihi obstiterit obviam, nam qui obstiterit, ore sistet, will lie on his face, Plaut. Capt. 4, 2, 13 (793) Brix ad loc.: (nemo sit) tantā gloriā ... quin cadat, quin capite sistat, will be placed or stand on his head, id. Curc. 2, 3, 8 (287): ibi crebro, credo, capite sistebant cadi, id. Mil. 3, 2, 36 (848) Lorenz (Brix, hoc illi crebro capite): ipsum si quicquam posse in se sistere credis, to rest upon itself, Lucr. 1, 1057: neque posse in terrā sistere terram, nor can the earth rest upon itself, id. 2, 603: at conlectus aquae ... qui lapides inter sistit per strata viarum, id. 4, 415: incerti quo fata ferant, ubi sistere detur, to rest, to stay, Verg. A. 3, 7; cf.: quaesitisque diu terris, ubi sistere detur, Ov. M. 1, 307. —
- C As jurid. term.
- 1 In both a causative and neuter sense = to produce in court, or to appear in court after being bound over by the judge or by promise to the adversary (vadimonium); constr. either absol. or with the dat. of the adversary to whom the promise is made (alicui sisti), to appear upon somebody's demand; also, in judicio sisti. The present active is either used reflexively (se sistere = to appear), or with a transitive object (sistere aliquem = to produce in court one in whose behalf the promise has been made). The present passive, sisti, sistendus, sistitur, = to appear or to be produced. The perfect act., stiti, stitisse, rarely the perfect passive, status sum, = to have appeared, I appeared. So in all periods of the language: cum autem in jus vocatus fuerit adversarius, ni eo die finitum fuerit negotium, vadimonium ei faciendum est, id est ut promittat se certo die sisti, Gai. 4, 184: fit ut Alfenus promittat, Naevio sisti Quinctium, that Quinctius would be forthcoming upon Naevius's complaint, Cic. Quint. 21, 67; cf. id. ib. 8, 30 (v. infra, B.): testificatur, P. Quinctium non stitisse, et se stitisse, id. ib. 6, 25: quin puellam sistendam promittat (= fore ut puella sistatur in judicio), Liv. 3, 45, 3: interrogavit quisquam, in quem diem locumque vadimonium promitti juberet, et Scipio manum ad ipsam oppidi, quod obsidebatur, arcem protendens: Perendie sese sistant illo in loco, Gell. 7, 1, 10: si quis quendam in judicio sisti promiserit, in eādem causā eum debet sistere, Dig. 2, 11, 11: si servum in eādem causā sistere promiserit, et liber factus sistatur, ... non recte sistitur, ib. 2, 9, 5: sed si statu liberum sisti promissum sit, in eādem causā sisti videtur, quamvis liber sistatur, ib. 2, 9, 6: cum quis in judicio sisti promiserit, neque adjecerit poenam si status non esset, ib. 2, 6, 4: si quis in judicio secundum suam promissionem non stitit, ib. 2, 11, 2, § 1; cf. ib. 2, 5, 1; 2, 8, 2; 2, 11, 2, § 3.—
- 2 Vadimonium sistere, to present one's self in court, thus keeping the solemn engagement (vadimonium) made to that effect; lit., to make the vadimonium stand, i. e. effective, opp. deserere vadimonium = not to appear, to forfeit the vadimonium. The phrase does not occur in the jurists of the Pandects, the institution of the vadimonium being abolished by Marcus Aurelius. It is found in the following three places only: quid si vadimonium capite obvoluto stitisses? Cat. ap. Gell. 2, 14, 1: ut Quinctium sisti Alfenus promitteret. Venit Romam Quinctius; vadimonium sistit, Cic. Quint. 8, 30: ut nullum illa stiterit vadimonium sine Attico, Nep. Att. 9; Gai. 4, 185; cf. diem sistere under status, P. a. infra.—
- D Transf., out of judicial usage, in gen., = to appear or present one's self, quasi ex vadimonio; constr. absol. or with dat. of the person entitled to demand the appearance: ubi tu es qui me vadatus's Veneriis vadimoniis? Sisto ego tibi me, et mihi contra itidem ted ut sistas suadeo (of a lover's appointment), Plaut. Curc. 1, 3, 5 (162); so, tibi amatorem illum alacrem vadimonio sistam, produce, Ap. Met. 9, 22, 8; nam promisimus carnufici aut talentum magnum, aut hunc hodie sistere, Plaut. Rud. 3, 4, 73 (778): vas factus est alter ejus sistendi, ut si ille non revertisset, moriendum esset sibi, Cic. Off. 3, 10, 45. —
- E Fana sistere, acc. to Festus anciently used, either = to place (secure and fix places for) temples in founding a city, or to place the couches in the lectisternia: sistere fana, cum in urbe condendā dicitur, significat loca in oppido futurorum fanorum constituere: quamquam Antistius Labeo, in commentario XV. juris pontificii ait fana sistere esse lectisternia certis locis et diebus habere, Fest. p. 267 Lind. To this usage Plaut. perh. alludes: apud illas aedis sistendae mihi sunt sycophantiae, the place about that house I must make the scene of my tricks, Plaut. Trin. 4, 2, 25 (867).—
- F Sistere monumenta, etc., or sistere alone, to erect statues, etc. (= statuere; post-class. and rare; mostly in Tac.): ut apud Palatium effigies eorum sisteret, Tac. A. 15, 72: cum Augustus sibi templum sisti non prohibuisset, id. ib. 4, 37: at Romae tropaea de Parthis arcusque sistebantur, id. ib. 15, 18: monuere ut ... templum iisdem vestigiis sisteretur, id. H. 4, 53: sistere monumenta, Aus. Ep. 24, 55: Ast ego te ... Carthaginis arce Marmoreis sistam templis (cf. ἱστάναι τινά), Sil. 8, 231; v. statuo.
- II Sistere = to cause what is tottering or loose to stand firm, to support or fasten; and neutr., to stand firm.
- A Causative (rare; perh. not in class. prose) = stabilire: sucus ... mobilis (dentes) sistit, Plin. 20, 3, 8, § 15; and trop.: hic (Marcellus) rem Romanam magno turbante tumultu Sistet (cf.: respublica stat; v. sto), Verg. A. 6, 858; cf.: non ita civitatem aegram esse, ut consuetis remediis sisti posset, Liv. 3, 20, 8 (where sisti may be impers.; v. infra, III. C.).—
- B Neutr., to stand firm, to last, = stare: nec mortale genus, nec divum corpora sancta Exiguom possent horai sistere tempus, Lucr. 1, 1016: qui rem publicam sistere negat posse, nisi ad equestrem ordinem judicia referantur, Cotta ap. Cic. Verr. 2, 3, 96, § 223.—
- 2 Neutr., to stand firm, to resist: nec quicquam Teucros Sustentare valet telis, aut sistere contra, Verg. A. 11, 873; so with dat. = resistere: donec Galba, inruenti turbae neque aetate neque corpore sistens, sella levaretur, Tac. H. 1, 35; cf. sisti = resistere, III. B. 1. f. infra.
- III Sistere = to stand still, and to cause to stand still.
- A Neutr. = stare (rare; in Varr., Tac., and the poets).
- a To stand still: solstitium dictum est quod sol eo die sistere videatur, Varr. L. L. 5, p. 53 (Bip.): sistunt amnes, Verg. G. 1, 479: incurrit, errat, sistit, Sen. Herc. Oet. 248.—
- b To remain, stop: Siste! Quo praeceps ruis? Sen. Thyest. 77; id. Oedip. 1050: vis tu quidem istum intra locum sistere? will you remain in that position? Tac. A. 4, 40.—
- c Trop., to stop, not to go any farther: depunge, ubi sistam, Pers. 6, 79: nec in Hectore tracto sistere, to stop at the dragging of Hector, Stat. Ach. 1, 7.—
- d To cease (dub.): hactenus sistat (si stat) nefas: pius est, if his crime ceases here, he will be pious, Sen. Thyest. 744 (perh. act., to stop, end).—
- B Causative (not ante-Aug.; freq. in Tac., Plin., and the poets).
- 1 To arrest, stop, check an advancing motion.
- a With gradum: plano sistit uterque gradum, arrest their steps, Prop. 5 (4), 10, 36; Verg. A. 6, 465: siste properantem gradum, Sen. Herc. Fur. 772: repente sistunt gradum, Curt. 4, 6, 14. —With pedem, Ov. R. Am. 80.—
- b With fugam, to stop, stay, check, stem, arrest the flight: fugam foedam siste, Liv. 1, 12, 5: si periculo suo fugam sistere posset, id. 30, 12, 1; so Curt. 8, 14, 37; 4, 16, 2; 8, 3, 2; Tac. A. 12, 39.—
- c Of vehicles, horses, etc.: esseda siste, Prop. 2, 1, 76: equos, Verg. A. 12, 355: quadrijugos, Stat. Ach. 2, 429; so id. Th. 5, 364.—
- d With iter, to arrest the advance of an army, to halt: exercitus iter sistit, Tac. H. 3, 50.—
- e With bellum, to halt (cf. infra, D.): Aquilejae sisti bellum expectarique Mucianum jubebat, Tac. H. 3, 8.—
- f Of living objects, in gen.
- α To arrest their course, make them halt: aegre coercitam legionem Bedriaci sistit, Tac. H. 2, 23: festinantia sistens Fata, staying the hurrying Fates, Stat. S. 3, 4, 24.—So, se sistere with ab, to desist from: non prius se ab effuso cursu sistunt, Liv. 6, 29, 3; hence, to arrest by wounding, i. e. to wound or kill: aliquem cuspide, Sil. 1, 382; 1, 163; so, cervum vulnere sistere, id. 2, 78.—
- β To stop a hostile attack of persons, to resist them, ward them off: ut non sisterent modo Sabinas legiones, sed in fugam averterent, Liv. 1, 37, 3: ibi integrae vires sistunt invehentem se jam Samnitem, id. 10, 14, 18: nec sisti vis hostium poterat, Curt. 5, 3, 11: nec sisti poterant scandentes, Tac. H. 3, 71; 5, 21. —
- g Trop., to stop the advance of prices: pretia augeri in dies, nec mediocribus remediis sisti posse, Tac. A. 3, 52.—
- 2 To arrest the motion of fluids.
- a Of water: sistere aquam fluviis, Verg. A. 4, 489: amnis, siste parumper aquas, Ov. Am. 3, 6, 2: quae concita flumina sistunt, id. M. 7, 154: sistito infestum mare, calm, Sen. Agam. 523; cf. Ov. M. 7, 200; id. H. 6, 87; Plin. 28, 8, 29, § 118.—
- b Of blood and secretions: (ea) quibus sistitur sanguis parari jubet, Tac. A. 15, 54: sanguinem, Plin. 20, 7, 25, § 59; 28, 18, 73, § 239; 27, 4, 5, § 18: haemorrhoidum abundantiam, id. 27, 4, 5, § 19: fluctiones, id. 20, 8, 27, § 71, 34, 10, 23, § 105; 35, 17, 57, § 195: nomas, id. 30, 13, 39, § 116; 24, 16, 94, § 151: mensis, id. 23, 6, 60, § 112: vomitiones, id. 20, 20, 81, § 213: alvum bubus, id. 18, 16, 42, § 143: alvum, stop the bowels, id. 23, 6, 60, § 113; 22, 25, 59, § 126; 20, 5, 18, § 37: ventrem, id. 20, 23, 96, § 256; Mart. 13, 116.—
- 3 To arrest the motion of life, make rigid: ille oculos sistit, Stat. Th. 2, 539.—
- 4 To end, put an end to (= finem facere alicui rei); pass., to cease: querelas, Ov. M. 7, 711: fletus, id. ib. 14, 835: lacrimas, id. F. 1, 367; 480; 6, 154: minas, id. Tr. 1, 2, 60: opus, id. H. 16 (17), 266; id. M. 3, 153: labores, id. ib. 5, 490: furorem, Stat. Th. 5, 663: furialem impetum, Sen. Med. 157; id. Agam. 203: pace tamen sisti bellum placet, Ov. M. 14, 803: antequam summa dies spectacula sistat, id. F. 4, 387: sitim sistere, to allay, id. P. 3, 1, 18: nec primo in limine sistit conatus scelerum, suppresses, Stat. S. 5, 2, 86: ruinas, to stop destruction, Plin. Pan. 50, 4: ventum, to ward off, turn the wind, id. Ep. 2, 17, 17; (motus terrae) non ante quadraginta dies sistuntur, = desinunt, Plin. 2, 82, 84, § 198.—
- 5 Sistere with intra = to confine, keep within: transgresso jam Alpes Caecina, quem sisti intra Gallias posse speraverant, Tac. H. 2, 11: dum populatio lucem intra sisteretur, provided the raids were confined to day-time, id. A. 4, 48. —
- C Impers. and trop., to arrest or avoid an impending misfortune, or to stand, i. e. to endure; generally in the form sisti non potest (more rarely: sisti potest) = it cannot be endured, a disaster cannot be avoided or met (once in Plaut.; freq. in Liv.; sometimes in Tac.; cf., in gen., Brix ad Plaut. Trin. 720; Drak. ad Liv. 3, 16, 4; Weissenb. ad Liv. 2, 29, 8; Gronov. ad Liv. 4, 12, 6; Beneke ad Just. 11, 1, 6).
- 1 Without a subject, res or a noun of general import being understood: quid ego nunc agam, nisi ut clipeum ad dorsum accommodem, etc.? Non sisti potest, it is intolerable, Plaut. Trin. 3, 2, 94 (720): totam plebem aere alieno demersam esse, nec sisti posse nisi omnibus consulatur, Liv. 2, 29, 8: si domestica seditio adiciatur, sisti non posse, the situation will be desperate, id. 45, 19, 3: si quem similem priore anno dedissent, non potuisse sisti, id. 3, 9, 8: vixque concordiā sisti videbatur, that the crisis could scarcely be met, even by harmonious action, id. 3, 16, 4: qualicunque urbis statu, manente disciplinā militari sisti potuisse, these evils were endurable, id. 2, 44, 10: exercitum gravi morbo affectari, nec sisti potuisse ni, etc., it would have ended in disaster, if not, etc., id. 29, 10, 1: qui omnes populi si pariter deficiant, sisti nullo modo posse, Just. 11, 1, 6 Gronov. ad loc.; cf. Liv. 3, 20, 8 supra, II. A. 1.— Rarely with a subject-clause understood: nec jam sisti poterat, and it was no longer tolerable, i. e. that Nero should disgrace himself, etc., Tac. A. 14, 14.—
- 2 Rarely with quin, to prevent etc. (pregn., implying also the stopping of something; cf. supra, III. B. 1.): neque sisti potuit quin et palatium et domus et cuncta circum haurirentur (igni), Tac. A. 15, 39.
- —Hence, stătus, a, um, P. a., as attribute of nouns, occurs in several conventional phrases, as relics of archaic usage.
- A Status (condictusve) dies cum hoste, in the XII. Tables, = a day of trial fixed by the judge or agreed upon with the adversary; esp., a peregrinus (= hostis), Cic. Off. 1, 12, 37. It presupposes a phrase, diem sistere, prob.=vadimonium sistere (v. supra, I. C. 2.). Such an appointment was an excuse from the most important public duties, even for soldiers from joining the army, Cinc. ap. Gell. 16, 4, 4.— Hence, transf.: si status condictus cum hoste intercedit dies, tamen est eundum quo imperant, i. e. under all circumstances we must go, Plaut. Curc. 1, 1, 5 (5).—
- B In certain phrases, appointed, fixed, regular (cf. statutus, with which it is often confounded in MSS.): status dies: tres in anno statos dies habere quibus, etc., Liv. 39, 13, 8: stato loco statisque diebus, id. 42, 32, 2; so id. 5, 52, 2; 27, 23 fin.: stato lustri die, Sen. Troad. 781: status sacrificii dies, Flor. 1, 3, 16: statum tempus, statā vice, etc.: lunae defectio statis temporibus fit, Liv. 44, 37 init.; so id. 28, 6, 10: stato tempore, Tac. A. 12, 13; id. H. 4, 81; Plin. 11, 37, 65, § 173: stata tempora (partus), Stat. Ach. 2, 673: adeo in illā plagā mundus statas vices temporum mutat, Curt. 8, 19, 13; so id. 9, 9, 9; 5, 1, 23; so, feriae, etc.: feriae statae appellabantur quod certo statutoque die observarentur, Paul. ex Fest. p. 69 Lind.: stata quinquennia, Stat. S. 5, 3, 113: stata sacra or sacrificia: stata sacrificia sunt quae certis diebus fieri debent, Fest. p. 264 Lind.: proficiscuntur Aeniam ad statum sacrificium, Liv. 40, 4, 9; 23, 35, 3; 5, 46, 2; 39, 13, 8; Cic. Mil. 17, 45: solemne et statum sacrificium (al. statutum), id. Tusc. 1, 47, 113; so Liv. 23, 35, 3: stata sacra, Ov. F. 2, 528; Stat. Th. 1, 666: stata foedera, id. ib. 11, 380: status flatus, Sen. Ben. 4, 28: stati cursus siderum, Plin. 18, 29, 69, § 291 (different: statae stellae = fixed stars, Censor. D. N. 8, belonging to II. 2. supra): statae febres, intermittent fevers, returning regularly, Plin. 28, 27, 28, § 107.—
- C Moderate, average, normal: inter enim pulcherrimam feminam et deformissimam media forma quaedam est, quae et a nimio pulcritudinis periculo et a summo deformitatis odio vacat, qualis a Q. Ennio perquam eleganti vocabulo stata dicitur...Ennius autem eas fere feminas ait incolumi pudicitia esse quae statā formā forent, Gell. 5, 11, 12-14 (v. Enn. Trag. p. 133 Vahl.).
Partic. status, a, um, a) festgesetzt, bestimmt, fest, periodisch wiederkehrend, dies cum hoste, XII tabb. fr.: dies, Liv.: caerimoniae, Cic.: sacrificium, Cic.: cursus siderum, Plin.: stato tempore, zu gewisser, bestimmter Zeit, Plin.: statā vice, Curt.: stato in eosdem dies mercatu, immer auf dieselben Tage fallende, Tac.: stella, Fixstern (Ggstz. stella vaga, Planet), Censorin. 8, 2. – b) ebenmäßig, proportioniert, forma, Enn. b. Gell. 5, 11. § 14.
I tr., ¶ 1 faire se tenir, placer, poser, mettre, établir : monstrum sacrata sistimus arce Virg. En. 2, 245, nous plaçons le monstre [le cheval de bois] dans lʼenceinte sacrée de la citadelle ; templum juxta equos sistere Tac. Ann. 12, 13, poster des chevaux près du temple, cf. Tac. H. 3, 77 ; alicui jaculum in ore Virg. En. 10, 323, planter un javelot dans la bouche de qqn ; huc siste sororem Virg. En. 4, 634, fais venir ici ma sœur || = statuere, élever, dresser, ériger [temple, trophées, etc.] : Tac. Ann. 4, 37 ; 15, 18 ; 15, 72, etc. || fana Fest. 351 ; P. Fest. 350, déterminer les emplacements de temples futurs dans une fondation de ville [ou dʼaprès Antistius Labéo] établir des lectisternia à jours et endroits déterminés ¶ 2 faire comparaître devant le tribunal à une date fixée ; se sistere ou sisti, comparaître, se présenter au jour dit : Cic. Quinct. 67 ; Gell. 7, 1, 10 || vadimonium sistere Cic. Quinct. 30, tenir lʼengagement pris, comparaître, se présenter || [en gén.] : vas factus est alter ejus sistendi Cic. Off. 3, 45, lʼautre se porta caution de la comparution de celui-ci = de son retour ; sisto tibi me Pl. Curc. 163, je me présente à ta sommation ; [dʼoù] venir se présenter, venir trouver qqn dʼaprès une promesse faite : Cic. Att. 3, 25 ; 10, 16, 6 ¶ 3 arrêter : se sistere Virg. En. 11, 853, sʼarrêter ; gradum Virg. En. 6, 465 ; pedem Ov. Rem. 80, arrêter sa marche ; fugam Liv. 30, 12, 1, arrêter la fuite ; iter Tac. H. 3, 50, faire halte ; legiones Sabinas Liv. 1, 37, 3, arrêter lʼélan des légions Sabines, cf. Liv. 10, 14, 18 ; Curt. 5, 3, 11 ; Tac. H. 3, 71, se ab effuso cursu Liv. 6, 29, 3, sʼarrêter dans sa course désordonnée ; aquam fluviis Virg. En. 4, 489, suspendre le cours des fleuves, cf. Ov. M. 7, 154, etc.; sanguinem Tac. Ann. 15, 54, arrêter le sang || [fig.] lacrimas, querelas Ov. F. 1, 367 ; M. 7, 711, cesser ses larmes, ses plaintes ; ruinas Plin. Min. Pan. 50, 4, arrêter les destructions ¶ 4 affermir, consolider : rem Romanam Virg. En. 6, 858, assurer lʼexistence de lʼÉtat romain [facere ut stet ], cf. Liv. 3, 20, 8 ¶ 5 fixer, déterminer, au part. ; v. status.
II intr., ¶ 1 se poser, se placer, se tenir : capite ou ore Pl. Curc. 287 ; Capt. 793, se tenir sur la tête, sur la figure, être renversé la tête la première ; in terra sistere terram Lucr. 2, 603, la terre se poser sur la terre ; sistere legionem in aggere jubet Tac. H. 3, 21, il ordonne à la légion de se poster sur la chaussée ¶ 2 comparaître devant le tribunal : Cic. Quinct. 25 ¶ 3 sʼarrêter : ubi sistere detur Virg. En. 3, 7, [ne sachant] où il leur est donné de sʼarrêter ; sistunt amnes Virg. G. 1, 479, les fleuves sʼarrêtent ¶ 4 tenir bon, tenir ferme : Virg. En. 11, 873 || résister, alicui, à qqn : Tac. H. 1, 35 || [fig.] subsister, se maintenir : Cic. Verr. 2, 3, 223 ¶ 5 pass. impers. : non sisti potest Pl. Trin. 720, on ne peut y tenir, cela ne peut aller plus loin ; sisti non posse Liv. 45, 19, 13, [il disait] que toute résistance serait impossible, cf. Liv. 2, 29, 8 ; 3, 9, 8 ; 29, 10, 1.
➳ dans Virg. En. 3, 403 ; Liv. 8, 32, 12, etc., les formes stet- sont plutôt de stare, cf. Gell. 2, 14, 1.
- 1. doen staan, plaatsen, zetten, brengen [aciem in litore; huc sororem; suem ad aram; alci iaculum in ore in de mond stoten; se zich vertonen];
- 2. (niet-klass.) oprichten, opstellen [templum; monumenta; effigies];
- 3. tot staan brengen, tegenhouden, remmen [legiones; equos; impetum; se; gradum of pedem halt houden; fugam staken; querelas beëindigen; populationem; sitim; lacrimas; aquam; certamina; labores];
- 4. (metaf.) grondvesten [rem Romanam; civitatem consuetis remediis]; — p. adj. status, a, um vastgesteld, bepaald; regelmatig terugkerend [dies; sacrificium; cursus siderum];
- 5. (jur. t.t.) voor het gerecht dagen of laten verschijnen [se of vadimonium op de bepaalde dag voor het gerecht verschijnen]; II. intr.
- 1. zich plaatsen, gaan staan, postvatten, pf. staan;
- 2. stilstaan, blijven staan, tot stilstand komen; ➤ classis stitit; sistunt amnes; sanguis sistit stolt;
- 3. (niet-klass.) uitrusten, rust vinden;
- 4. (metaf.) (voort)bestaan; ➤ res publica ~ non potest; onpers.: sisti non potest de toestand is onhoudbaar, zo kan het niet langer;
- 5. (jur. t.t.) voor het gerecht verschijnen;
- 6. (Mel.) = sum.
停止。拘束。堅固。息。站住。有。在。— eum 安其在此。— se 自來前。— gradum 停步。— sanguinem 息血。— vadimonium 赴案。Ore sistere 跌傷而上。Capite sistere 跌破頭上。
Suggest a Translation
See an image
- STA-, to cause to stand, place, set, set up, fix, plant: me gelidis convallibus, V.: In litore siste gradum, plant your foot, O.: iaculum clamanti in ore, plant the dart in his face, V.: Victima Sistitur ante aras, O.: aciem in litore, V.—With two acc, to cause to be placed: tutum patrio te limine sistam, i. e. will see you safe home, V.: victores domos reduces sistatis, L.— To place, convey, send, lead, take, conduct, bring: Officio meo ripā sistetur in illā Haec, will be carried by me to, etc., O.: (vos) facili iam tramite sistam, V.: Annam huc siste sororem, V.—With pronreflex., to betake oneself, present oneself, come: des operam ut te ante Kal. Jan., ubicumque erimus, sistas: Hic dea se rapido nisu Sistit, V.—In judicial proceedings, of persons, to produce, cause to appear: promittere Naevio sisti Quinctium, that Quinctius shall appear to answer Naevius: puellam sistendam promittat (i. e. fore ut puella sistatur in iudicio), L.; cf. vas factus est alter eius sistendi, ut, etc., i. e. as surety for his appearance. —In the phrase, vadimonium sistere, to make good the vadimonium, keep the undertaking, i. e. appear to answer: vadimonium sistit.—Ellipt.: testificatur, P. Quinctium non stitisse, et se stitisse (sc. vadimonium).—To cause to stand, fix, establish, confirm: rem Romanam magno turbante tumultu, V.—Ellipt. (sc. se), to stand firm, endure: qui rem p. sistere negat posse.—To arrest, stop, check, cause to halt: legiones, L.: nec sisti vis hostium poterat, Cu.: se ab effuso cursu, L.: aquam fluviis, V.—With gradum or pedem: qui (exercitus), ut non referat pedem, sistet certe, i. e. will halt, if not retreat: Siste gradum, V.: in primo limine siste pedem, O.: sistere contra (sc. pedem), i. e. make a stand, V.: sistunt Amnes, halt, V.: Incerti, ubi sistere detur, to rest, stay, V.—Fig., to end, put an end to, stop, cause to cease, check: fugam, L.: lacrimas, O.: Pace tamen sisti bellum placet, O.: sitim, allay, O.—Passimpers., to be checked, be endured, be remedied.—Only in phrases with posse: totam plebem . . . nec sisti posse ni omnibus consulatur, and no relief is possible, but, etc., L.: si domestica seditio adiciatur, sisti non posse, the case is hopeless, L.: vixque concordiā sisti videbatur posse, that the crisis could scarcely be met, even by union, L.: qualicunque urbis statu, manente disciplinā militari sisti potuisse, any condition is endurable, etc., L.
-
…vehit tigres, nec vires fulminis apro, crura nec ablato prosunt velocia cervo. Quaesitisque diu terris, ubi sistere possit, in mare lassatis volucris vaga decidit alis. Obruerat tumulos inmensa licentia ponti, pulsabantque novi montana cacumina…
Ovid, Metamorphoses
-
…; illud abs te peto des operam, id quod mihi adfirmasti, ut te ante Kalendas Ianuarias ubicumque erimus sistas. Scr. Dyrrachi m. Ianuario a. . CICERO ATTICO SAL. litterae mihi a Quinto fratre cum…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…reprehendi quod si ita est, quid possumus contra illum praetorem dicere qui cotidie templum tenet, qui rem publicam sistere negat posse nisi ad equestrem ordinem iudicia referantur quodsi ille hoc unum agitare coeperit, esse aliquod genus cogendae pecuniae…
Cicero, in Verrem
-
…appellantur tribuni ; a quibus cum esset certum auxilium petitum, ita tum disceditur ut Idibus Septembribus P. Quinctium sisti sex. Alfenus promitteret. venit Romam Quinctius, vadimonium sistit. iste, homo acerrimus, bonorum possessor ,…
Cicero, pro Quinctio
-
…is, qui morti addictus esset, paucos sibi dies commendandorum suorum causa postulavisset, vas factus sit alter eius sistendi, ut, si ille non revertisset, moriendum esset ipsi. Qui cum ad diem se recepisset, admiratus…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…Minervam sororem Iovis esse existimo ; sed tamen ego mihi sororem virginem adscisco, tu sororem tuam virginem esse non sisti. sed vide ne tu te soleas Iovem dicere, quod tu iure eandem sororem et uxorem appellare possis .…
Cicero, de Domo sua
-
…mima portatur. tu quoniam quartana cares et novum morbum removisti sed etiam gravedinem, teque vegetum nobis in Graecia siste et litterarum aliquid interea. Scr. in Cumano xvii K Iun. a. . CICERO ATTICO SAL .…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…, cum omnis ordines demonstraret, senatum, equites Romanos, universum populum Romanum accusaret E xsulare si nitis, sistis pe lli, pulsum pa timini quae tum significatio fuerit omnium, quae declaratio voluntatis ab universo populo Romano in…
Cicero, pro Sestio
-
…id quaeritis inquit, Verum illud credo fore in os prius accipiam ipse Quam gladium in stomacho furi ac pulmonibus sisto. Odi hominem, iratus pugno, nec longius quicquam Nobis, quam dextrae gladium dum accommodet alter ; Usque…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…res in dubium venire non potest. fit rebus omnibus integris neque proscriptis neque possessis bonis ut Alfenus promittat Naevio sisti Quinctium. venit ad vadimonium Quinctius. iacet res in controversiis isto calumniante biennium, usque dum inveniretur qua ratione…
Cicero, pro Quinctio