urna
urna, a vessel of baked clay, vessel for drawing water, water-pot, water-jar, urn
- I Lit.: urnae dictae, quod urinant in aquā hauriendā ut urinator, Varr. L. L. 5, § 126 Müll.; Plaut. Ps. 1, 2, 24 (155); Prop. 4 (5), 4, 16; 4 (5), 11, 28; Ov. F. 3, 14; id. M. 3, 37; 3, 172; Hor. C. 3, 11, 22; id. S. 1, 5, 91; 1, 1, 54.—As an attribute of personified rivers, Verg. A. 7, 792; Sil. 1, 407.—Of the constellation Aquarius, Ov. F. 2, 457; Sen. Thyest. 865.—
- II Transf., in gen., an urn used for any purpose.
- A Most freq., a vessel into which were thrown the voting-tablets or lots of any kind.
- 1 A voting-urn (syn. sitella): senatorum urna copiose absolvit, equitum adaequavit, Cic. Q. Fr. 2, 6, 6; Ov. M. 15, 44; Prop. 4 (5), 11, 49; Hor. S. 2, 1, 47; Sil. 9, 27; Juv. 13, 4: educit ex urnā tres (judices), Cic. Verr. 2, 2, 17, § 42; Suet. Ner. 21; Verg. A. 6, 22; Val. Fl. 2, 484; Sen. Contr. 1, 2, § 7; Just. 22, 3, 6; Plin. Ep. 10, 20, 2; Sen. Troad. 974; Tert. Spect. 16.—
- 2 The urn of fate, from which is drawn the lot of every one's destiny: omnium Versatur urna serius ocius Sors exitura, Hor. C. 2, 3, 26: omne capax movet urna nomen, id. ib. 3, 1, 16; Verg. A. 6, 432; Stat. S. 2, 1, 219: nomina in urnam coicere, Liv. 23, 3, 7; Plin. Ep. 10, 3, 2.—
- B A vessel to hold the ashes of the dead, a cinerary urn, Ov. H. 11, 124; id. M. 4, 166; 11, 706; 12, 616; 14, 441; id. Tr. 3, 3, 65; Suet. Calig. 15; Luc. 7, 819; Sen. Troad. 375.—
- C A money-pot, money-jar: argenti, Hor. S. 2, 6, 10.—
- D A liquid measure containing half an amphora, an urn, Cato R. R. 148, 1; Col. 12, 41; Plin. 17, 28, 47, § 263; Pers. 5, 144.—
- 2 A measure in gen., Cato R. R. 10, 2; 13, 3; Juv. 15, 25.
~a [gl.: vas aureum, ] aurea caelesti munere refertaceac
ipsa ‥ archa naturam humanitatis ejus, ~a [cf. ] mannae plenitudinem divinitatis, virga Aaron potentiam sacerdotii ejus inviolabilem [Hebr. ix 4 designat ]
qui ipsam probatissimam personam frustra quidem aquosae ~ae non tam imposuit quam inflixit
Ganymedes ‥ dicitur ‥ gestare ~am in manu
~am ‥ lacte repletam veneno evomito ab ore suo infecit ut penas persolveret quicunque lac dictum gustaturus esset
intro ~am et trutinam ad mensurandum in emendo sive vendendo
‘ecce ~a sortitur’ id est sortem dat, id est per ~am datur sors
decreta stat legibus urna
hinc est quod albis et nigris lapillis in ~am projectis secundi dies et adversi notabantur, albis secundos nigris adversos dies notantibus
in fuliginoso Ditis obscuri palacio Minos, Radamantus, et Eacus sortem mittunt in ~am, judicesque presunt censura miseris
[matrona ] quam suprema sors gemina mortis multaverat ~a [gl.: sepultura, sorte, AS: ]deaðe, fetels, hlote
[Hugo Magnus ] quem mortuum Tarsensis civitatis ~a recepit
rex magnus parva jacet hac Guillelmus in urna
rupe sub hac vili tegitur vir summus, et urna / clauditur angusta
~a,amber
hec ~a, hec olla,pot
nomina pertinencia botularie ‥ hec ~a,a cowpe
pisces centaurum subdi sibi Jupiter, urnam / atque hircum subici scit sibi falce nocens(
- 1. kruik, waterkruik; ook als attribuut v.h. sterrenbeeld Aquarius (Waterman);
- 2. (pre- en postklass.) (als inhoudsmaat voor vloeistoffen) = ½ amphora = 13,04 l;
- 3. (poët.) pot [argenti];
- 4. stemurn (voor de stemtafeltjes in de comitia of voor het loten); ➤ nomina in -am conicere; -am movere schudden; — (Tac.) (metaf.) keuze dmv. het lot: -am postulare;
- 5. (poët.) asurn; ➤ requiescere in -a;
- 6. (poët.) urn v.h. noodlot (met het doodslot v. alle mensen; in het bezit v. Jupiter en de parcen); ➤ omnium versatur urnā sors exitura ieder krijgt te zijner tijd zijn laatste lot.
- 1 VAS-, a vessel of baked clay, vessel for drawing water, water-pot, water-jar, urn: fictilis, O.: stetit urna Sicca, H.: Caelata (of a river-god), V.—A voting-urn, ballot-box: senatorum: leges minitatur et urnam, H.—An urn for lots, vessel for drawing lots: educit ex urnā trīs (iudices): stat ductis sortibus urna, V.: omnium Versatur urna, H.: Omne capax movet urna nomen, Cs.: nomina in urnam coicere, L.—A vessel for the ashes of the dead, cinerary urn: Quodque rogis superest unā requiescit in urnā, O.—A money-pot, money-jar: argenti, H.—As a liquid measure, an urna, half an amphora(about two and a half gallons): urnae crater capax, Iu.
-
…templa. In foribus letum Androgeo tum pendere poenas Cecropidae iussi miserum septena quotannis corpora natorum ; stat ductis sortibus urna. Contra elata mari respondet Gnosia tellus hic crudelis amor tauri, suppostaque furto Pasiphaë, mixtumque genus prolesque biformis…
Vergil, Aeneid
-
…impetrare non potuerat, id ei postridie venit in mentem, ex lege Rupilia sortiri dicas oportere. educit ex urna tris ; his ut absentem Heraclium condemnent imperat ; itaque condemnant. quae, malum, ista fuit amentia Ecquando…
Cicero, in Verrem
-
…deorum videtur. simiae vero Dodonaeae improbitatem historiis Graecis mandatam esse demiror. quid minus mirum quam illam monstruosissimam bestiam urnam evertisse, sortes dissupavisse et negant historici Lacedaemoniis ullum ostentum hoc tristius accidisse Nam illa praedicta Veientium, si lacus…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…suos diceret paene damnatus est, vident damnatum. ea ipsa in re Pompei offensio nobis obstitit. senatorum enim urna copiose absolvit, equitum adaequavit, tribuni aerarii condemnarunt. sed hoc incommodum consolantur cotidianae damnationes inimicorum, in quibus…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
-
…plebis appellarit ne causam diceret num quis reus in tribunal sui quaesitoris escenderit eumque vi deturbarit, subsellia dissiparit, urnas deiecerit, eas denique omnis res in iudicio disturbando commiserit, quarum rerum causa iudicia sunt constituta sciasne tum fugisse…
Cicero, in Vatinium
-
…datur, si quis erum servos spernit. adsistite omnes contra me et quae loquar advortite animum. tu qui urnam habes aquam ingere, face plenum ahenum sit coco. te cum securi caudicali praeficio provinciae. At haec retunsast…
Plautus, Pseudolus
-
…externis unum solamen in oris restat ait, caras humus haec non dividat umbras ossaque nec tumulo nec separe contegat urna, sed simul, ut iunctis venistis in aequora fatis. haud mora reliquias socii defletaque miscent nomina ; tum…
C. Valerius Flaccus , Argonautica
-
…autem secundum tabernaculum quod dicitur sancta sanctorum aureum habens turibulum et arcam testamenti circumtectam ex omni parte auro in qua urna aurea habens manna et virga Aaron quae fronduerat et tabulae testamenti superque eam cherubin gloriae obumbrantia propitiatorium de quibus non…
Vulgate, Latin Vulgate
-
…dixerit hic est. securus licet Aenean Rutulumque ferocem committas, nulli gravis est percussus Achilles aut multum quaesitus Hylas urnamque secutus ense velut stricto quotiens Lucilius ardens infremuit, rubet auditor cui frigida mens est criminibus, tacita sudant praecordia…
Juvenal, Satires
-
…thalamos novos rota resistat membra torquens, tangat Ixion humum, Tantalus securus undas hauriat Pirenidas. vos quoque, urnis quas foratis inritus ludit labor, Danaides, coite vestras hic. dies quaerit manus. gravior uni poena sedeat…
Seneca, Medea
(κάλπις). (1) A Roman water-vessel of the shape shown in the accompanying illustration from an original.
(2) A vessel of similar shape used for the ashes of the dead.
(3) A vessel used for drawing lots at the Comitia, and as a ballot-box. See Comitia.