vincere

1 vincere [CL] 1 to defeat, conquer, overcome, beat, prevail over (opponent in battle, physical contest, or sim., also fig. or in fig. context); b (in contest, competition, dispute, etc.); c (leg.). basiliscus ‥ a mustelis ~itur GlC R 32; Caesar ‥ Britannias bello pulsavit et vicit Bede HE V 24 p. 352; ut ~endo temptatorem nobis quoque ~endi peritiam virtutemque tribueret Id. Hom. I 7. 38B; dum trucido grandes et virgine vincor inermi Aldh. Aen. 60 (Monocerus) 7; vincitur en mea vis; quos vici, vincor ab illis D. Bec. 1660; Herculem ‥ omnia monstra illa vicisse dicatur Alb. Lond. DG 13. 4; 1276 L. filius J., defensor, qui vicit T. de D., probatorem, per duellum Gaol Del. 35/2 r. 56; s1066 W. Bastard dux Normannie vicit Haraldum regem apud Hasting Ann. Exon. f. 8; tot hostium millia vicisti Bekinsau 747.  b ubi certatur calicibus epotandis, et qui poterit socium ~ere laudem meretur ex crimine Rob. Bridl. Dial. 59; celeres vincimus currendo cursores, / set et aquilarum eundo volatus J. Howd. Cant. 150; philosophos te, Paule, Christus dat ~ere sua voce (Commem. S. Pauli) Miss. Westm. II 854; Alexander papa ‥ vicit ‥ quatuor schismaticos antipapas successive Meaux I 179.  c 1130 idem W. reddit compotum de v s. et ix d. de pecunia cujusdam victi hominis Pipe 17; quicumque coram primarios homines ‥ in falso testimonio steterit et victus fuerit (Ps.-Cnut) GAS 623; W. S. victus est et susp[ensus] et A. et J. dimittuntur per plegios SelPlCrown 123. 2 to gain victory in, win, prevail in, be victorious in (battle, contest, competition, dispute, etc.); b (leg.). martiribus necnon, dum vincunt proelia mundi, / edita caelestis prensant et praemia vitae Aldh. Aen. 91 (Palma) 5; sublimitas mentis eorum qui carnis ‥ luctamen ~unt Bede Cant. 1136A; non ‥ virium sed virtutum copia bella ~untur Gir. EH I 8; quorum quisque torneamentum quodlibet ‥ corporis sui valore se ~ere debere confidebat Id. PI II 9; prelia ~ere, castra ‥ debellare Milemete Nob. 26.  b si [litem] non exequatur, aut exequens non ~at causam Ric. Angl. Summa 12. 3 (intr.) to gain victory, win, prevail, be victorious (in battle, contest, competition, dispute, etc., also fig. or in fig. context); b (leg.). ex eo tempore nunc cives, nunc hostes, ~ebant Gildas EB 26; cum [Moyses] elevaret manus, ~ebant filii Israel; si quando ipse deponebat manus, ~ebat Amalec [cf. Exod. xvii 11] Ailr. Serm. 13. 27. 288B; versa rerum facie, qui vicerant victi et victi fuere victores W. Malm. GR IV 376; est ‥ inquisitivum [sc. genus disputationum] quod ad sciendum, contentiosum quod ad ~endum Balsh. AD 30; cum ‥ ad disputandum ‥ convenissemus, convenit ‥ ut non contentiose ‥ nec animo ~endi sed ‥ desiderio veritatem inquirendi simul tractaremus P. Cornw. Disp. 155; 1235 ‘Christus ~it’ ‥ cantaverunt Liberate (Exch) 1203 m. 1; fugavit eos et ‥ dimicavit cum Saxonibus et super eos vicit M. Par. Maj. I 198; est et aliud ludus ‥ ille ‥ qui prior abstulerit homines suos ‥ ~et Ludus Angl. 163; s1459 docta exercitataque paucitas solet plerumque de ‥ inhermi ‥ multitudine ~ere Reg. Whet. I 338; jam scholastici ~unt: pedaria valent Liv. Op. 154.  b vincit in litibus pecuniosior, / triumphat partui bursa vicinior Walt. Wimb. Sim. 28. 4 to persuade, prevail on. tandem eorum precibus victus assensum dedit Bede HE IV 27 p. 275; subdolus ille ‥ qui suis precibus et quorundam familiarium meorum ‥ me vicit et ‥ me decepit D. Lond. Ep. 1 (cf. ib. 7: ea qua me vobis vincuistis [sic] dilectio nec ociosa nec sterilis invenietur in vobis). 5 (of condition, emotion, or sim.) to overcome, overwhelm. me ‥ fratres ‥ germana vincti [v. l. victi] caritate secuti sunt V. Greg. p. 76; Justina ‥ quam ‥ magica maleficorum necromantia ullatenus ~ere valuerunt Aldh. VirgP 43; nix neque me tegit, aut grando premit, aut gelu vincit Hwætberht Aen. 23 (Aequor) 4; somno victa recumbebat V. Fridesw. B 4; dum laudes promere Marie studeo / penso materie pondus et paveo / ‥ / vincor et, fateor, me vinci gaudeo Walt. Wimb. Carm. 189. 6 to overcome, prevail over or against (condition, force, or other abstr.); b (intr. w. super, also absol.). cum medicinalem vincit dolor improbus artem Greg. Eli. Æthelthryth II 164; vere rex victor ‥ iram modestia ~ens Gir. TH III 48; ~ebat naturam gratia, dum bona indoles accipiebat gratiam pro gratia Ad. Eyns. Hug. I 2 p. 10; ‘vicimus eos matrum dolos’, id est ‥ percepimus dolos matrum et evicimus eos Trevet Troades 42; s1393 abbas ‥ vim vicit aquarum Meaux III 183.  b non ‥ videtur ‥ quod flegma salsificetur nisi ex causa convertente ipsum ad suam naturam vel ~ente super flegma Gilb. I 39v. 1; spiritus glorificati Christi ‥ ~et super corpus nec impedietur ab eo Fishacre Quaest. 44; lux ~it super magnum colorem propter sui puritatem Bacon XIV 58. 7 to be superior to or greater than, surpass, outdo, exceed; b (in size, quantity, or sim.). c (absol. or ellipt.) to be excellent or of excellent quality. nec enumerans patriae portenta ipsa diabolica paene numero Aegyptiaca ~entia Gildas EB 4; atque carens manibus fabrorum vinco metalla Aldh. Aen. 20 (Apis) 5; insulam oceani omnes terras sua fertilitate ~entem Anselm (Prosl. 3) I 133; Herodes rabie vincens demonia / proles diaboli sed major furia Walt. Wimb. Carm. 249; a1300 cum in aliis operibus omnes alios vicerit, in hoc opere mirifico vicit se ipsum Mem. S. Edm. II 291.  b statura minimos supergrediens, a maximis ~ebatur W. Malm. GR V 412; corpus muro applicitum muri altitudinem vicit R. Niger Chr. II 159; magis ~itur subtriplum a triplo quam subduplum a duplo Neckam NR II 173.  c territoria ‥ nulli postponenda ‥ ~it olea, nihil in ea otiosum vel sterile Osb. Bawdsey cliv. 8 (intr.) to prevail, predominate (in quot. pr. ppl.). ~ens in plantis est aquea natura, et in mineralibus lapidibus est terrea natura Bacon V 119. 9 (in gl.). dereigner, diracionare, vincere, et con- Gl. AN Ox. f. 154v. 10 ? f. l. c1312 ballivos de ‥ meretricibus rescutere voluit et illas rescuere †vincebatur [? l. nitebatur] in contemptum ballivorum Leet Norw. 59.

2 vincere v. vincire