ἀρτύω
ἀρτύω, to arrange, devise, prepare
- like ἀρτύνω, arrange, prepare, make ready, of things requiring skill or cunning, e.g. of a smith, τὰ δʼ ἤρτυε Il. 18.379; σοὶ δὲ . . δόλον ἤρτυε Od. 11.439; τῷδʼ ἤρτυεν . . ὄλεθρον 16.448, cf. 20.242; γάμον . . ἀρτύει 4.771; ἤρτυσαν τὴν ἐπιβουλήν Hdt. 1.12; φόνον τινί Plb. 15.25.2.
- II in culinary sense, dress savoury meat, season, S. Fr. 1122, Cratin. 303; ἀ. τὰ ὄψα Arist. EN 1118a29:—Pass., κίχλαι . . εἰς ἀνάβραστʼ ἠρτυμέναι Pherecr. 108.23; ὄψῳ πονηρῷ πολυτελῶς ἠρτυμένῳ Eup. 335; τὰ πρὸς ἡδονὴν ἠρτυμένα Hp. VM 14; ἠρτυμένος οἶνος Thphr. Od. 51.
- III administer property, Leg.Gort. 12.32, IG 5(2).3.27 (Tegea, iv B. C.), Epich. 192.
- IV bequeath, Tab.Heracl. 1.106.
I concr.
1 en metalurgia ajustar
τά ῥ' ἤρτυε, κόπτε δὲ δεσμούς
ya las ajustaba (las asas al trípode) y martilleaba los remaches
2 en cocina, frec. en v. pas. preparar, condimentar, sazonar, guisar
ἐγὼ μάγειρος ἀρτύσω σοφῶς
τὰ ὄψα
ὄψῳ πονηρῷ πολυτελῶς ἠρτυμένῳ
con un plato malo condimentado costosamenteφάκην
λοπάδα
τὰ πρὸς ἡδονὴν ἠρτυμένα
κίχλαι ... εἰς ἀνάβραστ' ἠρτυμέναι
ἰχθῦσι ... ἐν ... ὀριγάνῳ ἠρτυμένοις
ἐὰν δὲ τὸ ἅλας ἄναλον γένηται ἐν τίνι αὐτὸ ἀρτύσετε;
si la sal se hace sosa ¿con qué la sazonaréis?
• del pan
ἄρτος ... ἀρτυόμενος γάλακτι
pan preparado con leche, bollo de lecheζύμη ἀρτυμένη
levadura preparadaἠρτυμένος οἶνος
vino preparado o condimentado
• fig. con juego de palabras sobre un sofista
ἐκάλουν αὐτὸν ... μάγειρον πολυτελῆ ὄψα πονηρῶς ἀρτύοντα
λόγος ἅλατι ἠρτυμένος
II fig.
1 ajustar, concertar c. dat. de pers.
γάμον
2 disponer gener. tramar
δόλον
ἐπιβουλήν
πῆμα κακοῖο
ὄλεθρον
φόνον τινι
πόλεμον
• en v. med.
Θεσσαλοῖς ἠρτύετο παραγγέλλειν ὁκοίοις χρὴ τρόποις κακοῦ τοῦ προσίοντος εὐλαβείην ποιέεσθαι
dispuso advertir a los tesalios de qué manera se podrían precaver del peligro que se avecinaba
3 regir, imperar
ἄρτυεν ὁ Τιτάν
• en forma más institucionalizada disponer, administrar
τὰ κρματα καὶ τὰν ἐπικαρπίαν
disponer de la herencia y el usufructo
• disponer de la herencia, legar
ἢ ἀρτύσωντι ἢ ἀποδῶνται τὰν ἐπικαρπίαν
1. voorbereiden:
2. bereiden, op smaak brengen (van voedsel);
1) zusammenfügen, anfügen ; οὔατα, an Dreifüßen, Il. 18.379 ; πυργηδὸν σφέας αὐτοὺς ἀρτύναντες, sie schlossen sich fest an einander, 12.43 ; ὑσμίνην 15.303 ; ἀρτύνθη μάχη 11.216 ; zurüsten, bereiten, ἔεδνα Od. 1.277 ; γάμον 4.771 ; λόχον 14.469 ; δόλον 11.439 ; ψεύδεα, Lügen schmieden, 11.366 ; ὄλεθρον 16.448 ; θάνατόν τε μόρον τε 20.212 ; ἐπὶ γὰρ Ζεὺς ἤρτυε πῆμα κακοῖο 3.152 ; ἠρτύνετο βουλήν Il. 2.55 ; ἠρτύναντο δʼ ἐρετμὰ τροποῖς ἐν δερματίνοισιν Od. 4.782 ; – ἐπιβουλήν Her. 1.12 ; φόνον τινί Pol. 15.25.
2) Sp., wie schon Soph. frg. 601, vom schmackhaften Zubereiten der Speisen, würzen ; Cratin. u. Eupol. Ath. III.68a, wo ἤρτῡμαι steht ; auch Plut.
[as ἀρτύνω.]
(ἐπ-.)
- 1
To fashion, form Il. 18.379.
- 2
To make ready, prepare: γάμον Od. 4.771.
- 3
To plan, contrive: δόλον Od. 11.439. Cf. Od. 3.152, Od. 16.448, Od. 20.242.
- 1
- like ἀρτύνω to arrange, devise, prepare, δόλον, ὄλεθρον, γάμον Hom.; so Hdt., Attic