atrium
atrium, a room which contains the hearth, fore-court, hall, principal room
- The fore-court, hall, entrance-room, entry; that part of the Roman house into which one first came after passing the entrance (janua); cf. Vitr. 6, 4; O. Müller, Archaeol. III. § 293, and Etrusk. above cited. In earlier times, the atrium was used as a dining-room, Cato ap. Serv. ad Verg. A. 1, 726. Here stood, opposite the door, the lectus genialis, Hor. Ep. 1, 1, 87; here sat the housewife with her maidens spinning, Arn. adv. Gent. 2, 67; here clients were in attendance, Hor. Ep. 1, 5, 31; Juv. 7, 7 and 91; and here hung the family portraits and other paintings, Plin. 34, 8, 19, § 55; Mart. 2, 90; Val. Max. 5, 8, 3; Vulg. Matt. 26, 58; ib. Marc. 14, 54; ib. Joan. 18, 15 al.—Poet. in the plur., of a single atrium: Apparet domus intus et atria longa patescunt, Verg. A. 2, 483; so Ov. M. 14, 260; Juv. 8, 20 al.—Meton. for the house itself: nec capient Phrygias atria nostra nurus, Ov. H. 16, 184; id. M. 13, 968.—So of the entrance-room in the dwelling of the gods: dextrā laevāque deorum Atria nobilium (as it were clients, v. supra) valvis celebrantur apertis, Ov. M. 1, 172; Stat. Th. 1, 197.—
- II In temples and other public buildings there was often an atrium, a hall, court: in atrio Libertatis, Cic. Mil. 22, 59; Liv. 25, 7; 45, 15; Tac. H. 1, 31; Suet. Aug. 29: Vestae, Plin. Ep. 7, 19, 2; also called atrium regium, Liv. 26, 27; cf. Ov. F. 6, 263; id. Tr. 3, 1, 30: atrium tabernaculi, Vulg. Exod. 27, 9; ib. Lev. 6, 26: in atriis Domūs Dei, ib. Psa. 91, 14; 134, 2; Smith, Dict. Antiq.—So atrium auctionarium, an auction-hall, auction-room, Cic. Agr. 1, 3; so Inscr. Orell. 3439; and absol., atria: cum desertis Aganippes Vallibus esuriens migraret in atria Clio, Juv. 7, 7. Such halls were the Atria Licinia, Cic. Quinct. 6, 25: ATRIVM SVTORIVM, the shoemakers’ hall, a place in Rome, Calend. Praenest. Inscr. Orell. II. 386.
aule Graece ~ium dicitur
cum illa ‥ intraret ~ium domus in cujus interioribus daemoniosus torquebatur
atria gazarum rumpunt regalia
~ium,mycel and rum heall
~ium, ‥inburh
offendens ad limen domus quam subitura erat, prona cecidit ‥ ; ~ium namque subsidebat inferius limine
[aula ] ~ium habeat, quod ab atro dicitur
pro ~io intra muros civitatis unde fratribus S. Petri habitatio honesta construi potuisset
~ium, ‥cafertun
in capella ‥ quam feci in ~io meo
ortum ante portam ~ii
concessimus ‥ quod aliquibus placeis, ~iis, litiis ‥ et aliis civitatis Burdegalie paduentiis uti possint ‥ ad pannos faciendos(
J. fugit, et eum secuti sunt usque ad ~ium W. filii A.
ad partem pomarii et ~ii sive curtelagii
superni ~ia paradisi et caelestis regni vestibula patefecit
pulsantes atria caeli
veritas ‥ per ‥ imaginacionis ~ia transiens thalamum intellectus ingreditur
pontifex ‥ populum ‥ super paludes heresium ad ~ia vite ducit
talis est consuetudo manerii domini regis de Bray quod postnata filia que remanet in ~io retinebit totam hereditatem patris sui
naute, qui sunt in villa eradicati et ~ium habentes in villa habebunt rectum secundum usum et consuetudinem hominum ville vel provincie(
istius antiqui reparavit et atria templi
in cimiteriis: ‥ si ‥ aliqui ‥ ibi faciant mansionem dum guerra duraverit et ipsi propter guerram in ~io manserint(
nec in sanctificato ~io aliquo [(AS: ] aliquis jaceat si moriaturbinnon nanum gehalgodum lictune
expectante eum [(sacerdotem ] plebe cum fure ‥ in ~io ecclesiae
quicunque reus ‥ ad ecclesiam pro presidio confugerit, ex quo ~ium ingressus fuerit, securus sit(
infra ~ium ecclesie
~ium templi ‥ muro circumvallavit
per medium aule fugientes a facie armatorum aperta eis janua ~ium introeuntium
ecclesiam B. Pauli in ~io monasterii ‥ sitam
debet xl m. super terram suam in ~io S. Petri
circuendo extrinsecus totam ecclesiam et ~ium
nullatenus ecclesiam ‥ et ~ium ecclesiae negotiaturi intrare ‥ presumant(
abbas de Persora dicit quod ~ium ecclesie sue est et non liberum tenementum abbatis de Westmonasterio
cimiteria ‥ inhoneste credimus ‥ sordibus deturpari; propter quod ‥ rectoribus ‥ inhibemus ne ipsi in dictis ecclesiarum ~iis animalia sua pascant
in xv millibus pauperum pascendis in ~io S. Pauli die Conversionis ejusdem
in ‥ capellis earumque ~iis populi ‥ obtruncati jacuerunt
attendentes ~ium ecclesie Linc’ tam angustum esse quod propter ‥ multitudinem moriencium illatorum commode non sufficit ad sepulcra
quidam ‥ cardinalis interfectus fuit prope ecclesiam S. Pauli in ~io
hoc ~ium,a kyrkyerd , ‥ hoc simutorium, hoc ~ium,a schererd
a kyrkegarth , cimitorium, poliandrum, ~ium
~ii ejusdem capelle parietes ‥ construxit
pro inferiori cubiculo ex parte boriali ~ii
prole slatyng in duobus angulis in ~io
- 1. in de oudste tijd atrium, belangrijkste ruimte in het Rom. huis, woonruimte;
- 2. later (a) ontvangstzaal v.e. voornaam Rom. huis; (b) hal, (voor)zaal; ook in publ. gebouwen: ~ Libertatis in de tempel v. Libertas op de Aventijn; ~ Vestae (hal v.d.) tempel v. Vesta; atria auctionaria veilinghallen; (c) plur. (principum) paleis; (d) (poët.) plur. woning v.d. goden; (e) (eccl.) voorportaal v.d. oudchristelijke basilica.
Peristyliumet
Impluviumdicebatur :
Atrium,
atrii, Aream Græci vocant, porticus vero atrium cingentes,
et
quadriporticum, interdum et
triporticum, pro ratione numeri porticuum. Will. Brito in Vocab. MS. :
Atrium, magna ædes, ampla et spatiosa domus, et dictum Atrium, quod addantur ei tres porticus.Præsertim vero ita appellabant ea impluvia porticibus cincta, quæ ædibus sacris obversabantur, in quorum meditullio erat fons perennis aquæ. Anastasius in S. Symmacho :
Ante fores Basilicæ gradus fecit in Atrio et Cantharum.Idem in S. Dono :
Hic Atrium B. Petri Apostoli, quod est ante Ecclesiam in quadriporticum magnis marmoribus stravit.Leo Ost. lib. 3. cap. 26 :
Atrium ante Ecclesiam, quod nos Romana consuetudine Paradisum dicimus.Illud autem asyli, et immunitatis jure donatum erat, perinde ac ipsa ædes sacra. Decretio Chlotarii Regis post Legem Salicam § 13 :
Nullus latronem vel quemlibet culpabilem... de Atrio Ecclesiæ trahere præsumat. Quod si sunt Ecclesiæ, quibus Atria clausa non sint, ab utraque parte parietum terræ spatium arpennis pro Atrio observetur.Capitula Caroli M.
Si quis ad Ecclesiam confugium fecerit, in Atrio ipsius Ecclesiæ pacem habeat, etc.Leges Edwardi Confess. cap. 6 :
Quicumque reus... causa præsidii ad Ecclesiam confugerit ; ex quo Atrium Ecclesiæ tenuerit, a nemine insequente nullatenus apprehendatur.Idem statuitur in Lege Longobardorum lib. 2. tit. 40.
Atrium Ecclesiæ, cujus portæ reliquiis fuerunt consecratæ.
Ecclesiæ Porticus, in Leg. Wisigoth. lib. 9. tit. 3. c. 2.
De avena advocationis et corveia sint illi liberi, qui manent super Atria, et dotalia, et indominicata, et servientes et ministri ecclesiæ... Foragia Atriorum et indominicatorum, et omnium locorum, in quibus bannum et justitiam habent, sint ecclesiæ.Ubi tria possessionum genera distinguntur ; adeo ut
Atria, proprie appellari videantur, eæ possessiones, quæ, propter sepulturam in ecclesiarum
atriisseu cœmeteriis, concedebantur.
Excommunicatus obierat Henricus Imperator, filius Henrici filii Conradi Imperatoris, regnoque et Atrio privatus erat propter dissentionem inter ipsum et Apostolicos Romanos de investituris.
Atriisfidelium sepulturæ erant, ut supra indicatum. Ebrardus in Græcismo cap. 11 :
Leges Adelstani Regis Angl. § 33 :Atria dic aulas, eadem et cimiteria dicas, Et loca sacrorum, etc.
Nunquam juramento postea dignus sit, nec in sanctificato Atrio aliquo jaceat, si moriatur.Pœnitentiale Rom. tit. 7. cap. 25 :
In Atrium Ecclesiæ, ubi sepulta sunt corpora fidelium.Concilium Nannetense cap. 6 :
Ut in Ecclesia nullatenus sepeliantur, sed in Atrio, aut in porticu, aut extra Ecclesiam.Baldricus in Chr. Camerac. lib. 3. cap. 21 :
In Atrio subterratus.Hincmarus in Capit. de Reb. Magistri cap. 15 :
Siapud Ditmarum lib. 1. pag. 10.(Ecclesia) Atrium habeat munitum. Atrium cadaverum,
Atrium defunctorum.
Cum domina Maltildis, Kalensis Ecclesiæ Abbatissa, B. Samsonis Ecclesiæ terram ad Atrium constituendum dedisset... ab omni consuetudine et forisfactura, quantum ambitus Atrii clauderet, terram illam solutam et quietam adclamavit.
In Atrio S. Remigii est Ecclesia in honore SS. martyrum Cosmæ et Damiani sacrata.
L'Atre ou cimentiere de la Magdelaine de Tournay, etc. L'Atre et cimitiere de S. Jaques,ibid. ch. 31. in Lit. ejusdem. ann.
Atrie, in Ch. ann. 1267. ex Chartul. sign.
DecanusS. Petri Insul. :
Fourfait ne enfrainture ke on face el moustier S. Pierre, ne dedens l'Atrie benoit, ne devens leur enclostre.
Ibertus Clericus, qui dimidium Altaris et Atrii in villa, quæ Sanctis dicitur, tam Ecclesiastico quamInfra :hæreditario jure tenebat, etc.
Totum videlicet Altare et Atrium cum appenditiis præsenti privilegio confirmamus.Bulla Innocentii PP. ann. 1142. in Hist. S. Martini de Campis pag. 171 :
Altare et Ecclesiam, Atrium de Campiniaco.Occurrit ibi pluries. Alia Theobaldi Episcopi, pag. 186 :
Ecclesiam de Lupera, cum Atrio et tertia parte decimæ.
Anno Domini 1080. Galo de Flavacourt dedit Ecclesiæ quod habebat apud Laïencourt, scilicet Altare et Atrium, et quadrantem ejusdem villæ, et duas partes Vicecomitatus et viationis.
Isdem autem Presbyter, si aliqua rationabili ex causa eodem in Atrio habere voluerit mansionem secundum sancita Canonum, cellam tantummodo Ecclesiæ adhærentem habebit, in qua solus cum domestico sibi Clerico vel famulo habitabit, ne mulierum aliquarum frequentia, vel ullius rei familiaris confluentia, Ecclesiæ injuriam, et Fratribus ingerat molestiam.Vide Concilium Islebonense cap. 12. 13.
Cumque Concilium istud strenue ageretur in Atrio Pontificalis Ecclesiæ, essetque inibi grandis multitudo fidelium, etc.
Excepto Atriolo ad sepulturam.Charta Caroli Simplicis :
Ad capellam construendam in honorem S. Clementis P. et ejus Atriola.Vide in Quadri.
Idem Galerius Maximus Proconsul eadem die Cyprianum sibi offerri præcepit, inEditio ann. 1560. habetAtrio Sauciolo sedenti.
Sautio. Concilium Matisconense II. cap. 19 :
Ut ad locum examinationis reorum nullus Clericorum accedat, neque intersitGloss. Gr. Lat.Atrio Sauciolo, ubi pro reatus sui qualitate quispiam interficiendus est.
Atrii Saucioliexpositione :
seu potius locus publicus, in quo rei et damnati morte mulctantur.Neque enim unquam mos fuit apud Romanos, ut rei morte plecterentur in urbe, sed extra urbem in aperto campo, ut ex ipsis S. Cypriani Actis patet. Quî ergo locus Concilii Mastiscon. intelligendus est ?
Ubinon est adverbium loci, sed temporis, hic est igitur Concilii sensus :
Nullus Clericorum intersit Atrio Sauciolo, cum reus aliquis ibi capitis damnandus est.
Atrium, hoff, ein vorhoff, ein wonung ; vorhoff ubi olim judicia fiebant ; vorhoff ubi homines stant de variis loquentes. Etiam est cimiterium, id est curia ecclesiæ.Gemma Gemmarum :
Atrium, ein vorhoff oder kirchhoff, freyhoff, etc. Atriolum, idem.
Ædificavit insuper Ecclesiam Rex Adefonsus a circio, quæ est Atrium unum distans a suo Palatio, in memoriam sancti Juliani Martyris.
- AID-, a room which contains the hearth, fore-court, hall, principal room, H.—Plur., of one room (poet.): longa, V.: marmore tecta, O.—In a temple or palace, the main hall: Libertatis: regium, L.—An auction room: migrare in atria, Iu.: atria auctionaria.—Plur, a dwelling, house(poet.): atria vestra ruent, O.
-
…habet, candore notabilis ipso. Hac iter est superis ad magni tecta Tonantis regalemque domum. Dextra laevaque deorum atria nobilium valvis celebrantur apertis plebs habitat diversa locis hac parte potentes caelicolae clarique suos posuere penates. Hic locus est…
Ovid, Metamorphoses
-
…non licet ; his vendere vel in ultimis terris licebit at hoc etiam nequissimi homines consumptis patrimoniis faciunt ut in atriis auctionariis potius quam in triviis aut in compitis auctionentur ; hic permittit sua lege x viris ut in quibus commodum…
Cicero, de Lege Agraria
-
…minus veritus navibus, quod in litore molli atque aperto deligatas ad ancoram relinquebat, et praesidio navibus Q. Atrium praefecit. Ipse noctu progressus milia passuum circiter XII hostium copias conspicatus est. Illi equitatu atque essedis ad flumen…
Julius Caesar, Gallic War
-
…placebat. neque enim satis loci videbatur esse atriolo neque fere solet nisi in iis aedificiis fieri in quibus est atrium maius nec habere poterat adiuncta cubicula et eius modi membra. nunc hoc vel honestate testudinis vel valde boni aestivum…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
-
…eos qui fugerant persequerentur. His aliquantum itineris progressis, cum iam extremi essent in prospectu, equites a Quinto Atrio ad Caesarem venerunt, qui nuntiarent superiore nocte maxima coorta tempestate prope omnes naves adflictas atque in litore eiectas esse…
Julius Caesar, Gallic War
-
…in loco viderit Quinctium. quod ubi ex Publicio audivit, pueros circum amicos dimittit, ipse suos necessarios ab atriis Liciniis et a faucibus macelli corrogat ut ad tabulam Sextiam sibi adsint hora secunda postridie. veniunt frequentes. testificatur…
Cicero, pro Quinctio
-
…sunt, incuria fame morbo vastitate consumpti, ut, quod est indignissimum, scelus imperatoris in p ; atri ; am exercitum ; que ; exp ; ia ; tum esse videatur. atque…
Cicero, de Provinciis Consularibus
-
…ipsi accidat, esse tamen illis meritum praemium persolutum. sed quaestiones urgent Milonem, quae sunt habitae nunc in atrio libertatis. quibusnam de servis rogas de P. Clodi. quis eos postulavit Appius. quis produxit Appius .…
Cicero, pro Milone
-
…, ; in ; monumentum illud quod tu tollere laudibus solebas, ut forum laxaremus et usque ad atrium Libertatis explicaremus, contempsimus sexcenties HS ; cum privatis non poterat transigi minore pecunia. efficiemus rem gloriosissimam ; nam…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…quae in Gallia comparabantur. erat ei pecuaria res ampla et rustica sane bene culta et fructuosa. tollitur ab atriis Liciniis atque a praeconum consessu in Galliam Naevius et trans Alpis usque transfertur. fit magna mutatio loci, non…
Cicero, pro Quinctio
A´TRIUMis used in a distinctive as well as collective sense, to designate a particular part in the private houses of the Romans [DOMUS], and also a class of public buildings, so called from their general resemblance in construction to the atrium of a private house. There is likewise a distinction between atrium and area ; the former being an open area surrounded by a colonnade, whilst the latter had no such ornament attached to it. The atrium, moreover, was sometimes a building by itself, resembling in some respects the open basilica [BASILICA], but consisting of three sides. Such was the Atrium Publicum in the Capitol, which, Livy informs us, was struck with lightning, B.C. 214 (Liv. 24.10). It was at other times attached to some temple or other edifice, and in such case consisted of an open area and surrounding portico in front of the structure, like that before the church of St. Peter's, in the Vatican, or still more like the atrium which leads to the church of S. Ambrogio at Milan, built by S. Ambrose on the ruins of a temple of Bacchus. The recently discovered atrium Vestae appears to have resembled the atrium of a house, surrounded by the apartments of the Vestals. We also read of two atria libertatis, one or other of which was employed as a record office by the censors, as a prison, and as the earliest public library of Rome (Cic. ad Att. 4.1. 6, pro Mil. 22, 59; Liv. 25.7, 34.44-Z2, 43.16-Z2, 45.15-Z2; Ov. Tr. 3.1, 71; Tac. Hist. 1.31; Suet. Aug. 29); of an atrium Minervae, near the Curia Julia, an atrium Caci, an atrium sutorium (Mommsen, Corp. Inscr. 1. p. 389), and atria Licinia (Cic. pro Quint. 3, 12; 6, 25). The name is also applied to the halls in which auctions were held (atria auctionaria, Cic. Agr. 1.3, 7; Orelli, Inscr. 3439, 3883).
[A.R] [J.H.F]See domus.