bilis
bilis, bile
- I Lit., bile (the bilious fluid secreted by the liver, jecur, while fel is the vessel in which the fluid is contained): rufa, viridis, nigra, Cels. 7, 18; Lucr. 4, 664; Cato R. R. 156, 4; Cic. N. D. 2, 55, 137; id. Tusc. 4, 10, 23: bilem pellere, Plin. 23, 8, 74, § 142: trahere, id. 27, 4, 10, § 27: detrahere, id. 27, 12, 93, § 119.— In plur. biles, the yellow and black bile, Plin. 20, 9, 34, § 84: purgare, Scrib. Comp. 136 (cf. poet.: purgor bilem, Hor. A. P. 302). —
- B Esp.: bilis suffusa, the overflowing of bile, i.e. the jaundice, Plin. 22, 21, 26, § 54 (in Sen. Ep. 95, 16, called subfusio luridae bilis).—And so, bile suffusus, having the jaundice, jaundiced, Plin. 22, 20, 23, § 49.—
- II Trop.
- A Anger, wrath, choler, ire, displeasure, indignation (v. iecur): non placet mihi cena, quae bilem movet, Plaut. Bacch. 3, 6, 8 (537); so Hor. Ep. 1, 19, 20: bilem alicui commovere, to stir up, excite, Cic. Att. 2, 7, 2: bile tumet jecur, Hor. C. 1, 13, 4: meum jecur urere bilis, id. S. 1, 9, 66: bilis inaestuat praecordiis, id. Epod. 11, 16: jussit quod splendida bilis, id. S. 2, 3, 141: expulit bilem meraco, id. Ep. 2, 2, 137: bilem effundere, to vent, Juv. 5, 159: turgescit vitrea bilis, Pers. 3, 8: cui sententiae tantum bilis, tantum amaritudinis inest, ut, etc., Plin. Ep. 4, 11, 2: videte metuendam inimici et hostis bilem et licentiam, Cic. Fragm. Clod. et Cur. 4, 4 B. and K.—
- B Atra (or nigra) bilis, black bile, for melancholy, sadness, dejection, μελαγχολία, Cic. Tusc. 3, 5, 11: bilem atram generantes, quos μελαγχολικοὺς vocant, Scrib. Comp. 104.—Also as in Gr., = furor, rage, fury, madness: Am. Delirat uxor. So. Atra bili percita est, Plaut. Am. 2, 2, 95 (727); id. Capt. 3, 4, 64 (596): bilis nigra curanda est, et ipsa furoris causa removenda, Sen. Ep. 94, 17.
~e,atr
fel vel ~is,gealla
~e, felle,attr
vessicula fellis ‥ qua sanguis a ~e defecatus et purus evadit
[pontus ] incestat aquas bilemque refundit / in vada blanda suam
nigra ~is stabilis [? l. stabiles ], graves, compositos moribus dolososque facit
habeo quo utriusque ~em moveam
commota ex his principis ~e
casu bile tumens ad rixas ne movearis
species illius pulcritudinis ~em contuentibus dabat incentive cupiditatis
➳ abl. bili Pl. , Lucr. , Cic. ; bile Hor. , Plin. , Juv.
- 1. gal (vloeistof);
- 2. woede, ontstemming, ergernis; ➤ bilem habere woedend zijn;
- 3. (atra of nigra) (a) melancholie, zwartgalligheid; (b) razernij, waanzin.
黄痰。怒。 Atra bilis 憂悶。 Difficilis bilis 不可息之怒。Bilem ei movere 惹人怒。
Suggest a Translation
See an image
Vilis ; Bilitaspro
Vilitas. Vide in Bile.
- bile: aut pituita aut bilis: purgor bilem, H.—Fig., anger, wrath, choler, indignation: bilem commovere: mihi Bilem movere, H.: bile tumet iecur, H.: splendida, H.: bilem effundere, to vent, Iu. — Atra, black bile, i. e. melancholy, dejection: nigra.
-
…me ; ad exagitandam hanc eius legationem. quam si ille contemnit, et si, ut scribis, bilem id commovet et latoribus et auspicibus legis curiatae, spectaculum egregium. hercule verum ut loquamur, subcontumeliose tractatur noster…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…divina quaedam quae si cernerem quem ad modum nasci possent, etiam quem ad modum interirent viderem. nam sanguinem bilem pituitam ossa nervos venas, omnem denique membrorum et totius corporis figuram videor posse dicere unde concreta et quo modo…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…Tartarea te nebrica abstractu m plaga Trici pitem eduxit Hy dra generatu m canem Haec i nteremit to rtu multiplica bili Draco nem auriferam optu tu adservantem a rborem Multa a lia victrix no stra lustravi t manus, Nec qui…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…Graeci volunt illi quidem, sed parum valent verbo quem nos furorem, μελαγχολίαν illi vocant ; quasi vero atra bili solum mens ac non saepe vel iracundia graviore vel timore vel dolore moveatur ; quo genere Athamantem Alcmaeonem Aiacem Orestem…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…perpessu a spera, Quae co rpore exancla ta atque animo pe rtuli Nec mi hi Iunonis te rror inplaca bilis Nec ta ntum invexit tri stis Eurystheu s mali, Quantum u na vaecors Oe nei partu e dita .…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…et reliquae perturbationes omnes gignuntur ex ea. Quem ad modum, cum sanguis corruptus est aut pituita redundat aut bilis, in corpore morbi aegrotationesque nascuntur, sic pravarum opinionum conturbatio et ipsarum inter se repugnantia sanitate spoliat animum morbisque…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…in tecto u mido, Quod e iulatu, que stu, gemitu, fre mitibus Resona ndo mutum fle bilis voce s refert. non ego dolorem dolorem esse nego cur enim fortitudo desideraretur sed eum opprimi dico patientia ,…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…graviter pu lmonum haurit spi ritus Iam de colorem sa nguinem omnem exo rbuit. Sic co rpus clade horri bili absumptum e xtabuit, Ipse i nligatus pe ste interimor te xtili. Hos no n hostilis de xtra ,…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…ornate et copiose cum eadem integritate Atticorum est. Quid dubium est utrum orationem nostram tolerabilem tantum an etiam admira bilem esse cupiamus Non enim iam quaerimus quid sit Attice, sed quid sit optime dicere. ex quo intellegitur ,…
M. Tullius Cicero, De Optimo Genere Oratorum
-
…quod non modo rebus eis quae ab illo dictae et in ventae sunt adlici debuerunt, sed dicendi quoque incredi bili quadam cum copia turn etiam suavitate. non potui igitur tibi saepius hoc roganti et tamen verenti ne mihi gravis…
M. Tullius Cicero, Topica