caedes
caedes, (a cutting-down); slaughter, murder
after that it was no longer a battle, but slaughter
- I Lit.
- A In gen., a cutting or lopping off (post-class. and rare): ligni atque frondium caedes, Gell. 19, 12, 7: capilli, qui caede cultrorum desecti, Ap. Met. 3, 16, 10.—
- B Esp. (acc. to caedo, I. B. 1.; cf. cado, I. B. 2.), a cutting down, slaughter, massacre, carnage; esp. in battle or by an assassin; murder (usu. class. signif. of the word in prose and poetry; esp. freq. in the histt. in Suet. alone more than twenty times): pugnam caedesque petessit, Lucr. 3, 648: caedem caede accumulantes, id. 3, 71: caedem (the deadly slaughter, conflict) in quā P. Clodius occisus est, Cic. Mil. 5, 12: caedes et occisio, id. Caecin. 14, 41: magistratuum privatorumque caedes, id. Mil. 32, 87: cum in silvā Silā facta caedes esset, id. Brut. 22, 85: notat (Catilina) et designat oculis ad caedem unumquemque nostrum, id. Cat. 1, 1, 2: jam non pugna sed caedes erat, Curt. 4, 15, 32: caedes inde, non jam pugna fuit, Liv. 23, 40, 11: ex mediā caede effugere, id. 23, 29, 15: cum caedibus et incendiis agrum perpopulari, id. 34, 56, 10: silvestres homines... Caedibus et victu foedo deterruit Orpheus, Hor. A. P. 392: magnā caede factā multisque occisis, Nep. Epam. 9, 1: caedes civium, id. ib. 10, 3: caedem in aliquem facere, Sall. J. 31, 13; Liv. 2, 64, 3: edere, id. 5, 45, 8; 40, 32, 6; Just. 2, 11: perpetrare, Liv. 45, 5, 5: committere, Ov. H. 14, 59; Quint. 5, 12, 3; 10, 1, 12; 7, 4, 43; Curt. 8, 2: admittere, Suet. Tib. 37: peragere, Luc. 3, 580: abnuere, Tac. A. 1, 23: festinare, id. ib. 1, 3: ab omni caede abhorrere, Suet. Dom. 9: portendere, Sall. J. 3, 2; Suet. Calig. 57 et saep.; cf. in the poets, Cat. 64, 77; Verg. A. 2, 500; 10, 119; Hor. C. 1, 8, 16; 2, 1, 35; 3, 2, 12; 3, 24, 26; 4, 4, 59; Ov. M. 1, 161; 4, 503; 3, 625; 4, 160; 5, 69; 6, 669.—
- 2 The slaughter of animals, esp. of victims: studiosus caedis ferinae, i. e. ferarum, Ov. M. 7, 675; so id. ib. 7, 809; cf. ferarum, id. ib. 2, 442; 15, 106: armenti, id. ib. 10, 541: boum, id. ib. 11, 371: juvenci, id. ib. 15, 129: bidentium, Hor. C. 3, 23, 14: juvencorum, Mart. 14, 4, 1.—
- II Meton.
- A (Abstr. pro concreto.) The persons slain or murdered, the slain: caedis acervi, Verg. A. 10, 245: plenae caedibus viae, Tac. H. 4, 1.—
- B Also meton. as in Gr. φόνος, the blood shed by murder, gore, Lucr. 3, 643; 5, 1312: permixta flumina caede, Cat. 64, 360: respersus fraternā caede, id. 64, 181: madefient caede sepulcra, id. 64, 368: tepidā recens Caede locus, Verg. A. 9, 456: sparsae caede comae, Prop. 2, 8, 34: caede madentes, Ov. M. 1, 149; 14, 199; 3, 143; 4, 97; 4, 125; 4, 163; 6, 657; 8, 444; 9, 73; 13, 389; 15, 174.—
- C An attempt to murder: nostrae injuria caedis, Verg. A. 3, 256.—
- D A striking with the fist, a beating (post-class.): contumeliosa, Don. Ter. Ad. 2, 1, 46: nimia, id. ib. 4, 2, 19; 2, 1, 18.
ex hac nascuntur caedes cum strage nefanda
crudeli ~e peremtus est
~ibus, rapinis et incendiis viriliter vacando
peracta sede Flandrensi ‥ in predictis villis conquisitis et subjugatis ‥ ad villam de Ypres se traxit
hunc ‥ ~es et rapina Wallensium promoverunt in militem
flagraque cum crepitu persultant caede cruenta
➳ nom. arch. cædis Liv. 1, 48, 7 ; 3, 5, 10, etc. ; gén. pl. poét. cædum Sil. 4, 351 ; 4, 422, etc.
- 1. het neerslaan, moord, doodslag; ➤ ~ infanda legatorum; ~ fraterna broedermoord; intestinae caedes moorden op verwanten;
- 2. bloedbad, slachting; ➤ caedem facere, edere of committere een bloedbad aanrichten; sine caede zonder slag of stoot;
- 3. het doden; het slachten, ihb. v. offerdieren, het offeren [ferarum; armenti; bidentium];
- 4. (sg. en plur.) het verlies aan doden, de gesneuvelden, gevallenen; ➤ ingentes Rutulae caedis acervi (Verg.); plenae caedibus viae (Tac.); ~ prope par utrimque fuit (Liv.) het aantal gesneuvelden was aan beide zijden bijna even groot;
- 5. (poët.) het door moord vergoten bloed; ➤ terrae caede madentes;
- 6. (postklass.) aframmeling;
- 7. (postklass.) het vellen, afhakken [ligni].
- 2 SAC-, SEC-, a cutting-down: ilex per caedes Ducit opes, gathers vigor by the blows, H.—A killing, slaughter, carnage, massacre: civium: magistratuum: designat oculis ad caedem unumquemque nostrum: Iam non pugna sed caedes erat, Cu.: ex mediā caede effugere, L.: homines Caedibus deterruit, H.: magnā caede factā, N.: caedem in aliquem facere, S.: caedes et incendia facere, L.: sternere caede viros, V.: saeva, O.: arma Militibus sine caede Derepta, without a battle, H.: Nullum in caede nefas, in killing(me), V.: studiosus caedis ferinae (i. e. ferarum), O.: bidentium, H.—Meton., persons slaughtered, the slain: caedis acervi, V.: plenae caedibus viae, Ta.: par utrimque, L.— The blood shed, gore: tepidā recens Caede locus, V.: caede madentes, O.: permixta flumina caede, Ct.: quod mare Non decoloravere caedes?H.—A murderous attack: nostrae iniuria caedis, on us, V.
-
…P. Scipio, pontifex maximus, Ti. Gracchum mediocriter labefactantem statum rei publicae privatus interfecit Catilinam orbem terrae caede atque incendiis vastare cupientem nos consules perferemus nam illa nimis antiqua praetereo, quod C. Servilius Ahala Sp .…
Cicero, in Catilinam
-
…voces coniurationis tuae potest, si inlustrantur, si erumpunt omnia muta iam istam mentem, mihi crede, obliviscere caedis atque incendiorum. teneris undique ; luce sunt clariora nobis tua consilia omnia, quae iam mecum licet recognoscas .…
Cicero, in Catilinam
-
…laudem consulatus mei non enim iam sunt mediocres hominum libidines, non humanae et tolerandae audaciae ; nihil cogitant nisi caedem, nisi incendia, nisi rapinas. patrimonia sua profuderunt, fortunas suas obligaverunt ; res eos iam pridem ,…
Cicero, in Catilinam
-
…quis corruptor iuventutis, quis corruptus, quis perditus inveniri potest qui se cum Catilina non familiarissime vixisse fateatur quae caedes per hosce annos sine illo facta est, quod nefarium stuprum non per illum iam vero quae tanta umquam in…
Cicero, in Catilinam
-
…cui domi tuae sacrarium sceleratum constitutum fuit, sciam esse praemissam tu ut illa carere diutius possis quam venerari ad caedem proficiscens solebas, a cuius altaribus saepe istam impiam dexteram ad necem civium transtulisti ibis tandem aliquando quo te iam…
Cicero, in Catilinam
-
…mulieres impudicas, vino languidi, conferti cibo, sertis redimiti, unguentis obliti, debilitati stupris eructant sermonibus suis caedem bonorum atque urbis incendia. quibus ego confido impendere fatum aliquod et poenam iam diu improbitati, nequitiae, sceleri…
Cicero, in Catilinam
-
…, mea diligentia circumclusum commovere te contra rem publicam non potuisse, cum tu discessu ceterorum nostra tamen qui remansissemus caede contentum te esse dicebas quid cum te Praeneste Kalendis ipsis Novembribus occupaturum nocturno impetu esse confideres, sensistin illam coloniam…
Cicero, in Catilinam
-
…vivit. vivit immo vero etiam in senatum venit, fit publici consili particeps, notat et designat oculis ad caedem unum quemque nostrum. nos autem fortes viri satis facere rei publicae videmur, si istius furorem ac tela vitamus…
Cicero, in Catilinam
-
…sit Apulia attributa, quis habeat Etruriam, quis agrum Picenum, quis Gallicum, quis sibi has urbanas insidias caedis atque incendiorum depoposcerit. omnia superioris noctis consilia ad me perlata esse sentiunt ; patefeci in senatu hesterno die ;…
Cicero, in Catilinam
-
…tam atrox tamque incredibilis, verum, id quod multo magis est admirandum, dies dixi ego idem in senatu caedem te optimatium contulisse in ante diem v Kalendas Novembris, tum cum multi principes civitatis Roma non tam sui conservandi…
Cicero, in Catilinam