fundus
fundus, the bottom, lowest part
- I Lit.
- A In gen.: armarii fundum exsecuit, the bottom of the chest, Cic. Clu. 64, 179: ollae, Plin. 15, 17, 18, § 60: scyphi, Dig. 41, 1, 26: (Aetna) fundo exaestuat imo, from the lowest bottom, Verg. A. 3, 577; cf.: imo Nereus ciet aequora fundo, id. ib. 2, 419: amnis fundo carens, Plin. 3, 16, 20, § 122: maris, Vulg. Judith, 5, 12: calicis, id. Isa. 51, 17.—Prov.: largitio fundum non habet, there is no end of giving, Cic. Off. 2, 15, 55.—*
- 2 Transf. (pars pro toto), a cup: hi duo longaevo censentur Nestore fundi, Mart. 8, 6, 9.—
- B In partic., a piece of land, a farm, estate (syn.: praedium, villa): fundi appellatione omne aedificium et omnis ager continetur; sed in usu urbana aedificia aedes, rustica villae dicuntur; locus vero sine aedificio in urbe area, rure autem ager appellatur: idemque ager cum aedificio fundus dicitur, Dig. 50, 16, 211; Cic. Agr. 3, 2 fin.: cum inprobata sit eorum sententia qui putaverint furtivum fundum fieri posse, Gai. Inst. 2, 51; cf.: non hominum tantum neque rerum moventium ... sed fundi quoque et aedium fieri furtum, Masur. Sab. ap. Gell. 11, 18, 13: cui nostrum non licet fundos nostros obire? Cic. de Or. 1, 58, 249: nunquam tam mane egredior, quin te in fundo conspicer fodere, Ter. Heaut. 68; Crass. ap. Cic. de Or. 2, 55, 224; Cic. Caecin. 36, 104; id. Verr. 2, 3, 50, § 119; id. Fam. 13, 69, 2; Quint. 4, 2, 131: dulcia poma feret cultus tibi fundus, Hor. S. 2, 5, 13 et saep.: euge, fundi et aedes, per tempus subvenistis mihi, Plaut. Truc. 1, 2, 84 (178); cf.: si quidem habes fundum atque aedis, id. ib. 1, 2, 75 (169): nostri fundi calamitas, Ter. Eun. 79: quasi non fundis exornatae multae incedant per vias, i. e. with the price of a farm, Plaut. Ep. 2, 2, 42 (222): unumne fundum pulcherrimum populi Romani, disperire patiemini? Cic. Agr. 2, 29, 80: nunc is nobis fundus est, i. e. ex quo fructus capiamus, Plaut. Truc. 4, 2, 15 (725) Spengel ad loc.— Prov.: fundum alienum arat, incultum familiarem deserit, Plaut. As. 5, 2, 24 (874).—
- II Trop.
- A In gen.: fluxas Phrygiae res vertere fundo, i. e. from its foundation, = funditus, Verg. A. 10, 88: cenae, the principal dish, Gell. 17, 8, 2.—
- B In partic., publicists’ t. t., qs. one who lays the foundation for the decision of a thing, one that approves a thing or ratifies it, the approver (syn. auctor): fundus dicitur populus esse rei, quam alienat, hoc est auctor, Paul. ex Fest. p. 89 Müll.: non ut hujus sententiae legisque fundus fierem, Gell. 19, 8, 12: negat ex foederato populo quemquam potuisse, nisi is populus fundus factus esset, in hanc civitatem venire, etc., Cic. Balb. 8, 19 (where Cicero gives to this legal principle another meaning); cf.: quid enim potuit dici imperitius quam foederatos populos fieri fundos oportere? id. ib. 8, 20; 11, 27; 18, 42: municipes sunt cives Romani ex municipiis, legibus suis et suo jure utentes ... neque ulla populi Romani lege astricti, nisi populus eorum fundus factus est, Gell. 16, 13, 6.—
- 2 Transf. (ante- and post-class., and rare): ut, quae cum ejus filio egi, ei rei fundus pater sit potior, may officially confirm, Plaut. Trin. 5, 1, 7 (1121); cf. Gell. 19, 8, 12; and Paul. ex Fest. p. 89 Müll. supra.
[Antipodae ] imum orbis ~um ad nostra vestigia sursum directis pedibus calcant
si impleatur languena aqua usque ad ~um, et cooperiatur ut aer non possit ingredi, si fiat foramen in ~o, non exit inde aqua
a ~a patelle
ij pelves argent’ cum armis domini Thome Hatfield in ~o
pro uno(plate argenti deaurati ‥ pro ~o unius pelvis, ponderanti iij uncias dim. ‥
evertatur vas et fiat summitas quod fuit in ~o
j crathera cum una rosa sculpta in ~o
utroque ~o dolii impetuose evulso
sed merito suo de peccato in peccatum usque in abyssum peccatorum sine ~o, hoc est profundam sine aestimatione, demergatur
fons es lactis nunquam arens, / puteusque fundo carens / et abissus melea
lolia, quodam levi conamine passim per locorum spatia neglegenter respersa, ~otenus explodant
inceptumque Henrici municipium ~otenus diruit
pro deambulatoriis circa castellum, et lapide et palo, et ~is, et fossa reparanda, et ponte kernelando
in emendac[ione ] ~arum
in prima posicione lapidis in ~o ejusdem orrii
J. et S. ‥ ville de Perth muros usque ad ~um solotenus prostraverunt
usque ad solum
altitudo dicte ecclesie continet lxxxvj pedes extra muros ab area ~i dicte ecclesie
hoc ~um, A.growndwalle
construetur ‥ una fenestra artificialiter constructa inter primum ~um et secundum
item j vestimentum integrum cum iij capis de panno de auro ~o nigro cum stellis albis in solo veridi et leopardis intextis de auro
~o, fundamento compono, vel una pars navis, vel maris
in ij grundis emptis xij s. in(eches etbrondes xxij s. in ij lignis ad ~um xxiij s. iiij d.
item in uno ligno empto de Johanne de Burgo de longitudine lvj pedum ad ~um galee xx s. item in uno ligno empto de Elya de Donwyco ad ~um ejusdem galee de longitudine lij pedum xx s.
ire et redire absque solucione alicujus ‥ ~i navis aut cujuscunque exaccionis
bufones casu illatos in ~o navium invenerunt
item si post urina cum ypostasi alba et in ~o cum bonis differentiis, signum est complete digestionis
omnes clericos qui capti fuerint pro transgressione nuper illata domino legato ‥ poni faciatis in ~o gaiole
in ~o ecclesie(v.
permittebant ipsum sedere super quandam formam in gayola ipsius Petri que plena est aqua in ~o
gaiolam ‥ que est plena aqua in ~o
in stipendio j hominis querentis ‥ hauritorium in fondo fontis ibidem qui ceciderat in eodem per fraccionem funis
piloron ‥ ventris, i. ~us stomachi
humidus in fundo, tranat qua piscis, aquoso
ecce repentinus pontus fundo tenus undis / fremuit
pisciculos in ~o fluctuum latitantes
piscis qui videtur in aqua major videtur in ~o aque quam in superficie aque
~os,bocland, landrict
ecclesias ‥ quas ‥ edificaverunt in proprio ~o terrarum
summa que de comitatu requiritur, communiter ab hiis qui in comitatu ~os habent per hidas distribuitur
habitantes prope ~os qui corone annominantur aliquam eorum porcionem sibi usurpent et suis possessionibus ascribant ‥ hec dicimus purprestura vel occupata
res et opes, fundos, generosi stemmatis ortum, / cum careat subole computat esse nichil
erant preterea in quibusdam ~is episcopii matricule, in quibus non pauci ‥ sustentabantur
et licebit ‥ monachis predictum boscum cum ~o fossare et includere
quia ‥ minus lucide de ~o possessionum, lacius diffuso, de terrarum situ, de reddituum censu ‥ hactenua digestum est
vj percatas more ‥ cum ~o et ceteris omnibus pertinenciis
[salvo ] placito de ~o terra que de feodo nostro immediate existit
quantum ~us valeat per annum si boscus fuerit prostratus
in ‘fundis’, i. tenementis(
[placitum ] civile est in quo vertitur pena pecuniaria aut ~i actio ["Sc.: ]action of gooddes & lands
quia fructus pendentes pars ~i esse videntur
si contingat beatias seu animalia alicujus ‥ ~um, agrum, solumve subditi alterius partis ingredi et granum aut herbam ibidem creacentem depascere ‥
super ~um quo fundatur ‥ novum molendinum
nec latuit res militem, dominum illius ~i
Tovi le Prude, dominus ~i
habendum dictis canonicis in liberam et puram et perpetuam elemosinam, faciendo inde servicium dominis ~i quod predicte terre [] debent in London
faciendo inde servicium dominis ~i quod terra et soppa ‥ annuatim debent
dominus ~i
beneficio senatus consulti Velleyani et etiam legis Julie ~i dotalis
cum ~o dotali
quorum epitritus ~us quinario conjugatus duas harmonias exhibet, quando numerus diagrammatis hujus solidus fuerit
~us vocatur locus edificatus pro mercatoribus determinate civitatis vel regionis, utpote ~us Janue, ~us Venetiarum, ~us Marcilie, ~us Cathelanorum, et sic de aliis, ad quem debent omnes mercatores illius civitatis ‥ declinare, et mercationes suas ‥ collocare, et hoc semper secundum consulem disponitur
communiter quelibet Christianorum civitas maritima habet ~um in civitate ipsa et consulem. in ‥ deserto semper in fine cujualibet diete reperitur locus muratus, qui ~us nuncupatur, ubi omnes transeuntes possunt requiescere tute et absque aliquo tributo . ‥ que omnia sunt facta per soldanum
- 1. grond, bodem [ollae; armarii; amnis; (metaf.) cenae hoofdgerecht]; ➤ (metaf.) res -o vertere tot op de bodem;
- 2. (meton.) stuk grond, landgoed; ➤ fundos decem reliquit;
- 3. (metaf.) bodem, beperking; ➤ largitio -um non habet;
- 4. basis, grondslag, autoriteit;
- 5. (Mart.) (meton.) een soort beker.
Fortuna. Ita Glossæ antiquæ.
Vas stomachi, quod recte Fundum nominamus.
Item plus unam petiam prati,... confrontatam ab una parte cum terra et planta dom. Joannis de Condomina,... et ex alia parte, videlicet per Fundum, cum vinea Joannis de Salaberto.Utuntur etiam pro ima cujusvis rei parte. Guido de Vigev. MS. de Modo expugn. T. S. cap. 2 :
Et in medio ipsius baltrichæ, in ipsis Fundis, fiat unum foramen rotundum, ut pertica possit intrare baltriscam : et in capite perticæ ponantur duæ ruellæ, cum quibus trahatur baltrisca, cum duabus cordis ligatis ad Fundos baltriscæ.
Et infra dictum hospitium et in soco, sive Fundo ejusdem hospitii, videlicet unam cubam magnam pro buliendo sive reponendo vindemiam.
- FVD-, the bottom, lowest part: armari fundum exsecuit: maris, Cu.: Nereus ciet aequora fundo, V.: largitio fundum non habet, there is no end of giving.—A piece of land, farm, estate: mancipio fundum accepi: in fundo Fodere, T.: latis otia fundis, V.: cultus, H.: nostri fundi calamitas, T.: pulcherrimus populiR.— Fig., a bottom, foundation: Phrygiae res vertere fundo (i. e. funditus), V.—In public law, an authority, approver: nisi is populus fundus factus esset.
-
…praeterquam quas ipse amor molestias Habet addas, et illas quas habet recte feras. Sed ecca ipsa egreditur nostri fundi calamitas ; Nam quod nos capere oportet haec intercipit. THAIS. PHAEDRIA. PARMENO. Miseram me vereor ne…
Terence, Eunuchus
-
…ex colonia Latina in primis firma et inlustri. quem cum disertus homo L. Antistius accusaret, non dixit fundum Spoletinum populum non esse factum, videbat enim populos de suo iure, non de nostro fundos fieri solere ,…
Cicero, pro Balbo
-
…aliud aliis sua eripere, aliis dare aliena Tabulae vero novae quid habent argumenti, nisi ut emas mea pecunia fundum, eum tu habeas, ego non habeam pecuniam Quam ob rem ne sit aes alienum, quod rei publicae…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…in iudicio eius testimonio creditum putaretur. duo praeterea testes nihil de vi, sed de re ipsa atque emptione fundi dixerunt ; P. Caesennius, auctor fundi, non tam auctoritate gravi quam corpore, et argentarius Sex .…
Cicero, Pro Caecina
-
…in quo sciret esse nummorum aliquantum et auri, noctu duos conservos dormientis occidit in piscinamque deiecit ; ipse armari fundum exsecuit et HS ; x ; et auri quinque pondo abstulit uno ex servis puero non grandi conscio…
Cicero, pro Cluentio
-
…praeterea testes nihil de vi, sed de re ipsa atque emptione fundi dixerunt ; P. Caesennius, auctor fundi, non tam auctoritate gravi quam corpore, et argentarius Sex. Clodius cui cognomen est Phormio, nec minus…
Cicero, Pro Caecina
-
…tabulae, modo Caesaris, non tuae, quibus debuisti, non quibus tu te liberavisti. Varronis quidem Casinatem fundum quis venisse dicit, quis hastam istius venditionis vidit, quis vocem praeconis audivit misisse te dicis Alexandream qui emeret…
Cicero, Philippicae
-
…, non dixit fundum Spoletinum populum non esse factum, videbat enim populos de suo iure, non de nostro fundos fieri solere, sed cum lege Apuleia coloniae non essent deductae, qua lege Saturninus C. Mario tulerat ut…
Cicero, pro Balbo
-
…nihil fuit quod ad me scriberes ; nam et aequum postulant et quicquid egisses recte esse actum putarem. de fundo Frusinati redimendo iam pridem intellexisti voluntatem meam. etsi tum meliore loco res erant nostrae neque tam mihi desperatum iri…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…urbanum, nominatim ad populum de Calliphana Veliense, ut ea civis Romana esset, tulisse. num igitur aut fundos factos Veliensis, aut sacerdotem illam civem Romanam factam non esse, aut foedus et a senatu et a populo…
Cicero, pro Balbo
FUNDUSThe primary signification of this word appears to be the bottom or foundation of a thing; and its elementary part (fud -) seems to be the same as that of πυθμήν (Curtius, Gr. Etym. 263). Some would include βυθὸς in the comparison; but that word is connected with βαθὺς and βένθος, a different root (ib. 466). The conjectures of the Latin writers as to the etymology of fundus may be safely neglected. Fundus is often used as applied to land, the solid substratum of all man's labours, and means land belonging to a private owner (locus privatus). The land constituting a fundus might be situated either in the town or country (cf. Isid. Orig. 15.13, 4: fundus et urbanum aedificium et rusticum intelligendum est); but fundus commonly means a country estate only. According to Florentinus (Dig. 50, 16.111), the term fundus comprised all land and constructions on it; but usage had restricted the name of aedes to city houses, villae to rural houses, area to a plot of land in a city not built upon, ager to a plot of ground in the country, and fundus to ager cum aedificiis. In its more proper sense, however, ager only includes the arable land of a fundus. This definition of fundus may be compared with the uses of that word by Horace and other writers. In one passage (Ep. 1.2, 47) Horace uses domus with fundus to denote the land and home of a family, domus being apparently there used as equivalent to aedes. The term fundus often occurred in Roman wills and conveyances, the testator frequently indicating the fundus to which his last dispositions referred, by some name such as Sempronianus, Sejanus; sometimes also with reference to a particular tract of country, as fundus Trebatianus qui est in regione Atellana (Brissonius, de Fundis, 7.80). A fundus was sometimes devised cum omni instrumento, with its stock and implements of husbandry. Occasionally a question arose as to the extent of the word instrumentum between or among the parties who derived their claim from a testator (Dig. 33, 17, 12).
Fundus has a derived sense which flows easily enough from its primary meaning. Fundus, says Festus, dicitur, populus esse rei, quam alienat, hoc est auctor [ACTOR]. Compare Plautus, Trin. 5.1, 7 (fundus potior). In this sense fundus esse is to warrant or confirm a thing; and in Gellius (Gell. 19.8) there is the expression sententiae legisque fundus subscriptorque fieri.
[G.L] [E.A.W]