habilitare

habilitare [LLgl.] 1 to make fit or suitable, to prepare; b (w. pers. obj. or equiv.); c (refl.). si lignum ‥ ~etur per caliditatem et siccitatem ‥ ut ipsum igniatur J. Blund An. 364; [spiritus] a superfluitatibus depurati quibus corpus gravabatur, ad motum †~at [l. ~ant] corpus ipsum Bart. Angl. IV 3; [humiditas] rigat ‥ terre siccitatem et eque disponit et ~at ad fecunditatem Ib. 4; potentia ‥ que non elicit operationem set expedit et ~at ad opus Bacon II 118; accipitur celum tantummodo pro orbe primo qui seipso solo non sufficit ad ~andum materiam ad receptionem formarum Ib. VII 49.  b sedatis ‥ passionum motibus, ad contuendum veritatem intellectus ~atur Ps.-Gros. Summa 302; 1283 cogitetis de beneficiis que sine juris titulo retinetis, in quorum dimissione ‥ ~etis personam Dei donis variis insignitam ut ‥ ascendere valeatis ‥ ad majora Peckham Ep. 407; nihil ‥ aliud intendunt capitula ‥ quam personas preparare et in salutem animarum ~are (Kilwardby) Id. Kilw. 128; caritas ‥ est ‥ habitus a spiritu sancto infusus quo ~atur [anima] ad diligendum Deum Middleton Sent. 156; 1307 ut populum vestrum ‥ ad assumendum bellum contra ‥ Machometi sectam ~ent et informent Foed. III 34b; 1339 quatenus ‥ animum ~es regium et inclines (Lit. Papae) Wals. HA I 218; Wycl. Civ. Dom. I 267 (v. deoneratio).  c cum ‥ neccesse haberent ‥ aliquem eligere in priorem, si omnes se ad hoc ~are nollent, voluit tamen quod v vel vj ‥ se ad hoc ~arent; nec posset aliquis esse habilis ad hoc nisi professus Ann. Durh. 27; omnes ‥ in sacerdotio constituti ad missarum celebrationem ‥ se ~ent Vis. Ely 7; electus quisque ad amandum se ~ans roboratusque superna gratia Rolle IA 252. 2 to train (in quot., hawk). cum magno labore ~atur ad aucupandum, set ~atum secundo et tercio anno egregium est in volatu Upton 188. 3 to rehabilitate, restore to former status; b (eccl., esp. w. ref. to excommunication). 1408 ipsum ad rectas leges ‥ patrie nostre Aquitanie restituimus, ‥ et ~avimus, necnon omnem maculam culpe ab ipso abstulimus (RGasc) Foed. VIII 510a.  b non est possibile ut vicarius Christi pure ex bullis suis ‥ quemquam ~et vel inhabilitet. ‥ credit ecclesia quod oportet omnem habilitationem hominis primo a Deo procedere (Wycl.) Ziz. 249; reputant hereticum quod papa neminem ~et nisi Deus prius ~et, cum pure ex bullis suis ‥ hunc ~at et hunc inhabilitat Wycl. Ver. II 135; 1456 te ‥ a quibuscumque excommunicacionis ‥ sentenciis ‥ absolvimus et ~amus ac absolutum et ~atum habere volumus Mon. Hib. & Scot. 400b. 4 to authorize, enable, pass (person) as suitable for office: a (eccl.); b (other). a 1426 ~avimus magistrum P. de C. ‥ quod ‥ omnimoda beneficia ecclesiastica infra regnum nostrum Anglie ‥ ad valorem d m. per annum ‥ obtinere possit Reg. Cant. I 234; 1448 dicit ‥ se subiisse examinacionem a magistro Johanne D. pro habilitate sua ad ‥ ordinem subdiaconatus, ac ipsum ‥ J. D. eum in ea parte ~asse Eng. Clergy 222; papa ~avit eum sua dispensacione seu licencia ut fructus omnes illius episcopatus [sc. Exon’] reciperet Gascoigne Loci 16.  b 1499 nullus paccator ‥ exercebit officium paccature antequam ad hoc admittatur et abilitetur coram majore et constabulariis stapule Westmonasteriensis (DipDocE) Foed. XII 714a. 5 to ratify, put into force (act.). 1417 omnes actus legitimos in eadem synodo agendos ‥ ~at et habiles esse declarat (Decr. Concilii) Wals. YN 474.