numen
numen, a nod; divine will
the immortal gods protect the roofs of the city with divine will and aid
nūmen, inis, n.: a command; will; espec. the divine will or purpose, 1.8; divine command, 7.385; divine power, 1.666; authority, revelation, 3.363; impulse, 1.674; assistance, 5.56; divine keeping, protection, 2.703; divine regard, favor, 4.611; permission, 6.266; presence, 1.447; manifestation, 2.623; majesty, divinity, 1.48; divine attribute, 10.221; a deity, god, divinity, 2.735; sacred image, 2.178. (nuō, nod)
nūmen, ĭnis, n. [for nuimen, root nu-; Gr. νεύω, nod; Lat. nuo in re-nuo, etc], prop., a nodding with the head, a nod: numen quasi nutus dei ac potestas dicitur, Paul. ex Fest. p. 173 Müll.—Hence, trop., a nod, i. e. command, will. *
- I In gen.: ad numen mentis momenque moveri, Lucr. 3, 144 (but id. 2, 632, and 4, 179, the correct reading is momine, v. Lachm.).—
- II In partic., the divine will, the will or power of the gods, divine sway (the class. signif. of the word): numen dicunt esse imperium, dictum ab nutu: numina sunt, quojus imperium maximum esse videatur, Varr. L. L. 7, § 85 Müll.: deo, cujus numini parent omnia, Cic. Div. 1, 53, 120: multa saepe prodigia vim ejus (Cereris) numenque declarant, id. Verr. 2, 4, 49, § 107: di inmortales suo numine atque auxilio sua templa atque urbis tecta defendunt, id. Cat. 2, 13, 29: numen interdictumque deorum immortalium, id. Pis. 21, 48: nox et Diana, Nunc, nunc adeste, nunc in hostiles domos Iram atque numen vertite, Hor. Epod. 5, 54.—To Fortune: nullum numen abest, si sit prudentia, Juv. 10, 365.—Hence, transf., of the will, might, authority of powerful persons: flectere tenta Caesareum numen, numine, Bacche, tuo, Ov. Tr. 5, 3, 45; cf. id. P. 4, 13, 24: annuite, Patres Conscripti, nutum numenque vestrum invictum Campanis, Liv. 7, 30; cf.: quanta potestas, quanta majestas, quantum denique numen, sit historiae, Plin. Ep. 9, 27, 1.—
- B Godhead, divinity, deity, divine majesty, etc.: numina Palladis, Verg. A. 3, 543: per Dianae numina, Hor. Epod. 17, 3: venerantur numina nymphae, Mygdonidesque nurus, Ov. M. 6, 44: audis ... positas ut glaciet nives Puro numine Juppiter, Hor. C. 3, 10, 8.—Concr., a divinity, deity, a god, goddess: caeleste numen, Liv. 1, 21, 1; Val. Max. 2, 4, 4; 5, 1, 3; Amm.19, 1, 4: summum, Sen. Q. N. 7, 30, 4; Amm.15, 8, 9; 17, 7, 3 al.: templa et effigies numinum, Tac. A. 1, 10; 1, 73; 3, 71; 15, 45; Suet. Calig. 22: nos magna precati Numina, Verg. A. 3, 634: si quem Numina laeva sinunt, id. G. 4, 7: promissaque numine firmat, i. e. by calling a god to witness, by an oath, Ov. M. 10, 430: vadimus immixti haud numine nostro, the divinity not with us, Verg. A. 2, 396, cf. sqq.: hospes numinis Idaei, Juv. 3, 138: in contumeliam numinum, Plin. Pan. 11: Titus numinibus aequatus est, id. ib. 35: numinis loco habere, Tac. G. 8: numina quibus sacrificabat, Val. Max. 5, 10, ext. 2: ea numina, i. e. Apollo and Diana, Tac. A. 3, 61; Plin. 4, 7, 12, § 25; 18, 13, 35, § 132.—Of the manes of a beloved person: juro per illos manes, numina mei doloris, Quint. 6, prooem. § 10 Spald.
nūmen, inis, n. (= nuimen v. nuo), der durch die Neigung des Hauptes angedeutete Wink, Wille, das Geheiß, bes. eines Gebietenden, I) im allg.: numen nomenque mentis, Lucr.: n. dominae, Ov.: n. vestrum (des röm. Volkes), Cic.: magnum n. senatus, Cic.: annuite P. C. nutum numenque vestrum et iubete etc., Liv. – II) insbes., von der Gottheit: a) der Wille, das Geheiß einer Gottheit, quod sit summi rectoris ac domini numen, quod consilium, quae voluntas, Cic.: deus, cuius numini parent omnia, Cic.: numen interdictumque deorum immortalium, Cic.: numine sine meo, gegen meinen W., Verg.: numine vestro, mit eurer Einwilligung, Verg.: movisse numen deos, Liv.: mundum censent regi numine deorum, Cic.: neglecto numine divûm, mit Hintansetzung des Willens (der Satzung) der Götter, Catull. – v. mehreren Willensäußerungen einer Gottheit im Plur., Iovis numina, Phoebi numina, Verg. – v. dem Willen des Kaisers, Caesareum numen, Ov. – b) das Walten der Gottheit = die wirkende, waltende Macht der Gottheit, die göttliche Schickung, die göttliche Wundermacht, das göttliche Walten u. Wirken und die in ihrem Walten u. Wirken sich offenbarende Göttlichkeit, Hoheit, Majestät, u. meton., die Gottheit selbst in ihrem Walten u. Wirken, das göttliche Wesen (wie im Griechischen δαίμων, während deus, wie θεός, die Gottheit als Person), α) von wirklichen Gottheiten: qui nullam vim esse ducit numenve divinum, Cic.: di praesentes suo numine atque auxilio urbis tecta defendunt, Cic.: nives glaciat puro numine Iuppiter, Hor.: inimica Troiae numina magna deûm, das gegen Troja feindselige mächtige Walten der Götter, Verg.: und im Plur. von einer Gottheit, Amor, tua numina posco, Verg.: numina Dianae, Hor.: numina casta deae, Orest. tr. – v. der Gottheit selbst, n. Iunonis, numen sanctum, Verg.: conversa numina, pia numina, Verg.: simulacra numinum, Plin. ep. 10, 96 (97), 5: ubi suae famae parci numina noluerunt, Augustin. de civ. dei 2, 9 extr. – β) v. röm. Kaiser u. v. Personen aus der Kaiserfamilie, sibi maledici in illis, suam divinitatem (Gottheit), suum numen (Hoheit) violari interpretabatur, Plin. pan. – nusquam ut deo, nusquam ut numini (höherem Wesen) blandiamur, Plin. pan.: violatum numen Augusti, die göttliche Hoheit, Tac.: numen Drusillae, Gottheit, Suet.: fortunam et deos et numen (Schutzgeist, Genius) Othonis adesse, Tac. – γ) v. den Manen geliebter Pers., Ov., Quint. u.a.; s. Spalding Quint. 6. praef. 10. – δ) übtr., v. Lebl.: quanta potestas, quanta maiestas, quantum denique numen (göttl. Walten) sit historiae, Plin. ep. 9, 27, 1. – Vgl. über den ganzen Artikel Jahn Verg. Aen. 1, 8. p. 434 sqq. – ➳ Lucr. 2, 632 u. 4, 174 (179) Bernays u. Lachmann momine.
spargebatur ‥ rumor, haud equidem sine mente et ~ine Dei ‥ Anselmum fore archiepiscopum
hoc ~en, quasi Dei nutus
Dominus ‥ nec tales sibi incorporat, etsi sacramentaliter eucharistiam sumant, qui de ecclesia sunt nomine et non ~ine
tenebrescunt ‥ / ‥ / germanae Phoebi numina / atque praeclara lumina(
maxima, praecipuum quae gestas numine nomen
his duobus ‥ muneribus divina vestram inconparabiliter sublimitatem, ejusdem nominis et ~inis antecessoribus gratia superexaltavit et honoravit
genetrix ‥ / rectoris, caelos, terras qui et numine portat
divinis ~inibus muniendo
quid tandem agas pater colendissime et quo felici numine res tuae succedant vehementer scire cupio
pseudoanchoritas ‥ praedicere futura et virtutes alias facere, quocumque ~ine [gl.:i. e. potestate ] nesciens, conperit
condoluere patres, caeco quia numine fratres / nituntur validis tabularia menda tueri / obicibus
agmina Francorum e contra insiliunt armis victoriaeque funguntur ~en, barbaro exercitu fugato
hic jacet ‥ / ‥ / numen Wallorum
quid pagani pro idolatria sua adducent, colentes opera manuum suarum, in quibus nihil est ~inis, sicut satis ostendunt philosophi?
Nictelia litando furibunda ~ina reconciliarent
sunt enim ~ina aliqua tantum celestia, aliqua tantum terrestria, aliqua media
hoc ‥ nec gentilium error circa sua non tam ~ina quam demonia dignabatur admittere
exultant superi, cum Bachus ditat eorum / mensas; numina sunt munere leta suo
~ina dicuntur dii fortes terre vehementer elevati
angelicum superam numen recucurrit ad ethram
frequentat, ut amnestia / nancta foret a Numine / Petri juvante famine(
haec est ‥ domus quam mater Numinis alti / incolitans servat
favente superno ~ine
Alme Deus ‥ ~en per secula regnans
non opus hoc hominis, sed Numinis esse probatur
unitur creatura / nature Numinis / in dispare natura
Numen terrigenis est nummo vilius / et anteponitur Deo denarius
modicam ~inis mei partem id est undecim mansas agelluli ‥ concessi
modicam ~inis mei partem terrae ‥ concedo
nūmĕn, (7) ĭnis, n. (nuo), mouvement de la tête manifestant la volonté, ¶ 1 volonté, injonction : mentis Lucr. 3, 144, la volonté de lʼesprit, cf. Cic. Quir. 18 ; Phil. 3, 32 || [surtout en parl. des dieux] volonté divine, puissance agissante de la divinité : Cic. Div. 1, 120 ; Verr. 2, 4, 107, etc. ¶ 2 la divinité, la majesté divine : numina sancta Palladis precari Virg. En. 3, 543, invoquer lʼauguste divinité de Pallas || [sens concret] divinité, dieu, déesse : magna numina precari Virg. En. 3, 634, invoquer les grandes divinités ; simulacra numinum Tac. Ann. 1, 10, les statues des divinités || per illos manes, numina mei doloris Quint. 6, pr. 10, au nom de ces mânes, divinités quʼhonore ma douleur ¶ 3 [fig.] numen historiæ Plin. Min. Ep. 9, 27, 1, la puissance divine de lʼhistoire.
- 1. wil, gebod [Caesareum; senatūs; dominae];
- 2. goddelijke wil; ➤ deus cuius numini parent omnia;
- 3. goddelijke heerschappij, goddelijke macht; ➤ dii suo numine atque auxilio urbis tecta defendunt; in hostiles domos numen vertite;
- 4. (poët.) (meton.) godheid, goddelijk wezen; ➤ simulacra numinum; numina montis;
- 5. (poët.; postklass.) (v. Rom. keizers en verwanten v.d. keizerlijke familie) hoogheid, majesteit, beschermgeest [Augusti; Othonis; Drusillae];
- 6. (Lucr.) knik met het hoofd.
numen , inis. n.
點頭。神。神能。威。Ad — mentis moveri 隨魂令而動。Sine numine divum 無諸神之意。Haud numine nostro 未吾願。Puro numine Jupiter 晴天。 Promissaque numine firmat 以誓堅所許之事。
Suggest a Translation
See an image
點頭。神。神能。威。Ad — mentis moveri 隨魂令而動。Sine numine divum 無諸神之意。Haud numine nostro 未吾願。Puro numine Jupiter 晴天。 Promissaque numine firmat 以誓堅所許之事。
Suggest a Translation
See an image
nūmen inis, n
- 2 NV-, a nod; hence, a command, will, authority: magnum numen unum et idem sentientis senatūs: Caesareum, O.: adnuite, P. C., nutum numenque vestrum Campanis, L.— The divine will, power of the gods, divine sway, supreme authority: deo, cuius numini parent omnia: di suo numine sua templa defendunt: Nullum numen habes, si sit prudentia (to Fortune), Iu.—God-head, divinity, deity, divine majesty: deorum inmortalium numen placare, Cs.: numina Palladis, V.: per Dianae numina, H.—A divinity, deity, god, goddess: caeleste, L.: Numina laeva, V.: promissaque numine firmat, i. e. by calling to witness, O.: Vadimus haud numine nostro, unpropitious, V.: hospes numinis Idaei, Iu.: numinis loco habere, Ta.: violatum Augusti, Ta.—Singcollect.: sorores vocat, inplacabile numen, O.
-
…; qui iam non procul, ut quondam solebant, ab externo hoste atque longinquo, sed hic praesentes suo numine atque auxilio sua templa atque urbis tecta defendunt. quos vos, Quirites, precari, venerari, implorare debetis…
Cicero, in Catilinam
-
…; sed pectus anhelum, et rabie fera corda tument ; maiorque videri, nec mortale sonans, adflata est numine quando iam propiore dei. Cessas in vota precesque, Tros ait Aenea Cessas Neque enim ante dehiscent attonitae magna…
Vergil, Aeneid
-
…nubes. Hic ubi Deucalion nam cetera texerat aequor cum consorte tori parva rate vectus adhaesit, Corycidas nymphas et numina montis adorant fatidicamque Themin, quae tunc oracla tenebat. Non illo melior quisquam nec amantior aequi vir fuit aut…
Ovid, Metamorphoses
-
…prius temptata sed inmedicabile corpus ense recidendum est, ne pars sincera trahatur. Sunt mihi semidei, sunt rustica numina, nymphae faunique satyrique et monticolae silvani quos quoniam caeli nondum dignamur honore, quas dedimus certe terras habitare sinamus…
Ovid, Metamorphoses
-
…vates, praescia venturi, da, non indebita posco regna meis fatis, Latio considere Teucros errantisque deos agitataque numina Troiae. Tum Phoebo et Triviae solido de marmore templum instituam, festosque dies de nomine Phoebi. Te quoque…
Vergil, Aeneid
-
…quae divom incedo regina, Iovisque et soror et coniunx, una cum gente tot annos bella gero Et quisquam numen Iunonis adoret praeterea, aut supplex aris imponet honorem Talia flammato secum dea corde volutans nimborum in patriam, loca…
Vergil, Aeneid
-
…. Ut templi tetigere gradus, procumbit uterque pronus humi gelidoque pavens dedit oscula saxo atque ita si precibus dixerunt numina iustis victa remollescunt, si flectitur ira deorum, dic, Themi, qua generis damnum reparabile nostri arte sit…
Ovid, Metamorphoses
-
…, genus unde Latinum, Albanique patres, atque altae moenia Romae. Musa, mihi causas memora, quo numine laeso, quidve dolens, regina deum tot volvere casus insignem pietate virum, tot adire labores impulerit. Tantaene…
Vergil, Aeneid
-
…in nobis restat mortale duobus sic visum superis hominumque exempla manemus. Dixerat, et flebant. Placuit caeleste precari numen et auxilium per sacras quaerere sortes. Nulla mora est adeunt pariter Cephisidas undas, ut nondum liquidas, sic…
Ovid, Metamorphoses
-
…silentes, et Chaos, et Phlegethon, loca nocte tacentia late, sit mihi fas audita loqui ; sit numine vestro pandere res alta terra et caligine mersas Ibant obscuri sola sub nocte per umbram, perque domos Ditis vacuas…
Vergil, Aeneid