numerarius
nŭmĕrārĭus, ii, m. [numerus].
- An arithmetician, Aug. in Psa. 146, § 11; id. Lib. Arb. 2, 11.—
- II An accountant, keeper of accounts: numerarii vocati sunt, qui publicum nummum aerariis inferunt, Isid. Orig. 9, 4; Amm.19, 9; Sid. Ep. 1, 11; 2, 1; 5, 7; Cod. Just. 12, tit. 50: De numerariis, actuariis, etc.
numerārius, a, um (numerus), zur Zahl gehörig, nur subst., u. zwar: I) numerārius, iī, m., A) der Rechenmeister, Augustin. in psalm. 146, 11 u. de lib. arbitr. 2, 11, 10. – B) der Rechnungsführer, Rechnungsbeamte, beim Praefectus Praetorio etc., Cod. Iust. 12. tit. 50. Cod. Theod. 8. tit. 1. Amm. 19, 9, 2. Sidon. epist. 1, 11, 6 u. 5, 7, 3. – II) Numerāria, ae, f., die Arithmetik, personif., Mart. Cap. 7. § 802.
numerus ‥ inde ‥ ~us
nŭmĕrārĭus, ĭī, m. (numerus), calculateur : Cod. Just. 12, 50 ; Aug. Psalm. 146, 11 || officier comptable : Cod. Th. 8, 1 ; Amm. 19, 9, 2.
Arithmeticus, ut est in Gloss. Lat. MS. Regio. Gloss. Græc. Lat. :
Augustinus in Psalm. 146 :Ψηφιστὴς , Computor, Numerarius, Ratiocinator.
Excedit omnes Numerarios, intelligentia ejus numerari a vobis non potest.Ita usurpat etiam lib. 2. de Libero arbitrio cap. 11.
qui publicum nummum ærario inferebant, hoc est, qui pecuniam Regiam ex tributis, et portoriis, et vectigalibus partam in æraria inferebant, ut est in Glossis MSS. ad Cod. Theod. et apud Isidorum lib. 9. Orig. cap. 4. Ita ex Novella Valentiniani de Officio et Numerariis P. P. Sidonio lib. 1. Ep. 11. lib. 2. Epist. 1. Senatore lib. 12. Ep. 13. 23. et aliis,
tributariæ functionioperam dedisse, et Præfectorum Prætorio, vel Rectorum Provinciarum Officiales fuisse observare est, ut et
Numerariosrefert Carolus de Aquino id quod legimus apud Vegetium lib. 2. cap. 19 :
Sed in quibusdam notarum peritia calculandi, computandique usus exigitur. Totius enim legionis ratio, sive obsequiorum, sive militarium munerum, sive pecuniæ quotidie adscribitur actis, majore prope diligentia, quam res annonaria vel civilis, libris adnotatur.Etymon ducit idem de Aquino, non a
nummis ærario illatis, sed a
numerisseu copiis militaribus. Utque huic opinioni potius assentiatur, facit vocabulum
Supernumerarii, qui profecto dicuntur a
Nummerariis, nec alioqui quidquam habent negotii cum numeris notarum, sive ratione computandi. Addit tandem,
Numerariosa Jurisconsultis appellatos fuisse
Rationarios, a publicis rei castrensis et militaris rationibus computandis.
Nullus in dicta sede, in qua certus Canonicorum et præbendarum numerus existit ad dignitatem... admittatur, nisi fuerit Canonicus Numerarius, actuque in eadem Ecclesia præbendatus.
Capitaneus ille qui pretio Numerario summum seu castrum Montissilicis reddiderat Marchioni.