oro
oro, (to speak;) to treat, argue, plead, to pray, to beg
he argued his case himself
he begged Artorius not to remain in the camp
- I In gen. (so obsol.): orare antiquos dixisse pro agere testimonio est, quod oratores dicti et causarum actores et qui rei publicae mandatas causas agebant, Fest. p. 198 Müll.: bonum aequumque oras, Plaut. Most. 3, 1, 151 (682): talibus orabat Juno, Verg. A. 10, 96.—
- II In partic.
- A To treat, argue, plead (as an ambassador, advocate, etc.; class., but very rare; cf. ago): REM VBI PAGVNT ORATO, Fragm. XII. Tab.: matronis ipsis, quae raptae erant, orantibus, i. e. at their mediation, Cic. Rep. 2, 7, 13: causam capitis, to argue, plead, id. Brut. 12, 47: orandae litis tempus accommodare, id. Off. 3, 10, 43: si causa oranda esset, Liv. 39, 40, 6: causas melius, Verg. A. 6, 849: cum eo de salute suā agit, orat atque obsecrat, treats, speaks, Caes. B. C. 1, 22: causam dixit et ipse pro se oravit, plead his own cause, Liv. 39, 40, 12.—
- 2 Of oratorical speaking, eloquence (freq. in Quint.): ars orandi, the oratorical art, art of oratory, Quint. prooem. § 4; id. 2, 15, 20; 9, 4, 3: orandi scientia, id. 1, 10, 2: orandi studium, id. 9, 4, 110; 8, 6, 20.—
- B To pray, beg, beseech, entreat one (the predom. signif. in all periods and styles; syn.: rogo, obsecro, obtestor, supplico, precor); constr. usually with acc. of the pers. and of the thing, and with ut, ne (the less freq. constructions, v. infra).
- α With acc. of the pers. and of the thing: illud te ad extremum et oro et hortor, ut, etc., Cic. Q. Fr. 1, 1, 16, § 46: multa deos orans, Verg. A. 9, 24: aliquem libertatem, Suet. Vesp. 16.—
- β With acc. of the pers. only: virginem orare, Liv. Andron. ap. Diom. p. 379 P: cum desubito me orat mulier, Enn. ap. Non. 517, 15 (Cax. v. 9 Vahl.); cf.: socer Non orandus erat, sed vi faciendus Erechtheus, not to be entreated, but compelled, Ov. M. 6, 701: Lydia, dic, per omnes Te deos oro, Sy barin cur properes amando perdere, Hor. C. 1, 8, 2.—
- γ With acc. of the thing for which one asks: gnato uxorem, to request a wife for one's son, Ter. And. 528: legati Romam missi, auxilium ad bellum orantes, to ask assistance, Liv. 21, 6: opem rebus affectis orantes, id. 6, 9: auxilia, Tac. A. 2, 46.—
- δ With ut: rogat oratque te Chrysogone, ut, etc., Cic. Rosc. Am. 49, 144: te, C. Flave, oro et obtestor, ut, etc., id. Planc. 42, 104: te etiam atque etiam oro, ut, etc., id. Att. 11, 1, 2: hoc me a vobis orare Juppiter jussit, ut, etc., Plaut. Am. prol. 64.—
- ε With subj.: orant, ignoscamus peccatum suum, Plaut. Am. 1, 1, 101 (253): et vocet oro, Verg. A. 11, 442: idque sinas, oro, Ov. P. 4, 1, 19.—
- ζ With ne: rogat eos atque orat, ne, etc., Cic. Verr. 2, 2, 39, § 96: quod te, Aesculapi, et te, Salus, ne quid sit hujus, oro, Ter. Hec. 338.—
- η With the imper.: absiste inceptis, oro, Sil. 11, 336.— With imper. and acc. of person, Verg. A. 2, 143; 4, 319; 10, 61 and 905.—
- θ With inf. or an object-clause: jampridem a me illos abducere Thestylis orat, Verg. E. 2, 43; id. A. 6, 313; 9, 231; Tac. A. 6, 2; 12, 9: vel Aegypti praefecturam concedi sibi oraret, Suet. Ner. 47.—
- ι With ab and abl. of a person, followed by ut or ne: primum hoc abs te oro, ni me inexorabilem faxis, Pac. Tr. 122: oravitque a suis, ut, etc., Gell. 17, 10, 7: oratus ab Artorio, ne in castris remaneret, Vell. 2, 70, 1.—
- κ With cum aliquo: quod tecum pater orat, Enn. ap. Fest. p. 198 Müll. (Ann. v. 20 Vahl.): si is mecum oraret, Plaut. Cas. 2, 5, 15 (323): tecum oro et quaeso, ut, id. Curc. 3, 1, 62 (432): egi, atque oravi tecum, uxorem ut duceres, Ter. Hec. 686; cf. Caes. B. C. 1, 22; cited above, II. A.—
- λ With pro and the abl.: nec pro civibus se orare, sed pro, etc., Just. 11, 4, 4: ut Octavius orandus sit pro salute cujusquam civis, Cic. Ep. ad Brut. 1, 16, 2; cf.: ut pro illā ores, ut sit propitius (deus), Plaut. As. 4, 1, 38 (783).—
- b Oro te, I pray thee, prithee, parenthetically, a formula of politeness (cf. quaeso): dic. oro te, clarius, Cic. Att. 4, 8, 1; Sen. Vit. Beat. 7, 1; Liv. 5, 5, 1; cf. Cic. Att. 7, 16, 3.—
- C To pray, to supplicate God (eccl. Lat.); act.: oravit Dominum, Vulg. Judic. 13, 8: orationem quam orat, id. 3 Reg. 8, 29; id. 2 Par. 6, 21: filios, id. Job, 19, 17: Deum, id. Eccles. 50, 24: orationes longas, id. Matt. 23, 14.—More often neutr.: pro te, Vulg. Gen. 20, 7: ut audias, id. ib. 43, 20: in loco isto, id. 3 Reg. 8, 30: contra viam civitatis, id. ib. 8, 44: ad Dominum, id. 4 Reg. 4, 33: cum lacrimis, id. Tob. 3, 1: unus orans et unus maledicens, id. Ecclus. 34, 29: spiritu et mente, id. 1 Cor. 14, 15: mulierem decalvatam orare non decet, Ambros. in Luc. 6, § 19: orandi gratia, Lact. 4, 15, 20.—Hence, P. a. as subst.: ōrans, antis, m., an orator: orantes, Tac. Dial. 6, 6.
II) bittend ansprechen, anrufen, ersuchen, bitten, a) im allg.: α) m. Acc. der Pers., die man bittet: virginem, Liv. Andr.: longis Hecaten ululatibus, Ov.: principem agnitum oraverat, er hatte den Kaiser erkannt u. bei ihm Abbitte getan, Tac. – oft (parenthet.) oro te, ich bitte dich, dic, oro te, clarius, Cic.: ne illa quidem, oro vos, movent? Liv.: quid, oro te, habent liberale isti ieiuni vomitores? Sen. – β) m. Acc. des Ggstds., um den man bittet, um etwas ansprechen, anhalten, anrufen, ersuchen, bitten, etw. erbitten, eius mortem, Ter.: vitam, Verg.: vitam suppliciter, Liv.: auxilium ad bellum, Liv.: finem malorum, Ov.: veniam, Ov.: hanc extremam veniam (Gnade, Gunst), Verg.: im Passiv m. dopp. Nom., socer non orandus erat, vi sed faciendus Erechtheus, ich mußte mir E. zum Schw. nicht erbitten, sondern ihn mit Gewalt dazu machen, Ov. met. 6, 701. – m. Ang. wem? für wen? wozu? durch Dat., gnato filiam, Ter.: opes rebus affectis, Liv.: opem valetudini, Suet.: veniam dapibus nullisque paratibus, Ov.: tempus sermoni, Tac. – γ) m. Acc. der Pers.u. Acc. der Sache: scin quid te orem? Ter.: quod ego te per dextram hanc oro, Ter.: hoc consulem, Liv.: multa deos, Verg.: auxilia regem, Liv.: alqm libertatem, Suet. – δ) m. ut od. ne u. Konj. od. m. bl. Coniunctiv, teils ohne Acc. der Pers., m. ut u. Konj., gnatam ut det oro, vixque id exoro, Ter.: peto a te vel, si pateris, oro, ut homines miseros conserves incolumes, Cic.: morte me ut vindices ab Romanorum arbitrio, oro obtestorque, Liv.: orat atque obsecrat, ut sibi parcat, Caes.: orat multis et supplicibus verbis, ut liceat et ut sibi rescribam, Cic.: Curianus orabat, ut sibi donarem portionem meam, Plin. ep. – m. ne u. Konj., rogare et orare, ne illos supplices aspernarer, quos etc., Cic.: ecce amici orantes obsecrantesque, ne reliqua recitaret, Plin. ep. – m. bl. Coniunctiv, velatis manibus orant, ignoscamus peccatum suum, Plaut.: quod superest, oro, liceat dare tuta per undas vela tibi, Verg.: faveas, oramus, Ov.: tum mater orari, hortari, iubere, quoquo modo fugerem, Plin. ep.: orant, suppliciis suis potius saturaret se quam contumeliis, Iustin.: oro quaesoque, non obirascaris mihi, Claud. Mam. – teils m. Acc. der Pers., m. ut u. Konj., oro te, mihi ut ignoscas, Plaut.: rogat oratque te, ut sibi per te liceat vitam in egestate degere, Cic.: te oro et obsecro, ut mihi per hos conserves eum, Cic.: reliquum est, ut te orem, ut valetudini tuae diligentissime servias, Cic.: Arria milites orabat, ut simul imponeretur (eingeschifft werde), Plin. ep.: deos semper oravi, ut, quod evenit, periret Tiberius, Suet.: Minervam genibus (auf den Kn.) nixus obsecro atque oro, ut etc., Fronto: m. ne u. Konj., rogat eos atque orat, ne oppugnent filium suum, Cic.: Timoleon omnes oravit, ne id facerent, Nep.: omnes vos oratos volo (ich will euch alle gebeten haben), ne plus iniquom possit quam aequom oratio, Ter. – teils m. vorhergeh. allg. Acc., m. folg. ut od. ne u. Konj., idque postremum parentes suos liberi orabant, ut levandi sui cruciatus causā lictori pecunia daretur, Cic.: illud te ad extremum et oro et hortor, ut in extrema parte muneris ac negotii tui diligentissimus sis, Cic.: quod te, Aesculapi, et te, Salus, ne quid sit huius oro, Ter. Hec. 338. – teils m. ab u. Abl. der Pers., m. folg. ut od. ne (ni) u. Konj., mit u. ohne vorhergeh. allg. Acc., hoc me a vobis orare Iuppiter iussit, ut conquaestores singula in subsellia eant, Plaut. Amph. prol. 65: primum hoc abs te oro, ni me inexorabilem faxis, Pacuv. tr. 122: petivit oravitque a suis amicissimis impense, ut Aeneida adolerent, Gell. 17, 10, 7: oratus ab Artario medico, ne in castris remaneret, Vell. 2, 70, 1. – teils m. cum u. Abl. der Pers.u. m. Acc. der Sache, tu vero face quod tecum precibus pater orat, Enn. ann. 20: m. folg. ut u. Konj., egi atque oravi tecum, uxorem ut duceres, Ter.: tecum oro et quaeso, ut ei detur, Plaut.: m. vorhergeh. allg. Acc., hoc tecum oro, ut illius animum atque ingenium regas, Plaut. – ε) m. folg. Infin., teils ohne Acc. der Pers., die man bittet, oratus sum huc venire, Plaut.: iam pridem a me illos abducere orat, Verg.: oratque mori, Sen. tr. – teils m. Acc. der Pers., principem orabat deligere senatores, ex quibus etc., Tac. ann. 6, 2: Vibidiam oravit pontificis maximi aures adire, Tac. ann. 11, 32; u. so Tac. ann. 12, 9 u. 13, 13. – ζ) m. folg. Acc. u. Infin. Praes. Pass., vel Aegypti praeturam concedi sibi oraret, Suet. Ner. 47, 2: quis (occultis precibus) permitti Meherdaten patrium ad fastigium orabant, Tac. ann. 11, 10 extr. – η) m. pro u. Abl., nec pro civibus se orare, sed pro innoxio patriae solo et pro urbe, Iustin. 11, 4, 4: ut Octavius orandus sit pro salute cuiusquam civis, Cic. ep. ad Brut. 1, 16, 2: m. folg. ut u. Konj., ut (deum) pro illa ores, ut sit propitius, Plaut asin. 783. – θ) m. Dat. für wen? venit oratum filio, Plaut. trin. 611. – ι) beim Imperativ, per deos oro, este mei memores, Ov. met. 13, 376 sqq.: remove istaec, oro te, Suet. Caes. 49, 3: absiste inceptis, oro, Sil. 11, 336 (vgl. 11, 350). – κ) ganz absol.: oro, obsecro, ignosce, Cic.: oremus, accusemus, gravius denique minitemur, Ter.: per genua (fußfällig) orare conans, Suet.: orandi iam finem face, Ter.: sororem dare Prusiae precanti atque oranti, Liv.: oranti surdas praebere aures, Ov. – b) beten, talibus orabat dictis, Verg. Aen. 6, 124: mulierem decalvatam orare non decet, Ambros. in Luc. 6. § 19: idem (Christus) secessurus orandi gratiā, ut solebat, in montem, Lact. 4, 15, 20: Passiv unpers., oratur, es wird gebetet, Sidon. epist. 5, 14, 3. – ➳ Synk. Perf. orasti, Plaut. mil. 1269: 2. Pers. Coni. Perf. orasseis (= oraveris), Plaut. Epid. 728 G.
➳ pf. sync. orasti Pl. Mil. 1269 ; orasseis = oraveris Pl. Epid. 728.
- 1. spreken, zeggen; pleiten; ➤ orandi nescius slecht redenaar; orandi validus goed redenaar; talibus dictis orabat; — subst. ōrāntēs, ium m (Tac.) redenaars;
- 2. bidden; ➤ fanum adire orandi causā;
- 3. smeken, vragen (m. acc. v.d. pers. en v.d. zaak; m. ut, ne; conj.; [poët.; postklass.] m. inf. of aci.) [hunc; auxilium; finem malorum; multa deos; auxilia regem; alqm libertatem; tempus sermoni; veniam dapibus]; ➤ oranti aures praebere gehoor schenken;
- 4. behandelen, uiteenzetten [litem, causam een zaak bepleiten].
- 1 os, to speak: talibus orabat Iuno, V.—To treat, argue, plead: matronis ipsis orantibus, i. e. at the mediation of: causam capitis, plead: causas melius, V.: cum eo de salute suā, treat, Cs.: ipse pro se oravit, pleaded his own cause, L.—To pray, beg, beseech, entreat, implore, supplicate: ‘me surpite morti,’ orabat, H.: orando surdas aurīs reddideras mihi, T.: socer Non orandus erat, vi sed faciendus, to be made my father-in-law, not by entreaty but by compulsion, O.: gnato uxorem, request a wife for, T.: Quod ego per hanc te dextram oro, T.: illud te, ut, etc., O.: multa deos orans, V.: te oro, ut redeat, T.: te etiam atque etiam oro, ut, etc.: oratos vos omnīs volo, Ne plus possit, etc., T.: quod ne faciatis, oro obtestorque vos: oro atque obsecro, adhibeatis misericordiam: et vocet oro, V.: istam, Oro, exue mentem, V.: Per deos oro . . . Este mei memores, O.: admittier orant (i. e. ut admittantur), V.: orantes primi transmittere cursum (i. e. ut primi transmitterent), V.: ut Octavius orandus sit pro salute cuiusquam civis.—Parenthet., with te or vos, I beg, prithee: dic, oro te, clarius: ne illa quidem, oro vos, movent?L.
-
…se averterentur. Haec cum pluribus verbis flens a Caesare peteret, Caesar eius dextram prendit ; consolatus rogat finem orandi faciat ; tanti eius apud se gratiam esse ostendit uti et rei publicae iniuriam et suum dolorem eius voluntati ac…
Julius Caesar, Gallic War
-
…notam tanti generis meque adsere caelo. Dixit et inplicuit materno bracchia collo perque suum Meropisque caput taedasque sororum traderet oravit veri sibi signa parentis. Ambiguum, Clymene, precibus Phaethontis an ira mota magis dicti sibi criminis utraque caelo…
Ovid, Metamorphoses
-
…quos potuit solos, tollens ad sidera vultus et gemitu et lacrimis et luctisono mugitu cum Iove visa queri finemque orare malorum. Coniugis ille suae conplexus colla lacertis, finiat ut poenas tandem, rogat in que futurum pone metus…
Ovid, Metamorphoses
-
…ab alto quam multae glomerantur aves, ubi frigidus annus trans pontum fugat, et terris immittit apricis. Stabant orantes primi transmittere cursum, tendebantque manus ripae ulterioris amore. Navita sed tristis nunc hos nunc accipit illos, ast…
Vergil, Aeneid
-
…porrexerat Inachus herbas illa manus lambit patriisque dat oscula palmis nec retinet lacrimas et, si modo verba sequantur, oret opem nomenque suum casusque loquatur. Littera pro verbis, quam pes in pulvere duxit, corporis indicium mutati triste…
Ovid, Metamorphoses
-
…, alma, viros. Foliis tantum ne carmina manda, ne turbata volent rapidis ludibria ventis ; ipsa canas oro. Finem dedit ore loquendi. At, Phoebi nondum patiens, immanis in antro bacchatur vates, magnum si…
Vergil, Aeneid
-
…, invalidus, vires ultra sortemque senectae. Quin, ut te supplex peterem et tua limina adirem, idem orans mandata dabat. Gnatique patrisque, alma, precor, miserere ; potes namque omnia, nec te nequiquam lucis…
Vergil, Aeneid
-
…itque reditque viam totiens. Quid Thesea, magnum quid memorem Alciden Et mi genus ab Iove summo. Talibus orabat dictis, arasque tenebat, cum sic orsa loqui vates Sate sanguine divom, Tros Anchisiade, facilis descensus Averno…
Vergil, Aeneid
-
…laedi crura notent sentes et sim tibi causa doloris. Aspera, qua properas, loca sunt. Moderatius, oro, curre fugamque inhibe ; moderatius insequar ipse. Cui placeas, inquire tamen. Non incola montis, non…
Ovid, Metamorphoses
-
…, rationem ostendam, qua tanta ista mala effugiatis. Haec ubi dixit, Allobroges in maxumam spem adducti Umbrenum orare, ut sui misereretur nihil tam asperum neque tam difficile esse, quod non cupidissume facturi essent, dum ea…
Sallust, Catilina