planctus
planctus, a beating of the breast, wailing, lamentation, lament
- In gen., a striking or beating accompanied by a loud noise, a banging, rustling, roaring (post-Aug. and mostly poet.): unum omnes incessere planctibus, of the flappings of the Harpies’ wings, Val. Fl. 4, 494: tremuit perterritus aether Planctibus insolitis, Petr. 136: planctus illisae cautibus undae, of the roaring of the waves, Luc. 6, 690.—
- II In partic., a beating of the breast, arms, and face in mourning; a wailing, lamentation, lament (syn.: plangor, lamentum, ploratus): clamor barbaro ululatu planctuque permixtus, Curt. 3, 12, 3: lamentis et planctibus tota regia personabat, id. 10, 5, 7; Sen. Cons. ad Marc. 6, 2; Val. Max. 2, 6, 7; Sen. Troad. 92: pectora illiso sonent Contusa planctu, id. Thyest. 1045: verberabam aegrum planctibus pectus, Petr. 81; Luc. 2, 23: gemitus ac planctus, groans and lamentations, Tac. A. 1, 41; Flor. 4, 1 med.: et factus est planctus magnus in Israel, Vulg. 1 Macc. 1, 26 et saep.
olim dictabar proprio sub nomine caesar / ‥ / et caesus cogor late persolvere planctum / cursibus haut tardis cum ad luctum turba recurrit
heu publicus luctus hominum, universalis ~us filiorum Adae!
o quantus sanctimonialium fletus ‥ o quantus populi ~us
lupam ‥ gemitus et ~us humanos emittentem
Jacob existimans filium suum Joseph devoratum a bestia multos dies continuavit in ~u
tunc Stix erit sine trenis, / sine planctu, sine penis
dantes eidem ‥ plenam ac liberam facultatem ‥ plantam seu plantas fratrum esgardium seu esgardia faciendi et tenendi de eis et easdem de suis excessibus ‥ puniendi
ex causa noviter intellecta doloris amaritudine intime percussa gemens jam redditur et languida eo quod ad regni jura gubernanda vos in cancellarium prefecit celsitudo regia †planitusque [MS: planctusque ] omnium †nubi [MS: inibi ] existencium concussit corda ‥
de cujus morte factus est ~us magnus in civitate
incipit encheridion magistri Allani qui intitulatur ~us Nature
lamentacio sive ~us in laudem Radulfi prioris
in hac ‥ tragedia sunt actus septem, quorum primus ~us est Heccube et chori Trojanarum de eversa Troja
secundo ponitur ipse ~us ibi ‘o dulce pignus’
D'une avision qu'ele vit Jeta un Plaint, si tressailli.
Stabat mater, etc. Quo ritu olim decantaretur in ecclesia B. M. Deauratæ Tolos. habemus ex vet. Ceremoniali MS. ejusdem Ecclesiæ :
Officium matutinorum incipitur hora meliori propter solempnitatem diei(feria v. in Cœna Domini) et propter gentium multitudinem et etiam propter Planctum beatissimæ Virginis Mariæ, quæ dicitur a duobus puerulis post Matutinum, et debent esse monachi, si possunt reperiri, ad hoc apti, sin autem dicetur a secularibus ad hoc fundati, monachisque deficientibus. Et omnes candelæ extinguntur post Matutinum, scilicet post Kyrie eleyson quod dicitur super altare cum versibus, excepta una candela quæ remanet accensa usque Planctus finiatur ; ad denotandum quod in ista die tota fides remanserit in sola Virgine Maria, quia omnes discipuli erraverunt seu dubitaverunt secundum magis et minus, excepta Virgine Maria. Ita Planctus dicitur in cathedra predicatorii, et debet esse coperta et circumcinta de cortinis albis prædicta cathedra ad finem, quod dicentes sive cantantes prædictum Planctum non possint videri a gentibus, nec ipsi videant gentes, ut securius possint cantare sine timore, quia forte videndo gentes turbarentur.
- PLAG-, a beating of the breast, wailing, lamentation, lament: clamor planctu permixtus, Cu.: planctus et lamenta, Ta.: edere planctūs, Iu.
-
…feralem urnam tenens, egressa navi defixit oculos, idem omnium gemitus ; neque discerneres proximos alienos, virorum feminarumve planctus, nisi quod comitatum Agrippinae longo maerore fessum obvii et recentes in dolore antibant. Miserat duas praetorias cohortis Caesar…
Tacitus, Annales
-
…vidit funus suum, intellexit se mortuum esse. Ingenti eum μεγάλῳ χορικῷ nenia cantabatur anapaestis Fundite fletus, edite planctus, resonet tristi clamore forum cecidit pulchre cordatus homo, quo non alius fuit in toto fortior orbe. Ille…
Seneca, Apocolocyntosis
-
…eam et operatorem eius de longe non vidistis et vocavit Dominus Deus exercituum in die illa ad fletum et ad planctum ad calvitium et ad cingulum sacci et ecce gaudium et laetitia occidere vitulos et iugulare arietes comedere carnes et bibere…
Vulgate, Latin Vulgate
-
…summi templo iacuere Tonantis Divisere deos, et nullis defuit aris Invidiam factura parens quarum una madentes Scissa genas, planctu liventes atra lacertos, Nunc, ait, o miserae contundite pectora matres, Nunc laniate comas, neve hunc…
Lucan, Pharsalia
-
…matutinam nebulam et gradiens super excelsa terrae Dominus Deus exercituum nomen eius audite verbum istud quod ego levo super vos planctum domus Israhel cecidit non adiciet ut resurgat virgo Israhel proiecta est in terram suam non est qui suscitet eam quia…
Vulgate, Latin Vulgate
-
…provideri non possint fortuito in melius casura. an festinamus cum Germanici cineribus adpellere, ut te inauditum et indefensum planctus Agrippinae ac vulgus imperitum primo rumore rapiant est tibi Augustae conscientia, est Caesaris favor, sed in occulto ;…
Tacitus, Annales
-
…trepidus campis decumas secuit messor aristas, ut nulla dies maerore caret. sed nova fletus causa ministrat ite ad planctus, miseramque leva, regina, manum. vulgus dominam vile sequemur non indociles lugere sumus. Hec. Fidae…
Seneca, Troades
-
…dicit Dominus aut in gentem huiuscemodi non ulciscetur anima mea super montes adsumam fletum ac lamentum et super speciosa deserti planctum quoniam incensa sunt eo quod non sit vir pertransiens et non audierunt vocem possidentis a volucre caeli usque ad pecora…
Vulgate, Latin Vulgate
-
…profundi et qui medius tua tela tamen senserat aer. pectora tantis obsessa malis non sunt ictu ferienda levi uno planctu tria regna sonent. Et tu collo decus ac telum suspensa diu, fortis harundo, pharetraeque graves, date…
Seneca, Hercules Furens
-
…, miseram quis tunc accessus ad aurem coniugis orbati tunc flere et scindere vestes et famulos lassare greges et vincere planctus Fataque et iniustos rabidis pulsare querelis caelicolas solamen erat. licet ipse levandos ad gemitus silvis comitatus et amnibus Orpheus…
Statius, P. Papinius, Silvae