ponderare

ponderare [CL] 1 (tr.) to weigh, calculate the weight of; b (dep.); c (fig.). d (p. ppl. as sb. f.) what has been calculated in pounds, a pound’s worth. †709 (12c) pensum librae auri ‥ aequa lance trutinatum ~atumque CS 124; festinavit denominatam sibi pecuniam recipere, diligenter ne quid sibi deesset ~are Ord. Vit. VII 16 p. 244; qui ~ant aliquid in lancibus et non permittunt lancem descendentem tantum descendere quantum descenderet si ei liceret T. Chobham Praed. 214; 1275 promiserat ‥ ita quod ipse W. et socii sui essent in auxilio eidem J. et sociis suis pistoribus et non gravarent ipsos penes ballivos ferie ~antes panes eorum SelPlMan 159; 1267 nullus mercator ‥ vendat vel emat averium quod ~ari debet vel tronari nisi per stateram vel tronam nostram MGL II 254; c1427 pro pane et pecuniis ~andis, ‥ pro speciebus et candelis ~andis MunAcOx I 284.  b is qui sua bene gesta meliora quam proximorum suaque errata judicat leviora, trutina ~atur dolosa Bede Prov. 971; ponderator qui ~atur per stateram domini regis Leg. Ant. Lond. 25.  c arsis et thesis aequa sillabarum trutina et aequiperante temporum exagio pariter ~abuntur Aldh. PR 125.  d ad exonerandum solam sortem, qua teneor, exceptis usuris duorum annorum et dimidium, vix mihi xxij millia ~ate sufficerent D. Lond. Ep. 26. 2 to weigh (a matter) mentally, to assess the value of, judge. b (w. abl. or cum & abl.) to balance with or against, to compare the value of. rex ancipiti discrimine permotus, cum presentibus ~ato consilio, fores occlusit W. Malm. GR I 42; aliorum ‥ animos ex suo ~ans Ib. II 162; hinc amor, inde racio. / sub libra pondero / quid melius, / et dubius / mecum delibero P. Blois Carm. 14. 2b. 33; verbis statera exquisite veritatis et prudentie ~atis, et nuntiis insuper examinatis Canon. G. Sempr. f. 139v; discutienda est racio [Aristotelis] et bene ~anda T. Sutton Gen. & Corrupt. 191; sed adhuc ~o argumentum Duns Ord. IV 131; timere vel ~are [ME: weie] peccatum quandoque magis quam oporteret AncrR 129.  b quia ‥ mens tua magnum affectum suum cum aliquantulo bono illo ~at, idcirco ea quae sola compensanda sunt, se ipsam fallens aequa libra non trutinat Anselm (Ep. 17) III 124; fame ‥ incertum fide oculorum ~are deliberans W. Malm. GR II 213. 3 to weight, weigh down. onustus ‥ i. sarcinatus, unde onusto ‥ i. ~are Osb. Glouc. Deriv. 269; crurumque decora / mobilitas compto libramine ponderat artus J. Exon. BT IV 190; s1300 venientibus famulis ‥ prioris et capituli ‥ cum decem plaustris †pondatis [MS: ponderatis] de bosco ad conburendum G. Durh. 25; 1326 de ccx peciis plumbi quadrat’ pro ingeniis ~andis Pipe 171 r. 38; 1428 eadem reddit computum de iiij magnis cordis pondere cciiij li., et ij parvis cordis sine pondere, emptis pro ponderibus ejusdem orelogii ~ando per predictum tempus hujus computi (KR Ac) Arch. J. CXXX 220. 4 (intr.) to be heavy, have weight; b (fig.); c (pr. ppl. as adj.) weighty, cogent. talia vestimenta in estate nimis ~ant Eul. Hist. I 162.  b suam auctoritatem plurimum in Anglia ~are W. Malm. GR II 196; quanto magis ~at in judiciis plurium idoneorum testium fides, quam unius tantum ‥ Glanv. II 7.  c 1398 absque racionabili et ~ante causa Lit. Cant. III 69. 5 to be equal to (a certain weight), to weigh; b (transf. & fig.). calix argenteus albus de plano opere ponde[ra]ns xx s. Vis. S. Paul. 6; magni lapides, ad sullevamen trium hominum ~antes Flor. Hist. II 453; per denarium Anglie qui sterlingus appellatur ‥ qui debet ~are xxxij grana frumenti mediocra Fleta II 72; 1296 calicem ‥ deauratum qui ~at j marc’ Invent. Ch. Ch. 2; panis de toto blado bonus et bene coctus ~abit xxviij s. B. Cotton HA 93; ponatur ‥ homo in una pensa, sc. in paupertate cum qua ingressus est, et in alia paupertate cum qua egredietur, et inveniet quod eque ~abit G. Roman. 332; panis dominicus ‥ de obolo ~abit quantum wastellus de quadrante MGL I 353; panis pouf ~at xviij solidorum et denarii Ib. 354; 1517 duo salsaria argentea ‥ ~antia xxj unc. Ac. Durh. 293.