rusticus
rusticus, of the country, rural, rustic, country-
- I Lit.: vita, Varr. R. R. 3, 1, 1; cf.: vita haec rustica, quam tu agrestem vocas, Cic. Rosc. Am. 27, 75: duae vitae hominum, rustica et urbana, id. ib. 17, 48: Romani (opp. urbani), Varr. R. R. 2, praef. § 1; cf. plebes (opp. urbana), Col. praef. § 17; praedia, Cic. Rosc. Am. 15, 42: hortus, Plin. Ep. 2, 17, 15: instrumentum, Phaedr. 4, 4, 24: opus, Ter. Heaut. 142: res, Cic. de Or. 1, 16, 69; 1, 58, 249; Col. praef. § 19 sq.: homo (with agricola), Cic. Rosc. Am. 49, 143; id. N. D. 3, 5, 11: colona, Ov. F. 2, 645; cf. Phidyle, Hor. C. 3, 23, 2: mus (opp. urbanus), id. S. 2, 6, 80; 115: gallinae, heathcocks, Varr. R. R. 3, 9, 16; Col. 8, 2, 1 sq. (cf. infra, B. 2. b.): numina, Ov. M. 1, 192: fistula, id. ib. 8, 191: sedulitas, id. F. 6, 534: regna, id. H. 4, 132: opprobria versibus alternis, Hor. Ep. 2, 1, 146: carcer, Juv. 14, 24.—
- B Substt.
- 1 ru-stĭcus, i, m., a countryman, rustic, peasant; in plur.: rustici, country people, rustics: urbani fiunt rustici, etc., Plaut. Merc. 4, 3, 15 (714) sq.: omnes urbani, rustici, Cic. Fin. 2, 23, 77; cf. id. Or. 24, 81; semper occant prius quam sarriunt rustici, Plaut. Capt. 3, 5, 5 (663); id. Most. 5, 1, 28 (1068); Col. 2, 4, 8; 9, 10 et saep.—In sing., Ov. M. 2, 699; Hor. Epod. 2, 68; id. Ep. 1, 7, 83; 2, 2, 39; Vulg. Sap. 17, 16.—
- 2 rustĭca, ae, f.
- a A country girl, Ov. M. 5, 583.—
- b (Sc. gallina.) A heath-cock, Mart. 13, 76 (cf. supra, A., and rusticulus, II. B.).—
- II Transf., countrylike, rustic, simple, in a good or (more freq.) in a bad sense, i. e. plain, simple, provincial, rough, coarse, gross, awkward, clownish, etc. (in this sense not freq. till after the Aug. period; previously, as in Cic., agrestis was more used): rustica vox et agrestis quosdam delectat, etc. ... neque solum rusticam asperitatem, sed etiam peregrinam insolentiam fugere discamus, Cic. de Or. 3, 11, 42; 12, 44: pro bardā et pro rusticā haberi, Plaut. Pers. 2, 1, 2 (169): rusticus inlitteratusque litigator, Quint. 2, 21, 16: manus (with indoctae), id. 1, 11, 16; cf. with indoctus, id. 12, 10, 53; with barbarus, id. 2, 20, 6; (opp. disertus) 7, 1, 43: id vitium sermonis non barbarum esse, sed rusticum, Gell. 13, 6, 2: Germana illuvies, rusticus, hircus, hara suis, etc., a lout, clown, Plaut. Most. 1, 1, 39 (39) Lorenz ad loc.: rusticus es, Corydon, Verg. E. 2, 56: quid coeptum, rustice, rumpis iter? Ov. Am. 3, 6, 88: addidit obscenis convicia rustica dictis, id. M. 14, 522: sive procax aliqua est; capior, quia rustica non est, very prudish, id. Am. 2, 4, 13; cf. id. A. A. 1, 607: nec tamen est, quamvis agros amet illa feraces, Rustica, id. Am. 3, 10, 18.—In a good sense: mores, Cic. Rosc. Am. 27, 75: veritas, Mart. 10, 72, 11. —Comp.: simus hoc titulo rusticiore contenti, Sen. Ep. 88, 33.—Hence, adv.: rustĭcē (acc. to II.), in a countrified manner, clownishly, boorishly, awkwardly: loqui non aspere, non vaste, non rustice, Cic. de Or. 3, 12, 45: urgere, id. Off. 3, 9, 39: facere aliquid, id. Att. 12, 36, 2: cum eo vitio loquentes rustice loqui dictitabant, Gell. 13, 6, 2.— Comp.: rusticius toga defluit, Hor. S. 1, 3, 31.—Sup. does not occur.
per cuncta urbana et ~a loca
haec est, quam cernis, silvestri rustica tecto / constructa in heremo cellula nobilior
gens [Cantuarie ] urbana et ~a, plusquam ceteri Angli conscientiam adhuc antique nobilitatis spirans
expertus non semel eo sibi per divinam gratiam ~os proventus augeri, quo studuisset nullam fraudem decimationi fieri
omnes terras et predia urbana seu ~a que possedimus
hic in tumulo jacit Rostece filia Paternini
prepositus munasterii preciusorum martirum Diunisii, ~i, et Eleutherii
inde Sidonius in libro ad ~um
despiciebant [Aegyptii ] eos [Hebraeos ] dum dicebantur pastores, et ~i homines ipsi erant in eorum comparatione
sicut fidelis filius licet ~o patri, et rescripta beatitudinis tuae dirigere dignare
Riculfum quoque senem et Rogerium ~os presbyteros ‥ aliosque simplices discipulos benigniter tractavit
quidam ~i textrices et textores
~os,shepeherdes dogges ,mastives , etbandedogges nominavimus
ob quod semper amavit me Germanica tellus, / rustica gens hominum Sclaforum et Scythia dura
non decet te in solio sedentem regni ~is vivere moribus
o vere ~a, non dico astutia sed stulticia!
est piger, est et iners, rusticus est et hebes. / rusticus est quicunque Deum non diligit
semipaganus, ~us, indoctus
illi ~o et animo et ore stomachantes adversus eum
cum te sancta manus prestantem reddidit Anglis, / haec tibi conplacuit rustica dona dare. / rustica sed stolidis sudent si pectora dictis, / non stolidum carmen rustica plectra dabunt
Theodorum, supra cecinit quem rustica Musa
brevi quidem narratione meatim sed et ~a, quae apud vos ‥ didici huic stilo ingero
sicut ergo in suaviloquio non est falsitas admittenda, sic in duro ~oque sermone veritas non aspernanda
reddebat inde omnes consuetudines firmae sicuti reddebant antecessores sui, excepto ~o opere, sicut deprecari poterat a preposito(
tam de ~is quam de liberis tenementis
juxta terram ~am quam David Quarel tenuit
nec ~os vel pastores insolita urbis aedificia stupefacerent
militares viri mores paternos in vestitu et capillorum tonsura derelinquerunt quos paulo post burgenses et ~i et pene totum vulgus imitati sunt
divitibus ‥ et pauperibus, viris et mulieribus, monachis et clericis, urbanis et ~is
et ut quibusdam placet rus componitur ~us, i. ruris custos
~i in Nemea silva Jovem spernentes nolebant ei sacrificare
~us,uplondman
hic ~us,a fyldman ‥ hec ~a, A.a feldman wyfe
~us ‥ statim cognoscit ‥ quod albedo et nigredo non sunt idem, sed tamen non cognoscit ut conveniunt in colore, hoc enim magis pertinet ad racionem
contra multos modernos qui quemlibet antiquum ~um volunt habere pro auctore
nonne novisti quid vulgus vocet ~um in luna portantem spinas? unde quidam vulgariter loquens, ait “rusticus in luna, quem sarcina deprimit una, / monstrat per spinas nulli prodesse rapinas”
ego Ælfstan prepositus consensi ‥ ego Lifing minister, ego Edda ~us ‥ ego Liofstan ~us
mercator hinc ac rusticus [gl.: ] / avara suspirant lucrase ceorl
si horum aliquid accidat homini sixhindo, tripliciter exurgat emendatio super emendationem ~i [(AS: ]cyrliscan bote
item lecro nepotis unius thani vel uniusogtheirn est quadraginta quatuor vacce ‥ et omnes bassiores in parentela sunt ~i. item lecro unius ~i est sexdecim vacce
ibi iij cotarii et iiij servi et ij ~i(
Edrici ceci terra cum xiiij liberis hominibus et totidem ~is(
dedit ‥ unam virgatam terrae ‥ et unum ~um cum terra sua
dicit quod pro cons[u ]etudinibus debitis cepit averia sua sicut ~orum suorum qui ei debent opera servilia
liber homo dabit ad molendini multuram sextum decimum vas ‥ et ~us et firmarius de terra servagii dabunt tercium decimum vas(
~i namque quos nativos vel bondos vocamus, simul cum ruralibus accolis in Estsexea ‥ pro libertate tumultuare cepere
hospes igitur confestim ~am suam seorsum vocavit, et instillavit secretius Cantuariensem esse quem hospitio susceperat
intraverunt domum et dixerunt, “rustic' ubi sunt denarii tui? trade nobis vel morier'”
falsum latronem et ~um veterem et defractum
de Johanne de Baumburg' pro transgressione facta Ade de Marton, vocando eum falsum, perjuratum et ~um
alta voce clamando ‥ “occide ~um qui me ‥ arestari voluit!”
bene valeant magni ~i nostri, magister G. et archidiaconus Bajocensis
- 1. landelijk, van het platteland, plattelands- [homo boer, plattelandsbewoner; mus veldmuis; vita landleven; opus; carmina; numina; res -ae landbouw; praedium];
- 2. (metaf.) eenvoudig, simpel [mores; veritas];
- 3. plomp, onbehouwen, onbeholpen, ongepolijst, ruw [vox; homines; querela]; ➤ -e loqui; II. subst. ī m
- 1. boer, plattelandsbewoner;
- 2. boerenkinkel, lomperik.
- rus, of the country, rural, rustic, country-: vita haec rustica . . . iustitiae magistra est: instrumentum, Ph.: opus, T.: homo: colona, O.: mus (opp. urbanus), H.: regna, O.: Versibus alternis opprobria, H.: carcer, Iu.—As substm., a countryman, rustic, peasant: omnes, urbani rustici, country folk: Rustice, fer opem, O.: ex nitido fit rusticus, H.—As substf., a country girl: ego rustica, O.—Country-like, rustic, plain, simple, provincial, rough, coarse, gross, awkward, clownish: vox: Rusticus es, Corydon, V.: quid coeptum, rustice, rumpis iter?O.: convicia, O.: capior, quia rustica non est, very prudish, O.: mores, simple.
-
…quae a nobis cotidie comparantur, magno opere contemno, conlectum ex senibus desperatis, ex agresti luxuria, ex rusticis decoctoribus, ex eis qui vadimonia deserere quam illum exercitum maluerunt ; quibus ego non modo si aciem exercitus nostri…
Cicero, in Catilinam
-
…cuncta prius temptata sed inmedicabile corpus ense recidendum est, ne pars sincera trahatur. Sunt mihi semidei, sunt rustica numina, nymphae faunique satyrique et monticolae silvani quos quoniam caeli nondum dignamur honore, quas dedimus certe terras habitare…
Ovid, Metamorphoses
-
…, qua spe reditus mihi quidem numquam in mentem venit. non modo autem nulla querela est municipalium hominum ac rusticorum sed contra metuunt ut crudelem, iratum. nec tamen mihi quicquam est miserius quam remansisse nec optatius quam evolare…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…palliati topiariam facere videantur et hederam vendere. iam ἀποδυτηρίῳ nihil alsius, nihil muscosius. habes fere de rebus rusticis. Vrbanam expolitionem urget ille quidem et Philotimus et Cincius sed etiam ipse crebro interviso, quod est facile factu…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
-
…vendendum intellegas, si bene processit, aut male perceptos fructus, si recte licet vendere. totae autem res rusticae eius modi sunt ut eas non ratio neque labor, sed res incertissimae, venti tempestatesque, moderentur. hinc…
Cicero, in Verrem
-
…, et nos et inter se amant. expolitiones utriusque nostrum sunt in manibus sed tua ad perfectum iam res rustica Arcani et Lateri. praeterea de aqua, de via nihil praetermisi quadam epistula quin enucleate ad te perscriberem .…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
-
…honestissimam et suavissimam esse arbitrantur. quid censes hunc ipsum Sex. Roscium quo studio et qua intellegentia esse in rusticis rebus Vt ex his propinquis eius, hominibus honestissimis, audio, non tu in isto artificio accusatorio callidior es…
Cicero, pro S. Roscio Amerino
-
…praeclara non habet ullum voluptas locum, non modo illa, quam in motu esse dicitis, quam omnes urbani rustici, omnes, inquam, qui Latine loquuntur, voluptatem vocant, sed ne haec quidem stabilis, quam praeter…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…quantum intervallum sit interiectum inter maiorum nostrorum consilia et inter istorum hominum dementiam. illi Capuam receptaculum aratorum, nundinas rusticorum, cellam atque horreum Campani agri esse voluerunt, hi expulsis aratoribus, effusis ac dissipatis fructibus vestris eandem Capuam…
Cicero, de Lege Agraria
-
…quod in Cumano esse noluerit propter eam causam quam tibi dixi. cogitanti enim mihi nihil tam videtur potuisse facere rustice. et si tibi placebit sic agere de fano ut coepimus, velim cohortere et exacuas Cluatium. nam etiam…
Cicero, Epistulae ad Atticum