sobrius
sobrius, not drunk, sober
- I Lit., opp. vinolentus, Cic. Ac. 2 (Luc.), 17, 52; so id. Or. 28, 99; opp. vino madens, Plaut. Truc. 4, 4, 2 (855); opp. madidus, id. Am. 3, 4, 18 (1001); cf. Hor. S. 2, 3, 5; Cato Utic. ap. Suet. Caes. 53; and ap. Quint. 8, 2, 9; opp. ebrius, Sen. Ep. 18, 4 (with siccus); Mart. 3, 16, 3; opp. temulentus, Tac. A. 13, 15 et saep.: male sobrius, i. e. ebrius, Tib. 1, 10, 51; Ov. F. 6, 785.—
- B Transf., of things (poet. and post-Aug. prose; cf. ebrius): pocula, Tib. 1, 6, 28 (24): lympha mixta mero, id. 2, 1, 46: nox, in which there was no drinking, Prop. 3, 17 (4, 16), 11; cf. convictus, Tac. A. 13, 15: uva, not intoxicating, Plin. 14, 3, 4, § 31: rura, that furnish no wine, Stat. S. 4, 2, 37; cf. Suet. Dom. 7: sobrium vicum Romae dictum putant, vel quod in eo nulla taberna fuerit, vel quod in eo Mercurio lacte, non vino supplicabatur, Fest. pp. 296 and 297 Müll.: non sobria verba, i.e. of a drunken person, Mart. 1, 28, 5: paupertas, Claud. IV. Cons. Hon. 411: lares pauperes nostros, sed plane sobrios revisamus, Ap. Met. 5, 10, 29.—
- II In gen., sober, moderate, temperate, continent: parcus ac sobrius, Ter. Ad. 95: vigilans ac sollers, sicca, sana, sobria, Afran. ap. Non. 21, 33 (Com. Rel. p. 148 Rib.): homines frugi ac sobrii, Cic. Verr. 2, 3, 27, § 67: auream quisquis mediocritatem Diligit ... caret invidendā Sobrius aulā, Hor. C. 2, 10, 8; Vell. 2, 63, 1: non aestimatur voluptas illa Epicuri, quam sobria et sicca sit, Sen. Vit. Beat. 12, 4: corda, Stat. S. 5, 1, 78: vetus illa Romana virtus et sobria, Amm.15, 4, 3; opp. libidinosus, Lact. 3, 26, 7.—
- B Trop., of the mind, sober, even-minded, clever, sensible, prudent, reasonable, cautious (syn.: mentis compos, sanus): satin' sanus es aut sobrius? Ter. Heaut. 707; cf.: satis credis sobriam esse, id. Eun. 703: tu homo non es sobrius, id. And. 778: vigilantes homines, sobrii, industrii, Cic. Cael. 31, 74: diligentes et memores et sobrii oratores, id. de Or. 2, 32, 140; opp. iracundus, Vell. 2, 41, 1: alte sobria ferre pedem, prudently, Ov. Am. 1, 12, 6.—Of things: opera Proba et sapiens et sobria, Plaut. Pers. 4, 5, 2 (674): ingenium siccum ac sobrium, Sen. Ep. 114, 3: violenta et rapida Carneades dicebat, modesta Diogenes et sobria, Gell. 7, 14, 10.—Hence, adv.: sōbrĭē (acc. to II. A. and B.).
- 1 Moderately, temperately, frugally: vivere (with parce, continenter, severe; opp. diffluere luxuriā), Cic. Off. 1, 30, 106.—
- 2 Prudently, sensibly, circumspectly, = prudenter: ut hoc sobrie agatur, Plaut. Capt. 2, 1, 29 (223): curare aliquid, id. Mil. 3, 1, 215 (810): hanc rem accurare, id. Ps. 4, 1, 29 (933); id. Pers. 4, 1, 1 (449).
si usque nunc [fuisti ] ebriosus, a modo [debes esse ] ~ius
sobrius exaudit leges Epicurus, et idem / ebrius est Veneri subditus atque gulae
post pocula et hora minus ~ia
rimamini namque pectoris vestri profunda, an ~ii sitis et perfecte sacerdotalem gratiam examinandam in Domini revelatione conservetis
esto in cibo modestus, in poculo parcus, in loquendo ~ius
abstenus, ~ius
domni Edmeri ~ia sermonis festivitate elucubratum opus
~ius, -a, -um, i. abstinens quasi secum habens briam, i. mensuram
vestis illi non lasciva sed moderata et clericalis, cibus ~ius et potus parcus
sobyr , ~ius, temperatus, moderatus ‥ abstinens
spetiosa mulier et pulchre viro ~ia sed quia tantum nefas commisit pena digna
~ius, ingeniosus
nemo ~ius contra veritatem, nemo catholicus contra sanctae et unicae ecclesiae doctores
ad omnem secundum te actum et cogitatum puram, ~iam, devotam ‥ mentem
ecclesia ‥ immunis et secura permaneat, ut illic inhabitantes pura et ~ia ac sincera mente laudem Domini celebrantes ‥ Deo servire valeant
➳ sobrior Laber. d. Char. 83, 20.
- 1. nuchter, niet dronken;
- 2. (metaf.) matig, ingetogen (ook v. niet-lev.) [homo; mensa; pocula]; ➤ -e vivere;
- 3. (metaf.) bedachtzaam, verstandig [orator; ingenium].
節飲贫。節用。儉。傾方。謹愼者。醒悟。Sobria verba 淸醒言。Sobria rura 無葡萄田。Sobriae terrae 無菊萄地。
Suggest a Translation
See an image
Moderator gentium et pulcre Sobrius.Lib. 4. cap. 2 :
Itaque ille præstantissimus, qui inter adversa Sobrius colluctatur casibus.Arnobius lib. ult. :
Vir alioqui gravis et sobriæ religionis.S. Ambrosius Epist. 6 :
Sobriam in turbis gravitatem, singulare pondus dignitas sibi vendicat Sacerdotalis.Ammianus lib. 15 :
Vetus illa Romanorum virtus et Sobria.
- 2 se+ebrius, not drunk, sober: inter sobrios bacchari: nemo fere saltat sobrius: male sobrius, i. e. ebrius, O.—Free from drunkenness, moderate: convivium.—Sober, moderate, temperate, continent: parcus ac sobrius, T.: homines. —Fig., sober, self-possessed, sensible, prudent, reasonable, cautious: Satin' sanus est aut sobrius?T.: oratores: memento alte sobria ferre pedem, prudently, O.
-
…sed tamen essent ferendi hoc vero quis ferre possit, inertis homines fortissimis viris insidiari, stultissimos prudentissimis, ebrios sobriis, dormientis vigilantibus qui mihi accubantes in conviviis, complexi mulieres impudicas, vino languidi, conferti cibo, sertis…
Cicero, in Catilinam
-
…fac ut sciam, quid de nobis futurum sit ; habuisti enim in tua potestate, ex quo vel ex sobrio vel certe ex ebrio scire posses. sed ego ista, mi Paete, non quaero, primum quia de…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…ut in negotiis versaretur causisque amicorum, plus ut valeret inter suos gratia. quae nisi vigilantes homines, nisi sobrii, nisi industrii consequi non possunt, omnia labore et diligentia est consecutus. in hoc flexu quasi aetatis nihil…
Cicero, pro Caelio
-
…enim proferremus vino aut somno oppresses aut mente captos tam absurde, ut tum diceremus interesse inter vigilantium visa et sobriorum et sanorum et eorum qui essent aliter adfecti, turn nihil interesse. Ne hoc quidem cernunt, omnia se…
M. Tullius Cicero, Lucullus
-
…numquamne intelleges statuendum tibi esse utrum illi qui istam rem gesserunt homicidaene sint an vindices libertatis attende enim paulisper cogitationemque sobrii hominis punctum temporis suscipe. ego qui sum illorum, ut ipse fateor, familiaris, ut a te arguor…
Cicero, Philippicae
-
…solum habemus, consules et reliqui magistratus etiam spectionem. esto hoc imperite ; nec enim est ab homine numquam sobrio postulanda prudentia, sed videte impudentiam. multis ante mensibus in senatu dixit se Dolabellae comitia aut prohibiturum auspiciis aut…
Cicero, Philippicae
-
…vim neque integritatem dormientium et vigilantium nec mente nec sensu. ne vinulenti quidem quae faciunt eadem adprobatione faciunt qua sobrii dubitant haesitant revocant se interdum iisque quae videntur inbecillius adsentiuntur, cumque edormierunt illa visa quam levia fuerint intellegunt .…
M. Tullius Cicero, Lucullus
-
…sin ad generum universas quaestiones referuntur, ita modicae et paucae sunt, ut eas omnis diligentes et memores et sobrii oratores percursas animo et prope dicam decantatas habere debeant ; nisi forte existimatis a M. Curio causam didicisse L…
Cicero, de Oratore
-
…omnes Siculi non contemnendi, si per nostros magistratus liceat, sed homines et satis fortes et plane frugi ac sobrii, et in primis haec civitas de qua loquor, iudices. itaque homini improbissimo respondent Agyrinenses sese decumas ei…
Cicero, in Verrem
-
…partim aliqua ex parte tractandae si is non praeparatis auribus inflammare rem coepit, furere apud sanos et quasi inter sobrios bacchari vinulentus videtur. tenemus igitur, Brute, quem quaerimus, sed animo ; nam manu si prehendissem ,…
M. Tullius Cicero, Orator