unus

ūnus, a, um (gen. ūnīus, dat. ūnī): (num. adj.), one, 2.527, et al.; one alone, a single one (emphatically), 1.47; only, alone, 9.544; one in particular, 5.704; with a comparative, 1.15; with a superl., 2.426; with ante aliōs, 3.321; common, 5.308; one and the same, at once, 10.871; pl., one, 2.642; ad ūnum, to a man, without exception, utterly, 5.687; in ūnum, in one, together, 12.714; (adv.), ūnā, in one place or at one time, together with, at once, at the same time, 3.634, et al.; with -que following, 11.864.

ūnus (old forms OINOS and OENOS; cf. Cic. Leg. 3, 3, 9; C. I. L. 1, 32, 35), a, um (scanned gen. sing. unĭus, Lucr. 2, 379; Verg. A. 1, 41; Hor. S. 1, 6, 13 al.: unīus, Verg. A. 1, 251; Ov. M. 13, 181 al.; ante-class. collat. form of the gen. sing. uni, Titin. ap. Prisc. pp. 694 and 717 P.; dat. m. uno, Varr. R. R. 1, 18, 6; dat. f. unae, Cato R. R. 19, 1; acc. OINO, C. I. L. l. l.; voc. une, Plaut. ap. Prisc. p. 673 P.; Cat. 37, 17; cf. Varr. L. L. 8, § 63 Müll.; Aug. Conf. 1, 7), num. adj. [cf. Gr. οἴνη, οἶος; Goth. ains; Germ. eins; Engl. one].

• I Prop.
• • A In gen., one, a single.
  • • 1 Sing.: dabitur tibi amphora una et una semita, Fons unus, unum aënum et octo dolia, Plaut. Cas. 1, 33 (121) sq.: mulieres duas pejores esse quam unam, id. Curc. 5, 1, 2 (592): pluris est oculatus testis unus, quam auriti decem, id. Truc. 2, 6, 8 (489): unius esse negotium diei, Caes. B. C. 3, 82: mors Tiberii Gracchi ... divisit populum unum in duas partes, Cic. Rep. 1, 19, 31: cum penes unum est omnium summa rerum, regem illum unum vocamus, id. ib. 1, 26, 42: qui uno et octogesimo anno scribens est mortuus, id. Sen. 5, 13; cf. Plin. 29, 6, 39, § 141.—Corresponding to alter: Helvetii continentur unā ex parte flumine Rheno, alterā ex parte monte Jurā, Caes. B. G. 1, 2: unum, alterum, tertium annum Sassia quiescebat, Cic. Clu. 64, 178; id. Verr. 2, 4, 29, § 66; 2, 5, 29, § 76: exercituum unus ... alter, Liv. 24, 44, 1: ratio triplex: una de vitā et moribus, altera de naturā, Cic. Ac. 1, 5, 19: cum duas cerneret vias, unam Voluptatis, alteram Virtutis, id. Off. 1, 32, 118: unam Nicaeam, alteram Bucephalen vocavit, Just. 12, 8, 8; and, connected with alter: habetur una atque altera contio vehemens, repeated, several, Cic. Clu. 28, 77: neque in uno aut altero animadversum est, sed jam in pluribus, one or two, id. Mur. 21, 43: meae verecundiae sufficit unus aut alter, ac potius unus, Plin. Ep. 2, 13, 3; 4, 3, 1: excepto patre tuo, praeterea uno aut altero, id. Pan. 45: unus atque alter et mox plures, Suet. Claud. 12: unus et alter assentiuntur, Curt. 5, 7, 4: sed postquam amans accessit ... Unus et item alter, Ter. And. 77: amici, Qui modo de multis unus et alter erant, Ov. Tr. 1, 3, 16; rarely unus post unum (= singuli deinceps): interiere, Aur. Vict. Epit. 26, 41: uno plus Tuscorum cecidisse in acie (sc. quam Romanorum), Liv. 2, 7, 2; cf.: legem unā plures tribus antiquarunt quam jusserunt, id. 5, 30, 7.—
    • • b With gen. part.: Gallia est omnis divisa in partes tres: quarum unam incolunt Belgae, aliam, etc., Caes. B. G. 1, 1: totam philosophiam tres in partes diviserunt ... quarum cum una sit, etc., Cic. Fin. 4, 2, 5: superiores tres erant, quarum est una sola defensa, id. ib. 5, 7, 20: orare ut trium harum rerum unam ab se impetrari sinerent, Liv. 42, 23, 5.—
    • 2 Plur.: ex unis geminas mihi conficies nuptias, Ter. And. 674: molas asinarias unas, et trusatiles unas, Hispanienses unas. Cato R. R. 10, 4; so, molae, id. ib. 13, 1: quadrigae, Varr. R. R. 2, 1, 14: similitudines, unae rerum, alterae verborum, Auct. Her. 3, 20, 33: adductus sum tuis unis et alteris litteris, Cic. Att. 14, 18, 1: decumae, id. Verr. 2, 3, 98, § 227: tibi invideo, quod unis vestimentis tam diu lautus es, id. Fl. 29, 70: satis una superque Vidimus excidia, Verg. A. 2, 642; Luc. 4, 548.—
    • • b With gen. part.: tria Graecorum genera sunt, quorum uni sunt Athenienses, etc., Cic. Fl. 27, 64.—
  • B Esp.
  • • 1 Adverbial expressions.
    • • a Ad unum, all together, unanimously, to a man, without exception: amplius duūm milium numero ad unum terga vertebant, Auct. B. Afr. 70: consurrexit senatus cum clamore ad unum, Cic. Q. Fr. 3, 2, 2: Juppiter, si nondum exosus ad unum Trojanos, Verg. A. 5, 687: cui sunt adsensi ad unum (senatores), Cic. Fam. 10, 16, 2: ipsos ad unum caedere, Curt. 7, 5, 32; usu. with omnes, Cic. Lael. 23, 86; Liv. 21, 42, 2; Caes. B. C. 3, 27; cf. ad, C. 2.—
      • b In unum, into one, to one place, together: Fibrenus divisus aequaliter in duas partes latera haec alluit, rapideque dilapsus cito in unum confluit, Cic. Leg. 2, 3, 6; cf. Sall. J. 51, 3; Liv. 30, 11, 4; 44, 7, 8; Verg. E. 7, 2; Ov. R. Am. 673.—
    • 2 Of that which is common to several persons or things, one and the same.
    • • a Alone.
      • • α Sing.: cum suo sibi gnato unam ad amicam de die Potare, Plaut. As. 4, 2, 16 (825): uno exemplo ne omnes vitam viverent, id. Mil. 3, 1, 132 (727); cf. id. Capt. prol. 20: unius aetatis clarissimi et sapientissimi nostrae civitatis viri, Cic. Rep. 1, 8, 13: illa cum uno tempore audīsset, etc., id. Clu. 9, 28: atque uno etiam tempore accidit, ut, etc., Caes. B. C. 3, 15: omnibus hic erit unus honos, Verg. A. 5, 308: omnes una manet nox, Hor. C. 1, 28, 15: unus utrique Error, id. S. 2, 3, 51: parentum injuriae Unius modi sunt ferme, Ter. Heaut. 205: noli putare tolerabiles horum insanias nec unius modi fore, Cic. Att. 9, 7, 5; so, unius modi, id. Univ. 7.—Esp., uno ore, with one voice, all together, unanimously: ceteri amici omnes Uno ore auctores fuere, ut, etc., Ter. Phorm. 625: de cujus utilitate omnes uno ore consentiunt, Cic. Lael. 23, 86: unoque omnes eadem ore fremebant, Verg. A. 11, 132.—
        • β Plur.: aderit una in unis aedibus, Ter. Eun. 367: unis moribus et nunquam mutatis legibus vivunt, Cic. Fl. 26, 63.—
      • b Connected with idem: exitus quidem omnium unus et idem fuit, Cic. Div. 2, 47, 97: in quā (sc. causā) omnes sentirent unum atque idem, id. Cat. 4, 7, 14: ferar unus et idem, Hor. Ep. 2, 2, 200; Plin. Ep. 8, 14, 18.—
      • c Corresponding to idem: non semper idem floribus est honor Vernis, neque uno Luna rubens nitet Vultu, Hor. C. 2, 11, 10.—
    • 3 For solus, of that which is alone, by itself; one, alone, only, sole, single.
    • • a Sing.
      • • α Alone: hic unus, ut ego suspicor, servat fidem, Plaut. Trin. 4, 4, 21 (1113): unum hoc scio, hanc meritam esse, ut memor esses sui, Ter. And. 281; cf.: unum hoc definio, tantam esse necessitatem virtutis, etc., Cic. Rep. 1, 1, 1: cum mihi sit unum opus hoc a parentibus meis relictum, id. ib. 1, 22, 35: nunc vero eversis omnibus rebus, una ratio videtur, id. Fam. 6, 21, 1: itaque unum illud erat insitum priscis illis, id. Tusc. 1, 12, 27: quove praesidio unus per tot gentes pervenisset? Liv. 1, 18, 3: erat omnino in Galliā ulteriore legio una, Caes. B. G. 1, 7: Pompejus plus potest unus, quam ceteri omnes, Cic. Att. 6, 1, 3: cui (sc. mihi) semper uni magis, quam universis, placere voluisti, id. Q. Fr. 1, 1, 16, § 46: qui (sc. Demosthenes) unus eminet inter omnes in omni genere dicendi, id. Or. 29, 104: te unum in tanto exercitu mihi fuisse adsensorem, id. Fam. 6, 21, 1.—Absol.: de Antonio nihil dico praeter unum, Cic. Sest. 3, 8.—
        • β With ex: cum te unum ex omnibus ad dicendum maxime natum aptumque cognōssem, Cic. de Or. 1, 22, 99: ille unus ex omnibus Italicis intactus profugit, Sall. J. 67, 3; 69, 4.—
        • γ With gen.: ille unus ordinis nostri discessu meo palam exsultavit, Cic. Sest. 64, 133: quod post Cannensem cladem unus Romanorum imperatorum prospere rem gessisset, Liv. 23, 30, 19.—
        • δ With sup.: tu, quam ego unam vidi mulierem audacissumam, Plaut. As. 3, 1, 16 (519): unus istic servos est sacerrumus, id. Most. 4, 2, 67 (951): rem unam esse omnium difficillimam, Cic. Brut. 6, 25: urbem unam mihi amicissimam declinavi, id. Planc. 41, 97: quo ego uno equite Romano familiarissime utor, id. Fam. 13, 43, 1: virum unum totius Graeciae doctissimum Platonem accepimus, id. Rab. Post. 9, 23.—
        • ε With magis: quam Juno fertur terris magis omnibus unam Posthabitā coluisse Samo, Verg. A. 1, 15.—
        • ζ With comp.: sagacius unus odoror, Hor. Epod. 12, 4.—
        • η Strengthened by solus: unus est solus inventus, qui, etc., Cic. Sest. 62, 130; cf. id. Verr. 2, 2, 5, § 13: ex uno oppido solo, id. ib. 2, 2, 75, § 185: nil admirari prope res est una, Numici, Solaque, quae, etc., Hor. Ep. 1, 6, 1: te unum, solum suum depeculatorem, vexatorem ... venisse senserunt, Cic. Pis. 40, 96: unus solusque censebat, Plin. Pan. 76.—
        • θ Strengthened by tantum (rare before the Aug. age; once in Cic.; cf. Halm ad Cic. Sull. 22, 62): inter bina castra ... unum flumen tantum intererat, Caes. B. C. 3, 19: excepit unum tantum, nihil amplius, Cic. Ac. 2 (Luc.), 23, 74: unius tantum criminis in vincla te duci jubeo, Liv. 3, 56, 4 Weissenb. ad loc.: unā tantum perforatā navi, id. 21, 50, 6; 34, 9, 5; 44, 43, 6; Just. 8, 5, 5; Sen. Ep. 79, 1; Plin. 9, 35, 58, § 120; 11, 37, 47, § 131; Cels. 5, 28, 14; cf. absol.: unum defuisse tantum superbiae, quod, etc., Liv. 6, 16, 5.—
        • ι Strengthened by modo (class.): nam aliis unus modo, aliis plures, aliis omnes eidem videntur, Cic. Or. 54, 180: hi unum modo quale sit suspicantur, id. ib. 9, 28: hoc autem si ita sit, ut unum modo sensibus falsum videtur, id. Ac. 2 (Luc.), 32, 101; id. Phil. 1, 6, 14; Sall. J. 89, 6; id. H. 3, 61, 12 Dietsch; Liv. 22, 45, 4; 23, 42, 5.—
        • κ Unus for unus omnium maxime: quae tibi una in amore atque in deliciis fuit, Cic. Verr. 2, 4, 1, § 3; so, Nautes, unum Tritonia Pallas Quem docuit, Verg. A. 5, 704.—
        • λ Emphat., with negatives, no one person or thing, not a single one, none whatever: eum si reddis mihi, praeterea unum nummum ne duis, Plaut. Capt. 2, 2, 81 (331): nemo de nobis unus excellat, Cic. Tusc. 5, 36, 105: ut unum signum Byzantii ex maximo numero nullum haberent, id. Prov. Cons. 4, 7: nullā re unā magis oratorem commendari, quam, etc., id. Brut. 59, 216: haec adhortatio praetoris non modo quemquam unum elicuit ad suadendum, sed ne fremitum quidem movit (i. e. non modo non ... sed), Liv. 32, 20, 7: quia nemo unus satis dignus regno visus est, id. 2, 6, 3: eo mortuo ad neminem unum summa imperii redit, Caes. B. C. 3, 18: Rhodiis ut nihil unum insigne, ita omnis generis dona dedit, Liv. 41, 20, 7; cf. id. 3, 45, 4.—
      • b Plur.: sequere me Tres unos passus, three single steps, only three steps, Plaut. Bacch. 4, 7, 34 (832): unae quinque minae, id. Ps. 1, 1, 52 (54): ruri dum sum ego unos sex dies, id. Trin. 1, 2, 129 (167); id. Cist. 4, 2, 68 (738): sese unis Suebis concedere, Caes. B. G. 4, 7: Ubii, qui uni legatos miserant, id. ib. 4, 16: ut unis litteris totius aestatis res gestas ad senatum perscriberem, Cic. Fam. 2, 7, 3: abs te ipso, qui me accusas, unas mihi scito litteras redditas esse, id. Att. 1, 5, 4.
• II Transf., indef., a or an, one, some, some one.
• • A Without a pron.
  • • 1 Absol.: inter mulieres, Quae ibi aderant, forte unam aspicio adulescentulam, etc., Ter. And. 118: ibi una aderit mulier lepida, etc., Plaut. Ps. 4, 1, 38 (942): sicut unus paterfamilias his de rebus loquor, Cic. de Or. 1, 29, 132; cf.: me una haec res torquet, quod non Pompejum tanquam unus manipularis secutus sim, id. Att. 9, 10, 2.—
    • 2 With ex: ut me sic audiatis ut unum e togatis, Cic. Rep. 1, 22, 36; cf.: qui non fuit orator unus e multis: potius inter multos prope singularis fuit, id. Brut. 79, 274: ex principibus unus nomine Polyaenus, Liv. 24, 22, 1: unus ex ultimā turbā, id. 24, 27, 1.—
    • 3 With de: tenuis L. Verginius unusque de multis, Cic. Fin. 2, 20, 66. —
    • 4 With gen. part. (not in Cic.): eregione unius eorum pontium, Caes. B. G. 7, 35: Apollonides principum unus orationem habuit, Liv. 24, 28, 1: pastorum unus, id. 10, 4, 8: servus unus exulum initium fecit, id. 25, 23, 6: scortum transfugarum unius, id. 26, 12, 16; 26, 33, 11; 30, 42, 30; 37, 23, 7; 40, 5, 10: unus turbae militaris, id. 22, 42, 4; 6, 40, 6: unus hostium Latinae linguae sciens, Tac. A. 2, 13: una Amazonum, id. ib. 4, 56: unum se civium (esse) respondit, id. ib. 12, 5.—
    • 5 With sup.: est huic unus servos violentissimus, Qui, etc., Plaut. Truc. 2, 1, 39 (247); cf.: tanquam mihi cum M. Crasso contentio esset, non cum uno gladiatore nequissimo, Cic. Phil. 2, 3, 7.—
  • B With,
  • • 1 Aliquis: ex quibus si unum aliquod in te cognoveris, etc., Cic. Div. in Caecil. 9, 27; cf.: ad unum aliquem confugere, id. Off. 2, 12, 41: unius alicujus, id. Fin. 3, 19, 64; id. Verr. 2, 1, 24, § 62; 2, 2, 3, § 9; id. Phil. 10, 1, 3.—In the order aliquis unus, Cic. Rep. 1, 32, 48.—
    • 2 Quidam: est enim eloquentia una quaedam de summis virtutibus, Cic. de Or. 3, 14, 55: unius cujusdam, id. ib. 2, 10, 40.—
    • 3 Quivis: si tu solus aut quivis unus, etc., Cic. Caecin. 22, 62.—
    • 4 Quilibet: queratur unus quilibet militis mei injuriam, Liv. 42, 42, 3: unus Quiritium quilibet, id. 6, 40, 6: quilibet unus ex iis, quos, etc., id. 9, 17, 15.—
    • 5 Quisque: ponite ante oculos unum quemque regum, Cic. Par. 1, 2, 11; so, unus quisque (and sometimes in one word, unusquisque): unāquāque de re, id. Font. 10, 21: unum quodque, id. Rosc. Am. 30, 83: unum quidque, id. Verr. 2, 4, 59, § 132; cf. Caes. B. C. 2, 29: domini capitis unius cujusque, Cic. Rep. 1, 32, 48.—
    • 6 Quisquis: sin unum quicquid singillatim et placide percontabere, Plaut. Trin. 4, 2, 39 (881): unum quicquid, Lucr. 5, 1388.—
  • C Private, un official, a private person, a private citizen (post-class.): dicentes publicam violationem fidei non debere unius lui sanguine, Vell. 2, 1, 5: pro uno homine jactura publica pacisceris, Sen. Suas. 7, 3.—Adv.: ūnā (acc. to I. B. 1.), in one and the same place, at the same time, in company, together: qui cum Amphitruone hinc una ieram in exercitum, Plaut. Am. 1, 1, 248 (400): hic Juppiter hodie ipse aget, Et ego una cum illo, id. ib. prol. 95: quod summi puerorum amores saepe una cum praetextā togā ponerentur, Cic. Lael. 10, 33: i mecum, obsecro, una simul, Plaut. Most. 4, 3, 43 (1035): mandata eri perierunt, una et Sosia, id. Am. 1, 1, 182 (334): si mei consilii causam rationemque cognoverit, una et id quod facio probabit, et, etc., Cic. Div. in Caecil. 1, 1: qui una venerant, id. Rep. 1, 12, 18: cum et ego essem una et pauci admodum familiares, id. Lael. 1, 2: si in Italiā consistat (Pompejus), erimus una, id. Att. 7, 10; id. Fin. 2, 24, 79; id. Brut. 21, 81.—Poet., with dat.: Pallas huic filius una, Una omnes juvenum primi pauperque senatus Tura dabant, at the same time, along with him, Verg. A. 8, 104 sq.

ūnus (altlat. oenus), a, um, Genet. ūnīus, Dat. ūnī, (vgl. griech. οἰνός, οἰνή, die Eins auf dem Würfel, gotisch ains, ahd. ein), ein, eine, einer, ein (eines), I) eig.: A) im allg., als Zahlwort: unus de magistratibus, Cic.: mihi secundis rebus unus ex fortunatis hominibus, adversis unus ex summis viris videbatur, Cic.: unus ex Curiatiis, Liv. (u. so bei Livius oft unus ex, s. Fabri u. Weißenb. Liv. 24, 28, 1): unus eorum pontium, Caes.: principum unus, Liv.: uno et octogesimo anno, Cic.: unum et viginti annos, Cic.: dah. unus de multis, Cic., od. e multis, Cic., od. unus multorum, Hor., einer vom großen Haufen, ein gewöhnlicher Mensch, eine Alltagsseele (aber es unus ex multis, es geht dir nicht besser als den meisten, Plin. ep. 1, 3, 2): uno plus Etruscorum cecĭdisse, um einen Mann mehr, Liv.: in unum locum cogere copias, Caes., res diverse et diffuse dictas, Cic.: mit folg. alter (vgl. auch no. II), seltener mit folg. alius, zB. una ex parte... altera ex parte, Caes.: una species... altera, Varro LL.: unam (partem)... aliam... tertiam, Caes.: unum, alterum, tertium annum, Cic.: unus et alter dies, ein bis zwei Tage, Cic.: dies unus, alter, plures etc., Cic.: unum, alterum mensem, Cic.: unus post alterum, einer nach dem anderen, Aur. Vict.: unus aut summum alter, einer oder höchstens zwei, Cic. ep. 5. 21, 1 (versch. v. unus aut alter unter no. II). – Plur. (bes. bei Plur. tantum), ex unis geminas mihi conficies nuptias, Ter.: unae molae, Cato: unae quadrigae, Varro: manibus ab unis, Val. Flacc.: unae decumae... alterae, Cic.: ad hunc quadruplicem fontem diriguntur bini, uni transversi, alteri derecti, Varro LL. – ad unum (unam) omnes u. omnes ad unum, alle bis auf einen, alle bis auf den letzten, Cic. u.a. (s. Fabri Liv. 21, 42, 2): u. so bl. ad unum, Lucil. fr. u. Cic.: u. omnes cum uno, Gell. 3, 7, 16. – in unum, in eins (griech. εἰς ἕν) = an einen Ort (Punkt), convocare, Sall.: cogere, Liv.: sarcinas conicere, Liv.: confluere, Cic.: fundere, in eine Masse, Colum. – B) insbes.: 1) von dem, was allein vorhanden ist od. stattfindet, ein, wie nur einer, einzig, alleinig, allein, bloß, nur (s. Brix Plaut. trin. 166. Lorenz Plaut. Pseud. 52), quibus sui nihil est nisi una lingua, Plaut.: nunc unae quinque remorantur minae, Plaut.: ruri dum sum ego unos sex dies, Plaut.: uno verbo, Ter.: Demosthenes unus eminet, Cic.: Pompeius plus potest unus, allein, Cic.: unus ex omnibus, Cic.: uni ex omnibus Sequani, Caes.: sequere me t es unos passus, die einzigen drei Schritte, Plaut.: Ubii, qui uni miserant, allein, Caes.: nobis unis, uns allein, Catull.: uni mihi, Tibull. – verb. m. solus (zur Verstärkung), zB. uno illo solo antistite, Cic.: unam solam esse civitatem, Cic. – m. tantum od. modo (nur), zB. quem tantum unum fortuna reliquum esse voluisset, Cic.: una tantum porta, Liv.: unā tantum perforatā navi, Liv.: Cicero ad haec unum modo respondit, Caes.: aliis unus modo (numerus), aliis plures, aliis omnes iidem videntur, Cic. Vgl. Fabri Liv. 21, 50, 6. Kraner Caes. b.G. 5, 41, 7. – verstärkend b. Superl., mit u. ohne omnium, zB. unus invictissimus, Plaut.: unus ei fuit carissimus, Nep.: summus vir unus omnis Graeciae, der größte od. einzig große Mann, Cic.: cum unus in civitate maxime floreret, er allein vor allen am meisten, Nep.: eam rem unam maxime conciliaturam Romanis principum Hispaniae ami itiam, Liv.: quam omnium Thebis vir unam esse optimam diiudicat, Plaut.: rem unam esse omnium difficillimam, eine Sache, die unter allen die schwerste ist, unter allen die schwerste Sache, Cic. Vgl. Brix u. Lorenz Plaut. mil. 52. Fabri Liv. 22, 22, 8: hoc unum od. unum hoc, id unum, nur dieses, Plaut. (s. Brix Plaut. capt. 744). – 2) von dem, was mehreren gemeinsam ist, ein, einer, eine, ein und derselbe, der nämliche, einerlei (s. Unger Valg. p. 428), una rei publi ae pestis, Cic.: sic ubique una atque continua totius generis humani aut pax fuit aut fatigatio, Flor.: uno tempore, zu einer (gleicher) Zeit, Cic. u. Caes. – verb. mit idem, zB. exitus unus et idem, Cic.: eadem et una res, Cic. – im Plur. (bes. bei Plur. tantum): in unis aedibus, unis moribus, Cic. – II) übtr., indefinitiv, ein, einer, ein, irgend ein, gew. in Verbindung mit quidam, quivis, quisquam, aliquis u.a., una adulescentula, Ter.: unus caprimulgus aut fossor, der nächste beste, Catull.: unus paterfamilias, Cic.: ut iudicem unum, Cic.: nulla res una, Cic.: mit dem Superl.: cum uno gladiatore nequissimo, Cic. – ohne subst., tradidit uni, Ov.: rapta ab uno tuba, Suet. – verb. mit Pronom. u. unbest. Numeral., zB. una quaque (unaquaque) de re, Cic.: unum quodque (unumquodque), Cic.: auch unum quidquid, Lucr. u. Komik.: unus quilibet, quilibet unus, Liv.: quivis unus, Cic., u. unus quivis, Varro LL.: quisquam unus, Liv.: unus aliquis, unum aliquod, irgend ein einzelner, einzelnes, Cic. u.a. (s. Halm Cic: de div. in Caecil. 27. Heräus Tac. hist. 1, 6 extr. Heß Tac. dial. 6. p. 31): nec quisquam unus etc., und kein einziger, Liv.: unus quidam, Cic.: aliquis unus (griech. εἷς τις) pluresve, Cic.: nihil unum, gar nichts, Liv. – nemo unus, nullus unus, Cic. u.a. (s. Kühnast Liv. Synt. S. 273). – unus et (atque, aut, vel) alter, unus alterque, unus et item alter, der eine und (oder) der andere, der und (oder) jener, etliche, wenige, Ter., Cic. u.a. (vgl. Spengel Ter. Andr. 77. Nipperdey Tac. ann. 3, 34. p. 199, 10. Heß Tac. dial. p. 142. Schmidt Iuven. 7, 165. p. 199). – ➳ α) Genet. unius hat das i lang, Verg. Aen. 1, 251. Ov. met. 13, 181, kurz, Lucr. 2, 379. Catull. 5, 3. Verg. Aen. 1, 41. Hor. sat. 1, 6, 13. – β) Genet. uni, Titin. com. 7. Catull. 17, 17. – Dat. uno u. unae, zB. uno operario, Varro r.r. 1, 18, 6: unae fibulae, Cato r.r. 19. – Vocat. une, Plaut. frivol. fr. b. Prisc. 5, 77. Catull. 37, 17. Augustin. conf. 1, 7, 12. – Altlat. oenus, Plaut. truc. 104 Sch. Cic. de legg. 3, 9: oino, Corp. inscr. Lat. 1, 32.

unus [CL] 1 one (also in compound num.). b (pl., of things that come in sets) one set (esp. pair) of. c (w. neg., emph., as lowest positive number). d (una sabbati) day one from the sabbath. dedit filiam suam Aelffledam, quae vixdum unius anni aetatem inpleverat, perpetua ei virginitate consecrandam Bede HE III 24 p. 178; inter conjugatas uno tantum viro feminas Egb. Pont. 114; sicut earum essentiae non sunt plures sed una, ita et naturae non sunt plures sed una Anselm (Mon. 4) I 17; cum annis uno de viginti regnaverat Gir. PI II 1; s1296 E. rex cepit de Scotis xl unum milites Ann. Exon. f. 17v; contulit nobis ‥ pasturam xxiij vaccis et uno tauro Meaux I 100.  b si unas quadrigas concordi quattuor equorum velocitate videas ad cursum paratas Bede Cant. 1186B; Danorum gens, diuturna olim in Anglia commoratione, pene ad unas consuetudines confederata erat W. Malm. Mir. Mariae 157; c1140 unam pelliciam et unas crepitas (Reg. S. Ben. Holme) MonA III 92; c1155 unas caligas de scarlato ad Pascha FormA 178; 1190 per servicium unorum esposonorum deauratorum DL 10/43; c1240 reddendo inde ‥ una paria calcarium precii sex denariorum AncD A 474; a1222 duo paria botarum per annum, sc. ad festum sancti Michaelis unas botas feltratas et ad Pasca singulas de opere domus nostre Cart. Osney III 55.  c ferrarius ‥ o lignarie, cur sic loqueris, cum nec saltem unum foramen sine arte mea vales facere Ælf. Coll. 100; nec unas ad me litterulas potuit impetrare J. Sal. Ep. 168 (167 p. 100).  d prima sabbati vel una sabbati sive sabbatorum, secunda sabbati ‥ septima sabbati Bede TR 8; propter fidem ‥ dominicae resurrectionis, quam una sabbati factam, propterque spem nostrae resurrectionis, quam eadem una sabbati, quae nunc Dominica dies dicitur ‥ futuram ‥ credebat Id. HE III 17; diem ‥ Dominicam, quae apud antiquos una vel prima sabbati sive sabbatorum vocatur (Ceolfrith) Ib. V 21 p. 336; in evangelio quoque una sabbati pro prima sabbati dicitur Andr. S. Vict. Dan. 78. 2 (in quot., w. gen. or w. de or ex) one (in, from, or of group). b singular, particular, one (as standing out). exivit ipsa cum una sanctimonialium feminarum ad locum virorum Bede HE III 11; 799 cupiens spiritali praesentia unus esse ex vobis Alcuin Ep. 168; unum aliquem pastorum suorum antiquorum ad matrem ecclesiam revocare Hexham I 215; 1313 H‥ ‥ unus de xij versus quem transgressio facta fuisse debuisset Eyre Kent I 76; 1517 Johanni D. militi uno de concilio domini regis FormA 366.  b ipse unus erat egregius dispensator divini dogmatis de prioribus predicatoribus quos elegit Deus (Abbanus 9) VSH I 8. 3 one as a single (esp. united or unified) whole (also as sb.); b (w. cum). c (in unum) in or so as to form one single unit, mass, body, entity, or sim., together, in one. d (as characteristic, in quot. w. ref. to God) one, undivided. grammaticus ‥ non significat hominem et grammaticam ut unum, sed grammaticam per se et hominem per aliud significat Anselm (Gram.) I 157; cum nichil unum possit fieri ex affectu et conceptu Bacon XV 95.  b [anima] attracta Christo desiderabiliter per amorem adheret, adherens feliciter nubit ut unus cum ipso spiritus fiat J. Ford Serm. 97. 8.  c fratres in unum habitantes [cf. Psalm. cxxxii 1] Gildas EB 12; 838 omnes ‥ in unum consona mente CS 421; compilator, qui plurima in unum congerit Osb. Glouc. Deriv. 152; eorum pia gesta prout potui ‥ de diversis codicibus collegi, et in unum mihi congessi Ord. Vit. II 17 p. 360; cogitationes suas dubie in diversa ‥ fluctuantes cito in unum recollegit P. Cornw. Rev. I 6 p. 24; ea que memoria digna videbantur non inutile duxi in unum congerere Gir. TH pref. p. 21; illi vero non habitant in unum qui a fratrum se solatio subtrahunt Ockham Dial. 542.  d Deus ‥ ex unissima et simplicissima sed infinitissima sua virtute distinctissime cuncta videt Bradw. CD 784E. 4 (ad unum or sim.) without exception, all, ‘every one’. petulanti excussu ova omnia ad unum confringunt W. Malm. GP II 75 p. 161; villas reliquas episcopatus ‥ recuperavit ad unam Ib. IV 143. 5 one (w. ref. to one or more others), (esp. unus ‥ unus, unus ‥ alius, unus ‥ alter) one ‥ another or the other ‥ (also pl., of set or group). b (unus et alter) one and another, a few. unam alarum ad Hispaniam, alteram ad Italiam extendens Gildas EB 13; duo ‥ spiritus ‥ percusserunt me, unus in capite et alius in pede Bede HE V 13 (cf. ib.: resederunt circa me, unus ad caput et unus ad pedes); duas domos ‥ unam foris aliam intra civitatem quidam monachus aecclesiae Cantuar’ abstulit DB I 2ra; ex domini dextra vernas quos vovit adesse / unos post alios ducet serpens ad abesse D. Bec. 1933; 1211 xxiiij cerei accendantur; qui de uno in unum cum servicio extingui debent Cust. Westm. 276; 1211 venerunt illa A. cum suis et alius R., ut debuerunt venire, cum xxxvj; et ipsa A. atingit quod uni erunt homines sui et alii parentes CurR 118; sic ‥ de uno ad reliquum, usque ad completum numerum ‥ similem ritum quilibet observavit Avesb. f. 119b.  b uno et altero delicto commisso nec vindicato W. Malm. GP III 134; panis ematur, holus, vini sextarius unus et alter et cetera humane [? sc. vite] usibus necessaria Andr. S. Vict. Sal. 118; 1166 cum multos amicos habuerim in prosperis constitutus, vix unus et alter inventi sunt qui in adversis ‥ positum aut velint aut audeant salutare J. Sal. Ep. 161 (159); homo unus et alter furto, rapinis ‥ omnibus denique actibus ‥ sectantur Pull. Sent. 876B. 6 one same or common; b (w. ipse, idem, or sim.). uno ac non diverso temporis ordine Bede HE III 25 p. 184; 798 ideo forte errantes dicuntur, quia certum semper et unius modi cursum non habere noscuntur Alcuin Ep. 149; ? 800 qui solus inter omnes filios Dei hoc habuit proprium ut una sit persona cum eo, quia aeternaliter ex Deo patre genitus est, non alter et alter, sed unus et unus Ib. 204; ipse de una nacione erat natus et sanctus Molua (Molua 39) VSH II 220.  b una eademque sanguinis fundendi aviditate Gildas EB 19; quatinus vicissim membranis discutientibus unum atque id ipsum sentiamus vinculis caritatis innexi Egb. Dial. 404; 1240 quia sunt aliqui [Judei] conquerentes quod pro uno et eodem debito in pluribus locis carcantur, mandamus vobis quod ‥ eos carcari faciatis in uno loco pro uno et eodem debito Cl 257; que duo officia, sc. officium clamatorie et hostiarie, solebant ad unum et idem pertinere Mod. Ten. Parl. 27; 1378 dicunt ‥ quod ille pons vocatus Stondebrugg’ et ille pons voacatus Stonebrugge sunt unus et idem pons qui ‥ vocatur Nortonbrugg’ (CoramR) Pub. Works I 140. 7 a, an. in quo ‥ monasterio unum paganicae gentis edoctum in monachico habitu degentem ‥ vidimus Asser Alf. 94; da mihi unum accipitrem.—dabo libenter, si dederis mihi unum velocem canem Ælf. Coll. 95; s755 [Sigebyrht] mansit de denso in condenso, usque dum interficitur ab uno subulco Æthelw. II 17; manerium ‥ donavit aecclesiae per unum textum positum super altare DB I 177vb; vir Dei ait uni militi eorum ‥ “fili, vocatus es ad Deum” (Colmanus 8) VSH I 262; 1300 pendulum auri cum saphiro magno ad pendendum circa collum unius hominis AcWardr 348; [clericus] qui unam imaginem de cera ad similitudinem meam in pariete fixit G. Roman. 429. 8 some (unspecified) one, (in quot. w. dierum or noctium) one day, one night. s1137 apud Windlesoram uno dierum stante populo ad celebrationem misse, lux quedam infulserat interioribus ecclesie J. Worc. 43; una noctium pruriginem sensit in ‥ digito P. Cornw. Rev. I 6 p. 24; dum una dierum contra hostes suos decertaret Flor. Hist. II 64. 9 (as sb.) someone, something. obsecro ‥ ut dicas mihi unum de quo olim te interrogare non ausus diu sollicitabar Felix Guthl. 50 p. 156. 10 (uno verbo, ad unum) in a word, briefly. cum posset ~o verbo dicere quinque cenaculorum sive tectorum eam esse dispositam Bede Gen. 91B; dic ‥ ~o verbo quid sit perseverare, quantum res exigit, in faciendo aliquid Anselm (Casus Diab. 3) I 238; et quid plura? ut sit ad ~um dicere, horrendissime vastitates tormentorum infernalium omnibus inferuntur Ad. Marsh Ep. 92 p. 214; 1403 breviter, ut ad ~um dicamus, nostram universitatem Oxon’ de multis ‥ purgavit erroribus FormOx 199. 11 (in gl.). hic unus, A. a lodsman WW.

ūnus, (4) a, um, gén. ūnīus, dat. ūnī, ¶ 1 adj. numéral, un, une ; a) dʼord. au sing. ou avec le pluriel des subst. qui nʼont pas de sing. : una castra, un camp : [poét.] una excidia Virg. En. 2, 642, un désastre ; b) avec les adj. ordinaux : uno et octogesimo anno mori Cic. CM 13, mourir à quatre-vingt-un ans ; c) avec alter : una ex parte..., altera ex parte Cæs. G. 1, 2, dʼun côté..., de lʼautre ; unum, alterum, tertium annum quiescere Cic. Clu. 178, se tenir tranquille pendant un, deux, trois ans, cf. Cic. Verr. 2, 4, 66 ; 5, 76 ; philosophandi ratio triplex ; una... altera... Cic. Ac. 1, 19, trois parties dans la philosophie ; la première... la seconde... ; tuæ et unæ et alteræ litteræ Cic. Att. 14, 18, 1, ta première aussi bien que ta seconde lettre ; habetur una atque altera contio Cic. Clu. 77, il est prononcé une première, puis une seconde harangue, cf. Cic. Verr. 2, 3, 227 ; d) unus e ou de civibus, un des citoyens ||[le gén. partitif placé après unus ] : Varro Men. 167 B ; Liv. 6, 40, 6 ; 22, 42, 4 || [gén. avant] : pastorum unus Liv. 10, 4, 8, un des bergers, cf. Liv. 24, 28, 1 ; 26, 12, 16 ; unus eorum pontium, quos Cæs. G. 7, 35, 2, un des ponts que || [dʼordinaire unus après le relatif] : tres partes quorum una Cæs. G. 1, 1, trois parties dont lʼune, cf. Cic. Fin. 4, 5 ; 5, 20 ; Att. 2, 1, 3 ; Verr. 2, 5, 129 ; Fl. 64 ¶ 2 subst. m.  : cum penes unum est omnium summa rerum Cic. Rep. 1, 42, quand lʼensemble du pouvoir est aux mains dʼune personne, cf. Cic. Amer. 22 ; Sen. 1, 61 ; (hoc) neque in uno aut altero animadversum est Cic. Mur. 43, cette constatation nʼa pas été faite chez une ou deux personnes ; qqf. unus et alter Curt. 5, 7, 4, un ou deux, ou unus atque alter Suet. Claud. 12 || ad unum, jusquʼau dernier, sans exception : adsensi sunt ad unum Cic. Fam. 10, 16, 2, ils approuvèrent jusquʼau dernier, cf. Cic. Q. 3, 2, 2 ; surtout omnes ad unum Cic. Læl. 86, tous jusquʼau dernier || unus de multis Cic. Off. 1, 109, un homme de la foule, le premier venu, ou e multis Cic. Br. 274 ; Tusc. 1, 17 || uno plus, v. plus ; b) subst. n.  : unum sustinere pauci possunt, utrumque nemo Cic. Mur. 46, une de ces tâches, un petit nombre seulement peuvent la mener à bien, les deux, personne : unum etiam est, quod me perturbat Cic. Clu. 135, il y a encore une objection qui me trouble, cf. Cic. Off. 3, 26 ; plus uno verum esse non potest Cic. Ac. 2, 147 ; il ne peut y avoir plus dʼune vérité ||in unum, en un point, en un lieu : in unum conducere Sall. J. 51, 3 ; cogere Liv. 30, 11, 4, rassembler, réunir ¶ 3 un même, le même : unius ætatis clarissimi viri Cic. Rep. 1, 13, les hommes les plus illustres dʼune même époque ; uno tempore Cic. Clu. 28, en même temps, cf. Cæs. C. 3, 15 ; unis moribus vivunt Cic. Fl. 63, ils vivent avec les mêmes mœurs || una atque eadem causa Cic. Cæc. 59, une seule et même cause, cf. Cic. Div. 2, 97 ; unum atque idem sentire Cic. Cat. 4, 14, avoir une seule et même opinion ; non semper idem est honor, neque uno luna nitet vultu Hor. O. 2, 11, 10, lʼéclat ne reste pas toujours le même, et la lune ne brille pas sous un seul visage (aspect) ¶ 4 un seul : legio una Cæs. G. 1, 7, une seule légion ; Pompeius plus potest unus quam ceteri omnes Cic. Att. 6, 1, 3, Pompée peut plus à lui seul que tous les autres ; unum hoc definio... Cic. Rep. 1, 1, je me contente de cette affirmation précise, savoir... ; nihil dico præter unum Cic. Sest. 8, je ne dis quʼune seule chose ; unus adhuc fuit cui subj. Cic. Verr. 2, 3, 81, il nʼy a eu jusquʼici quʼun seul homme à qui ; unæ litteræ Cic. Fam. 2, 7, 3, une seule lettre, cf. Cic. Att. 1, 5, 4 ; unis Suebis concedere Cæs. G. 4, 7, le céder uniquement aux Suèves ; unæ quinque minæ Pl. Ps. 54, seulement cinq mines, cf. Bacch. 832 ; Trin. 166.|| ille unus ordinis nostri exsultavit Cic. Sest. 133, il a été le seul de notre ordre à se réjouir || unus est solus inventus qui subj. Cic. Sest. 30, il sʼest trouvé un seul homme uniquement, pour, cf. Cic. Verr. 2, 2, 13 ; ex uno oppido solo Cic. Verr. 2, 2, 185, dʼune seule et unique ville, cf. Cic. Pis. 96 || [renforcé par tantum ] : Cæs. C. 3, 19 ; Cic. Ac. 2, 74 ; Liv. 3, 56, 4 ; 21, 50, 6, etc. Sen. Ep. 79, 1 ; [par modo ] Cic. Or. 180 ; Phil. 1, 14 ; Ac. 2, 101 ; Cæs. G. 5, 41, 7 ; Sall. J. 89, 6 ; Liv. 22, 45, 4 ; 23, 42, 5 || renforçant nemo, nullus : nemo unus Cæs. C. 3, 18, pas un seul, absolument personne ; nulla res una Cic. Br. 216, pas une seule chose, absolument rien, cf. Liv. 2, 6, 3 ; 32, 20, 7 || joint à aliquis : firmissima quæque (argumenta) maxime tueor, sive plura sunt sive aliquod unum Cic. de Or. 2, 292, je mʼattache aux arguments proportionnellement à leur force, quʼil y en ait soit un assez grand nombre soit un seul [quel quʼil soit] ; in qua re publica est unus aliquis perpetua potestate Cic. Rep. 2, 43, dans un gouvernement où une personne [quelle quʼelle soit] est revêtue dʼun pouvoir permanent, cf. Cic. de Or. 2, 305 ; 3, 136 ; Or. 206 ; Tusc. 4, 10, etc. ; ex quibus si unum aliquod in te cognoveris Cic. Cæcil. 27, de toutes ces choses (ces qualités) sʼil en est une quelconque que tu reconnaisses en toi ; si unum aliquid affert Cic. de Or. 3, 136, sʼil apporte (sʼil possède) un talent, fût-il unique [p. ex., science de la guerre, science du droit, etc.] || joint à quisque, v. unusquisque ||tu solus aut quivis unus Cic. Cæc. 62, toi seul ou nʼimporte quelle personne uniquement ; [avec quilibet ] Liv. 6, 40, 6 ; 9, 17, 15 ; 42, 42, 3 ¶ 5 par excellence : Carthago, quam Juno fertur terris magis omnibus unam coluisse Virg. En. 1, 15, Carthage que Junon, paraît-il, aimait par excellence, plus que toute autre contrée, cf. Virg. En. 5, 704 ; qui unus eminet inter omnes Cic. Or. 104, qui lʼemporte souverainement sur tous, cf. Cic. Tusc. 2, 43 ; 5, 105 ; civitas, quæ tibi una in amore fuit Cic. Verr. 2, 4, 3, cité qui a été par excellence dans ton affection || surtout comme renforcement du superlatif : quem unum nostræ civitatis præstantissimum audeo dicere Cic. Læl. 1, [Scævola] dont jʼose dire quʼil fut entre tous nos concitoyens le plus remarquable ; cum uno gladiatore nequissimo Cic. Phil. 2, 7, avec un gladiateur le plus vil qui soit ; uni tibi istam sententiam minime licet defendere Cic. Ac. 2, 62, il te sied moins quʼà personne de défendre cette opinion ; rem esse unam omnium difficillimam Cic. Br. 25, quʼil nʼy a rien au monde de plus difficile ; unus ex omnibus ad dicendum maxime natus Cic. de Or. 1, 99, né plus que personne au monde pour lʼéloquence ¶ 6 sens indéfini = un, quelquʼun : sicut unus paterfamilias Cic. de Or. 1, 132, comme quelque père de famille, cf. Cic. Att. 9, 10, 2 ; quivis unus Cic. Br. 320, qqn, nʼimporte qui.

➳ gén. ūnīus Virg. En. 1, 251 ; Ov. M. 13, 181 ; ūnĭus Lucr. 2, 379 ; Virg. En. 1, 41, etc. ; gén. ūnī Titin. 7 ; Catul. 17, 17 ; dat. ūnō Varro R. 1, 18, 6 ; dat. ūnæ Cato Agr. 19 ; Cic. Tull. 36 || arch. oinos, œnos, œnus CIL 1, 9 ; Cic. Leg. 3, 9 || voc. une Catul. 37, 17.

unus , a, um. adj. gen. unius. dat. uni.
一。壹。同。或有人。— et alter 一二。— post unum 接踵。先後。— multorum vel ex multis 素常人。Unius modi 一樣。一般。In unum 往一處。Ad unum 一齊。無剩。In unis aedibus 皆在一屋。Unae litterae 一封。Te unum ex omnibus amat 衆人中只愛汝。Ex unis geminas mihi facies nuptias 自想娶一女汝將令吾娶二。\Uni pro Unius; \Uno, unae pro Uni.

Suggest a Translation
See an image

ūnus (1) (old oenos, C.), gen.ūnīus, poet. also ūnius, Ct., V., H.; ūnī, Ct.; voc.ūne, Ct., adj.num.

• cf. Gr. εἷς, ἑνός, οἴνη; Germ. ein; Engl. one.
• II. One, a single: unius esse negotium diei, Cs.: divisit populum unum in duas partīs: uno plus Tuscorum cecidisse in acie (sc. quam Romanorum), L.: unā ex parte . . . alterā ex parte, on one side . . . on the other, Cs.: unum, alterum, tertium annum Sassia quiescebat: exercituum unus . . . alter, L.: habetur una atque altera contio, i. e. one after another: neque in uno aut altero animadversum est, sed iam in pluribus, one or two, Cu.: amans Unus et item alter, T.: unus aut summum alter, one or at most two: philosophiam trīs in partīs diviserunt . . . quarum cum una sit, etc.: orare ut trium harum rerum unam ab se impetrari sinerent, L.: Ex unis geminas mihi conficies nuptias, T.: adductus sum tuis et unis et alteris litteris: tria Graecorum genera sunt, uni Athenienses, etc.—In phrases, ad unum, all together, unanimously, to a man, without exception: consurrexit senatus cum clamore ad unum: Iuppiter, si nondum exosus ad unum Troianos, V.: cum ad unum omnes pugnam poscerent, L.—In unum, into one, to one place, together: Fibrenus divisus cito in unum confluit: paulatim milites in unum conducit, unites, S.—Of that which sustains a common relation to a plurality of subjects, one, the same, one and the same, common: unius aetatis clarissimi et sapientissimi nostrae civitatis viri: atque etiam uno tempore accidit, ut, etc., Cs.: Omnibus hic erit unus honos, V.: unus utrique Error, H.: ceteri amici omnes Uno ore auctores fuere, ut, etc., with one voice, T.: de cuius utilitate omnes uno ore consentiunt: unis moribus et numquam mutatis legibus vivunt: exitus quidem omnium unus et idem fuit: ferar unus et idem, H.—With solus, tantum, or modo, one only, sole, alone, single: unus est solus inventus, qui, etc.: Nil admirari prope res est una, Numici, Solaque, quae, etc., H.: inter bina castra . . . unum flumen tantum intererat, Cs.: excepit unum tantum, nihil amplius: unā tantum perforatā navi, L.: nam aliis unus modo, aliis plures, aliis omnes eidem videntur: ut ea modo una causa tenuerit Romanos, ne, etc., L.—With an adjsup. (poet. also with a comp.), one in particular, one above others, one especially: rem unam esse omnium difficillimam: quo ego uno equite Romano familiarissime utor: Quam Iuno fertur terris magis omnibus unam Posthabitā coluisse Samo, V.: sagacius unus odoror, H.— With quisque, in the phrase, unus quisque, each several one, each individual, every single, every one: unus quisque vestrum (novit): de uno quoque loquitur.—With a pronindef., some one, any one, any: ex quibus si unum aliquod in te cognoveris, etc.: ad unum aliquem confugere: aliquis unus; unius cuiusdam: si tu solus aut quivis unus, etc.: quorum si unum quodlibet probare potuerit: unus Quiritium quilibet, L.—
• IIII. Praegn., one, alone, only, sole, single: Unum hoc scio, esse meritam, ut memor esses sui, T.: cum mihi sit unum opus hoc a parentibus meis relictum: quove praesidio unus per tot gentes pervenisset?L.: erat omnino in Galliā ulteriore legio una, Cs.: quae tibi una in amore atque in deliciis fuit, i. e. above all others. —As substn.: de Antonio nihil dico praeter unum: cum te unum ex omnibus ad dicendum natum cognossem: ille unus ordinis nostri discessu meo palam exsultavit.—With a negative, no one, not a single one, none whatever: nemo de nobis unus excellat: haec abhortatio praetoris non modo quemquam unum elicuit ad suadendum, sed ne fremitum quidem movit (i. e. non modo non . . . sed), L.: ad neminem unum summa imperi redit, Cs.—Plur: ut unis litteris totius aestatis res gestas ad senatum perscriberem.—
• IIIIII. Indef, an, one, some, some one: inter mulieres, Quae ibi aderant, forte unam aspicio adulescentulam, etc., T.: sicut unus paterfamilias his de rebus loquor: unus ex ultimā turbā, L.: e regione unius eorum pontium, Cs.: servus unus exulum initium fecit, L.

ūnus quisque (2) see unus.