Ἄτλας
Ἄτλας, Atlas
- Atlas, Od. 1.52: later, one of the Titans, Hes. Th. 517, A. Pr. 350, 428 (lyr.); αἱ δʼ ἕπτʼ Ἄτλαντος παῖδες Id. Fr. 312.
- II in hist. writers, Mount Atlas in West Africa, regarded as the pillar of heaven, Hdt. 4.184, Str. 17.3.2, etc.: pl, D.P. 66.
- 2 the Atlantic Ocean, Id. 30.
- 3 axis of the earth, Hsch.
- III Ἄτλαντες, in Architecture, colossal statues as supports for the entablature (cf. τελαμῶνες), Moschio ap. Ath. 5.208b, Vitr. 6.7.6; κείονας ἄτλαντάς τε Epigr.Gr. 1072.7.
- IV seventh of the neck-vertebrae, which supports the head, Poll. 2.132.
- V Pythag. name for ten, Theol.Ar. 59. [ᾰτλ A. Fr. l.c.]
A sg.
I mit.
1 Atlante titán citado en varios cont.
a) como el que sujeta la o las columnas del cielo, en el extremo occidente
Ἄτλαντος θυγάτηρ ὀλοόφρονος ὅς τε θαλάσσης πάσης βένθεα οἶδεν, ἔχει δέ τε κίονας αὐτὸς μακράς, αἱ γαῖάν τε καὶ οὐρανὸν ἀμφὶς ἔχουσι
Ἄτλας ... ἕστηκε κίον' οὐρανοῦ τε καὶ χθονός
• tb. localizado en Arcadia, D.H.1.61, en Tanagra, Paus.9.20.3;
b) como padre de Calipso Od.7.245 (cf. a), Luc.Par.10
• padre tb. de Maya y otras Atlántides, algunas identificadas con estrellas, como las Pléyades h.Hom.18.4, Hes.Fr.169 (= Titanomach.12), Simon.50, A.Fr.312.1, Scymn.683, Palaeph.51, Paus.2.30.8, 4.33, de las Híades, Musae.B 13, Timae 91
• antecesor de Orfeo, Sud.s.u.
c) como hijo de Jápeto y la Oceánide Clímena y hermano de los Titanes, Hes.Th.509, de Jápeto y Asia, Apollod.1.2.3, en teogonías orientales, hijo de Urano y Gea y hermano de El, Crono, Betilo y Dagón, Herenn.Phil.2.16, cf. D.S.3.60, 61
• como hijo de Posidón y fundador de la dinastía Atlántida en la isla del mismo nombre, Pl.Criti.114a;
d) en versiones racionalizadas: como inventor de la astronomía y filosofía, Plin.HN 2.31,
Λίβυς Ἄ.
e) como personaje tópico del mito arcaico, Men.Dysc.683, Agatharch.7, muy representado en obras escultóricas, Paus.3.18.10, 5.10.9
• su imagen de culto se conservaba en el templo de Hierópolis en Siria, Luc.Syr.D.38.
II de accidentes geog. que deben su nombre a Atlante
1 el Atlas cordillera noroccidental de África, Hes.Fr.150 (cj.), Hdt.4.184, Str.17.3.2, D.S.3.60, App.Num.Fr.5, Apollod.2.5.11, Paus.1.33.6, Arr.An.7.1.2, Ael.NA 7.2, Ptol.Geog.4.1.2, 4
• en plu.
παρ' ἐσχατόωντα Γάδειρα, μακρὸν ὑπὸ πρηῶνα πολυσπερέων Ἀτλάντων
2 el océano Atlante e.d. el Atlántico
ὁ μὲν Λοκροῖο παρ' ἐσχατιὴν ζεφύροιο Ἄ. ἑσπέριος κικλήσκεται
3 el río Atlas afluente no identificado del Danubio, Hdt.4.49.
III
1 medic. atlas séptima vértebra cervical, Poll.2.132.
2 n. del número diez entre los pitagóricos Theol.Ar.59.
B plu.
οἱ Ἄτλαντες
atlantes
1 pueblo del norte de África, Hdt.4.184, Rhian.12, St.Byz.
• identificados c. los nasamones, Paus.1.33.5.
2 estatuas gigantescas de hombres, usadas a modo de columnas, Moschio Hist.1.4, Vitr.6.7.6, Epigr.Gr.1072.7 (Filadelfia), cf.
•Formado sobre un tema *tlā- de *telHu̯2- ‘levantar’ en grado ø y ἀ- protética, cf. τλᾱτός, τλῆναι, etc.
- (ὀλοόφρων).
- Father of Calypso Od. 1.52, Od. 7.245.
- 1καὶ μὰν κεῖνος Ἄτλας οὐρανῷ προσπαλαίει P. 4.289
- IAtlas, one of the elder gods, who bore up the pillars of heaven, Od.:—later, one of the Titans, Hes., Aesch.
- IIin hist. writers, Mount Atlas in Africa, regarded as the pillar of heaven, Hdt.
-
…Ἑρμῆν ἀείδω Κυλλήνιον, Ἀργειφόντην, Κυλλήνης μεδέοντα καὶ Ἀρκαδίης πολυμήλου, ἄγγελον ἀθανάτων ἐριούνιον, ὃν τέκε Μαῖα, Ἄτλαντος θυγάτηρ, Διὸς ἐν φιλότητι μιγεῖσα, αἰδοίη · μακάρων δὲ θεῶν ἀλέεινεν ὅμιλον, ἄντρῳ ναιετάουσα παλισκίῳ · ἔνθα…
NA, Homeric Hymns
-
…παρθένον. ὑβριστὴν δὲ Μενοίτιον εὐρύοπα Ζεὺς εἰς Ἔρεβος κατέπεμψε βαλὼν ψολόεντι κεραυνῷ εἵνεκʼ ἀτασθαλίης τε καὶ ἠνορέης ὑπερόπλου. Ἄτλας δʼ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχει κρατερῆς ὑπʼ ἀνάγκης πείρασιν ἐν γαίης, πρόπαρ Ἑσπερίδων λιγυφώνων, ἑστηὼς κεφαλῇ τε καὶ ἀκαμάτῃσι…
Hesiod, Theogony
-
…θνητοῖσι καὶ ἀθανάτοισιν ἀνάσσει. κούρην δʼ Ἰαπετὸς καλλίσφυρον Ὠκεανίνην ἠγάγετο Κλυμένην καὶ ὁμὸν λέχος εἰσανέβαινεν. ἣ δέ οἱ Ἄτλαντα κρατερόφρονα γείνατο παῖδα · τίκτε δʼ ὑπερκύδαντα Μενοίτιον ἠδὲ Προμηθέα ποικίλον αἰολόμητιν, ἁμαρτίνοόν τʼ Ἐπιμηθέα ὃς κακὸν ἐξ ἀρχῆς…
Hesiod, Theogony
-
…ὀξυπρῴ ροισι βρέμων ἐν αἰχμαῖς. μόνον δὴ πρόσθεν ἄλλον ἐν πόνοις δαμέντʼ ἀδαμαντοδέτοις Τιτᾶνα λύμαις εἰσιδόμαν, θεόν, Ἄτλαντος αἰὲν ; ὑπέροχον σθένος κραταιόν, ; ὃς ; οὐράνιόν τε πόλον νώτοις ; στέγων ; ὑποστενάζει. βοᾷ δὲ…
Aeschylus, Prometheus Bound
-
…πάσχει νήσῳ ἐν ἀμφιρύτῃ, ὅθι τʼ ὀμφαλός ἐστι θαλάσσης. νῆσος δενδρήεσσα, θεὰ δʼ ἐν δώματα ναίει, Ἄτλαντος θυγάτηρ ὀλοόφρονος, ὅς τε θαλάσσης πάσης βένθεα οἶδεν, ἔχει δέ τε κίονας αὐτὸς μακράς, αἳ γαῖάν τε…
Homer, Odyssey
-
…εἰ δυστυχῶ, τοῦδʼ εἵνεκα θέλοιμʼ ἂν ὡς πλείστοισι πημονὰς τυχεῖν. οὐ δῆτʼ ἐπεί με καὶ κασιγνήτου τύχαι τείρουσʼ Ἄτλαντος, ὃς πρὸς ἑσπέρους τόπους ἕστηκε κίονʼ οὐρανοῦ τε καὶ χθονὸς ὤμοις ἐρείδων, ἄχθος οὐκ εὐάγκαλον. τὸν γηγενῆ…
Aeschylus, Prometheus Bound
-
…τοῦτο δέ τοι ἐρέω ὅ μʼ ἀνείρεαι ἠδὲ μεταλλᾷς. Ὠγυγίη τις νῆσος ἀπόπροθεν εἰν ἁλὶ κεῖται · ἔνθα μὲν Ἄτλαντος θυγάτηρ, δολόεσσα Καλυψὼ ναίει ἐυπλόκαμος, δεινὴ θεός · οὐδέ τις αὐτῇ μίσγεται οὔτε θεῶν οὔτε θνητῶν ἀνθρώπων .…
Homer, Odyssey
-
…καὶ πᾶσα ἡ νῆσος τό τε πέλαγος ἔσχεν ἐπωνυμίαν, Ἀτλαντικὸν λεχθέν, ὅτι τοὔνομʼ ἦν τῷ πρώτῳ βασιλεύσαντι τότε Ἄτλας · τῷ δὲ διδύμῳ μετʼ ἐκεῖνόν τε γενομένῳ, λῆξιν δὲ ἄκρας τῆς νήσου πρὸς Ἡρακλείων στηλῶν εἰληχότι ἐπὶ τὸ…
Plato, Critias
-
…αὐτὰ τεθῆναι δύναμιν οὕτω νῦν κεῖσθαι, ταύτην οὔτε ζητοῦσιν οὔτε τινὰ οἴονται δαιμονίαν ἰσχὺν ἔχειν, ἀλλὰ ἡγοῦνται τούτου Ἄτλαντα ἄν ποτε ἰσχυρότερον καὶ ἀθανατώτερον καὶ μᾶλλον ἅπαντα συνέχοντα ἐξευρεῖν, καὶ ὡς ἀληθῶς τὸ ἀγαθὸν καὶ δέον συνδεῖν καὶ…
Plato, Phaedo
-
…νήσων, ἔτι δέ, ὥσπερ καὶ πρότερον ἐρρήθη, μέχρι τε Αἰγύπτου καὶ Τυρρηνίας τῶν ἐντὸς δεῦρο ἐπάρχοντες. Ἄτλαντος δὴ πολὺ μὲν ἄλλο καὶ τίμιον γίγνεται γένος, βασιλεὺς δὲ ὁ πρεσβύτατος ἀεὶ τῷ πρεσβυτάτῳ τῶν ἐκγόνων παραδιδοὺς ἐπὶ…
Plato, Critias