compar
compar, like, equal to, corresponding
com-par (conp-), păris, adj. (abl. compari, Liv. 36, 44, 7: compare, Ov. Am. 3, 5, 38; id. A. A. 3, 359; gen. plur. comparum, Plaut. Ps. 1, 1, 64 (66)), like or equal to another (poet.; after the Aug. per. also in prose).
- I Adj.
- α With dat.: natura viri compar uxori, * Lucr. 4, 1251: consilium consilio, Liv. 28, 42, 20: milites militibus, centurionibus centuriones, tribuni tribunis compares, id. 8, 6, 15.—
- β With gen.: eorum, Gell. 6 (7), 11, 1.—
- γ Absol.: conubium, Liv. 1, 9, 5: postulatio Latinorum, id. 23, 6, 8: compari Marte concurrerat, id. 36, 44, 7.—
- II Subst. comm., an equal, a companion, comrade, colleague, Plaut. Ps. 4, 3, 9 (1025); * Hor. C. 2, 5, 2.—
- B Esp.
- 1 One beloved, a spouse, consort, mate, Plaut. Ps. 1, 1, 64 (66); id. Cas. 4, 2, 18 (797); * Cat. 68, 126; Ov. Am. 3, 5, 38; Inscr. Orell. 2656; so of the queen in chess, Ov. A. A. 3, 359.—*
- 2 A figure of speech whereby several members of a period have an equal number of syllables, Auct. Her. 4, 20, 27.
com-pār, paris, I) adi., im Verhältnis zueinander gleich, conubium, Liv.: postulatio Latinorum, Liv.: Mars, Liv.: proelium, Auct. b. Hisp. – m. Dat., milites militibus c., Liv.: funus morti c., Liv.: consilium tuum parentis tui consilio c., Liv. – m. Genet., quia tantisper similis et c. eorum fias, Gell. 7 (6), 11, 1. – II) subst.: A) jeder, der unsersgleichen ist = der Genosse (die Genossin), der Gefährte (die Gefährtin), der Kamerad, Plaut. Pseud. 1026: u. v. Kampfgenossen, Lact. 6, 18, 19 u. 6, 20, 13; gew. mit erotischem Nebenbegr. die eine von zwei sich liebenden Pers., Plaut. Pseud. 66. Catull. 68, 125. Hor. carm. 2, 5, 2. Ov. am. 3, 5, 38; art. am. 3, 359: bes. Ehehälfte, Gatte, Gattin, Corp. inscr. Lat. 5, 1628. 1642. 2065; vgl. Rönsch Itala S. 308 f. – B) als Redefigur, die Silbengleichheit der Satzglieder, Cornif. rhet. 4, 27. – ➳ Abl. Sing. gew. compare (s. Neue-Wagener Formenl.3 S. 82); aber compari, Liv. 36, 44, 7 H. (Weißenb. pari). Auct. perv. Ven. 37. Genet. Plur. conparum (subst.), Plaut. Pseud. 66.
tertium [(carmen ] ‥ una eademque littera ~paris [sic ] linearum tramitibus aptata ‥ caraxatum
conpar,gehaeplice
~par germane [sic ], similis fratri,gemæc
H. vicedominus [Gerberraci ] cum ~pari suo gratanter exulem regium suscepit ‥; moris enim est illius castri ut ibidem duo pares domini sint
pacem inter eos ‥ seramus ut hero ~parique nostro [sc. regi et comiti ] legitime proficiamus
H. regi Anglorum ‥ et omnibus ~paribus suis de Gwalingeford(
W. de Bolebeche ‥ abbati de R. ‥ donavit terram de Waltona tenendam de se ‥ per servitium ij militum in omnibus servitiis que facient ~pares sui de eodem feuodo
michi et ceteris ~paribus meis, qui de vobis [sc. rege ] tenemus in capite, ‥ mandastis ut vobis ‥ mandaremus quot milites habeamus ‥
a quodam fratre ultimo genito quondam domini de B. suam traxerat originem descensive et, quod propter hoc cumpar deberet eidem domino suisque successoribus reputari, nullum ‥ eis homagium prestare ‥ tenebatur
perpetuus combaro noster est et ~par de nostra libertate
notandum est eidem R. B. majori civitatis Wyntonie predicte, ~paribus ejusdem civitatis et communitatibus dicte civitatis
per ‥ majorem et ~pares suos
contumeliis dominum [sc. Henricum I ] inurere, Godricum eum et ~parem Godgivam appellantes
[Henricus II filiam ] tertiam nondum nubilem regi Sicilie ‥ ~parem daturus
si ‥ aliquis homo contendat contra libros meos ‥ indigne, tunc habet A. episcopus ‥ istius cartulae ‥ ~parem ‥ ad confirmationem hujus rei
compār, (13) păris, ¶ 1 adj., égal, pareil : consilium consilio compar Liv. 28, 42, 20, projet pareil à un autre ; compar eorum fias Gell. 6, 11, 1, tu deviendrais leur égal ¶ 2 subst. a) m. et f. , compagnon, camarade : Pl. Ps. 66 || amant, amante : Catul. 68, 126 ; Hor. O. 2, 5, 2 || époux, épouse : CIL 5, 1628 ; b) n. [rhét.], égalité des membres de la période : Her. 4, 27.
➳ gén. pl. comparum Pl. Ps. 66.
Manilia Paulla de patrimonio suo sibi et Aurelio Paullino Compari suo domum æternam. Alia :
Julia Matrona Aur. Aquilino Comp. cum quo vixit, etc.Vide Par.
Compeins, in Charta Isabellis Rom.
Com Raouls, jadix roys des Romains, nostres tres chiers sires et amez Compeins, etc.
Pares, inter se comparati respectu superioris Domini. Ordericus Vitalis lib. 5. pag. 572 :
Helias quoque VicedominusIdem lib. 11. pag. 807 :(Gerberiaci in agro Belvacensi) cum Compari suo exulem gratanter regium suscepit,... moris enim illius castri, ut ibidem duo pares Domini sint, et omnes ibidem fugitivi suscipiantur.
Pacem igitur inter eos obnixe seramus, ut hero Comparique nostro legitime proficiamus.
Quam(terram) coram Comparibus suis, hominibus curiæ nostræ, qui tot ibi præsentes aderant, quantum lex portat, per cyrotecam in manus nostras ad opus ipsius ecclesiæ reddiderunt sollempniter werpiverunt.
Liber vel personatus serviens, si infra patriam est, post 7. dierum inducias cum totidem suæ Compariatis testibus, plebeius autem et minoris testimonii rusticus aquæ frigidæ se expurget judicio.
com-pār (conp-) paris, adj.
- (abl.ī; poet. also e), like, equal to, corresponding: consilium consilio, L.: tribuni tribunis compares, L.: conubium, L.: compari Marte concurrerat, L. — As substm., a yokefellow, mate, H.—A consort, Ct., O.